De oproep kwam van Viktor Jelensky, hoofd van de Oekraïense overheidsdienst voor gewetensvrijheid. Tijdens een bijeenkomst in Parijs zei hij dat de Russisch-Orthodoxe Kerk geen plaats meer zou moeten hebben binnen de Wereldraad van Kerken.

Volgens Jelensky is het patriarchaat van Moskou een tegenstander van zowel religieuze vrijheid als de Oekraïense staat. Hij beschuldigde de kerk ervan de Oekraïense cultuur, identiteit en onafhankelijkheid te willen ondermijnen.

Ook pleitte hij voor sancties tegen patriarch Kirill van Moskou. Jelensky stelt dat Kirill de doelen van de Russische regering ondersteunt en geestelijken verdedigt die de oorlog verheerlijken.

Aanleiding
De uitspraken volgen op recente Russische raket- en droneaanvallen op verschillende Oekraïense steden. Daarbij kwamen volgens berichten minstens 22 burgers om het leven en raakten tientallen mensen gewond.

De Oekraïense Raad van Kerken en Religieuze Organisaties veroordeelde de aanvallen scherp. Volgens de raad werden huizen, kerken, scholen en ziekenhuizen getroffen. De organisatie sprak van 'bloedige misdaden' en beschuldigde het patriarchaat van Moskou ervan deze oorlog actief te steunen.

Discussie duurt al ruim vier jaar
De discussie over het lidmaatschap van de Russisch-Orthodoxe Kerk binnen de Wereldraad van Kerken speelt al sinds het begin van de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in februari 2022.

Kerkleiders uit vijftien landen riepen destijds op tot uitsluiting van de Russisch-Orthodoxe Kerk. Onder hen was ook voormalig aartsbisschop van Canterbury, Rowan Williams.

De Wereldraad van Kerken wees dat verzoek in juni 2022 af. De organisatie gaf toen aan de dialoog met het patriarchaat van Moskou te willen voortzetten.

Opnieuw onderwerp van gesprek
In april 2024 laaide de discussie opnieuw op. Dat gebeurde nadat patriarch Kirill steun uitsprak voor een verklaring waarin werd opgeroepen tot volledige controle over Oekraïne. Daarbij werd de oorlog omschreven als een 'heilige oorlog' tegen het Westen.

De secretaris-generaal van de Wereldraad van Kerken, ds. prof. Jerry Pillay, vroeg daarop om opheldering. Het is niet bekend of Kirill op dat verzoek heeft gereageerd.

Na de recente aanvallen riep Pillay opnieuw op tot een duurzame vrede. Volgens hem moet die gebaseerd zijn op respect voor het internationaal recht en fundamentele morele waarden.