De schuldbelijdenis werd gisteren uitgesproken tijdens een herdenkingsbijeenkomst in Berlijn, naast het Holocaustmonument. De datum was bewust gekozen: precies 88 jaar eerder vond de Kristallnacht plaats, waarbij nazi's op grote schaal Joodse synagogen, winkels en woningen vernielden.

Met de verklaring vult de Evangelische Alliantie een eerdere schuldbelijdenis uit 1946 aan. Daarin werd wel erkend dat christelijke leiders hadden gefaald, maar ontbrak iedere verwijzing naar het Joodse volk. 'Wij belijden dat onze vaderen schuldig zijn tegenover God en tegenover het Joodse volk', staat in de nieuwe verklaring.

Hitler gezien als door God gezonden redder
De organisatie erkent dat invloedrijke christelijke leiders aanvankelijk grote verwachtingen hadden van Hitlers machtsgreep. Ze hoopten dat zijn regering Duitsland zou terugbrengen naar Gods geboden. Hitler werd zelfs geprezen als een 'door God gezonden redder voor volk en vaderland'.

Ook het tijdschrift Allianzblatt veroordeelde de uitsluiting en vervolging van Joden onvoldoende. Sterker nog, antisemitische maatregelen werden met schijnbaar Bijbelse argumenten verdedigd. 'Daarmee handelden onze vaderen in strijd met het evangelie van Jezus Christus', schrijft de Alliantie. 'Vandaag erkennen wij dat dergelijke interpretaties van de Heilige Schrift verkeerd zijn.'

'Bekering vraagt om verandering'
Johann Matthies, politiek vertegenwoordiger van de Alliantie in Berlijn, benadrukte tijdens de bijeenkomst dat de huidige generatie niet persoonlijk verantwoordelijk is voor de schuld van haar voorgangers. Wel draagt zij verantwoordelijkheid voor de manier waarop de kerk vandaag met die geschiedenis omgaat.

Waar christelijke leiders destijds zwegen, wil de Alliantie nu haar stem laten horen. Waar zij zich aanpasten aan de machthebbers, wil de organisatie voortaan trouw blijven aan het geweten en Gods Woord. "Waar zij het Joodse volk in de steek lieten, willen wij het Joodse leven beschermen en iedere vorm van antisemitisme krachtig bestrijden.”

Volgens Matthies is alleen schuld belijden niet voldoende. "Een schuldbelijdenis zonder bekering is onvolledig, en bekering zonder veranderd handelen blijft ongeloofwaardig.”

Antisemitisme blijft zorgwekkend toenemen
De verklaring verschijnt tegen de achtergrond van toenemend antisemitisme in Duitsland. In 2025 registreerde de Duitse politie 6.548 antisemitische misdrijven, een recordaantal. De Evangelische Alliantie, waarbij ongeveer 900 plaatselijke allianties en ruim 380 organisaties zijn aangesloten, belooft zich daarom actief te blijven inzetten voor de bescherming van Joodse mensen.