Hitte én regen: Aarde was niet eerder zo warm als tijdens de eerste dagen van juli

Dagelijks leven1 september 2023 Piet Vergunst, De Waarheidsvriend
Piet Vergunst

Naar records, naar het verleggen van grenzen, kan een mens voortdurend op zoek zijn. Er is zelfs een ‘Guiness Book of Records’ dat jaarlijks al die prestaties vastlegt. Deze zomer lijken records de mensheid vooral te overkomen, records die heel ingrijpend zijn.

De zomerperiode is altijd een kwetsbare tijd, een gevaarlijke periode. In de loop van het jaar zijn ongelukken op het werk of dodelijke crashes in het verkeer niet minder ingrijpend, maar in een tijd van vakantie ervaar je het contrast zo sterk: een recreatieve bergbeklimmer die door een losschietend rotsblok geraakt wordt, twee zwagers die een ongeluk met een kano niet overleven, de watervloed die een vader en zoon meesleurt – altijd weer het immense leed dat schuilgaat achter de kleine of iets grotere berichtjes in de krant. De vakantieperiode is daarmee ook een ernstige tijd, een tijd om het aangezicht van de Heere te zoeken.

Europa
Naast het lijden in veel persoonlijke levens was er deze zomer het zware zuchten van de schepping. Ik kende tijdens mijn vakantie nauwelijks een dag dat een bericht hierover me niet stilzette, waarbij een gevoel van machteloosheid dreigde terrein te winnen. Zoals de oorlog in Oekraïne zich in ons werelddeel afspeelt, zo komen de hoge temperaturen nu in diverse delen van Europa voor. Voor alle duidelijkheid: een oorlog in Soedan of Jemen is niet minder erg en droogte in de Sahel-landen van West-Afrika mag nooit een ver-van-mijn-bed-verhaal worden.

De vakantieperiode is daarmee ook een ernstige tijd, een tijd om het aangezicht van de Heere te zoeken.

Dat zuchten van de schepping kwam behalve in de kracht van water dat in Slovenië zomaar een hele camping wegspoelde, het meest naar voren in de hoge temperaturen, beter: in een intense hittegolf. Met 48 graden - niet eerder gemeten in ons werelddeel - was het woord hittegolf op z’n plaats, toen warme dagen in Italië, Spanje, Portugal, Frankrijk, Polen en Duitsland aan de orde waren. We spreken dan niet alleen over hoe je als mens deze temperaturen een periode doorstaat, maar moeten tegelijk nadenken over de gevolgen voor de voedselproductie, voor onze gezondheid, voor het omgaan met water. Al enkele zomers is hier sprake van.

Nederland
De regio rond de Middellandse Zee - waar de opwarming sneller gaat dan het wereldwijde gemiddelde - staat niet op zichzelf. De Wereld Meteorologische Organisatie meldde dat heel de aarde niet eerder zo warm was als in de eerste dagen van juli. Ons land doet in deze ontwikkeling helemaal mee, omdat door de opwarming van de landen rond de Middellandse Zee de warmste dagen in Nederland extra warm worden. Niet eerder kenden we zo’n warme (en droge) junimaand als dit jaar.

Een van de gevolgen, constateerde het Centraal Bureau voor de Statistiek, was de ‘oversterfte’ onder 65-plussers en inwoners van verpleeghuizen en zorginstellingen voor gehandicapten. Altijd zijn kwetsbare groepen als eerste de dupe van zware omstandigheden. Over 2022 heeft Europa hierover al cijfers beschikbaar: als gevolg van de hitte overleden 60.000 mensen, met name in het zuiden van ons werelddeel. De verwachting is dat dit jaar het cijfer hoger zal zijn.

Gemiddelden en extremen
Duidelijk is dat door de opwarming van de aarde het niet alleen over oplopende gemiddelden gaat, maar ook over extremen, over pieken die het leven van mensen steeds weer zwaar maken. Die pieken raken niet alleen ons werelddeel: in juli gold het evenzeer het zuidwesten van de Verenigde Staten en China, waar zelfs een nieuw record van 52,2 graden gevestigd werd.

Aan het oog van ons onttrokken warmt wereldwijd ook het water op. In het oosten van Spanje ging het deze zomer in de zee om 28 graden, hoge temperaturen die vissen meer energie kosten om te overleven of zich voort te planten. Bij ons betekent warmte in de Waddenzee minder voedsel voor de vogels.

Beter dan moedeloosheid of machteloosheid is het besef dat de aarde van God is, van de Schepper van al wat leeft.

De oververhitting van het water treft vooral de oceanen. Alarmerend is wat er op dit terrein aan cijfers bekend wordt. De oceanen zijn het die negentig procent van de hitte absorberen die het klimaatsysteem opbouwt, terwijl dertig procent van de CO2 in het water opgeslokt wordt. Wetenschappers zien een kantelpunt in het in stand blijven van ons ecosysteem naderen.

Crisis
Hoe lang moet deze opsomming doorgaan? Het lijkt of deze zomer elke grote organisatie met een alarmerend rapport komt. De één vraagt aandacht voor de voedselvoorziening wereldwijd, de ander constateert dat opwarming meer tropische ziekten tot gevolg zal hebben, een derde focust op de gevolgen van veranderende handelsstromen en een vierde ziet watertekorten ontstaan. Rode draad in dit alles is de constatering dat we onze kinderen en kleinkinderen een negatieve erfenis nalaten.

Wat doet de waarneming dat de schepping in een grote crisis verkeert met ons? Het is toch al te simpel dat we alleen maar besluiten in plaats van naar Frankrijk naar Denemarken of Zweden op vakantie te gaan. De crisis in de schepping roept ons op tot inkeer en bezinning. Sowieso is dat nodig, omdat immense vluchtelingenstromen het gevolg kunnen worden, maar vooral ook omdat de schepping van God is - en wij daarom de roeping hebben aan Zijn aarde recht te doen.

Gedrag en houding
Ooit leek water, ook in Nederland, een grote bedreiging, een vijand waartegen we ons moesten weren. Nu kijken we vooral naar hitte en vuur. Wat staat ons te wachten, hoe blijft de aarde als geheel leefbaar? Ik kijk dan naar ons gedrag en naar onze houding, die overigens samenhangen.

God kan ons eten in overvloed geven én Hij kan Zijn aangezicht verbergen.

Ons gedrag doet ertoe, mijn gedrag als enkeling. Uiteraard besef je dat jij op grote ondernemingen geen invloed hebt, terwijl je weet dat slechts honderd bedrijven sinds 1988 verantwoordelijk zijn voor de uitstoot van zeventig procent van de broeikasgassen, de Chinese kolenindustrie als meeste. Echter, door in dit opzicht toch te doen wat je kunt, geef je een signaal af, laat je zien dat de schepping je wat waard is. In kleine dingen zit dat, die zorg voor het milieu.

Ons gedrag is tegelijk bepalend, nu er in november verkiezingen gehouden worden voor de Tweede Kamer. Meer dan ooit mogen we politieke partijen bevragen op hun zorg voor de aarde, hun ecologische paragraaf.

Loflied op de schepping
In onze houding zal geen vorm van krampachtig activisme te vinden moeten zijn. Wij redden de aarde niet, al hebben we haar te bewaren en te bouwen. Beter dan moedeloosheid of machteloosheid is het besef dat de aarde van God is, van de Schepper van al wat leeft. Heeft Psalm 104 aan betekenis ingeboet, het loflied op de schepping, de onderstreping ervan dat Gods glorie in de schepping zichtbaar is? ‘Hij doet het gras groeien voor de dieren, het gewas ten dienste van de mens. Hij brengt voedsel uit de aarde voort (…), brood dat het hart van de sterveling versterkt.’ Ja, ‘U hebt alles met wijsheid gemaakt, de aarde is vol van uw rijkdommen.’ God kan ons eten in overvloed geven én Hij kan Zijn aangezicht verbergen, leert deze psalm ons.

Dat neemt niet weg dat de schepping de gevolgen van de (onze!) zonde ondervindt, dat ze bevrijd moet worden van de slavernij van het verderf. Het zijn deze woorden uit Romeinen 8:21 die meer dan actueel zijn. Het lijden van Christus zien we vandaag niet alleen in het leven van vervolgde broeders en zusters, maar evenzeer in de schepping die zucht en brandt. Als de gemeente van Christus reikhalzend verlangend uitziet naar haar verlossing, dan denkt ze niet alleen aan haar eigen bestaan voor God, maar dan is de schepping hierbij inbegrepen.

Troostrijk is de gedachte in tijden van grote crises dat ‘van de Heere immers de aarde is en haar volheid’.

Van de Heere
Troostrijk is de gedachte in tijden van grote crises dat ‘van de Heere immers de aarde is en haar volheid’ (1 Kor.10:26). Als crises ons moeten brengen tot het goede leven, ons moeten aansporen tot matigheid, dan wordt ons handelen gedragen door het geloof dat Hij Koning van heel de aarde is, dat Christus niet los kan komen van Zijn schepping, dat Hij de kosmos verzoenen zal. Die geloofshouding wordt zichtbaar in ons gedrag.

Hoe belangrijk de wetenschap ook is, de gelovige beseft dat maakbaarheid met behulp van de techniek niet aan de orde is. Tegelijk hebben we leerzame onderzoeken nodig, die ons bij de les houden, ons met de neus op de feiten drukken. Dan zien we dat de grote hoeveelheid plastic in de oceanen de biodiversiteit aantast én dat hiermee de veelkleurigheid van de schepping teloorgaat, een veelkleurigheid die Gods lof bezingt. Ds. J.A.W. Verhoeven wijst er in zijn boekje Hoop en heiliging op dat Gods verbond met Noach de dierenwereld insluit, dat God Zichzelf verbindt met de toekomst van Zijn schepping: ‘Ik zal voor hen een verbond sluiten op die dag met de dieren van het veld, met de vogels in de lucht en de kruipende dieren op de aarde.’ (Hos.2:17a)

Kleine dingen
Nooit in de geschiedenis hebben mensen met visie zich laten verlammen door de complexiteit van de vragen. Om die reden haalde men in de Tweede Wereldoorlog het Joodse gezegde aan: ‘Wie één mensenleven redt, redt heel de wereld.’ Kleine dingen hebben grote betekenis, kleine dingen die voortkomen uit ons verlangen.

Piet Vergunst is hoofdredacteur van De Waarheidsvriend. Geïnteresseerd in meer lezenswaardige artikelen? Neem een jaarabonnement (€ 52,50). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!

Praatmee

Beluister onze podcast

#331 Patrick & Jeffrey over Eppo Bruins, Christenen voor Israël en Tom de Wal
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

M. Bal
Nieuws

Nieuwe dominee voor GerGem Terwolde-De Vecht: J. Janse

Kandidaat J. Janse uit Vierhouten heeft het beroep aangenomen dat door de gereformeerde gemeente Terwolde-De Vecht op hem was uitgebracht. In totaal ontving hij dertien beroepen, meldt GerGeminfo.nl. Janse werd in 2020 aangenomen als student aan de T

Ds. A.C. Borsje
Video

Ds. Borsje kreeg een email van een man die een bijzondere tekst op een grafsteen zag staan

"'Beste dominee, afgelopen week liepen we op een begraafplaats hier ergens in de buurt. Ik liep een beetje rond en zag een grafsteen met daarop de tekst: 'En het geschiedde dat de bedelaar stierf’. Deze tekst bleef maar in mijn hoofd ronddwalen. Waar

Donald Trump
Nieuws

Donald Trump stelt dat christendom in Amerika 'vernietigd' wordt als Biden opnieuw president wordt

Voormalig president Donald Trump heeft tijdens een bijeenkomst opgemerkt dat het christendom in Amerika in gevaar zal komen als Joe Biden opnieuw de presidentsverkiezingen wint. Dat meldt The Christian Post. Trump stelde zelfs dat het christendom in

Public Domain/Staats- und Universitätsbibliothek Hamburg
Nieuws

Archeologen ontdekken zeldzame papyrustekst over Jezus' jeugd

Archeologen hebben in een universiteitsbibliotheek in Duitsland een oude papyrus gevonden waarop de naam 'Jezus' te lezen is. Dat meldt The Christian Post. Deze papyrus, afkomstig uit Egypte, wordt beschouwd als het oudste bewaard gebleven fragment v

ds. M. Baan
God

Ds. Baan: 'Afscheiden van de hervormde kerk heeft geen zin'

'Ik ben belijdend lid van een van de afgescheiden kerken. Ik geloof dat de afgescheiden kerken de plicht hebben zich weer aan te sluiten bij de Hervormde Kerk zodra dit kan zonder principes aan de kant te hoeven zetten of af te wijken van de belijden

embryokweek
Verdieping

Ingrijpen in DNA van embryo's: hoe ver kun je gaan?

Is de techniek waarmee DNA van embryo’s aangepast kan worden veilig in de handen van mensen? Het kweken van menselijke embryo’s is een voorwaarde om deze techniek in gang te zetten. Daarom moet daar over gesproken worden. Stel: het is 2050 en er is e

Cvandaag podcast
Podcast

Cvandaag podcast over Eppo Bruins, Christenen voor Israël en Tom de Wal

Redacteur Patrick Simons legt uit waarom Christenen voor Israël boos is op het dagblad Trouw. Presentator Jeffrey Schipper merkt op dat het ministerschap van voormalig CU-Kamerlid Eppo Bruins veel losmaakt. En tv-persoonlijkheid Johan Derksen windt z

Ds. P. L. R. van der Spoel
Nieuws

Ds. Van der Spoel aanvaardt beroep hervormd Harderwijk

De hervormde gemeente in Harderwijk verwelkomt een nieuwe predikant. Ds. P. L. R. van der Spoel (foto) heeft het beroep als deeltijdpredikant (60 procent) aanvaard. Hij combineert het predikantschap met zijn bediening als gevangenispredikant te Sitta

Meerartikelen

Zie ik kom spoedig
Video

Video: hoe Openbaring 19 de terugkomst van Jezus beschrijft

Het wordt zeven keer beloofd in Openbaring en in Openbaring 19:11-21 gaat het gebeuren. Jezus komt samen met miljoenen engelen en Zijn heiligen terug naar de Olijfberg en al Zijn vijanden worden verslagen. Maak in onderstaande video tijd voor aflever

Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel over de eerste vraag die God ooit aan de mens stelde

'Waar ben je?', het is een vraag die we vast allemaal wel eens hebben gekregen. Het was ook de eerste vraag die God aan de mens stelde na de zondeval. In Genesis 3 lezen we hoe God Adam en Eva opzoekt nadat ze van de verboden vrucht gegeten hebben en

Statenvertaling
Nieuws

NBG lanceert Statenvertaling-website

De Statenvertaling is sinds 1637 een hoeksteen van het christendom in Nederland. Ook al zijn er inmiddels zo'n twintig Nederlandse Bijbelvertalingen, tot op de dag van vandaag wordt de Statenvertaling in verschillende kerken gebruikt. Om die kerken e

Urk
Positief nieuws

Indrukwekkende beelden: massale samenzang op haven van Urk

Urk is misschien wel het meest bekende christelijke dorp van Nederland. Regelmatig laten Urkers dan ook zien hoe bijzonder en mooi het christelijke geloof kan zijn. Zondagavond was weer zo'n moment. Alsof het hele dorp was leeggestroomd, zó druk was

Drs. Ernst Leeftink
Opinie

Frame behoudende CGK-dominees is in strijd met belangrijk Bijbels principe

Je ziet het de laatste jaren steeds vaker: behoudende CGK-dominees roepen anderen in hun kerk op om zich strikt vast te houden aan synodale besluiten. Dat je in 'het aloude presbyteriaal-synodale stelsel' per definitie strikt gebonden bent aan genome

prof. dr. Willem Ouweneel
Boekfragment

Toekomstige terugkeer Joden naar het 'Beloofde land' is geen sprookje

Er  bestaat een nauwe koppeling tussen de ‘terugkeer’ (bekering) tot God en de ‘terugkeer’ naar het 'Beloofde land'. In Deuteronomium 30 worden die twee zaken dan ook in één adem genoemd en met dezelfde termen aangeduid. Deze passage is slechts zeer

Stoffer
Nieuws

Chris Stoffer op partijcongres: "Niet Geert Wilders maar God doet de zon opgaan"

“De verkiezingen voor de Tweede Kamer in november zorgden voor een van de grootste politieke aardverschuivingen in onze historie.” Dat stelde SGP-leider Chris Stoffer zaterdag op het jaarlijkse partijcongres dat gehouden werd in Nieuwegein. Het was d

pkn-synode
Nieuws

PKN-synode besluit: hbo-theoloog kan officieel dominee worden

Een hbo-theoloog kan voortaan volledig ‘dienaar des Woords’ worden in de Protestantse Kerk van Nederland (PKN). Daartoe besloot de synode vrijdag. Het veelbesproken voorstel kreeg een meerderheid van stemmen. Daardoor is het voortaan mogelijk om met

Mona Keijzer
Nieuws

Beoogd minister Mona Keijzer getuigt van haar "Maker" in de Tweede Kamer

Mona Keijzer, de beoogd minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, heeft deze week tijdens haar zogeheten hoorzitting in de Tweede Kamer getuigt van haar geloof in God. De politica van de BoerBurgerBeweging (BBB) sprak in haar bijdrage o

Ds. M. Klaassen
Video

Dr. Klaassen schetst drie typen christenen waar we ons in kunnen herkennen

Dr. M. Klaassen behandelde onlangs in een preek drie denkbeeldige personen die in dezelfde gemeente zitten en alledrie hetzelfde missen: de doorwerking van Gods Geest in hun leven en ziel én in het gemeenteleven. De eerste denkbeeldige persoon, die d

Cvandaag podcast
Podcast

Ergernis van de week: zure reacties op biddende voetballers

"Kom op, mensen. Soms kun je ook gewoon iets mooi vinden zonder er direct weer allerlei kanttekeningen en kritische noten bij te plaatsen", stelt Cvandaag-redacteur Patrick Simons naar aanleiding van kritische reacties op het bericht 'Voetballers Ned

ChristenDOM?
Video

Is het christendom een westers verzinsel? Bekijk de video

'Is het christendom een westers verzinsel?', die vraag staat centraal in een nieuwe video van het christelijke YouTube-kanaal ChristenDOM?. Op dit kanaal gaan christelijke jongeren middels uitlegvideo's in op allerlei geloofsthema's die een rol spele