Hitte én regen: Aarde was niet eerder zo warm als tijdens de eerste dagen van juli

Dagelijks leven1 september 2023 Piet Vergunst, De Waarheidsvriend
Piet Vergunst

Naar records, naar het verleggen van grenzen, kan een mens voortdurend op zoek zijn. Er is zelfs een ‘Guiness Book of Records’ dat jaarlijks al die prestaties vastlegt. Deze zomer lijken records de mensheid vooral te overkomen, records die heel ingrijpend zijn.

De zomerperiode is altijd een kwetsbare tijd, een gevaarlijke periode. In de loop van het jaar zijn ongelukken op het werk of dodelijke crashes in het verkeer niet minder ingrijpend, maar in een tijd van vakantie ervaar je het contrast zo sterk: een recreatieve bergbeklimmer die door een losschietend rotsblok geraakt wordt, twee zwagers die een ongeluk met een kano niet overleven, de watervloed die een vader en zoon meesleurt – altijd weer het immense leed dat schuilgaat achter de kleine of iets grotere berichtjes in de krant. De vakantieperiode is daarmee ook een ernstige tijd, een tijd om het aangezicht van de Heere te zoeken.

Europa
Naast het lijden in veel persoonlijke levens was er deze zomer het zware zuchten van de schepping. Ik kende tijdens mijn vakantie nauwelijks een dag dat een bericht hierover me niet stilzette, waarbij een gevoel van machteloosheid dreigde terrein te winnen. Zoals de oorlog in Oekraïne zich in ons werelddeel afspeelt, zo komen de hoge temperaturen nu in diverse delen van Europa voor. Voor alle duidelijkheid: een oorlog in Soedan of Jemen is niet minder erg en droogte in de Sahel-landen van West-Afrika mag nooit een ver-van-mijn-bed-verhaal worden.

De vakantieperiode is daarmee ook een ernstige tijd, een tijd om het aangezicht van de Heere te zoeken.

Dat zuchten van de schepping kwam behalve in de kracht van water dat in Slovenië zomaar een hele camping wegspoelde, het meest naar voren in de hoge temperaturen, beter: in een intense hittegolf. Met 48 graden - niet eerder gemeten in ons werelddeel - was het woord hittegolf op z’n plaats, toen warme dagen in Italië, Spanje, Portugal, Frankrijk, Polen en Duitsland aan de orde waren. We spreken dan niet alleen over hoe je als mens deze temperaturen een periode doorstaat, maar moeten tegelijk nadenken over de gevolgen voor de voedselproductie, voor onze gezondheid, voor het omgaan met water. Al enkele zomers is hier sprake van.

Nederland
De regio rond de Middellandse Zee - waar de opwarming sneller gaat dan het wereldwijde gemiddelde - staat niet op zichzelf. De Wereld Meteorologische Organisatie meldde dat heel de aarde niet eerder zo warm was als in de eerste dagen van juli. Ons land doet in deze ontwikkeling helemaal mee, omdat door de opwarming van de landen rond de Middellandse Zee de warmste dagen in Nederland extra warm worden. Niet eerder kenden we zo’n warme (en droge) junimaand als dit jaar.

Een van de gevolgen, constateerde het Centraal Bureau voor de Statistiek, was de ‘oversterfte’ onder 65-plussers en inwoners van verpleeghuizen en zorginstellingen voor gehandicapten. Altijd zijn kwetsbare groepen als eerste de dupe van zware omstandigheden. Over 2022 heeft Europa hierover al cijfers beschikbaar: als gevolg van de hitte overleden 60.000 mensen, met name in het zuiden van ons werelddeel. De verwachting is dat dit jaar het cijfer hoger zal zijn.

Gemiddelden en extremen
Duidelijk is dat door de opwarming van de aarde het niet alleen over oplopende gemiddelden gaat, maar ook over extremen, over pieken die het leven van mensen steeds weer zwaar maken. Die pieken raken niet alleen ons werelddeel: in juli gold het evenzeer het zuidwesten van de Verenigde Staten en China, waar zelfs een nieuw record van 52,2 graden gevestigd werd.

Aan het oog van ons onttrokken warmt wereldwijd ook het water op. In het oosten van Spanje ging het deze zomer in de zee om 28 graden, hoge temperaturen die vissen meer energie kosten om te overleven of zich voort te planten. Bij ons betekent warmte in de Waddenzee minder voedsel voor de vogels.

Beter dan moedeloosheid of machteloosheid is het besef dat de aarde van God is, van de Schepper van al wat leeft.

De oververhitting van het water treft vooral de oceanen. Alarmerend is wat er op dit terrein aan cijfers bekend wordt. De oceanen zijn het die negentig procent van de hitte absorberen die het klimaatsysteem opbouwt, terwijl dertig procent van de CO2 in het water opgeslokt wordt. Wetenschappers zien een kantelpunt in het in stand blijven van ons ecosysteem naderen.

Crisis
Hoe lang moet deze opsomming doorgaan? Het lijkt of deze zomer elke grote organisatie met een alarmerend rapport komt. De één vraagt aandacht voor de voedselvoorziening wereldwijd, de ander constateert dat opwarming meer tropische ziekten tot gevolg zal hebben, een derde focust op de gevolgen van veranderende handelsstromen en een vierde ziet watertekorten ontstaan. Rode draad in dit alles is de constatering dat we onze kinderen en kleinkinderen een negatieve erfenis nalaten.

Wat doet de waarneming dat de schepping in een grote crisis verkeert met ons? Het is toch al te simpel dat we alleen maar besluiten in plaats van naar Frankrijk naar Denemarken of Zweden op vakantie te gaan. De crisis in de schepping roept ons op tot inkeer en bezinning. Sowieso is dat nodig, omdat immense vluchtelingenstromen het gevolg kunnen worden, maar vooral ook omdat de schepping van God is - en wij daarom de roeping hebben aan Zijn aarde recht te doen.

Gedrag en houding
Ooit leek water, ook in Nederland, een grote bedreiging, een vijand waartegen we ons moesten weren. Nu kijken we vooral naar hitte en vuur. Wat staat ons te wachten, hoe blijft de aarde als geheel leefbaar? Ik kijk dan naar ons gedrag en naar onze houding, die overigens samenhangen.

God kan ons eten in overvloed geven én Hij kan Zijn aangezicht verbergen.

Ons gedrag doet ertoe, mijn gedrag als enkeling. Uiteraard besef je dat jij op grote ondernemingen geen invloed hebt, terwijl je weet dat slechts honderd bedrijven sinds 1988 verantwoordelijk zijn voor de uitstoot van zeventig procent van de broeikasgassen, de Chinese kolenindustrie als meeste. Echter, door in dit opzicht toch te doen wat je kunt, geef je een signaal af, laat je zien dat de schepping je wat waard is. In kleine dingen zit dat, die zorg voor het milieu.

Ons gedrag is tegelijk bepalend, nu er in november verkiezingen gehouden worden voor de Tweede Kamer. Meer dan ooit mogen we politieke partijen bevragen op hun zorg voor de aarde, hun ecologische paragraaf.

Loflied op de schepping
In onze houding zal geen vorm van krampachtig activisme te vinden moeten zijn. Wij redden de aarde niet, al hebben we haar te bewaren en te bouwen. Beter dan moedeloosheid of machteloosheid is het besef dat de aarde van God is, van de Schepper van al wat leeft. Heeft Psalm 104 aan betekenis ingeboet, het loflied op de schepping, de onderstreping ervan dat Gods glorie in de schepping zichtbaar is? ‘Hij doet het gras groeien voor de dieren, het gewas ten dienste van de mens. Hij brengt voedsel uit de aarde voort (…), brood dat het hart van de sterveling versterkt.’ Ja, ‘U hebt alles met wijsheid gemaakt, de aarde is vol van uw rijkdommen.’ God kan ons eten in overvloed geven én Hij kan Zijn aangezicht verbergen, leert deze psalm ons.

Dat neemt niet weg dat de schepping de gevolgen van de (onze!) zonde ondervindt, dat ze bevrijd moet worden van de slavernij van het verderf. Het zijn deze woorden uit Romeinen 8:21 die meer dan actueel zijn. Het lijden van Christus zien we vandaag niet alleen in het leven van vervolgde broeders en zusters, maar evenzeer in de schepping die zucht en brandt. Als de gemeente van Christus reikhalzend verlangend uitziet naar haar verlossing, dan denkt ze niet alleen aan haar eigen bestaan voor God, maar dan is de schepping hierbij inbegrepen.

Troostrijk is de gedachte in tijden van grote crises dat ‘van de Heere immers de aarde is en haar volheid’.

Van de Heere
Troostrijk is de gedachte in tijden van grote crises dat ‘van de Heere immers de aarde is en haar volheid’ (1 Kor.10:26). Als crises ons moeten brengen tot het goede leven, ons moeten aansporen tot matigheid, dan wordt ons handelen gedragen door het geloof dat Hij Koning van heel de aarde is, dat Christus niet los kan komen van Zijn schepping, dat Hij de kosmos verzoenen zal. Die geloofshouding wordt zichtbaar in ons gedrag.

Hoe belangrijk de wetenschap ook is, de gelovige beseft dat maakbaarheid met behulp van de techniek niet aan de orde is. Tegelijk hebben we leerzame onderzoeken nodig, die ons bij de les houden, ons met de neus op de feiten drukken. Dan zien we dat de grote hoeveelheid plastic in de oceanen de biodiversiteit aantast én dat hiermee de veelkleurigheid van de schepping teloorgaat, een veelkleurigheid die Gods lof bezingt. Ds. J.A.W. Verhoeven wijst er in zijn boekje Hoop en heiliging op dat Gods verbond met Noach de dierenwereld insluit, dat God Zichzelf verbindt met de toekomst van Zijn schepping: ‘Ik zal voor hen een verbond sluiten op die dag met de dieren van het veld, met de vogels in de lucht en de kruipende dieren op de aarde.’ (Hos.2:17a)

Kleine dingen
Nooit in de geschiedenis hebben mensen met visie zich laten verlammen door de complexiteit van de vragen. Om die reden haalde men in de Tweede Wereldoorlog het Joodse gezegde aan: ‘Wie één mensenleven redt, redt heel de wereld.’ Kleine dingen hebben grote betekenis, kleine dingen die voortkomen uit ons verlangen.

Piet Vergunst is hoofdredacteur van De Waarheidsvriend. Geïnteresseerd in meer lezenswaardige artikelen? Neem een jaarabonnement (€ 52,50). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!

Praatmee

Beluister onze podcast

#292 Jeffrey & ds. Messemaker over klimaatactivisten, afgodsbeeldjes en Temptation Island
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Prins Bernhard
Nieuws

Prins Bernhard verklaarde met hand op de Bijbel: "Ik was nooit een nazi"

"Ik kan met de hand op de Bijbel verklaren: ik was nooit een nazi. Ik heb nooit het partijlidmaatschap betaald, ik heb nooit een lidmaatschapskaart gehad", verklaarde prins Bernhard ooit in een serie vraaggesprekken die hij voor zijn dood had met de

Maasbach Worship
Nieuws

Maasbach World Mission Conferentie in Den Haag

De jaarlijkse conferentie (6 tot en met 8 oktober) van de Stichting Johan Maasbach Wereldzending staat dit jaar helemaal in het teken van missions en evangelisatie. In een tijd waar men veel hoort over de ontkerkelijking in Nederland, is er tegelijke

Guido Hamelink
Nieuws

Nieuwe bestuursvoorzitter A Rocha Nederland

Guido Hamelink (41) is de nieuwe bestuursvoorzitter van A Rocha Nederland. Hij volgt Harm Schoten op, die sinds 2017 voorzitter was van de christelijke natuurbeweging. Guido is algemeen directeur van ecologisch adviesbureau NLadviseurs dat zich inzet

Shalva-band
Nieuws

Christenen voor Israël organiseert concerten met Shalva-band

Ze zouden Israël vertegenwoordigen in 2019 in de finale van het bekende Eurovisie Songfestival, en werden beschouwd als één van de grootste kanshebbers. De Shalva-band, een muziekgroep van Israëlische artiesten met een verstandelijke en lichamelijke

Prof. dr. Bernhard Reitsma
Nieuws

Belijden we als christenen een inclusief of exclusief geloof?

Is het zo dat christenen openstaan voor iedereen? Dat je in de kerk en de christelijke gemeente mag komen zoals je bent? In alle gebrokenheid en onvolmaaktheid? Dat lijkt wel de enig logische conclusie te zijn die je uit het Evangelie kunt trekken. A

Politiek
Nieuws

Medische ethiek: Wat zijn de standpunten van de grootste politieke partijen?

Welke standpunten hebben de in de peilingen vijf grootste partijen op medisch-ethisch gebied? In dit overzichtsartikel lichten we de partijprogramma’s van VVD, GroenLinks/PvdA, PVV, BBB en D66 door op dit gebied. Hoe kijken deze partijen naar abortus

Ds. P. den Ouden
Nieuws

HHK-predikant roept christenen op om dagelijks te bidden voor de vervolgde kerk

‘Want ik hoop door uw gebeden aan u geschonken te worden’. Het zijn de woorden van Paulus aan het begin in de brief aan Filemon. Wanneer hij ze optekent, zit hij gevangen. Maar terwijl hij vastzit, ontvangt hij veel kracht. Er wordt namelijk door vel

Paus Franciscus
Nieuws

Paus ziet zegen voor homostellen als pastorale optie: "Maar hoeft niet per se de norm te worden"

In antwoord op de vraag van vijf kardinalen naar het zegenen van een homoseksuele relatie zegt paus Franciscus open te staan voor zo'n zegening als pastorale optie, dat melden diverse media. De paus gaf aan dat het volgens hem een uiting van "pastora

Meerartikelen

SGP-Kamerlid Roelof Bisschop
Nieuws

Terugkijken: SGP-Kamerlid Roelof Bisschop kritisch over spreidingswet

Afgelopen week debatteerde de Tweede Kamer twee dagen over de spreidingswet waarvan het lot nog altijd onzeker is. Veel partijen stellen dat gemeenten meer tijd moeten krijgen om opvangplekken voor asielzoekers te kunnen realiseren. In het actualitei

Pakistaanse voorganger verwond zichzelf opzettelijk met pistool
Nieuws

Pakistaanse voorganger verwondt zichzelf opzettelijk met pistool

De Pakistaanse predikant Eleazar Sidhu is vorige week aangeklaagd wegens het uiten van valse beschuldigingen, meldt Morning Star News. De predikant stelde begin vorig maand beschoten te zijn door moslimextremisten en spande een zaak aan bij de politi

Marokko aardbeving
Nieuws

Marokkaanse christenen zetten zich in voor slachtoffers aardbeving

In Marokko wonen niet heel veel christenen, maar toch zijn ze er. En ze bieden hulp na de verwoestende aardbeving van enkele weken geleden, waarbij rond de 3000 mensen om het leven kwamen. Enkele mooie initiatieven van Marokkaanse christenen kwamen a

Ds. Willem Glashouwer
Nieuws

Wat het Loofhuttenfeest tot christenen uit de volkeren te zeggen heeft

Jezus vierde het Loofhuttenfeest mee, op Zijn eigen manier. We lezen het in Johannes 7:37-38: “En op de laatste, de grote dag van het feest, stond Jezus op en riep, zeggende: "Indien iemand dorst heeft, hij kome tot Mij en drinke! Wie in Mij gelooft,

Lee Strobel
Nieuws

Voorganger Lee Strobel sprak met de oprichter van Playboy over Jezus

Lee Strobel sprak afgelopen zondag bij de First Baptist Church in Dallas, daar refereerde hij aan zijn ontmoeting met wijlen Playboy-baas Hugh Hefner. De 71-jarige bestseller-auteur is bekend van zijn boek 'Bewijs genoeg' waarin hij dertien topwetens

Oekraïense kerken bekritiseren voorstel om porno-industrie te legaliseren
Nieuws

Oekraïense kerken bekritiseren wetsvoorstel om porno-industrie te legaliseren

Het plan om de porno-industrie in Oekraïne te legaliseren is een "destructief initiatief", menen tal van religieuze leiders in Oekraïne. CNE News meldt dat Oekraïense kerken met kracht het politieke voorstel om porno legaal te maken, verwerpen.  De O

Ds. Arie van der Veer
Nieuws

Veel christenen hebben het niet over de angst der hel

Hoewel het meer dan vijftig jaar geleden is, zitten de oude psalmen er bij mij nog altijd goed in. Wat ik me nu vooral realiseer is, dat het vooral psalmen waren ‘op donkere toon’. Onder de lange lijst van oude psalmen die ik uit mijn hoofd ken, staa

Piet Vergunst
Nieuws

Israëlzondag stelt verhouding van de kerk tot het jodendom aan de orde

Staat het christelijk geloof nu tegenover het jodendom, of niet? Die vraag kon op (Israël)zondag (afgelopen zondag, red.) aan de orde komen, als de voorganger het aangeboden materiaal van de Protestantse Kerk volgt. De verhouding van Jezus tot de Far

Ulrich
Levensverhaal

Ulrich leerde één grote les in zijn leven: "Zonder God red je het niet"

Ulrich (47) fietste onlangs voor de zevende keer mee met Cycle for Hope. Hij is 13 jaar getrouwd met Esther en werkt bij een metaalbedrijf. Twintig jaar geleden zag zijn leven er compleet anders uit. “Ik zat zwaar verslaafd in een leeg huis. Alles wa

Psalmen Challenge
Nieuws

Psalmen Challenge: in deze podcast bespreken christenen Psalm 24

Symfonie van het hart is de psalmenchallenge die jou voorziet van alles wat je nodig hebt om het hele psalmenboek uit de Bijbel door te gaan. Teun van der Leer, Remko Ongersma en Peter Kruijt, de initiatiefnemers van de Psalmen Challenge, bespreken s

LEV
Positief nieuws

Kom bij met dit prachtige lied van LEV: 'Haal maar adem'

LEV heeft een schitterend lied uitgebracht om even bij op adem te komen. Het nummer 'Haal maar adem' gaat over jezelf overgeven aan God en het loslaten van de strijd. Het leven kan ons soms het idee geven dat we heel erg ons best moeten doen om alles

Gerdien Blom
Positief nieuws

Gerdien wilde blik naar boven gericht houden bij begrafenis dochter

Een krachtig getuigenis van Gerdien Blom, de moeder van acht kinderen was de afgelopen tijd te zien bij 'Een huis vol' van de KRO-NCRV. In gesprek met Cvandaag vertelde ze eind 2021 over de begrafenis van haar dochter Miriam (6). Ondanks al het leed