In 2022 beschreef predikant Jonathan Moynihan hoe hij terechtkwam in wat hij de "knip-knipfase van het leven" noemde. Hij vertelde dat hij en zijn vrienden "deden wat nodig was om ervoor te zorgen dat we geen kinderen meer krijgen. Met andere woorden: we laten allemaal een sterilisatie uitvoeren." Die openheid is veelzeggend. Ook de bereidheid van zijn kerk om zijn sterilisatie via internet wereldkundig te maken, zegt iets over de vanzelfsprekendheid waarmee hierover wordt gedacht.

Sterilisaties zijn binnen de christelijke wereld volledig mainstream geworden, zonder dat vrijwel iemand daar vraagtekens bij heeft gezet. Zelfs het advies van theoloog John Piper over permanente sterilisatie weerspiegelt de centrale gedachte van veel evangelicals. Nadat hij krachtig de waarde van huwelijk en voortplanting heeft benadrukt, waarschuwt hij vooral voor een sterilisatie omdat die toekomstige mogelijkheden afsluit.

Meer dan een losse Bijbeltekst
Voor christelijke ethiek is het niet doorslaggevend of er een Bijbeltekst vóór of tegen sterilisaties gevonden kan worden. Morele oordelen moeten gevormd worden door het volledige getuigenis van de Schrift. Ze ontstaan vanuit een diep begrip van Gods schepping en haar doel in Jezus Christus. De opkomst van nieuwe medische en militaire technologieën in de twintigste eeuw confronteerde de mensheid met nieuwe morele vragen. Zulke vragen vragen om stevigere en stabielere antwoorden dan alleen: "Dat hangt ervan af."

Kerken moeten die antwoorden ontwikkelen door zorgvuldig na te denken over hoe Gods openbaring ons begrip van het mens-zijn vormt. Een christelijke reactie op vasectomieën kan daarom volledig Bijbels zijn, ook wanneer zij niet op één specifieke Bijbeltekst steunt.

Opvallend is dat Piper in zijn antwoord over sterilisaties het lichaam niet noemt. Hij staat daarin niet alleen. Veel voorgangers lijken ervan uit te gaan dat het belangrijkste kenmerk van sterilisatie de permanente aard ervan is. Natuurlijk raken de morele vragen rond sterilisaties aan bredere discussies over anticonceptie. Maar een sterilisatie, of het nu een vasectomie of een eileidersterilisatie betreft, is bovenal een ingrijpende medische handeling die voorkomt dat een gezond voortplantingssysteem normaal functioneert.

Ook andere vormen van anticonceptie kunnen dat doen. Toch maakt het chirurgische karakter van sterilisatie de ingreep in het natuurlijke functioneren van het lichaam extra zichtbaar. In feite wordt iets dat gezond is bewust beschadigd om een bepaald sociaal of persoonlijk doel te bereiken, zonder dat daar een medische noodzaak voor bestaat.

Een praktijk zonder duidelijke rechtvaardiging
Het is moeilijk te zien op welke grond christenen zo'n praktijk zouden moeten goedkeuren. Er bestaan immers minder ingrijpende manieren om zwangerschap te voorkomen. Evangelicals hebben jarenlang gepleit voor onthoudingsonderwijs op scholen en verontwaardigd gereageerd op het uitdelen van condooms aan scholieren. Maar zodra het gaat om seksualiteit binnen het huwelijk, blijken er weinig bezwaren tegen anticonceptie te bestaan.

Binnen die denkwijze is seksuele gemeenschap vaak veranderd van een goed in een vermeende noodzaak. Voor zo'n opvatting bestaat echter geen Bijbelse basis. De enige noodzaak die de Schrift noemt met betrekking tot seksualiteit, is de noodzaak die verbonden is met voortplanting.

Historisch gezien was christelijke geneeskunde gericht op het genezen van het lichaam en op zorg voor stervenden wanneer genezing niet meer mogelijk was. Sterilisatie dient geen van beide doelen.

Wanneer een zwangerschap het leven van een vrouw ernstig zou bedreigen, eert een echtgenoot haar lichaam en haar natuur door seksuele onthouding te betrachten. Dat is iets anders dan het chirurgisch uitschakelen van een gezond voortplantingssysteem om de genoegens van seksualiteit te behouden zonder de mogelijke gevolgen ervan.

Twee wegen voor het lichaam
Uiteindelijk draait de christelijke visie op sterilisaties om de vraag of wij ons lichaam kunnen bezitten "in heiliging en eer", om de woorden van 1 Thessalonicenzen 4:4 te gebruiken. Er zijn twee wegen. De eerste weg is die van Paulus: de weg van zelfbeheersing en innerlijke discipline. Het lichaam wordt dan een vrije gave aan de ander.

Seksuele onthouding is de vrijheid die ontstaat wanneer we de seksuele mogelijkheden van ons lichaam begrijpen en respecteren. We genieten ervan wanneer de tijd daarvoor geschikt is en onthouden ons ervan wanneer dat niet zo is, zelfs wanneer die periode blijvend is voor een getrouwd stel. Deze weg voorkomt dat seksuele verlangens ons beheersen. We geven ons leven en ons lichaam over aan God.

Het lichaam als instrument
De andere weg is een karikatuur van deze zelfbeheersing. Daarbij domineren wij ons lichaam en maken we het tot een instrument voor ons eigen genot of dat van anderen. Op deze weg heeft het lichaam met zijn natuurlijke functies geen eigen gezag meer. Het wordt iets wat aangepast, gemanipuleerd of, zoals vroeger werd gezegd, verminkt kan worden. Sterilisatie blijft een vorm daarvan.

Door het lichaam te domineren proberen we bepaalde doelen van het lichaam uit te schakelen, terwijl we de bijbehorende genoegens willen behouden. Mensen die bewust ongehuwd blijven om zich aan Gods Koninkrijk te wijden, gebruiken hun voortplantingsorganen niet, maar beschadigen ze ook niet. Wie het lichaam domineert, wil daarentegen wel het plezier behouden, maar niet de daarbij horende bestemming.

De christelijke positie ten aanzien van sterilisaties is historisch gezien niet bijzonder ingewikkeld. Ook was zij gedurende het grootste deel van de kerkgeschiedenis, inclusief de Reformatie en de evangelische opwekkingen, nauwelijks controversieel.

Dat dit onderwerp binnen evangelicale kringen inmiddels zo ingewikkeld is geworden, laat zien hoe ver we verwijderd zijn geraakt van klassieke christelijke overtuigingen over het lichaam en zijn bestemming. Daarnaast blijkt hoe sterk wij bereid zijn te vechten voor de seksuele bevrediging die wij binnen ons eigen huwelijk noodzakelijk achten, terwijl wij diezelfde vrijheid anderen ontzeggen.

Een vergeten oproep van Paulus
Misschien is het tijd dat christenen opnieuw nadenken over Paulus' radicale woorden in 1 Korinthe 7:29-31: "De tijd is kort. Daarom moeten ook zij die een vrouw hebben leven alsof zij die niet hebben, zij die huilen alsof zij niet huilen, zij die blij zijn alsof zij niet blij zijn, zij die kopen alsof zij niets bezitten, en zij die met de wereld omgaan alsof zij er niet volledig in opgaan. Want de huidige gestalte van deze wereld gaat voorbij."