Andries spreekt over seksueel misbruik: "Het beeld van God als Vader raakt bij slachtoffers vaak verknipt"

Gesponsord 18 november 2020
Andries Scherpenzeel CHE

Bijna iedereen krijgt in directe of indirecte zin in zijn leven te maken met grensoverschrijdend gedrag. Ook christenen. Deze week is de week van aandacht voor huiselijk geweld en kindermishandeling. CIP.nl sprak met Andries Scherpenzeel over hoe je als christen om kan gaan met grensoverschrijdend gedrag in jouw omgeving. Scherpenzeel is coach, intervisor en coördinator Scholing aanpak Huiselijk geweld aan de CHE. Hij spreekt samen met Mirjam Visser-Fusch van de VPSG over grensoverschrijdend gedrag tijdens een webinar op dinsdag 24 november.

"We denken vaak in goed en slecht. 'De pleger is slecht en het slachtoffer niet', maar vaak zijn beide slachtoffer. De pleger gaat ook steeds over grenzen heen. Hij doet het een, vervolgens doet hij nog iets ergers. Het gedrag stapelt zich op. Zo heeft hij ook te maken met grensoverschrijdend gedrag. Hij gaat steeds een stapje verder. Wanneer het gaat over seksueel misbruik heeft hij zichzelf niet in de hand. De één heeft een bepaalde behoefte en de ander niet, in een partnerrelatie. Er ontstaat machtsmisbruik en lust. Van het een komt het ander. Je kan het je bijna niet voorstellen als je in een gezonde relatie zit, maar wanneer er onderlinge spanningen spelen kan het gebeuren dat iemand binnen een relatie over de grens van zijn partner gaat."

Herkennen slachtoffers grensoverschrijdend gedrag wanneer het hen overkomt?
"Dit is voor een deel afhankelijk van de leeftijd. Ee kind dat misbruikt wordt heeft op jonge leeftijd vaak niet door dat het 'niet normaal' is wat er gebeurt. Pas later als kinderen een breder referentiekader krijgen, rond een jaar of negen á tien, merken zij op dat het niet in elk gezin zo gaat. Vaak zitten kinderen klem in de situatie. Ze worden soms bedreigd of gechanteerd. Zij kunnen bedreigingen niet relativeren en houden het misbruik meestal geheim."

"Het beeld van God als Vader raakt bij slachtoffers vaak verknipt"

"In de serie Geraldine en de vrouwen wordt onder anderen een meisje gevolgd die van baby af aan werd misbruikt. Van de eerste delicten weet ze uiteraard niets meer, maar uiteindelijk begrijpt ze dat er iets niet klopt. Ze wordt als een 'probleemkind' aangeduid en uit huis geplaatst. Het schrijnende is, dat zij vervolgens in het pleeggezin opnieuw wordt misbruikt en later in haar leven nogmaals. Ze denkt steeds weer dat ze veilig is, maar dan gebeurt het opnieuw. Vaak zijn slachtoffers zich bewust van wat er gebeurt, maar kunnen niet uit de situatie ontsnappen. Het is heel erg dat er steeds opnieuw over de grens van iemand heen wordt gegaan. Het meisje uit de serie is gelovig. Hier komen ook vragen uit voort zoals: 'Waarom laat God dit gebeuren?'"

"Het beeld van God als Vader raakt bij slachtoffers vaak verknipt. Hier komen ook Bijbelteksten bij kijken zoals 'eert uw vader en uw moeder' die in een verkeerde context worden misbruikt tegen het slachtoffer. In andere gevallen wordt het in de kerk 'afgehandeld' door een schuldbelijdenis. In de gemeente is het dan misschien wel klaar, maar voor het slachtoffer nog lang niet. Aan de andere kant kan het geloof een enorme troost zijn. Het kan voor hem of haar voelen alsof iedereen hen heeft verlaten, behalve God. Hij is trouw. Het is heel mooi dat het geloof zo ook tot troost en steun kan zijn."

Hoe kan je als omstander op deze situatie reageren? 
"Omstanders kunnen vaak bijna niet geloven dat iets gebeurt. Wanneer een vader in een gezin een kind misbruikt weet de moeder en weten de andere kinderen vaak dat het speelt, maar voelen zij zich niet bij machte om hier iets mee te doen. Zij zijn bang voor de gevolgen en de schande in de familie. Daarnaast wordt het vaak afgedaan als stoeien of onderling doktertje spelen en spelen er allerlei andere spanningen."

"Mensen willen misbruik eigenlijk niet zien. In de webinar zullen we hier ook nog verder op ingaan. Hoe kan het dat dit zo is? Hoe ga je hiermee om? Over de schaamte en het ongemak heen stappen is vaak lastig. Dit is ook een grens die je over moet. Je moet een grens over om naast het slachtoffer te kunnen staan, te luisteren en vervolgens ook naast hem te blijven staan."

"Mensen willen misbruik eigenlijk niet zien."

"De reden waarom slachtoffers contact vermijden is vaak dat mensen merken dat hulpverleners niet bij hen blijven. Daarnaast worden de slachtoffers ondervraagd door bijvoorbeeld de politie, bij wie zij aangifte hebben gedaan van het delict. De politie geeft aan dat ze geen zaak van de aangifte kunnen maken. Dit is eigenlijk heel verdrietig. Ik heb een aantal jaren de zedenpolitie gecoacht in hoe zij met de verhalen van slachtoffers om kunnen gaan. Ik moedig hen aan om het verhaal te geloven. Maak er een zaak van om de dader te berechten en ook om het slachtoffer te helpen."

Hoe ga je het gesprek aan over grensoverschrijdend gedrag en misbruik?
"In gesprek met een slachtoffer helpt het om veel te luisteren en de woorden te herhalen die het slachtoffer zelf gebruikt om het misbruik aan te duiden. Vervolgens helpt dat het slachtoffer om hier verder over te praten en meer te vertellen. Als hulpverlener of omstander is het goed om zo het grensoverschrijdend gedrag te erkennen en aan te sluiten bij de ervaring van het slachtoffer. Zij hebben het verhaal vaak al meerdere keren verteld, maar hebben het idee dat niemand ooit écht geluisterd heeft."

"Je moet een grens over om naast het slachtoffer te kunnen staan, te luisteren en vervolgens ook naast hem te blijven staan."

"Samen met Mirjam Visser-Fuchs geeft ik deze webinar. Zij vertelt dat zij een keer vroeg aan een slachtoffer wat hem hielp om over de situatie te praten. Hij gaf aan dat hij het graag per telefoon zou willen doen, omdat hij dan kon zeggen: 'Ik hang wel even op.' Vervolgens gebruikten hij deze uitspraak in de echte gesprekken om aan te geven dat hij geen of nog geen antwoord wilde geven op bepaalde vragen. Dit gaf hem en de hulpverlener de ruimte en hield het gesprek luchtig, omdat er een bepaalde mate van humor in de uitspraak zit."

"Veel mensen vinden het ongemakkelijk om het gesprek over misbruik aan te gaan. Wat kan je aan iemand vragen die zoiets heeft meegemaakt? Het kan helpen om grenzen aan te geven tijdens het gesprek en ruimte te laten voor stiltes. Zo is er ook de kans om niets te zeggen. Je hoeft niet altijd overal een antwoord op te geven of te hebben. Het gesprek moet helpen om te overleven. Hier hoort soms ook humor bij."

"Wanneer je seksueel misbruik hebt meegemaakt is dit iets wat je niet zomaar los kan laten. Je hebt het ervaren, dit kan niet ongedaan gemaakt worden. Wel kan het slachtoffer door middel van verwerking het delict achter zich laten. Het slachtoffer leert als het ware te zeggen: 'Dit is hier gebeurt, in deze fase van mijn leven, maar het is nu niet meer.' Dat kost veel tijd."

Meer weten over omgaan met en praten over grensoverschrijdend gedrag? Schrijf je hier in voor de webinar van dinsdag 24 november 14:00.

ChristenvervolgingDuurzaamheidIsraëlGeloofszekerheidOpvoeden

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Johan van Heuven
Interview

Johan brak met jarenlange pornoverslaving: “God hielp mij moedig te zijn”

“Je schaamt je oog uit je kop, maar je durft het niet op te biechten", vertelt Johan van Heuven. Jarenlang zat hij gevangen in een pornoverslaving die hem twee huwelijken kostte. Ook zijn geloofsleven stond op losse schroeven. Maar toen het niet...

Mirjam Moolhuizen
Nieuws

Mirjam Moolhuizen heeft een zeldzame auto-immuunziekte: "Ik kan niet genezen; mijn toekomst ligt in Gods handen"

Jarenlang stond Mirjam Moolhuizen (56) met plezier in een drogisterij. Ze hield ervan om mensen te helpen, een luisterend oor te bieden en tijd voor klanten te nemen. Tot een ziekte haar leven ingrijpend veranderde. Door systemische sclerose, een...

Kerk wint prijs
Persbericht

Kerk redt dak met gesponsorde dakpannen en wint prijs voor creatieve geldwerving

Een kerkdak redden door dakpannen te laten sponsoren, honderden dorpsbewoners samenbrengen tijdens een maaltijd en kinderen enthousiast maken voor Bijbelverhalen met een spaaralbum. Drie kerkelijke initiatieven zijn zaterdag 14 november in Nijkerk...

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Papendrecht: ds. J. W. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. W. J. Westland (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan en volgt in wijk Oost ds. C. H. Bijl op. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Wes Huff
Nieuws

Populaire apologeet Wes Huff trekt zich terug na plagiaatbeschuldigingen

De Canadese apologeet Wes Huff, bekend van zijn optreden in de populaire podcast van Joe Rogan, trekt zich voorlopig terug vanwege plagiaatbeschuldigingen. Huff is vicevoorzitter van Apologetics Canada, een organisatie die het christelijk geloof...

Taiwan
Nieuws

Vier eeuwen katholieke missie op Taiwan, met een Nederlands hoofdstuk

Taiwan heeft zaterdag 14 november de komst van de eerste katholieke missionarissen herdacht. Honderden gelovigen kwamen daarvoor samen in de havenstad Keelung. Dat meldt AsiaNews. Het jubileum voert terug naar 1626, toen Spaanse dominicanen in het...

Kerk Bagdad
Nieuws

Irak opent eerste koptische kathedraal en roept gevluchte christenen op terug te keren

In de Iraakse hoofdstad Bagdad is de eerste koptisch-orthodoxe kathedraal van het land ingewijd. Bij de opening riepen verschillende Iraakse bestuurders christenen die vanwege oorlog en vervolging hun thuisland ontvluchtten op om terug te keren....

Meerartikelen

China
Nieuws

China heft beperkingen voor vier leden Zion-kerk op, acht anderen blijven vastzitten

Vier leden van de Chinese Zion-kerk hoeven zich niet langer aan borgtochtvoorwaarden te houden. De autoriteiten hieven de maatregelen op dinsdag 10 november op, meldt de kerk. Acht andere leiders en medewerkers van de gemeente zitten nog altijd...

Jezusbeeld
Nieuws

Brit mag Litouwen niet verlaten na vernieling Jezusbeeld

De Litouwse politie heeft een Britse man opgespoord die wordt verdacht van het vernielen van een Jezusbeeld bij een kerk in Vilnius. Het beeld werd woensdagavond 11 november van een kruis gehaald en brak op straat in stukken. De verdachte is...

Parlementsgebouw Londen
Nieuws

Engeland verleent vrouwen die veroordeeld zijn voor abortus gratie

Vrouwen in Engeland en Wales die in het verleden zijn veroordeeld voor het beëindigen van hun zwangerschap, krijgen vanaf vandaag automatisch gratie. Ook vrouwen die na de wettelijke abortusgrens van 24 weken een zwangerschap beëindigden, vallen...

Negen mensen omgekomen tijdens schietpartij in kerk
Nieuws

Drie mannen ter dood veroordeeld na bloedbad in Jordaanse kerk

Drie mannen zijn in Jordanië ter dood veroordeeld voor de bloedige aanslag op een Grieks-orthodoxe kerk in oktober. Bij de schietpartij tijdens een uitvaartdienst kwamen negen mensen om het leven. Daarnaast raakten tientallen mensen gewond. Dat...

Jürgen Klopp
Nieuws

Duitse voetballer stopt na gesprek met bondscoach met christelijk juichgebaar

De Duitse international Felix Nmecha zal zijn manier van juichen, waarmee hij Jezus Christus wil eren, niet herhalen bij het nationale elftal. Dat heeft bondscoach Jürgen Klopp donderdag bekendgemaakt. De trainer sprak uitgebreid met de 26-jarige...

Charleston
Nieuws

Elf jaar na moord op negen kerkgangers opent monument bij kerk in Charleston

Ruim elf jaar na de moord op negen kerkgangers tijdens een Bijbelstudie is zaterdag 14 november naast de Emanuel AME Church in het Amerikaanse Charleston een gedenkteken geopend. Honderden mensen woonden de bijeenkomst bij. Voor nabestaanden biedt...

rd
Nieuws

Kerken kleuren woensdag rood voor vervolgde christenen, ook aandacht in Europees Parlement

Kerken en monumenten kleuren woensdag 18 november rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Nederland doen volgens het bisdom Roermond alleen al zeker 45 Limburgse kerken mee aan RedWednesday. Ook in het Europees Parlement in Brussel...

Studiedag
Persbericht

Moet je als christen altijd vergeven? Studiedag onderzoekt Joodse en christelijke visie

Moet je iemand altijd vergeven, ook als diegene geen berouw toont? En wat betekent vergeving als iemand geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn daden? Tijdens een studiedag op maandag 23 november in Bilthoven staan deze vragen centraal. Drie...

Gerard en Lydia de Groot
Boekfragment

Veel singles gebruiken porno om te leren hoe seks werkt

Het is goed om je eigen lichaam en seksualiteit te ontdekken. Je mag je erover verbazen hoe de Here God je gemaakt heeft en er blij en dankbaar voor zijn. In de boeken die ik [Lydia] voor dit hoofdstuk (uit het boek ‘Gods hart voor singles; compleet,...

Johan Vink
Column

Mijn kapper stelde een vraag die iedere christen zichzelf zou moeten stellen

Wat heb ik eigenlijk aan mijn geloof? Volgens socioloog en schrijver Johan Vink stellen christenen zichzelf misschien te vaak die vraag. Een gesprek met zijn kapper zette hem aan het denken: zou de vraag niet moeten zijn wat God aan óns heeft? Ik...

Hour of Power - Remco Bastiaansen
Interview

Remco Bastiaansen verloor na ongeluk zijn identiteit als topdanser: “Ik vroeg Jezus: wie ben ik nog?”

Remco Bastiaansen stond jarenlang aan de top van de danswereld. Hij werd vijfvoudig Nederlands kampioen, bereikte zeven keer de finale van het wereldkampioenschap en danste in Dancing with the Stars. Maar in 2010 veranderde een ernstig ongeluk zijn...

Mars
Nieuws

Duizenden lopen in stilte door Den Haag voor ongeboren leven en hulp aan moeders

Duizenden mensen hebben zaterdag 14 november in Den Haag deelgenomen aan de Mars voor het Leven. Volgens organisator Schreeuw om leven liepen ruim 15.000 deelnemers mee met de 34e editie. In toespraken en persoonlijke verhalen vroegen sprekers...