Wat evangelische voorgangers kunnen leren van gereformeerde predikanten

God 15 maart 2023 Ds. Gertjan Oosterhuis
Ds. Gertjan Oosterhuis

In de afgelopen tijd zijn er nogal wat christenen overgestapt van een gereformeerde kerk naar een evangelische gemeente. Hoe vergaat het hen na de overstap? Hebben ze bereikt wat hen voor ogen stond? Of zijn er dingen die ze na verloop van tijd gaan missen? Onlangs schreef Gertjan Oosterhuis het boek Veranderen van kerk: hoe gereformeerd en evangelisch elkaar kunnen versterken waarin hij op al deze vragen antwoord geeft.

Gertjan is zijn hele leven lid van een van de gereformeerde kerken (de GKv). Eerst lid, later in de kerkenraad en nu is hij predikant in de Verbinding, een CGKV-gemeente in Hilversum. Ik ken Gertjan uit mijn tijd dat we samenwerkten op De Passie, evangelisch voortgezet onderwijs en vroeg hem wat gereformeerde predikanten kunnen leren van evangelische sprekers. Dat las je in de vorige blog. Nu deel 2: wat evangelische (s)prekers kunnen leren van gereformeerde predikanten.

Soms komen voorgangers al in hun de eerste zinnen voor de dag met hun boodschap en de strekking van hun preek.

In heb niet alleen onderzocht wat mensen ertoe heeft gebracht om de overstap te maken, maar ik vraag hen ook hoe het na de overstap is gegaan. En dat leidt tot een opvallend resultaat: veel respondenten missen op den duur de diepgang in de preek. Of ze raken uitgekeken op de uitbundige viering waar ze aanvankelijk zo door geraakt werden. Wat zit daar achter en wat zouden evangelische sprekers voorgangers daarvan kunnen leren? Vijf tips.

1. Vermijd makkelijke antwoorden
Soms valt het respondenten op dat het opleidingsniveau van evangelische predikers lager is dan dat van de gemiddelde gereformeerde predikant. Dat geeft te denken, want waar merk je zoiets aan? Als het goed is, ligt dat niet aan het percentage moeilijke woorden dat de spreker in zijn preek gebruikt. Ook gereformeerde predikanten leren tegenwoordig dat ze dat beter niet kunnen doen. Het zal eerder te maken hebben met de mate waarin de spreker de theologische of exegetische diepte van een tekst heeft gepeild. Wanneer de spreker uitgerekend stopt met zijn verhaal waar de belangstelling of de nood van de hoorder begint, dan is dat een gemiste kans. In mijn onderzoek worden voorbeelden genoemd hoe evangelische predikers reageren op het kwaad in de onvolkomenheid in deze wereld, zoals

  • ‘We moeten maar veel bidden.’
  • ‘Het ligt aan de satan.’
  • ‘De Geest moet meer ruimte krijgen in je leven.’

Hoe Bijbelgetrouw dit ook moge klinken: mensen die ongeneeslijk ziek zijn, of diep eenzaam, en die onderhand niet meer weten hoe ze moeten bidden, schieten er niets mee of en knappen er juist op af.

2. Onderzoek de Bijbelse achtergronden
Soms komen voorgangers al in hun de eerste zinnen voor de dag met hun boodschap en de strekking van hun preek. Deze manier van communiceren is natuurlijk heel helder en wordt in het zakelijke verkeer veel gebruikt. Boeken en memo’s beginnen tegenwoordig met een samenvatting. Maar voor sommige luisteraars is het onbevredigend wanneer de spreker zijn eigen conclusie vooropstelt en in zijn verdere betoog een hele serie Bijbelteksten citeert die zijn stelling (en zijn gelijk) onderbouwen. De toepassing domineert, maar de uitleg (exegese) ontbreekt goeddeels. Dat is op den duur teleurstellend, zeker voor hoorders die gewend waren aan een preek waarin een Bijbelpassage eerst grondig en zorgvuldig wordt uitgelegd, en pas daarna de stap wordt gezet van de oorspronkelijke lezers en hoorders naar de hedendaagse hoorder en zijn dagelijkse zorgen.

Het viel overstappers op dat een deel van de evangelische leiders niet of nauwelijks uit de voeten kon met feedback of kritiek van “beneden”.

3. Geef Gods woorden door, ook als je zelf aarzelt
In mijn vorige blog las je dat gereformeerde overstappers vaak positief zijn over de authenticiteit van evangelische sprekers. Maar het risico is dat je als spreker je (geestelijke) gezag ontleent aan je persoonlijke geloof of je charisma. En dat is niet altijd vol te houden. Iedere prediker heeft, net als iedere andere gelovige, zijn of haar momenten van zwakte en twijfel. Mag je dan het podium nog op van jezelf? Ben je dan nog geloofwaardig?

Voor een prediker uit een traditionele kerk is het een troostrijke gedachte dat hij een ambt bekleedt dat hem over deze persoonlijke aarzelingen heen mag helpen. Hij spreekt de verlossende boodschap van Christus, waar hij op dat eigenst moment nauwelijks bij kan, maar hij heeft niettemin de taak om die woorden door te geven. En hij preekt ook tot opbouw van zijn eigen geloof.

4. Sta open voor feedback
Een deel van de overstappers kreeg te maken met voorgangers die en er nogal prat op gingen dat ze hun roeping rechtstreeks van de Heilige Geest hadden ontvangen, en daaraan hun gezag ontleenden. Even voor de duidelijkheid, ook gereformeerde predikanten weten zich geroepen door God zelf. Maar in hun traditie wordt onderscheid gemaakt tussen de “inwendige” roeping, die ze rechtstreeks van God ontvangen, en de “uitwendige roeping” die gaat via de menselijke weg van het krijgen en aanvaarden van een beroep door de kerkenraad van een plaatselijke gemeente.

Het viel overstappers op dat een deel van de evangelische leiders niet of nauwelijks uit de voeten kon met feedback of kritiek van “beneden” omdat ze dit niet wisten te combineren met hun roeping van “boven”. Ik denk dat hier een leerpunt ligt voor de evangelische traditie. Hoe combineer je de stellige overtuiging dat je door God zelf geroepen bent, met de nuchtere werkelijkheid dat God je roept om een gemeente te dienen?

Ik denk dat het voor evangelische gemeenten van belang is om, ondanks een sterke eigen identiteit, contact te houden met de christelijke traditie van alle tijden en plaatsen.

5. Heb oog voor traditie
Veel overstappers zijn heel blij met de vieringen die ze in een evangelische gemeente meemaken. Ze zijn een verademing vergeleken met de overgereguleerde gereformeerde erediensten waar geen lachje afkon. De vaak spontane en enthousiaste vieringen zijn voor veel respondenten dé reden zich aan te sluiten bij een evangelische gemeente. Maar, ook hier ontdekt een deel van de overstappers op den duur de keerzijde. Het blijkt in de evangelische gemeente weliswaar anders te gaan dan ze gewend waren, maar ook daar is men niet altijd erg flexibel. En daarbij gaat het er niet alleen om dat het nogal onpraktisch is om alles elke week anders te doen. Het blijkt dat een bepaald concept heilig is en dat veranderingen niet of nauwelijks bespreekbaar zijn.

Veel evangelische sprekers hebben weinig bemoeienis met de liturgie. Dat laten ze over aan de muziekgroep of de aanbiddingsleiders. En in de evangelische wereld komen ook opvallend veel rondreizende predikers voor. Als je alleen wordt gevraagd om je preek te houden, dan ligt het ook niet voor de hand om je te gaan bemoeien met de liturgie van een plaatselijke gemeente.

Maar toch gaat het dan op den duur wringen. De evangelische gemeenten worden eilandjes met hun eigen (podium)cultuur en de afstand tot de kerk van alle tijden kan te groot worden. Ik denk dat het voor evangelische gemeenten van belang is om, ondanks een sterke eigen identiteit, contact te houden met de christelijke traditie van alle tijden en plaatsen. Daarbij gaat het om de inhoud van het geloof, de manier waarop dat in een viering gestalte krijgt, en ook simpelweg om onderling (plaatselijk) overleg tussen gemeenten uit diverse tradities. En de voorganger zou ervoor moeten zorgen dat zijn gemeente daarbij niet het contact verliest met het wereldwijde lichaam van Christus. Kerken hebben elkaar nodig en de liturgie is daarbij al eeuwen een wereldwijde samenbindende factor.

Hoe maak je kans op een gratis boek? Laat voor 27 maart 2023 hier een reactie achter op deze vraag: Welke preektip zou jij zelf geven aan evangelische sprekers.

Paulien Vervoorn is spreker, trainer en auteur en eigenaar van Geloofwaardig Spreken. Deze blog van ds. Gertjan Oosterhuis verscheen eerder op haar website.

ChristenvervolgingIsraëlOpvoedenGeloofszekerheidDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...

India
Nieuws

Zes vermoorde christenen in India na maanden wachten begraven

Zes christelijke mannen die in mei werden ontvoerd en vermoord in de Indiase deelstaat Manipur, zijn maandag 16 november begraven. Hun lichamen lagen vijf maanden in een mortuarium. Nabestaanden weigerden hen te begraven zolang de autoriteiten...

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

SGP'er Bert-Jan Ruissen tweede op ranglijst meest actieve Europarlementariërs

SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen staat in de nieuwste ranking van meest actieve Europarlementariërs op plek 2 van de 720. Dat meldt de SGP op sociale media. Ruissen, die sinds 2019 in het Europees Parlement zit, maakt zich onder meer sterk...

CGK-synode
Nieuws

CGK-synode Hoogeveen bespreekt toekomst kerkverband: ook convenant met Rijnsburg op tafel

De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) gaat van 8 tot en met 11 december uitgebreid spreken over de toekomst van het verdeelde kerkverband. Daarbij komt ook de vraag aan de orde of een convenant mogelijk is met de gemeenten...

Charles
Nieuws

Koning Charles over christelijk geloof: “Het kompas dat al mijn handelen als vorst leidt”

Het christelijke geloof geeft richting aan het koningschap van Charles III. Dat zei de Britse vorst dinsdag bij de opening van de nieuwe General Synode van de Church of England. In Church House in Londen sprak hij over een geloof dat gedurende zijn...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Paul Coakley
Nieuws

Amerikaanse aartsbisschop waarschuwt eigen kerk voor politieke verdeeldheid

De politieke strijd tussen Republikeinen en Democraten mag de Amerikaanse Rooms-Katholieke Kerk niet verdelen. Daarvoor waarschuwt aartsbisschop Paul Coakley, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Tijdens een bijeenkomst van...

Doug Wilson
Nieuws

Gereformeerde predikant preekt opnieuw in Pentagon: 'Geen hoop voor Amerika buiten Jezus'

De gereformeerde predikant Doug Wilson heeft gisteren op uitnodiging van Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, opnieuw in het Pentagon gepreekt. Tijdens de maandelijkse kerkdienst stelde Wilson dat Amerika alleen hoop heeft door het...

Meerartikelen

John en Carla Offutt
Nieuws

Predikant en vrouw doodgereden na bruiloft kleinzoon; familie vergeeft bestuurster

Een Amerikaanse predikant en zijn vrouw zijn zaterdag om het leven gekomen bij een verkeersongeval, kort nadat de predikant het huwelijk van zijn kleinzoon had ingezegend. John en Carla Offutt (beiden 74) werden aangereden toen ze op weg waren naar...

Homokoppel
Nieuws

Zweedse kerk verplicht predikanten voorlopig niet om homostellen te trouwen

Predikanten binnen de Zweedse Kerk mogen voorlopig blijven weigeren om homostellen te trouwen als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat. Het kerkparlement heeft dinsdag een omstreden voorstel verworpen dat een einde moest maken aan die...

Schalk
Nieuws

SGP wil Belastingplan ook in senaat niet steunen: zorgen over eenverdieners

De SGP ziet in het Belastingplan voor 2027 onvoldoende terug van de beloofde aanpak van de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners. Senator Peter Schalk kondigde dinsdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan dat zijn fractie het...

nigeria
Nieuws

Open Doors: nog eens zeventien ontvoerde christenen overleden in Nigeria

Nog eens zeventien christenen uit de Nigeriaanse dorpen Ariko en Awon zijn volgens Open Doors in gevangenschap overleden. Zij werden eerder dit jaar ontvoerd door vermoedelijk islamitische Fulani-militanten. Vrijgekomen gijzelaars vertellen over...

paus
Nieuws

Paus krijgt rozenkrans tegen gezicht en reageert met een grap

Paus Leo XIV kreeg maandag 16 november een rozenkrans tegen zijn gezicht tijdens zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Een bezoeker gooide het gebedssnoer naar hem toe toen hij in de pausmobiel langs de menigte reed. De paus reageerde later...

Erik-Jan Verbruggen
Opinie

Pornografie is geen onschuldige snack, maar een bedreiging voor je geloof

Pornografie is voor veel christenen een verborgen worsteling. Het beïnvloedt hun kijk op seksualiteit, kan relaties beschadigen en zet het geloofsleven onder druk. Toch blijft het onderwerp in kerken vaak moeilijk bespreekbaar. Volgens Erik-Jan...

Jerke
Column

Het leukste buurtje van Assen heeft geen schuttingen

Mijn broertjes wonen antikraak. Voor wie dat niet kent: je woont tijdelijk en goedkoop in een pand dat anders leeg zou staan, met als voorwaarde dat je vertrekt zodra de eigenaar het nodig heeft. Je weet dus van tevoren dat je weggaat, alleen niet...

Kamer
Nieuws

Bikker hekelt "vechthuwelijk” kabinet, Stoffer ziet wagen van Staat tegen linkervangrail tot stilstand komen

Het kabinet gaat verder, maar de ChristenUnie en de SGP zijn nog niet gerustgesteld. Tijdens het Kamerdebat over de politieke crisis op dinsdag 17 november waarschuwde Mirjam Bikker voor een "vechthuwelijk” waarvan volgende generaties de rekening...

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De hoofdspreker van de dag is...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...

Pines Church
Nieuws

School weert kerk om visie op abortus en homohuwelijk: rechter grijpt in

Een Amerikaanse kerk die ruimte wilde huren in een openbare school, werd geweigerd nadat bestuursleden vragen hadden gesteld over haar standpunten over homoseksualiteit, het huwelijk en abortus. Een federale rechter heeft nu geoordeeld dat het...

Voorgangers Anglicaanse Kerk Engeland
Nieuws

Zweedse predikanten moeten mogelijk verplicht homostellen trouwen

Moeten predikanten verplicht worden om homostellen te trouwen, ook als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat? Die vraag zorgt voor grote verdeeldheid binnen de Zweedse Kerk, de evangelisch-lutherse kerk die tot 2000 de staatskerk van Zweden was....