Cvandaag sprak met de predikant over de betekenis van deze jaarlijkse momenten. Waarom is het belangrijk dat kerken bewust stilstaan bij christenvervolging? Wat kunnen westerse christenen leren van broeders en zusters die niet de mogelijkheid kennen om in vrijheid hun geloof handen en voeten te geven? En waarom speelt gebed daarin zo’n centrale rol?

Pinksteren
Dat de Zondag voor de Vervolgde Kerk vlak na Pinksteren wordt gehouden, is geen willekeurige keuze. Vroegindeweij wijst daarbij op het Bijbelboek Handelingen. “Na Pinksteren lijkt alles zo mooi te beginnen”, zegt hij. “De Heilige Geest wordt uitgestort, Petrus preekt en duizenden mensen komen tot geloof. Ook degenen die kort daarvoor nog om Jezus’ kruisdood riepen. De eerste gemeente leeft intens met elkaar: ze bidden, breken het brood en luisteren naar de apostelen.”

Maar vrijwel direct daarna verschijnt er een andere realiteit, die van vervolging. “Als je verder leest in Handelingen, kom je in hoofdstuk 3 en 4 meteen vervolging tegen. Petrus en Johannes worden opgepakt nadat ze in Gods kracht een wonder hebben gedaan. Dat is eigenlijk het patroon: waar Gods Geest werkt en waar het evangelie klinkt, daar komt ook weerstand.”

Volgens de predikant loopt dat patroon door heel het Nieuwe Testament. “Paulus verkondigt het evangelie, maar wordt telkens geconfronteerd met tegenstand, verdrijving of gevangenschap. Jezus had dat Zelf al aangekondigd: ‘Ze hebben mij vervolgd, zij zullen ook u vervolgen.’ Daarom is het logisch dat we juist na Pinksteren stilstaan bij vervolging. Het hoort bij de realiteit van de kerk.”

Ver weg en toch dichtbij
Voor veel christenen in Nederland kan christenvervolging echter ver weg voelen. De kerken in ons land zijn vrij toegankelijk en vrijheid van godsdienst ligt in de grondwet verankerd. De predikant erkent dat verschil. “Ik lig er hier in Nederland geen seconde wakker van dat iemand mij van de preekstoel haalt en vervolgens gevangenneemt”, zegt hij eerlijk. “Die angst kennen wij niet.”

Toch betekent dat volgens hem niet dat christenvervolging ver van ons af staat. Vroegindeweij noemt twee redenen waarom het wel degelijk dichtbij komt. Allereerst op basis van de Bijbel zelf. “De Schrift staat vol verhalen over lijden en vervolging. Van Abel, die wordt gedood vanwege zijn geloof, tot Jezus Zelf. Ook de eerste christenen krijgen ermee te maken. Als we de Bijbel serieus lezen, zien we dat dit altijd een onderdeel van het christelijk geloof is geweest. In die zin kan en mag christenvervolging ook niet als een ver-van-mijn-bed-show aanvoelen.”

De tweede reden die hij noemt zijn de actuele gebeurtenissen die we in het nieuws tegengekomen. “Wanneer je kijkt naar landen als Iran of Syrië, dan zie je dat achter de gebeurtenissen ook christenen schuilgaan die kwetsbaar zijn. Als je hun verhalen hoort en hun gezichten ziet, komt het dichtbij.”

Juist daarom bevatten de materialen voor kerken die aan de Zondag voor de Vervolgde Kerk willen deelnemen, ook persoonlijke getuigenissen. “Cijfers blijven abstract. Daarom is het belangrijk dat we rond christenvervolging niet enkel over cijfers spreken, maar mensen ook een gezicht geven”, aldus de predikant,

388 miljoen christenen worden vervolgd 
Wereldwijd hebben, zo blijkt uit de cijfers van Open Doors, liefst 388 miljoen christenen met zware vervolging te maken. Op de Ranglijst Christenvervolging, de ranglijst van Open Doors die inzichtelijk maakt waar christenen het zwaarst vervolgd worden, staat Noord-Korea al jaren op nummer één.

“Dat zijn enorme aantallen”, reageert de predikant. “Maar zelfs die enorme aantallen blijven abstracte cijfers en daarom is het van belang dat christenvervolging een gezicht krijgt, dat de lijdende mens dichtbij komt. Dat gebeurt in de video voor de Zondag voor de Vervolgde Kerk en in de video's die beschikbaar zijn voor de Nacht van Gebed."

Vroegindeweij benadrukt daarom nog maar eens dat het van belang is dat kerken aandacht aan christenvervolging besteden. “In Hebreeën staat: ‘Denk aan de gevangenen alsof u zelf gevangen bent’. Dat betekent dat we ons proberen in te leven in hun situatie. Als christenen kunnen we dat niet naast ons neerleggen. Sterker nog: “Als Christus binnenkomt in je leven, komt ook je vervolgde broeder of zuster binnen.”

Verschillende vormen van christenvervolging
Wanneer mensen spreken over christenvervolging, denken ze vaak direct aan fysiek geweld. Maar volgens Vroegindeweij kent christenvervolging vele gezichten. “Naast fysiek geweld, uit christenvervolging zich vaak ook ‘subtieler’, zoals bijvoorbeeld via intimidatie, sociale druk, economische uitsluiting of beperkingen in vrijheid.”

In sommige landen verliezen christenen bijvoorbeeld hun baan wanneer ze openlijk voor hun geloof uitkomen. In andere situaties mogen kerken geen gebouwen gebruiken of worden christelijke scholen onder druk gezet. “Het is niet altijd spectaculair zichtbaar”, zegt hij. “Maar de druk kan wel degelijk groot zijn.”

Syrië hoog op de ranglijst
Dit jaar staat in het bijzonder de vervolgde kerk in Syrië centraal. Dat land steeg op de meest recente Ranglijst Christenvervolging van de 18e naar de 6e plaats. Op het eerste gezicht lijkt dat misschien wat paradoxaal, aangezien het regime van Assad eind 2024 viel en veel Syriërs destijds met hoop naar de toekomst keken. Ook spraken de nieuwe machthebbers destijds geruststellende woorden. 

Maar, zo geeft Vroegindeweij aan, de situatie is in de praktijk vele malen weerbarstiger. “Als een sterk regime wegvalt, ontstaat vaak een machtsvacuüm”, legt hij uit. “Het politieapparaat functioneert minder goed en radicale islamitische groepen krijgen meer ruimte.”

Dat heeft verschillende gevolgen voor christenen. Er zijn gewelddadige aanslagen op kerken geweest, maar ook criminaliteit neemt toe. Daarnaast hebben christenen steeds meer met intimidatie te maken en neemt hun bewegingsvrijheid daardoor af. 

De predikant noemt een voorbeeld dat hij hoorde van een Syrisch christen. “Een man had een klein winkeltje waar al jaren moslimklanten kwamen. Maar na de machtsovername werd er tegen hem gezegd: ‘In het nieuwe Syrië is geen plek meer voor christenen. Nu tolereren we je nog omdat we het Westen willen tonen dat we goed zijn voor christenen. Maar op een dag vermoorden we je.’”

Daarbij komt dat de toekomst van Syrië onzeker is. Waar de machthebbers stellen de vrijheid van godsdienst te willen waarborgen, is het volgens Vroegindeweij afwachten hoe betrouwbaar die woorden daadwerkelijk in de praktijk blijken te zijn. “In het Midden-Oosten kan een belofte soms ook strategisch zijn, bijvoorbeeld om internationale steun te krijgen. Daarom verkeren veel Syrische christenen in onzekerheid over de toekomst.”

Syrische kerk kwetsbaar 
Christenen vormen in Syrië een kleine minderheid. Volgens schattingen is het aantal christenen sinds het begin van de burgeroorlog in 2011 drastisch gedaald: van ongeveer 1,8 miljoen naar ongeveer 300.000 christenen. Veel christenen zijn daarnaast gevlucht of overwegen om te vluchten wanneer dat mogelijk is. 

Vooral christenen met een moslimachtergrond lopen risico. “Binnen de islamitische context wordt het als onacceptabel gezien wanneer iemand de islam verlaat en zich tot het christendom bekeert. Die groep is het meest kwetsbaar.”

Een getuigenis uit Damascus
In de materialen voor kerken wordt onder meer het verhaal verteld van Elias, een Syrische christen die de aanslag van vorig jaar op een kerk in Damascus (zie de foto hierboven) wonderbaarlijk genoeg overleefde. Tijdens die aanval kwamen 25 mensen om het leven en tientallen raakten gewond. “Elias raakte zwaargewond, maar keerde later terug naar de kerk”, vertelt Vroegindeweij. “Zelfs al moest hij op krukken lopen. Hij wilde laten zien: wat er ook gebeurt, er blijft hoop.”

De video over Elias is onderdeel van een materialenpakket dat kerken kunnen aanvragen wanneer zij deelnemen aan de Zondag voor de Vervolgde Kerk. Dat pakket bevat onder meer een preekschets, gebedsmateriaal, collectemogelijkheden en persoonlijke verhalen van vervolgde christenen.

Een schat in aarden vaten
De rode draad in de preekschets van de Zondag voor de Vervolgde Kerk komt dit jaar uit 2 Korinthe 4: de schat in aarden vaten. Volgens Vroegindeweij raakt deze tekst de kern van de realiteit van de vervolgde kerk. “Paulus zegt daar dat wij een schat dragen in kwetsbare aarden vaten. Dat betekent dat wij in onszelf zwak en breekbaar zijn, maar juist zo wordt Gods kracht zichtbaar.”

De predikant werkte de tekst voor de voorbereiding samen uit met een christen uit Syrië. Dat gaf volgens hem een bijzonder perspectief. “In onze cultuur vinden we het moedig als iemand zijn kwetsbaarheid laat zien. Maar in veel oosterse culturen is dat juist iets om je voor te schamen. Dat maakt Paulus’ woorden daar nog radicaler: hij zegt openlijk dat hij zwak is.”

Hij vergelijkt het met een huis dat beschadigd is. “Een huis met dikke muren laat geen licht naar buiten zien. Maar een huis met scheuren en gaten, daar zie je het licht doorheen schijnen.” Zo werkt het volgens hem ook bij vervolgde christenen. “In hun kwetsbaarheid wordt zichtbaar wat er van binnen leeft: het geloof in Christus.”

Ondanks alle vervolging groeit Gods Kerk
De realiteit van vervolging is zwaar, benadrukt Vroegindeweij. Tegelijk ziet hij ook hoopgevende en bemoedigende ontwikkelingen. “In sommige landen groeit de kerk juist onder druk. Ik herinner mij een uitspraak van een pastor uit het Midden-Oosten, die zei: ‘Bin Laden evangeliseert, ik doop.’ Daarmee bedoelde hij dat extremisme mensen soms juist doet verlangen naar een andere boodschap. Wanneer ze de harde kant van religie zien, gaan sommigen zoeken naar hoop en genade.”

De les voor de westerse kerk
Sommige christenen stellen dat het voor de westerse kerk heilzaam zal zijn als zij met vervolging geconfronteerd zou worden, maar volgens de predikant is het belangrijk om voorzichtig te zijn met zulke uitspraken. “Ga eerst maar eens praten met mensen die vervolging meemaken. De druk is enorm. Sommige christenen houden het niet vol.” Toch ziet hij dat hun getuigenis iets te zeggen heeft tegen christenen in welvaart. “In voorspoed ligt ook een gevaar. Dan kun je God gemakkelijk uit het oog verliezen.”

De Nacht van Gebed
De Zondag voor de Vervolgde Kerk mondt uit in de Nacht van Gebed, waarin christenen samen bidden voor vervolgde broeders en zusters. Gemeenten vullen die nacht op verschillende manieren in. Sommigen bidden enkele uren, anderen de hele nacht. Volgens Vroegindeweij heeft juist het bidden in de nacht een diepe symboliek.
“Voor vervolgde christenen is de nacht vaak het zwaarst. In de gevangenis, in angst of onzekerheid komt alles dan op je af.”

De predikant noemt nog een tweede reden waarom er juist voor gebed in de nacht gekozen wordt. “Als je de hele nacht bidt, zie je uiteindelijk de ochtend komen. Het wordt licht. Dat laat zien dat de duisternis niet het laatste woord heeft.”

Een wereldwijd verbonden kerk
De predikant doet al ruim twintig jaar mee aan de Nacht van Gebed. In de verschillende gemeenten in Nederland waar hij eerder diende, maakte hij het bijna jaarlijks mee. Iedere keer opnieuw ervaart hij diezelfde verbondenheid. “Je komt samen met mensen uit verschillende kerken. Hoewel je elkaar vaak nauwelijks kent, bid je samen voor dezelfde broeders en zusters. Je beseft dat je bij datzelfde Lichaam hoort en dat daarmee alle leden lijden als er één lid lijdt.”

Een oproep aan kerken
Vroegindeweij hoopt dat de Zondag voor de Vervolgde Kerk en de Nacht van Gebed steeds breder worden opgepakt. “Hoe mooi zou het zijn als in elke stad of dorp kerken samen zouden komen om te bidden. Dan gaat er als het ware een lichtstraal omhoog naar God. Vanuit verschillende plaatsen in Nederland en Vlaanderen, verbonden met die wereldwijde kerk.”

En juist dat gebed kan krachtig zijn. De predikant verwijst naar het verhaal van Petrus in Handelingen 12. Terwijl hij gevangen zit, bidt de gemeente intens voor hem. “Petrus wordt wonderlijk bevrijd. De gelovigen hadden dat zelf niet eens verwacht. God doet vaak meer dan wij durven bidden.”