cip.nl is nu cvandaag.nl
Start gratis maand
rab en rik
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

06 april 2021 door Opperrabbijn Jacobs en Rik Bokelman

Waarom we in het Jodendom heel anders tegen ouderdom aankijken - Rab en Rik

In het jodendom wordt heel anders tegen ouderdom aangekeken dan wij vandaag de dag doen in de Westerse wereld. Waarom eigenlijk? En wat betekent vrij-zijn nu precies als we na een lang werkzaam leven met pensioen mogen gaan? De hele dag luieren? Je leest dit en meer in deze nieuwe aflevering van Rab en Rik. 

cvandaag Premium logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door cvandaag Premium lid Patrick Simons.

Word ook lid

Gedurende het Joods jaar wordt de hele Thora gelezen in de synagoge. Opperrabbijn Jacobs deelt drie keer per week een wijze levensles aan de hand van het schriftgedeelte van die week. Naar aanleiding van die les stelt Rik enkele vragen, waar de rabbijn weer antwoord op geeft. Rab en Rik is een boeiend initiatief waarbij je vanuit het oudste boek ter wereld lessen leert voor vandaag!

Sidra/Schriftgedeelte van de week: Wajikra/Leviticus 9:1 - 11:47

“Het was op de achtste dag dat Moshe Aharon met zijn zonen en de oudsten van het Joodse volk ontbood”. Dit speelde zich af op de eerste van de maand Niesan in het tweede jaar na de Uittocht uit Egypte. Op de achtste dag van de inwijding van het Tabernakel daalde G’d als het ware af en had vanaf dat moment een vaste verblijfplaats, een vaste woning, temidden van het joodse volk. Natuurlijk is G’d Alomtegenwoordig, maar desalniettemin heeft Hij een plaats gemaakt waar hij als het ware dichterbij de mens is, meer aanwezig. De vraag wordt gesteld waarom Moshe behalve Aharon en zijn zonen ook de oudsten uitnodigde op die belangrijke dag. De oudsten bekleedden toch geen functie in het Tabernakel, zij hadden daar toch niets te zoeken!

Oud-zijn is geen gebrek, maar juist een pro.

Rabbi Akiva geeft hiervoor een uitleg. In psalm 68:14 wordt het Joodse volk vergeleken met een vogel. Een vogel kan zonder vleugels niet vliegen. En gelijk een vogel zonder vleugels zwaar gedupeerd is, zo ook is het Joodse Volk zonder oudsten waardeloos. We leren hieruit, en ook zien we dit telkens weer ook in veel latere tijden en ook vandaag de dag, dat oud-zijn geen gebrek is, maar juist een pro.

Onze maatschappij heeft bepaald dat een mens op een bepaalde leeftijd met pensioen gaat, te oud is om nog productief en actief te zijn. Het Jodendom gaat er juist van uit dat wijsheid in combinatie met levenservaring juist een groot goed is en dat juist bij de ouderen meer wijsheid ligt dan bij de beginners. En dus zie je in Joods religieuze kringen respect voor de ouderen en zie je dat juiste naarmate mensen ouder worden ze meer en meer met de bestudering van de Talmoed en de Thora bezig zijn, hun geest steeds scherper wordt en ze voor velen, juist vanwege hun hoge leeftijd, als een vraagbaken gelden.

Wat is vrij? Niets meer doen? De mens is vrijgesteld van werk om tijd te hebben om te zwoegen in de zee van G'ddelijke wijsheid.

Natuurlijk is het een goede zaak dat bij een bepaalde leeftijd iemand met pensioen kan gaan en vrijgesteld wordt van werk. Maar dan spreken we over profaan werk, over een tuinman of een melkboer bijvoorbeeld. Geweldig dat wij een systeem hebben ontwikkeld dat bij een bepaalde leeftijd gestopt kan worden met werken. Maar als iemand een wetenschappelijke baan bekleedt of rabbijn is of professor, dan is met het klimmen der jaren meer kennis aanwezig en kan hij juist meer betekenen voor de brede samenleving. Als zijn baan echter puur fysiek is en hij daarvan door zijn pensioen verlost kan worden, dan is dat natuurlijk geweldig.

Hij is dan vrij.

Maar wat heet vrij? Betekent vrij dat hij niets meer hoeft te doen? Betekent vrij de hele dag rondhangen om de tijd te doden? Betekent vrij de hele dag tv-kijken? Vanuit de Joodse optiek betekent vrij dat de mens is vrijgesteld van werk om dan juist tijd te hebben om te zwoegen in de zee van G’ddelijke wijsheid. Achter de geraniums zitten en blaadjes van bomen drogen en dan in een herbarium plakken is leuk voor kinderen, maar dat moeten wij onze ouderen zo min mogelijk aandoen. Zo min mogelijk, want soms is het nodig om met ouderen om te gaan alsof het kleine kinderen zijn omdat ze lijden onder dementie. Maar dat moet de uitzondering zijn, niet het normaal. Dat er soms, ook zonder dementie, een verschuiving van functie moet plaatsvinden, staat niet ter discussie. Maar een verschuiving betekent niet een uitschakeling of pensioen.

Rik: Hoe vindt u dat het in de Nederlandse maatschappij gesteld is met het respect voor ouderen? En waar komt dat vandaan?
Rab: "Ik begrijp dat als ouderen aan het dementeren zijn ze met passende zorg omgeven moeten worden, een zorg die aansluit bij hun vaak ‘kinderlijke’ niveau. Maar een mens is gewoonlijk niet van de ene op de andere dag dement! En vergeetachtigheid is niet gelijk aan dementie. Ik denk dat het goed zou zijn als we als samenleving de vergeetachtige oudere niet meteen en vaak bij voorbaat ontoerekeningsvatbaar verklaren. Met andere woorden: er is zeker respect voor ouderen die intellectueel goed functioneren. Kijk maar naar hoogleraren en politici die ondanks hun leeftijd als ‘wijs’ worden beschouwd vanwege hun kennis en vanwege hun levenservaring. Maar op het moment dat het geheugen minder goed begint te functioneren, worden ze meteen volledig afgeschreven en dat getuigt mijns inziens van gebrek aan respect jegens de ouderen."

Rik: U ziet het niet zo zitten om nu u een dagje ouder bent achter de geraniums te gaan zitten en een beetje te hangen op de bank. Zo ken ik u ook niet. Maar denk ik dan, hoe komt het dat zoveel oudere mensen dat niet hebben? En is dat niet een trieste zaak?
Rab: "Als mensen gelukkig zijn om de oude dag door te brengen achter de geraniums, is dat hun keuze. Maar een mens wordt geacht het leven zinvol in te vullen. Ieder moment te gebruiken om Hem te dienen door waar mogelijk een bijdrage te leveren aan de brede samenleving. Ieder mens mag kiezen hoe hij zijn leven invult, maar ‘achter de geraniums’ zie ik als weinig zinvol."

cvandaag Premium logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor cvandaag Premium

Je las net een gratis cvandaag Premium artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Rab en Rik
- De allerlaatste aflevering van Rab en Rik...
- Beschreef Mozes zijn eigen sterven in de Bijbel? Rab en Rik
- De Thora is net een huwelijksakte - Rab en Rik
- Als een mens echt vroom is, is er geen ego - Rab en Rik
- Vergeving vragen zonder iets fout te hebben gedaan - Rab en Rik
Meer over Rab en Rik »

Meld je gratis aan voor de wekelijkse Rab en Rik Nieuwsbrief!

Start het gesprek

Alleen cvandaag Premium leden kunnen reageren op artikelen. Word ook cvandaag Premium lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen