Het rituele bad, een zogenoemde mikwe, werd gevonden in de wijk Carmei Gat in de Israëlische stad Kiryat Gat. De Israëlische Oudheidkundige Dienst (IAA) maakte de ontdekking bekend. De opgraving werd gefinancierd door de Israel Land Authority en kostte ongeveer 28 miljoen sjekel, omgerekend ruim acht miljoen euro.

Joods leven in de tijd van Jezus
De mikwe laat zien dat hier zo'n 2.000 jaar geleden een Joodse gemeenschap woonde. Voor christenen is vooral de datering interessant. De nederzetting bestond in de periode waarin Jezus leefde en Zijn bediening in Israël plaatsvond.

Een mikwe speelde een belangrijke rol bij Joodse rituele reiniging. Het gevonden bad is van steen en weegt ongeveer 25.000 kilo. De omvang van het bouwwerk laat zien dat de gemeenschap in staat was een aanzienlijke voorziening voor rituele reiniging aan te leggen.

Archeologen vonden bovendien andere sporen van Joods leven. Zo werden stenen maatbekers ontdekt. Volgens de Joodse reinheidswetten konden voorwerpen van steen niet ritueel onrein worden. Daarom werden dergelijke voorwerpen veel gebruikt door Joden tijdens de periode van de Tweede Tempel.

Eerste bekende nederzetting in dit gebied
Volgens opgravingsleiders Elena Kogan-Zahavi, Maayan Margulis en Shira Lifshitz is de ontdekking bijzonder. Het gaat om de eerste bekende Joodse nederzetting op deze specifieke plek. In de laagvlakte van Judea zijn al veel Joodse nederzettingen uit de Romeinse tijd gevonden. Maar in het overgangsgebied tussen deze laagvlakte en de noordelijke Negev was zo'n nederzetting nog niet bekend.

Ook de Israëlische minister van Erfgoed, rabbijn Amichai Eliyahu, noemt de vondst belangrijk. Volgens hem draagt de mikwe bij aan de kennis over Joodse bewoning in het land Israël tijdens de periode van de Tweede Tempel.

Bijzondere verhuizing
De mikwe is inmiddels tijdelijk overgebracht naar de afdeling Nationale Schatten van de Israëlische Oudheidkundige Dienst in Jeruzalem. Daar wordt het bouwwerk verder onderzocht. Uiteindelijk moet het terugkeren naar Carmei Gat. Het zal daar een plaats krijgen in de openbare ruimte.

De verhuizing was een ingewikkelde operatie. Archeologen en restauratoren groeven het bad eerst volledig vrij. Daarna werden stalen balken onder de constructie geplaatst. Vervolgens werd de mikwe met beschermend materiaal ingepakt. Een kraan van 300 ton tilde het zware bouwwerk op een speciale vrachtwagen.

"Als je zo'n bouwwerk eenmaal optilt, is er geen weg terug", vertelt Eyal Kaho, restaurator bij de Israëlische Oudheidkundige Dienst. Hij leidde de operatie. Volgens hem moest ieder detail vooraf worden doordacht. Als het bouwwerk tijdens de verhuizing uit elkaar zou vallen, zou het onvervangbare erfgoed verloren zijn.

Mogelijk verlaten tijdens Bar Kochba-opstand
Archeologische aanwijzingen doen vermoeden dat de nederzetting in de tweede eeuw na Christus werd verlaten. Dat gebeurde waarschijnlijk tijdens de Bar Kochba-opstand tegen het Romeinse Rijk. Dit was een grote Joodse opstand tegen het Romeinse Rijk in de provincie Judea. Het was de laatste van een reeks grote Joods-Romeinse conflicten en had zeer ingrijpende gevolgen voor de Joodse bevolking van het gebied. Pas ongeveer vijf eeuwen later kwam er opnieuw bewoning op deze plek. Dat was tijdens de Byzantijnse periode. Volgens de archeologen ging het toen om een bevolking met een heel andere samenstelling.

De vondst biedt daarmee een nieuw inkijkje in het Joodse leven in Israël rond het begin van onze jaartelling. Voor christenen maakt vooral de ouderdom de ontdekking herkenbaar: het gaat om materiële resten van een Joodse gemeenschap uit dezelfde historische periode als het leven van Jezus en het ontstaan van het vroege christendom.