Wat evangelische voorgangers kunnen leren van gereformeerde predikanten

God 15 maart 2023 Ds. Gertjan Oosterhuis
Ds. Gertjan Oosterhuis

In de afgelopen tijd zijn er nogal wat christenen overgestapt van een gereformeerde kerk naar een evangelische gemeente. Hoe vergaat het hen na de overstap? Hebben ze bereikt wat hen voor ogen stond? Of zijn er dingen die ze na verloop van tijd gaan missen? Onlangs schreef Gertjan Oosterhuis het boek Veranderen van kerk: hoe gereformeerd en evangelisch elkaar kunnen versterken waarin hij op al deze vragen antwoord geeft.

Gertjan is zijn hele leven lid van een van de gereformeerde kerken (de GKv). Eerst lid, later in de kerkenraad en nu is hij predikant in de Verbinding, een CGKV-gemeente in Hilversum. Ik ken Gertjan uit mijn tijd dat we samenwerkten op De Passie, evangelisch voortgezet onderwijs en vroeg hem wat gereformeerde predikanten kunnen leren van evangelische sprekers. Dat las je in de vorige blog. Nu deel 2: wat evangelische (s)prekers kunnen leren van gereformeerde predikanten.

Soms komen voorgangers al in hun de eerste zinnen voor de dag met hun boodschap en de strekking van hun preek.

In heb niet alleen onderzocht wat mensen ertoe heeft gebracht om de overstap te maken, maar ik vraag hen ook hoe het na de overstap is gegaan. En dat leidt tot een opvallend resultaat: veel respondenten missen op den duur de diepgang in de preek. Of ze raken uitgekeken op de uitbundige viering waar ze aanvankelijk zo door geraakt werden. Wat zit daar achter en wat zouden evangelische sprekers voorgangers daarvan kunnen leren? Vijf tips.

1. Vermijd makkelijke antwoorden
Soms valt het respondenten op dat het opleidingsniveau van evangelische predikers lager is dan dat van de gemiddelde gereformeerde predikant. Dat geeft te denken, want waar merk je zoiets aan? Als het goed is, ligt dat niet aan het percentage moeilijke woorden dat de spreker in zijn preek gebruikt. Ook gereformeerde predikanten leren tegenwoordig dat ze dat beter niet kunnen doen. Het zal eerder te maken hebben met de mate waarin de spreker de theologische of exegetische diepte van een tekst heeft gepeild. Wanneer de spreker uitgerekend stopt met zijn verhaal waar de belangstelling of de nood van de hoorder begint, dan is dat een gemiste kans. In mijn onderzoek worden voorbeelden genoemd hoe evangelische predikers reageren op het kwaad in de onvolkomenheid in deze wereld, zoals

  • ‘We moeten maar veel bidden.’
  • ‘Het ligt aan de satan.’
  • ‘De Geest moet meer ruimte krijgen in je leven.’

Hoe Bijbelgetrouw dit ook moge klinken: mensen die ongeneeslijk ziek zijn, of diep eenzaam, en die onderhand niet meer weten hoe ze moeten bidden, schieten er niets mee of en knappen er juist op af.

2. Onderzoek de Bijbelse achtergronden
Soms komen voorgangers al in hun de eerste zinnen voor de dag met hun boodschap en de strekking van hun preek. Deze manier van communiceren is natuurlijk heel helder en wordt in het zakelijke verkeer veel gebruikt. Boeken en memo’s beginnen tegenwoordig met een samenvatting. Maar voor sommige luisteraars is het onbevredigend wanneer de spreker zijn eigen conclusie vooropstelt en in zijn verdere betoog een hele serie Bijbelteksten citeert die zijn stelling (en zijn gelijk) onderbouwen. De toepassing domineert, maar de uitleg (exegese) ontbreekt goeddeels. Dat is op den duur teleurstellend, zeker voor hoorders die gewend waren aan een preek waarin een Bijbelpassage eerst grondig en zorgvuldig wordt uitgelegd, en pas daarna de stap wordt gezet van de oorspronkelijke lezers en hoorders naar de hedendaagse hoorder en zijn dagelijkse zorgen.

Het viel overstappers op dat een deel van de evangelische leiders niet of nauwelijks uit de voeten kon met feedback of kritiek van “beneden”.

3. Geef Gods woorden door, ook als je zelf aarzelt
In mijn vorige blog las je dat gereformeerde overstappers vaak positief zijn over de authenticiteit van evangelische sprekers. Maar het risico is dat je als spreker je (geestelijke) gezag ontleent aan je persoonlijke geloof of je charisma. En dat is niet altijd vol te houden. Iedere prediker heeft, net als iedere andere gelovige, zijn of haar momenten van zwakte en twijfel. Mag je dan het podium nog op van jezelf? Ben je dan nog geloofwaardig?

Voor een prediker uit een traditionele kerk is het een troostrijke gedachte dat hij een ambt bekleedt dat hem over deze persoonlijke aarzelingen heen mag helpen. Hij spreekt de verlossende boodschap van Christus, waar hij op dat eigenst moment nauwelijks bij kan, maar hij heeft niettemin de taak om die woorden door te geven. En hij preekt ook tot opbouw van zijn eigen geloof.

4. Sta open voor feedback
Een deel van de overstappers kreeg te maken met voorgangers die en er nogal prat op gingen dat ze hun roeping rechtstreeks van de Heilige Geest hadden ontvangen, en daaraan hun gezag ontleenden. Even voor de duidelijkheid, ook gereformeerde predikanten weten zich geroepen door God zelf. Maar in hun traditie wordt onderscheid gemaakt tussen de “inwendige” roeping, die ze rechtstreeks van God ontvangen, en de “uitwendige roeping” die gaat via de menselijke weg van het krijgen en aanvaarden van een beroep door de kerkenraad van een plaatselijke gemeente.

Het viel overstappers op dat een deel van de evangelische leiders niet of nauwelijks uit de voeten kon met feedback of kritiek van “beneden” omdat ze dit niet wisten te combineren met hun roeping van “boven”. Ik denk dat hier een leerpunt ligt voor de evangelische traditie. Hoe combineer je de stellige overtuiging dat je door God zelf geroepen bent, met de nuchtere werkelijkheid dat God je roept om een gemeente te dienen?

Ik denk dat het voor evangelische gemeenten van belang is om, ondanks een sterke eigen identiteit, contact te houden met de christelijke traditie van alle tijden en plaatsen.

5. Heb oog voor traditie
Veel overstappers zijn heel blij met de vieringen die ze in een evangelische gemeente meemaken. Ze zijn een verademing vergeleken met de overgereguleerde gereformeerde erediensten waar geen lachje afkon. De vaak spontane en enthousiaste vieringen zijn voor veel respondenten dé reden zich aan te sluiten bij een evangelische gemeente. Maar, ook hier ontdekt een deel van de overstappers op den duur de keerzijde. Het blijkt in de evangelische gemeente weliswaar anders te gaan dan ze gewend waren, maar ook daar is men niet altijd erg flexibel. En daarbij gaat het er niet alleen om dat het nogal onpraktisch is om alles elke week anders te doen. Het blijkt dat een bepaald concept heilig is en dat veranderingen niet of nauwelijks bespreekbaar zijn.

Veel evangelische sprekers hebben weinig bemoeienis met de liturgie. Dat laten ze over aan de muziekgroep of de aanbiddingsleiders. En in de evangelische wereld komen ook opvallend veel rondreizende predikers voor. Als je alleen wordt gevraagd om je preek te houden, dan ligt het ook niet voor de hand om je te gaan bemoeien met de liturgie van een plaatselijke gemeente.

Maar toch gaat het dan op den duur wringen. De evangelische gemeenten worden eilandjes met hun eigen (podium)cultuur en de afstand tot de kerk van alle tijden kan te groot worden. Ik denk dat het voor evangelische gemeenten van belang is om, ondanks een sterke eigen identiteit, contact te houden met de christelijke traditie van alle tijden en plaatsen. Daarbij gaat het om de inhoud van het geloof, de manier waarop dat in een viering gestalte krijgt, en ook simpelweg om onderling (plaatselijk) overleg tussen gemeenten uit diverse tradities. En de voorganger zou ervoor moeten zorgen dat zijn gemeente daarbij niet het contact verliest met het wereldwijde lichaam van Christus. Kerken hebben elkaar nodig en de liturgie is daarbij al eeuwen een wereldwijde samenbindende factor.

Hoe maak je kans op een gratis boek? Laat voor 27 maart 2023 hier een reactie achter op deze vraag: Welke preektip zou jij zelf geven aan evangelische sprekers.

Paulien Vervoorn is spreker, trainer en auteur en eigenaar van Geloofwaardig Spreken. Deze blog van ds. Gertjan Oosterhuis verscheen eerder op haar website.

ChristenvervolgingDuurzaamheidGeloofszekerheidIsraëlOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Noorwegen
Nieuws

Noorse bisschoppen komen met verklaring op Transgedenkdag: "Kerk moet veilig zijn"

De twaalf bisschoppen van de lutherse Noorse kerk hebben gezamenlijk een verklaring uitgebracht op Transgedenkdag. Ze roepen christenen op zich te verzetten tegen haat en onrecht tegenover transpersonen. “De kerk moet een veilige plek zijn voor...

aken
Nieuws

Katholieke kerk in Duitse deelstaat steunt gezichtssluierverbod op scholen

De katholieke vertegenwoordiging in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen steunt het plan om gezichtssluiers op scholen te verbieden. Antonius Hamers, die namens vijf bisdommen de contacten met de deelstaat onderhoudt, vindt een zichtbaar gezicht...

kaars
Nieuws

Kerken noemen morgen de namen van hun overledenen: wat is Eeuwigheidszondag?

In veel kerken klinken morgen de namen van gemeenteleden die het afgelopen jaar zijn overleden. Zondag 22 november is Eeuwigheidszondag, ook wel Gedachteniszondag genoemd. Nabestaanden worden uitgenodigd om samen met de gemeente stil te staan bij het...

Ruissen
Nieuws

Christelijke waarden haatzaaiend? SGP eist opheldering over rapport tegen christelijke organisaties

De SGP, NPV Zorg en Schreeuw om Leven belanden vanwege hun christelijke standpunten in een rapport over haat. Dat stelt SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen, die opheldering eist over The Hate Review. De opstellers spreken over ‘besmetting’ door...

doop
Nieuws

Belg wil uit doopregister worden geschrapt, Europese bisschoppen maken bezwaar

Een Belgische man die als kind rooms-katholiek werd gedoopt, wil zijn persoonsgegevens uit het doopregister laten verwijderen. Zijn verzoek heeft geleid tot een zaak bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. De Europese bisschoppencommissie...

EK
Nieuws

SGP presenteert Eerste Kamerlijst en kiest bovenaan voor vertrouwde gezichten

De SGP gaat met de zittende senatoren Peter Schalk en Marc de Vries bovenaan de conceptlijst de Eerste Kamerverkiezingen van 2027 in. Topambtenaar Jan Willem van der Ham staat op de derde plaats. “Meer dan ooit is het nodig om het geluid van Gods...

John
Nieuws

Ex-moslim slaat alarm over "digitale islamitische sharia" en waarschuwt Westen

Evangelist John Ghanim zegt dat zijn video’s in Pakistan niet meer te bekijken zijn nadat de regering zijn inhoud bij Meta heeft gemeld. Dat vertelt de voormalige moslim uit Jemen in een interview met CBN News. Ghanim, die vorige week zaterdag op...

Oude Kerk in Putten
Persbericht

Stichting HOE viert 50-jarig jubileum met gratis concert in Putten

Stichting HOE (Hulp Oost-Europa) uit Barneveld bestaat dit jaar 50 jaar. Ter afsluiting van alle activiteiten in dit jubileumjaar organiseert de stichting op D.V. zaterdag 28 november een gratis jubileumconcert in de Oude Kerk in Putten (foto). De...

Meerartikelen

Sela
Video

Sela deelt liveopname van 'Licht in de nacht' tijdens kerstconcert in Rotterdam Ahoy

De christelijke muziekgroep Sela heeft een liveopname van het lied Licht in de nacht gedeeld. De uitvoering werd opgenomen tijdens een kerstconcert in Rotterdam Ahoy. Met het lied richt de band de aandacht op de geboorte van Jezus Christus en de hoop...

Cvandaag Explainer
Video

Ophef over Statenvertaling 2027?

Een nieuwe Bijbelvertaling die volgens een predikant ‘het werk van de duivel’ is. De Statenvertaling 2027 bestaat nog niet eens, maar zorgt nu al voor flinke verdeeldheid binnen de gereformeerde gezindte. Waarom willen de makers de eeuwenoude...

Mart de Kruif (links op de foto) en zendingspredikant ds. Kees van der Knijff
Persbericht

Oud-generaal Mart de Kruif en zendingspredikant spreken tijdens ondernemersavond GZB

Hoe blijf je overeind wanneer de omstandigheden tegenzitten en machteloosheid dreigt? Die vraag staat centraal tijdens een ondernemersavond van de Gereformeerde Zendingsbond (GZB) op donderdag 26 november in Harderwijk. Voormalig luitenant-generaal...

Hour of Power
Interview

Kenji Gorré bidt met Curaçao: “Uiteindelijk doen we het voor de glorie van God”

Kenji Gorré speelde bij Manchester United, werd aanvoerder bij Maccabi Haifa en vertegenwoordigde Curaçao op het wereldkampioenschap. Jarenlang draaide zijn leven vrijwel volledig om voetbal. Inmiddels weet hij dat zijn identiteit niet afhangt van...

Kerkasiel Kampen
Analyse

Twee jaar kerkasiel in Kampen: hoe lang kan een kerk een gezin blijven beschermen?

Al twee jaar klinkt er dag en nacht gezang, gebed en Bijbellezing in de Open Hof in Kampen. Niet alleen om God te eren, maar ook om te voorkomen dat een Oezbeeks gezin wordt uitgezet. Voor de betrokken kerk is het een kwestie van christelijke...

Jonathon van Maren
Preekverslag

Jonathon van Maren wijst op pornogebruik binnen refogezindte: “Dit is een noodsituatie”

Een jongen van vijftien die al tien jaar worstelt met pornografie. Meisjes die nauwelijks nog vertrouwen hebben in een toekomstig huwelijk. Echtparen bij wie jarenlang verborgen pornogebruik diepe wonden heeft geslagen. De Canadese schrijver en...

Ds. G.J. Baan
Preekverslag

Ds. G.J. Baan over Christus' offer: “Beperkte verzoening houdt geen beperkte vrijmoedigheid in”

Voor wie stierf Christus? Als Zijn bloed niet voor iedereen is vergoten, hoe kan het Evangelie dan toch aan iedereen worden aangeboden? Tijdens een bijeenkomst in het Hoornbeeck College in Amersfoort ging ds. G.J. Baan op die vraag in. De predikant...

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun voor het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw...