De EKD wil met de nieuwe handreiking duidelijkheid geven aan kerkenraden en andere kerkelijke bestuurders. Het document gaat over de vraag of mensen met 'extremistische politieke opvattingen' een kerkelijk ambt kunnen vervullen. Daarbij gaat het niet alleen om predikanten en kerkenraadsleden, maar ook om kerkelijke medewerkers en vrijwilligers. De richtlijnen zijn bedoeld als advies. Ze vormen geen algemeen verbod op het lidmaatschap van een bepaalde politieke partij.

Afstand nemen van racisme
De handreiking is opgesteld door een werkgroep onder leiding van Hans Michael Heinig. Hij is hoogleraar staatsrecht en kerkrecht aan de universiteit van Göttingen. Volgens Heinig draait het vooral om de vraag of iemand nog geloofwaardig namens de kerk kan optreden. Daarbij moet worden gekeken naar het gedrag en de uitspraken van de betreffende persoon. Vooral wanneer die openlijk ingaan tegen de overtuigingen van de kerk, kan dat problemen opleveren. Heinig noemt daarbij specifiek de rechts-nationalistische partij Alternative für Deutschland (AfD).

AfD-politici die een kerkelijk ambt willen vervullen, moeten volgens Heinig duidelijk afstand nemen van racistische opvattingen binnen hun partij. Hoe zij dat precies moeten aantonen, wordt niet duidelijk. Wel benadrukt hij dat vooral hun eigen uitspraken en gedrag bepalend moeten zijn.

Geen controle op politieke overtuigingen
Tegelijkertijd waarschuwt Heinig dat kerken voorzichtig moeten zijn met het uitsluiten van mensen vanwege hun politieke voorkeur. Wie op de AfD stemt, wordt niet automatisch uitgesloten van een kerkelijk ambt. Ook het lidmaatschap van de partij hoeft volgens de handreiking niet direct tot uitsluiting te leiden. 

Ook juridisch is de situatie niet eenvoudig. Volgens Heinig ontbreken duidelijke rechterlijke uitspraken over dergelijke arbeidsrechtelijke kwesties. Bovendien genieten mensen die zich kandidaat stellen voor politieke functies in Duitsland bijzondere wettelijke bescherming. Heinig waarschuwt daarom dat het recht niet gebruikt mag worden om uitsluitend iemands politieke overtuigingen te controleren.

EKD spreekt zich uit tegen racisme en rechtsextremisme 
De EKD spreekt zich al langer uit tegen racisme en rechtsextremisme. Volgens de kerk zijn opvattingen die de menselijke waardigheid aantasten niet te verenigen met het christelijk geloof. Toch wil het kerkverband voorkomen dat mensen uitsluitend vanwege hun politieke voorkeur worden buitengesloten. De nieuwe handreiking moet kerken helpen om per situatie een zorgvuldige afweging te maken. Daarbij zijn vooral de eigen uitspraken en het gedrag van een ambtsdrager van belang.