Calvijn over de uitverkiezing: schreef hij een noodlotsleer of een troostboek?

God4 november 2020 Ds. J. Belder, De Waarheidsvriend
Ds. J. Belder

De verkiezing tot zaligheid is een belangrijk thema bij Calvijn. Uitgebreid schrijft hij erover, aldus ds. J. Belder in De Waarheidsvriend. Wie Gods Woord serieus neemt, kan er niet omheen. ‘Hoe dikwijls lezen wij niet over Zijn Raad, voornemen, besluit en welbehagen?’

Huiveringwekkend
In de Institutie begint Calvijn niet met de verkiezing. In de laatste editie (1559) brengt hij die pas ter sprake halverwege boek III, na eerst uitvoerig geschreven te hebben over God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest, over het geloof, de rechtvaardiging en het christelijk leven.

Niet minder belangrijk dan de plaats in zijn theologie is wat hij erover schrijft. ‘De predestinatie, ofwel de voorbeschikking of voorverordening, noemen wij het eeuwig besluit van God. (...) Voor sommigen wordt het eeuwige leven, voor anderen de eeuwige verdoemenis voorverordineerd.’ (III.21.5) Dat bracht Calvijn veel hoon en smaad. Hij zou God tot auteur van ongeloof en zonde maken, het beeld oproepen van een onbarmhartige, onberekenbare, wrede despoot, die naar willekeur handelt. Maar Calvijn week niet. Hij zag immers dat de prediking van het Evangelie tweeërlei uitwerking heeft. Dat slechts weinigen komen en behouden worden, herleidt hij uiteindelijk naar Gods ‘eeuwige verkiezing’ (III.21.1).

Steeds gaat het Calvijn om Gods eer. Zou de Heere afhankelijk zijn van wat de mens doet, dan houdt Hij op om God te zijn.

Steeds gaat het Calvijn om Gods eer. Zou de Heere afhankelijk zijn van wat de mens doet, dan houdt Hij op om God te zijn. Evenals Luther heeft hij zich dan ook met kracht verzet tegen de idee van de vrije wil. ‘Wij hebben onze zaligheid geheel en al aan God te danken. Hij is de eerste oorzaak van alle dingen. De donkere kant is dat Hij mensen laat onder het oordeel waarin ze zichzelf stortten.’ Calvijn noemt dat een huiveringwekkend besluit, een decretum horribile (III.23.7). Dat mensen voor eeuwig verloren gaan, daarvan is God toch niet de schuld, die ligt in onze val en zonde (III.23.8).

De predestinatie maakt ons klein voor de hoge, heilige God. Als Hij de keuze niet zou maken, zou geen mens komen. Zo diep is immers onze val. Liggen mijn zaligheid en verlossing vast in God, in Zijn onwrikbare trouw en goedheid, dan schenkt mij dat ook zekerheid en troost. Indien ik ook maar het minste zou moeten bijdragen aan mijn behoud, dan ben ik er nooit zeker van genoeg te doen. Voor Calvijn hangt alles van God af.

Genadige verkiezing
Maak het leerstuk van de verkiezing vooral niet los van Christus. Want hoe zou de Vader ons kunnen liefhebben buiten Hem (III.24.5)? Hij is de spiegel waarin wij onze verkiezing mogen zien, zonder bedrogen te worden (III.24.5; 2 Tim.1:9,10). We worden allen uitgenodigd te komen en te zien hoe wij in Christus verkoren zijn. Calvijn wil niet over de predestinatie spreken buiten Hem om en los van Hem. Wie Christus met een waar geloof aanneemt, mag er zeker van zijn dat hij van eeuwigheid verkoren is. In Hem ligt de zekerheid van onze verkiezing en niet in onszelf (III.24.5).

De predestinatie maakt ons klein voor de hoge, heilige God. Als Hij de keuze niet zou maken, zou geen mens komen.

Zo staat het ook in de Dordtse Leerregels en onze Nederlandse Geloofsbelijdenis (art.16). Dat getuigt van de invloed en de geest van Calvijn. ‘Wij hebben een overtuigend bewijs, een vast getuigenis, dat onze namen geschreven staan in het boek des levens, wanneer we gemeenschap hebben met Christus.’ (III.24.5) En dan citeert hij Romeinen 8:32 en Johannes 3:16. Ieder die in Hem gelooft, is overgegaan van de dood in het leven.

Maar hoe komen wij tot gemeenschap met Christus? Door de prediking van het Evangelie. Door gehoor te geven aan de nodiging om te komen. Door Christus in het geloof aan te nemen. Voor Calvijn is het dan ook een grote dwaasheid om buiten Christus te zoeken wat we in Hem hebben verkregen. In Hem maakt God van Zijn verkiezing geen geheim. In Hem rust het hart – het verkiezende hart – van de Vader. Hij is het concentratiepunt van Gods verkiezende liefde.

Ds. J. Belder uit Harskamp is emeritus predikant. Lees de volledige tekst van dit artikel in De Waarheidsvriend van donderdag 29 oktober 2020, of download de gratis pdf.

Praatmee

Beluister onze podcast

#317 Jeffrey & Andries Knevel over bekering, predikantentekort en eenheid katholieken-protestanten
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Amsterdam
Nieuws

Tot Heil des Volks maakt opvang vluchtelingenkinderen mogelijk

Per maart maakt Tot Heil des Volks de opvang van vluchtelingenkinderen in Amsterdam mogelijk. Dat maakt de organisatie vandaag bekend.  Rust en stabiliteitVanaf halverwege maart worden in een van de panden in het Centrum maximaal 54 alleenstaande min

Mozaiek020 Ontmoet
Nieuws

Mozaiek020 Ontmoet: in gesprek met dominee Alexander Noordijk

Op 7 januari startte een reeks van vijf bijzondere zondagochtenden: Mozaiek020 Ontmoet. Tot en met juni nodigt de jonge kerk, Mozaiek020 in Buitenveldert, elke eerste zondag van de maand, met uitzondering van mei, bekende personen uit om in gesprek t

Willem Lingeman
Video

Waarom overspel een ernstige zonde is

Veel christenen zullen het erover eens zijn dat overspel schadelijk is. Wat Willem Lingeman betreft is er bij overspel sprake van een ernstige zonde. Waarom? Dat legt de auteur van 'Verbonden voor het Leven' uit in onderstaande video. Bekijk de uitle

Ds. D.J. Budding
Video

Ds. Budding vertelt over gemeentelid die kraakheldere boodschap achterliet: "Wij willen Jezus zien"

“Geen enkele prediker is volmaakt, maar het zou wel heel erg zijn als mensen moeten zeggen dat ze Jezus in de prediking missen”. Aan het woord is ds. D.J. Budding. De emeritus-predikant binnen de PKN merkte onlangs in een preek op dat Jezus niet in d

The Chosen
Nieuws

Onderzoek: Hitserie The Chosen wordt door miljoenen niet-gelovigen bekeken

De populaire hitserie The Chosen weet ook miljoenen niet-gelovigen te bereiken. Dat meldt CBN News. Uit een kijkersonderzoek van de serie zelf blijkt dat liefst 30 procent van de kijkers een niet-gelovige achtergrond heeft. Tot dusver bekeken 108 mil

Europese Digitale Identiteit
Nieuws

ChristenUnie ongelukkig met akkoord Europese Digitale Identiteit

Donderdag 29 februari ging het Europees Parlement akkoord met een uiteindelijke overeenkomst over de Europese Digitale Identiteit (eID), een Europese digitale plek om persoonlijke gegevens en documenten in op te slaan. De ChristenUnie is er niet blij

Open Doors
Video

Saleh riskeert de dood maar stopt daarom niet met evangeliseren

Evangelist Saleh uit Jemen krijgt keer op keer met doodsbedreigingen te maken. De ene keer via een sms, de andere keer per telefoon. De boodschap is altijd hetzelfde: ‘Ze zijn naar je op zoek. Je gaat dood. Je dagen zijn geteld.’ Die woorden zijn bea

ds. A. van Hees
God

Refoweb-vragensteller mist 'profetisch spreken' in reformatorische gezindte

'De laatste tijd heb ik veel preken/lezingen beluisterd uit evangelische kringen en van Baptistengemeenten. Het viel mij op dat ze daar veel meer de nadruk leggen op de tekenen der tijden. Ze halen vaak nieuws aan en koppelen dat aan de komst van de

Meerartikelen

pakistan
Nieuws

Terdoodveroordeelde christen in Pakistan krijgt goed nieuws en hoopt op vrijspraak

Een christen die in Pakistan ter dood is veroordeeld in een blasfemiezaak, is op 20 februari vrijgesproken in een andere zaak die betrekking had op hetzelfde incident. De rechter oordeelde dat er sprake was van dubbele vervolging, aldus zijn advocaat

Johan Schep
Video

Johan Schep over het naderend oordeel: "Je hoort de voetstappen van God"

Jona moest in Ninevé de boodschap brengen van het komende oordeel. Tegelijkertijd was datzelfde oordeel een blijk van genade van God. Want God oordeelt nooit zonder dat Hij eerst waarschuwt, zo betuigt ook Johan Schep in een nieuwe aflevering van de

Iran
Nieuws

Iran wil vervolgde christenen geen naam of gezicht geven

Hoewel het aantal opgepakte christenen in Iran jaarlijks ongeveer gelijk blijft, komen hun namen en gezichten steeds minder in de publiciteit. Het Iraanse regime lijkt daarmee het gezicht van vervolging te willen wegpoetsen. Teheran arresteerde in 20

EO-podcast
Nieuws

Nieuwe EO-podcast over hoe lessen uit Jezus’ Bergrede toe te passen zijn op het leven nu

De EO en IZB voegen een nieuwe podcast toe aan de succesvolle Eerst Dit-serie. Vanaf deze week is aflevering 1 van De Leerlingen te horen. In deze nieuwe podcast onderzoekt EO-presentator Jurjen ten Brinke grote vragen naar aanleiding van de bekendst

Narkisstraat
Video

Video: wat iedere christen zou moeten weten over Messiaanse Joden (deel 2)

Waarom spreken we eigenlijk over Messiaanse Joden of Messiasbelijdende Joden? Messiaans komt van het woord ‘Messias’. Aan het begin van de Bijbel, gelijk na de zondeval, belooft God dat er een Verlosser zal komen (Gen. 3:15). Die Verlosser wordt ook

Zie ik kom spoedig
Video

Wat zegt Openbaring 13 over het merkteken van het beest?

Het is voor veel mensen het bekendste en meest tot de verbeelding sprekende onderwerp van Openbaring. Wat is het merkteken van het beest en wat heeft dat te maken met kopen en verkopen? Maak in onderstaande video tijd voor aflevering 27 van een 40-de

Sven en Judith
Video

Sven en Judith Likkel zijn komende zondag te gast bij Hour of Power

Komende zondag ontvangt presentator Jan van den Bosch bij Hour of Power twee bijzondere mensen: Sven en Judith Likkel. Sven raakte door een duik in ondiep water verlamd, waardoor hij nu voor de rest van zijn leven in een rolstoel zit. Echter weet hij

GlobalRize
Nieuws

GlobalRize viert 10-jarig bestaan: van enkele tweet naar miljoenenbereik

Zendingsorganisatie GlobalRize bestaat tien jaar! Op 26 februari 2014 werden de handtekeningen bij de notaris gezet en was het bestaan van Stichting GlobalRize een feit. Wat begon met een enkele tweet van Marten Visser is uitgegroeid tot een zendings

Opperrabbijn
Column

Joden worden door islamitische heren én dames uitgescholden in Nederland

In zijn nieuwe dagboek vertelt opperrabbijn Jacobs dat er sinds kort iets is veranderd in de scheldpartijen waar joden al langer mee te maken hebben. Waar het eerst vooral islamitische heren waren die zich hier schuldig aan maakten, doen de dames inm

Henri Doornbos
Video

Henri Doornbos deelt ervaringen met afwijzing en zoektocht naar acceptatie in nieuwste single

Henri Doornbos’ persoonlijke ervaringen met afwijzing en zijn zoektocht naar acceptatie klinkt door in elke noot van “Caught in the Middle”.  Deze nieuwe single die Henri uitbrengt onder de naam 'Stranger on the Road' spreekt tot het hart van iederee

Arie-Jan Mulder
Column

Een veelvoorkomend misverstand over het avondmaal en een mopperende Paulus

Als ik Bijbelstudie geef over het avondmaal, en ik vraag aan de aanwezigen in welk Bijbelboek we dan moeten gaan lezen, dan krijg ik meestal als antwoord: in de eerste Korinthe-brief. Dat is wel begrijpelijk, want daarin staan heel pittige dingen ove

Tom Wright
Boekfragment

Hoe de dood van Jezus ons een nieuwe kijk op macht geeft

Het hart van het evangelie omvat een nieuwe definitie van macht. Dat is een van de voornaamste manieren waarop christenen de dood van Jezus interpreteerden. De reden waarom het kruis zo’n levensveranderende macht had, en nog altijd heeft, is dat het