Wat evangelische voorgangers kunnen leren van gereformeerde predikanten

God15 maart 2023 Ds. Gertjan Oosterhuis
Ds. Gertjan Oosterhuis

In de afgelopen tijd zijn er nogal wat christenen overgestapt van een gereformeerde kerk naar een evangelische gemeente. Hoe vergaat het hen na de overstap? Hebben ze bereikt wat hen voor ogen stond? Of zijn er dingen die ze na verloop van tijd gaan missen? Onlangs schreef Gertjan Oosterhuis het boek Veranderen van kerk: hoe gereformeerd en evangelisch elkaar kunnen versterken waarin hij op al deze vragen antwoord geeft.

Gertjan is zijn hele leven lid van een van de gereformeerde kerken (de GKv). Eerst lid, later in de kerkenraad en nu is hij predikant in de Verbinding, een CGKV-gemeente in Hilversum. Ik ken Gertjan uit mijn tijd dat we samenwerkten op De Passie, evangelisch voortgezet onderwijs en vroeg hem wat gereformeerde predikanten kunnen leren van evangelische sprekers. Dat las je in de vorige blog. Nu deel 2: wat evangelische (s)prekers kunnen leren van gereformeerde predikanten.

Soms komen voorgangers al in hun de eerste zinnen voor de dag met hun boodschap en de strekking van hun preek.

In heb niet alleen onderzocht wat mensen ertoe heeft gebracht om de overstap te maken, maar ik vraag hen ook hoe het na de overstap is gegaan. En dat leidt tot een opvallend resultaat: veel respondenten missen op den duur de diepgang in de preek. Of ze raken uitgekeken op de uitbundige viering waar ze aanvankelijk zo door geraakt werden. Wat zit daar achter en wat zouden evangelische sprekers voorgangers daarvan kunnen leren? Vijf tips.

1. Vermijd makkelijke antwoorden
Soms valt het respondenten op dat het opleidingsniveau van evangelische predikers lager is dan dat van de gemiddelde gereformeerde predikant. Dat geeft te denken, want waar merk je zoiets aan? Als het goed is, ligt dat niet aan het percentage moeilijke woorden dat de spreker in zijn preek gebruikt. Ook gereformeerde predikanten leren tegenwoordig dat ze dat beter niet kunnen doen. Het zal eerder te maken hebben met de mate waarin de spreker de theologische of exegetische diepte van een tekst heeft gepeild. Wanneer de spreker uitgerekend stopt met zijn verhaal waar de belangstelling of de nood van de hoorder begint, dan is dat een gemiste kans. In mijn onderzoek worden voorbeelden genoemd hoe evangelische predikers reageren op het kwaad in de onvolkomenheid in deze wereld, zoals

  • ‘We moeten maar veel bidden.’
  • ‘Het ligt aan de satan.’
  • ‘De Geest moet meer ruimte krijgen in je leven.’

Hoe Bijbelgetrouw dit ook moge klinken: mensen die ongeneeslijk ziek zijn, of diep eenzaam, en die onderhand niet meer weten hoe ze moeten bidden, schieten er niets mee of en knappen er juist op af.

2. Onderzoek de Bijbelse achtergronden
Soms komen voorgangers al in hun de eerste zinnen voor de dag met hun boodschap en de strekking van hun preek. Deze manier van communiceren is natuurlijk heel helder en wordt in het zakelijke verkeer veel gebruikt. Boeken en memo’s beginnen tegenwoordig met een samenvatting. Maar voor sommige luisteraars is het onbevredigend wanneer de spreker zijn eigen conclusie vooropstelt en in zijn verdere betoog een hele serie Bijbelteksten citeert die zijn stelling (en zijn gelijk) onderbouwen. De toepassing domineert, maar de uitleg (exegese) ontbreekt goeddeels. Dat is op den duur teleurstellend, zeker voor hoorders die gewend waren aan een preek waarin een Bijbelpassage eerst grondig en zorgvuldig wordt uitgelegd, en pas daarna de stap wordt gezet van de oorspronkelijke lezers en hoorders naar de hedendaagse hoorder en zijn dagelijkse zorgen.

Het viel overstappers op dat een deel van de evangelische leiders niet of nauwelijks uit de voeten kon met feedback of kritiek van “beneden”.

3. Geef Gods woorden door, ook als je zelf aarzelt
In mijn vorige blog las je dat gereformeerde overstappers vaak positief zijn over de authenticiteit van evangelische sprekers. Maar het risico is dat je als spreker je (geestelijke) gezag ontleent aan je persoonlijke geloof of je charisma. En dat is niet altijd vol te houden. Iedere prediker heeft, net als iedere andere gelovige, zijn of haar momenten van zwakte en twijfel. Mag je dan het podium nog op van jezelf? Ben je dan nog geloofwaardig?

Voor een prediker uit een traditionele kerk is het een troostrijke gedachte dat hij een ambt bekleedt dat hem over deze persoonlijke aarzelingen heen mag helpen. Hij spreekt de verlossende boodschap van Christus, waar hij op dat eigenst moment nauwelijks bij kan, maar hij heeft niettemin de taak om die woorden door te geven. En hij preekt ook tot opbouw van zijn eigen geloof.

4. Sta open voor feedback
Een deel van de overstappers kreeg te maken met voorgangers die en er nogal prat op gingen dat ze hun roeping rechtstreeks van de Heilige Geest hadden ontvangen, en daaraan hun gezag ontleenden. Even voor de duidelijkheid, ook gereformeerde predikanten weten zich geroepen door God zelf. Maar in hun traditie wordt onderscheid gemaakt tussen de “inwendige” roeping, die ze rechtstreeks van God ontvangen, en de “uitwendige roeping” die gaat via de menselijke weg van het krijgen en aanvaarden van een beroep door de kerkenraad van een plaatselijke gemeente.

Het viel overstappers op dat een deel van de evangelische leiders niet of nauwelijks uit de voeten kon met feedback of kritiek van “beneden” omdat ze dit niet wisten te combineren met hun roeping van “boven”. Ik denk dat hier een leerpunt ligt voor de evangelische traditie. Hoe combineer je de stellige overtuiging dat je door God zelf geroepen bent, met de nuchtere werkelijkheid dat God je roept om een gemeente te dienen?

Ik denk dat het voor evangelische gemeenten van belang is om, ondanks een sterke eigen identiteit, contact te houden met de christelijke traditie van alle tijden en plaatsen.

5. Heb oog voor traditie
Veel overstappers zijn heel blij met de vieringen die ze in een evangelische gemeente meemaken. Ze zijn een verademing vergeleken met de overgereguleerde gereformeerde erediensten waar geen lachje afkon. De vaak spontane en enthousiaste vieringen zijn voor veel respondenten dé reden zich aan te sluiten bij een evangelische gemeente. Maar, ook hier ontdekt een deel van de overstappers op den duur de keerzijde. Het blijkt in de evangelische gemeente weliswaar anders te gaan dan ze gewend waren, maar ook daar is men niet altijd erg flexibel. En daarbij gaat het er niet alleen om dat het nogal onpraktisch is om alles elke week anders te doen. Het blijkt dat een bepaald concept heilig is en dat veranderingen niet of nauwelijks bespreekbaar zijn.

Veel evangelische sprekers hebben weinig bemoeienis met de liturgie. Dat laten ze over aan de muziekgroep of de aanbiddingsleiders. En in de evangelische wereld komen ook opvallend veel rondreizende predikers voor. Als je alleen wordt gevraagd om je preek te houden, dan ligt het ook niet voor de hand om je te gaan bemoeien met de liturgie van een plaatselijke gemeente.

Maar toch gaat het dan op den duur wringen. De evangelische gemeenten worden eilandjes met hun eigen (podium)cultuur en de afstand tot de kerk van alle tijden kan te groot worden. Ik denk dat het voor evangelische gemeenten van belang is om, ondanks een sterke eigen identiteit, contact te houden met de christelijke traditie van alle tijden en plaatsen. Daarbij gaat het om de inhoud van het geloof, de manier waarop dat in een viering gestalte krijgt, en ook simpelweg om onderling (plaatselijk) overleg tussen gemeenten uit diverse tradities. En de voorganger zou ervoor moeten zorgen dat zijn gemeente daarbij niet het contact verliest met het wereldwijde lichaam van Christus. Kerken hebben elkaar nodig en de liturgie is daarbij al eeuwen een wereldwijde samenbindende factor.

Hoe maak je kans op een gratis boek? Laat voor 27 maart 2023 hier een reactie achter op deze vraag: Welke preektip zou jij zelf geven aan evangelische sprekers.

Paulien Vervoorn is spreker, trainer en auteur en eigenaar van Geloofwaardig Spreken. Deze blog van ds. Gertjan Oosterhuis verscheen eerder op haar website.

Praatmee

Beluister onze podcast

#317 Jeffrey & Andries Knevel over bekering, predikantentekort en eenheid katholieken-protestanten
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Groep studenten bij de kerk
Nieuws

Bemoedigd in Santiago: "We zochten al tien jaar naar God, Hij vulde onze leegte"

Even van de hoofdweg af, rijden we over zand- en grindwegen naar de kerk toe. De stofwolken kondigen onze komst aan. Cuba, het is een land van tegenstellingen. Hoeveel van de toeristen, die we vanmiddag zagen aan het strand bij de Caribische Zee, ken

Amsterdam
Nieuws

Tot Heil des Volks maakt opvang vluchtelingenkinderen mogelijk

Per maart maakt Tot Heil des Volks de opvang van vluchtelingenkinderen in Amsterdam mogelijk. Dat maakt de organisatie vandaag bekend.  Rust en stabiliteitVanaf halverwege maart worden in een van de panden in het Centrum maximaal 54 alleenstaande min

Mozaiek020 Ontmoet
Nieuws

Mozaiek020 Ontmoet: in gesprek met dominee Alexander Noordijk

Op 7 januari startte een reeks van vijf bijzondere zondagochtenden: Mozaiek020 Ontmoet. Tot en met juni nodigt de jonge kerk, Mozaiek020 in Buitenveldert, elke eerste zondag van de maand, met uitzondering van mei, bekende personen uit om in gesprek t

Willem Lingeman
Video

Waarom overspel een ernstige zonde is

Veel christenen zullen het erover eens zijn dat overspel schadelijk is. Wat Willem Lingeman betreft is er bij overspel sprake van een ernstige zonde. Waarom? Dat legt de auteur van 'Verbonden voor het Leven' uit in onderstaande video. Bekijk de uitle

Ds. D.J. Budding
Video

Ds. Budding vertelt over gemeentelid die kraakheldere boodschap achterliet: "Wij willen Jezus zien"

“Geen enkele prediker is volmaakt, maar het zou wel heel erg zijn als mensen moeten zeggen dat ze Jezus in de prediking missen”. Aan het woord is ds. D.J. Budding. De emeritus-predikant binnen de PKN merkte onlangs in een preek op dat Jezus niet in d

The Chosen
Nieuws

Onderzoek: Hitserie The Chosen wordt door miljoenen niet-gelovigen bekeken

De populaire hitserie The Chosen weet ook miljoenen niet-gelovigen te bereiken. Dat meldt CBN News. Uit een kijkersonderzoek van de serie zelf blijkt dat liefst 30 procent van de kijkers een niet-gelovige achtergrond heeft. Tot dusver bekeken 108 mil

Europese Digitale Identiteit
Nieuws

ChristenUnie ongelukkig met akkoord Europese Digitale Identiteit

Donderdag 29 februari ging het Europees Parlement akkoord met een uiteindelijke overeenkomst over de Europese Digitale Identiteit (eID), een Europese digitale plek om persoonlijke gegevens en documenten in op te slaan. De ChristenUnie is er niet blij

Open Doors
Video

Saleh riskeert de dood maar stopt daarom niet met evangeliseren

Evangelist Saleh uit Jemen krijgt keer op keer met doodsbedreigingen te maken. De ene keer via een sms, de andere keer per telefoon. De boodschap is altijd hetzelfde: ‘Ze zijn naar je op zoek. Je gaat dood. Je dagen zijn geteld.’ Die woorden zijn bea

Meerartikelen

ds. A. van Hees
God

Refoweb-vragensteller mist 'profetisch spreken' in reformatorische gezindte

'De laatste tijd heb ik veel preken/lezingen beluisterd uit evangelische kringen en van Baptistengemeenten. Het viel mij op dat ze daar veel meer de nadruk leggen op de tekenen der tijden. Ze halen vaak nieuws aan en koppelen dat aan de komst van de

pakistan
Nieuws

Terdoodveroordeelde christen in Pakistan krijgt goed nieuws en hoopt op vrijspraak

Een christen die in Pakistan ter dood is veroordeeld in een blasfemiezaak, is op 20 februari vrijgesproken in een andere zaak die betrekking had op hetzelfde incident. De rechter oordeelde dat er sprake was van dubbele vervolging, aldus zijn advocaat

Johan Schep
Video

Johan Schep over het naderend oordeel: "Je hoort de voetstappen van God"

Jona moest in Ninevé de boodschap brengen van het komende oordeel. Tegelijkertijd was datzelfde oordeel een blijk van genade van God. Want God oordeelt nooit zonder dat Hij eerst waarschuwt, zo betuigt ook Johan Schep in een nieuwe aflevering van de

Iran
Nieuws

Iran wil vervolgde christenen geen naam of gezicht geven

Hoewel het aantal opgepakte christenen in Iran jaarlijks ongeveer gelijk blijft, komen hun namen en gezichten steeds minder in de publiciteit. Het Iraanse regime lijkt daarmee het gezicht van vervolging te willen wegpoetsen. Teheran arresteerde in 20

EO-podcast
Nieuws

Nieuwe EO-podcast over hoe lessen uit Jezus’ Bergrede toe te passen zijn op het leven nu

De EO en IZB voegen een nieuwe podcast toe aan de succesvolle Eerst Dit-serie. Vanaf deze week is aflevering 1 van De Leerlingen te horen. In deze nieuwe podcast onderzoekt EO-presentator Jurjen ten Brinke grote vragen naar aanleiding van de bekendst

Narkisstraat
Video

Video: wat iedere christen zou moeten weten over Messiaanse Joden (deel 2)

Waarom spreken we eigenlijk over Messiaanse Joden of Messiasbelijdende Joden? Messiaans komt van het woord ‘Messias’. Aan het begin van de Bijbel, gelijk na de zondeval, belooft God dat er een Verlosser zal komen (Gen. 3:15). Die Verlosser wordt ook

Zie ik kom spoedig
Video

Wat zegt Openbaring 13 over het merkteken van het beest?

Het is voor veel mensen het bekendste en meest tot de verbeelding sprekende onderwerp van Openbaring. Wat is het merkteken van het beest en wat heeft dat te maken met kopen en verkopen? Maak in onderstaande video tijd voor aflevering 27 van een 40-de

Sven en Judith
Video

Sven en Judith Likkel zijn komende zondag te gast bij Hour of Power

Komende zondag ontvangt presentator Jan van den Bosch bij Hour of Power twee bijzondere mensen: Sven en Judith Likkel. Sven raakte door een duik in ondiep water verlamd, waardoor hij nu voor de rest van zijn leven in een rolstoel zit. Echter weet hij

GlobalRize
Nieuws

GlobalRize viert 10-jarig bestaan: van enkele tweet naar miljoenenbereik

Zendingsorganisatie GlobalRize bestaat tien jaar! Op 26 februari 2014 werden de handtekeningen bij de notaris gezet en was het bestaan van Stichting GlobalRize een feit. Wat begon met een enkele tweet van Marten Visser is uitgegroeid tot een zendings

Opperrabbijn
Column

Joden worden door islamitische heren én dames uitgescholden in Nederland

In zijn nieuwe dagboek vertelt opperrabbijn Jacobs dat er sinds kort iets is veranderd in de scheldpartijen waar joden al langer mee te maken hebben. Waar het eerst vooral islamitische heren waren die zich hier schuldig aan maakten, doen de dames inm

Henri Doornbos
Video

Henri Doornbos deelt ervaringen met afwijzing en zoektocht naar acceptatie in nieuwste single

Henri Doornbos’ persoonlijke ervaringen met afwijzing en zijn zoektocht naar acceptatie klinkt door in elke noot van “Caught in the Middle”.  Deze nieuwe single die Henri uitbrengt onder de naam 'Stranger on the Road' spreekt tot het hart van iederee

Arie-Jan Mulder
Column

Een veelvoorkomend misverstand over het avondmaal en een mopperende Paulus

Als ik Bijbelstudie geef over het avondmaal, en ik vraag aan de aanwezigen in welk Bijbelboek we dan moeten gaan lezen, dan krijg ik meestal als antwoord: in de eerste Korinthe-brief. Dat is wel begrijpelijk, want daarin staan heel pittige dingen ove