De linkerwang toekeren: een daad van verzet

Dagelijks leven4 januari 2023 Rozemarijn van ’t Einde
klimaatdemonstratie

Na de VN-klimaattop over het beperken van de opwarming van de aarde voelen opnieuw veel mensen zich machteloos of cynisch. Steeds meer diersoorten sterven uit, nog een paar jaar en dan ligt volgens experts de laatste afslag naar een leefbare aarde definitief achter ons. Politici, vervuilende bedrijven en hun financiers doen niet wat nodig is. Het maakt wanhopig. Kunnen we echt niets doen aan het systeem dat ons naar de afgrond leidt?

Als het gaat over geweldloos verzet, inspireert Jezus mij. Wat Hij daarover zegt, is overbekend maar wordt bizar genoeg vaak op tegenovergestelde wijze opgevat. Alsof Jezus mensen zou aanraden om een voetveeg te zijn of zich weg te cijferen voor anderen. Maar wat Jezus hier aanbeveelt is om niet gewelddadig én niet passief te zijn. Want er is een derde weg, zegt Hij in Matteüs 5. Keer degene die je op de rechterwang slaat, ook je linkerwang toe. Als iemand je ondergoed van je wil afnemen, sta hem dan ook je bovenkleren af. En als iemand je dwingt één mijl met hem mee te gaan, loop er dan twee met hem op.

Op je rechterwang geslagen worden betekent dat iemand je sloeg met de rug van zijn (rechter)hand. Een vernederende klap van een meerdere tegen een mindere. De keuze om dan je linkerwang toe te keren is tegendraads. Als je wordt terechtgewezen door zo’n klap, is het logisch om je klein te maken en zeker niet om uitdagend je linkerwang toe te keren. De andere wang toekeren betekent: ‘probeer het nog maar een keer, het is je de eerste keer niet gelukt om me te vernederen.’

Jezus’ tweede voorbeeld komt uit een juridische context en gaat over iemand die zó arm is dat er niets anders meer gevorderd kan worden dan zijn kleren. Stel je voor dat zo iemand zijn bovenkleding in moet leveren en dan ook nog zijn ondergoed begint uit te trekken. Wat Jezus hier aanraadt is naakt protest. In die tijd was naaktheid niet een schande voor de naakte, maar een schande voor degene die diens naaktheid zag. Het onmenselijke systeem zou door zo’n actie dus letterlijk worden blootgelegd.

Jezus’ derde voorbeeld gaat over bezetters. Soldaten mochten aan bewoners van een bezet land vragen om hun spullen voor een mijl te dragen. Niet méér, om opstand te voorkomen. Deden ze dit toch, dan stonden daar straffen op. Wilde je als bewoner dus een soldaat in de problemen brengen, dan moest je dus zijn spullen langer dan een mijl meedragen. Je kunt je inbeelden hoe zo iemand demonstratief doorloopt met de tas van de soldaat en de soldaat erachteraan dribbelt en smeekt of hij z’n eigen spullen weer mag dragen.

Jezus geeft dus drie voorbeelden om te handelen in een onderdrukkend systeem. Om initiatief te nemen terwijl je machteloos leek. Alle voorbeelden zijn creatief, speels, en humoristisch. Je laat op die manier jouw menselijke kant zien, je bepaalt de onderdrukkers bij hun menselijkheid, en je hoopt dat de andere partij kan veranderen. Door het onrecht aan de kaak te stellen, probeer je de ander te bevrijden van het kwaad dat diegene jou aandoet. Daarmee zijn deze voorbeelden ook polariserend en kwetsbaar. De onderdrukker wordt geprovoceerd. Dat is niet zonder risico. De onderdrukker zal zo’n uitdagende reactie waarschijnlijk niet op prijs stellen, mogelijk met zweepslagen tot gevolg. Jezus heeft het zelf ervaren. En Hij gaf daarna nóg een voorbeeld van burgerlijke ongehoorzaamheid: door op te staan uit de dood. Als je veroordeeld was tot de kruisdood, was het wel de bedoeling dat je dood zou blijven.

Ikzelf probeer deze ‘derde weg’ te bewandelen, die anders is dan cynisme of machteloze berusting. Ik bezette de stoep voor het Torentje met een spandoek: ‘Graag hier een klimaatvriendelijke premier’. Daarom riep ik onlangs bij de ING: ‘Hebt u een hekel aan uw kinderen? Verafschuwt u schoon drinkwater? Neem dan een rekening bij de ING, help hen de aarde in de afgrond te storten!’ Daarom neem ik plaats in de lobby van mijn pensioenfonds en kondig aan niet te zullen vertrekken tot zij stoppen met het financieren van vervuilende bedrijven die weigeren te verduurzamen. Er is weinig dat me meer hoop geeft dan deze derde weg.

Rozemarijn van ’t Einde is theoloog en klimaatactivist. Haar boek 'Rebelleren voor het leven: een dominee in actie voor klimaatrechtvaardigheid' verschijnt in 2023 bij KokBoekencentrum. Dit artikel verscheen als blog bij het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap op www.debijbel.nl.

Praatmee

Beluister onze podcast

#317 Jeffrey & Andries Knevel over bekering, predikantentekort en eenheid katholieken-protestanten
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Groep studenten bij de kerk
Nieuws

Bemoedigd in Santiago: "We zochten al tien jaar naar God, Hij vulde onze leegte"

Even van de hoofdweg af, rijden we over zand- en grindwegen naar de kerk toe. De stofwolken kondigen onze komst aan. Cuba, het is een land van tegenstellingen. Hoeveel van de toeristen, die we vanmiddag zagen aan het strand bij de Caribische Zee, ken

Amsterdam
Nieuws

Tot Heil des Volks maakt opvang vluchtelingenkinderen mogelijk

Per maart maakt Tot Heil des Volks de opvang van vluchtelingenkinderen in Amsterdam mogelijk. Dat maakt de organisatie vandaag bekend.  Rust en stabiliteitVanaf halverwege maart worden in een van de panden in het Centrum maximaal 54 alleenstaande min

Mozaiek020 Ontmoet
Nieuws

Mozaiek020 Ontmoet: in gesprek met dominee Alexander Noordijk

Op 7 januari startte een reeks van vijf bijzondere zondagochtenden: Mozaiek020 Ontmoet. Tot en met juni nodigt de jonge kerk, Mozaiek020 in Buitenveldert, elke eerste zondag van de maand, met uitzondering van mei, bekende personen uit om in gesprek t

Willem Lingeman
Video

Waarom overspel een ernstige zonde is

Veel christenen zullen het erover eens zijn dat overspel schadelijk is. Wat Willem Lingeman betreft is er bij overspel sprake van een ernstige zonde. Waarom? Dat legt de auteur van 'Verbonden voor het Leven' uit in onderstaande video. Bekijk de uitle

Ds. D.J. Budding
Video

Ds. Budding vertelt over gemeentelid die kraakheldere boodschap achterliet: "Wij willen Jezus zien"

“Geen enkele prediker is volmaakt, maar het zou wel heel erg zijn als mensen moeten zeggen dat ze Jezus in de prediking missen”. Aan het woord is ds. D.J. Budding. De emeritus-predikant binnen de PKN merkte onlangs in een preek op dat Jezus niet in d

The Chosen
Nieuws

Onderzoek: Hitserie The Chosen wordt door miljoenen niet-gelovigen bekeken

De populaire hitserie The Chosen weet ook miljoenen niet-gelovigen te bereiken. Dat meldt CBN News. Uit een kijkersonderzoek van de serie zelf blijkt dat liefst 30 procent van de kijkers een niet-gelovige achtergrond heeft. Tot dusver bekeken 108 mil

Europese Digitale Identiteit
Nieuws

ChristenUnie ongelukkig met akkoord Europese Digitale Identiteit

Donderdag 29 februari ging het Europees Parlement akkoord met een uiteindelijke overeenkomst over de Europese Digitale Identiteit (eID), een Europese digitale plek om persoonlijke gegevens en documenten in op te slaan. De ChristenUnie is er niet blij

Open Doors
Video

Saleh riskeert de dood maar stopt daarom niet met evangeliseren

Evangelist Saleh uit Jemen krijgt keer op keer met doodsbedreigingen te maken. De ene keer via een sms, de andere keer per telefoon. De boodschap is altijd hetzelfde: ‘Ze zijn naar je op zoek. Je gaat dood. Je dagen zijn geteld.’ Die woorden zijn bea

Meerartikelen

ds. A. van Hees
God

Refoweb-vragensteller mist 'profetisch spreken' in reformatorische gezindte

'De laatste tijd heb ik veel preken/lezingen beluisterd uit evangelische kringen en van Baptistengemeenten. Het viel mij op dat ze daar veel meer de nadruk leggen op de tekenen der tijden. Ze halen vaak nieuws aan en koppelen dat aan de komst van de

pakistan
Nieuws

Terdoodveroordeelde christen in Pakistan krijgt goed nieuws en hoopt op vrijspraak

Een christen die in Pakistan ter dood is veroordeeld in een blasfemiezaak, is op 20 februari vrijgesproken in een andere zaak die betrekking had op hetzelfde incident. De rechter oordeelde dat er sprake was van dubbele vervolging, aldus zijn advocaat

Johan Schep
Video

Johan Schep over het naderend oordeel: "Je hoort de voetstappen van God"

Jona moest in Ninevé de boodschap brengen van het komende oordeel. Tegelijkertijd was datzelfde oordeel een blijk van genade van God. Want God oordeelt nooit zonder dat Hij eerst waarschuwt, zo betuigt ook Johan Schep in een nieuwe aflevering van de

Iran
Nieuws

Iran wil vervolgde christenen geen naam of gezicht geven

Hoewel het aantal opgepakte christenen in Iran jaarlijks ongeveer gelijk blijft, komen hun namen en gezichten steeds minder in de publiciteit. Het Iraanse regime lijkt daarmee het gezicht van vervolging te willen wegpoetsen. Teheran arresteerde in 20

EO-podcast
Nieuws

Nieuwe EO-podcast over hoe lessen uit Jezus’ Bergrede toe te passen zijn op het leven nu

De EO en IZB voegen een nieuwe podcast toe aan de succesvolle Eerst Dit-serie. Vanaf deze week is aflevering 1 van De Leerlingen te horen. In deze nieuwe podcast onderzoekt EO-presentator Jurjen ten Brinke grote vragen naar aanleiding van de bekendst

Narkisstraat
Video

Video: wat iedere christen zou moeten weten over Messiaanse Joden (deel 2)

Waarom spreken we eigenlijk over Messiaanse Joden of Messiasbelijdende Joden? Messiaans komt van het woord ‘Messias’. Aan het begin van de Bijbel, gelijk na de zondeval, belooft God dat er een Verlosser zal komen (Gen. 3:15). Die Verlosser wordt ook

Zie ik kom spoedig
Video

Wat zegt Openbaring 13 over het merkteken van het beest?

Het is voor veel mensen het bekendste en meest tot de verbeelding sprekende onderwerp van Openbaring. Wat is het merkteken van het beest en wat heeft dat te maken met kopen en verkopen? Maak in onderstaande video tijd voor aflevering 27 van een 40-de

Sven en Judith
Video

Sven en Judith Likkel zijn komende zondag te gast bij Hour of Power

Komende zondag ontvangt presentator Jan van den Bosch bij Hour of Power twee bijzondere mensen: Sven en Judith Likkel. Sven raakte door een duik in ondiep water verlamd, waardoor hij nu voor de rest van zijn leven in een rolstoel zit. Echter weet hij

GlobalRize
Nieuws

GlobalRize viert 10-jarig bestaan: van enkele tweet naar miljoenenbereik

Zendingsorganisatie GlobalRize bestaat tien jaar! Op 26 februari 2014 werden de handtekeningen bij de notaris gezet en was het bestaan van Stichting GlobalRize een feit. Wat begon met een enkele tweet van Marten Visser is uitgegroeid tot een zendings

Opperrabbijn
Column

Joden worden door islamitische heren én dames uitgescholden in Nederland

In zijn nieuwe dagboek vertelt opperrabbijn Jacobs dat er sinds kort iets is veranderd in de scheldpartijen waar joden al langer mee te maken hebben. Waar het eerst vooral islamitische heren waren die zich hier schuldig aan maakten, doen de dames inm

Henri Doornbos
Video

Henri Doornbos deelt ervaringen met afwijzing en zoektocht naar acceptatie in nieuwste single

Henri Doornbos’ persoonlijke ervaringen met afwijzing en zijn zoektocht naar acceptatie klinkt door in elke noot van “Caught in the Middle”.  Deze nieuwe single die Henri uitbrengt onder de naam 'Stranger on the Road' spreekt tot het hart van iederee

Arie-Jan Mulder
Column

Een veelvoorkomend misverstand over het avondmaal en een mopperende Paulus

Als ik Bijbelstudie geef over het avondmaal, en ik vraag aan de aanwezigen in welk Bijbelboek we dan moeten gaan lezen, dan krijg ik meestal als antwoord: in de eerste Korinthe-brief. Dat is wel begrijpelijk, want daarin staan heel pittige dingen ove