Dmytro Koval, mede-directeur van Truth Hounds, een Oekraïense mensenrechtenorganisatie die Russische misdaden in Oekraïne vastlegt, legde uit dat het Kremlin de Russisch-Orthodoxe Kerk al sinds 2014, en zelfs daarvoor, inzet bij de bezetting van Oost-Oekraïne. Koval noemde het "Russisch-Orthodoxe Leger", een militie opgericht in 2014 die banden heeft met de Kerk. Deze eenheden hebben in de praktijk de doctrine van een "Russische wereld" en het nieuwe Russische imperialisme gerealiseerd. Volgens Koval laten deze krachten zien hoe de kerk ingezet wordt en ook in de toekomst gebruikt zal worden.

Het Russisch-Orthodoxe Leger, volgens Koval later opgenomen in een ander onderdeel van het leger, heeft tot doel de Russische bevolking en Russen in bezet gebied te mobiliseren. Zij moeten actief deelnemen aan de oorlog en hun leven geven voor de doelen van het Kremlin. Koval merkte op dat het Russisch-Orthodoxe Leger sprak over een "kruistocht", niet alleen tegen Oekraïne, maar ook tegen het Westen, inclusief de Verenigde Staten.

Het begrijpen van de impact van de Russische bezetting op religieuze vrijheid, zoals het doden van kerkleiders en andere christenen en het sluiten van kerken, is essentieel, zo merkte hij op. Dit helpt om de Oekraïense veerkracht en het verzet tegen "zogenaamde vredesbesprekingen" met Rusland te doorgronden, aldus Koval. Hij stelde: "Een van de redenen waarom Oekraïne zo onvermurwbaar is ten aanzien van verzet tegen territoriale overeenkomsten, is omdat Oekraïne niet vecht voor grondgebied, maar voor mensen." Koval benadrukte dat de acht tot tien jaar ervaring met bezetting vóór de grootschalige invasie, veel heeft geleerd over wat bezetting voor mensen betekent, inclusief voor de vrijheid van religie.

Koval wees erop dat Rusland al langer religie buiten zijn grenzen wil onderdrukken, zoals een rapport van de Amerikaanse Commissie voor Internationale Godsdienstvrijheid uit 2017 al aangaf. Hij voegde toe dat Rusland niet alleen vervolgingen exporteert, maar deze ook test in bezette gebieden, om ze later in internationaal erkend Russisch grondgebied toe te passen. "Wat we in het bezette gebied zien, en wat we daar sinds 2014 tot nu toe hebben gezien, is in zekere zin een test voor het hele land", concludeerde hij.

Vira Iastrebova, directeur van de Eastern Human Rights Group, waarschuwde op de top dat de Russisch-Orthodoxe Kerk wordt gebruikt om jongeren te militariseren. Dit gebeurt via paramilitaire kampen zoals "Camps, Et cetera" en "Orthodox Warriors", waar kinderen wapentraining krijgen en geïndoctrineerd worden. Lastrebova benadrukte de ernstige gevolgen hiervan voor de toekomst, vooral in het licht van de hereniging van Oekraïense gebieden en de strijd voor meer vrijheid voor alle gelovigen.

Eerwaarde Andrey Kordochkin, een Russisch-Orthodoxe priester die in Europa woont en geschorst werd na het mede-ondertekenen van een open brief waarin de Russische invasie van Oekraïne werd veroordeeld, sprak eveneens. Hij legde uit dat het Kremlin het patriarchaat gebruikt voor propaganda, zelfs in officiële gebeden. De gebeden geïntroduceerd in september 2022 hebben, hoewel liturgisch van vorm, het karakter van een politieke verklaring. Zij ontkennen impliciet het bestaan van Oekraïne als land, en presenteren Rusland als slachtoffer van vijandige krachten.

Kordochkin benadrukte dat de gebeden spreken over "overwinning" in plaats van "verzoening". Een priester die "overwinning" verving door "vrede" in zo'n gebed, is uit zijn ambt gezet. Een woordvoerder van het Moskouse patriarchaat vergeleek de kerk met het leger: priesters die hun eed breken, moeten de prijs betalen. Dit toont volgens Kordochkin aan dat het patriarchaat zichzelf in paramilitaire termen beschrijft.