Steeds meer mensen staan buiten de kerk en groeien niet langer op met religieuze tradities. Hoe ingrijpend die verandering is, zal volgens Steinmeier pas over enkele jaren volledig zichtbaar worden. “Dat heeft niet alleen voor de kerk, maar ook voor onze hele samenleving grote gevolgen”, zei hij tegen de synodeleden.

De president, zelf protestants, vindt dat de samenleving levende christelijke gemeenten nodig heeft. Die kunnen mensen aanspreken op hun verantwoordelijkheid en zo nodig tegenspreken. Daarmee helpen kerken volgens hem voorkomen dat de samenleving zichzelf overschat of als hoogste gezag beschouwt.

Steinmeier waarschuwde ook voor fundamentalistische, populistische en extremistische bewegingen die mensen verlossing beloven. Politiek moet praktische problemen oplossen, maar kan geen heil brengen, benadrukte hij. Juist kerken kunnen dat onderscheid duidelijk maken.

Tegelijk sprak hij zijn waardering uit voor de bijdrage van de protestantse kerk aan maatschappelijke discussies. Hij noemde onder meer thema's als migratie, herbewapening en wapensteun aan Oekraïne. Die debatten waren volgens hem geen kerkelijke bezigheid voor eigen kring: ze dienden ook de samenleving waarin de kerk staat. Ook nu ziet hij een opdracht voor christenen om vrijheid en democratie te verdedigen en antisemitisme en rassenhaat tegen te spreken.

Daarbij moeten kerken volgens Steinmeier meer samen optrekken. Hij kijkt positief terug op de toenadering tussen protestanten en rooms-katholieken, maar ziet ruimte voor verdere samenwerking. Voor de toekomst acht hij een gezamenlijk christelijk getuigenis noodzakelijk om geloofwaardig te blijven.