Allereerst ontwikkelingspsychologisch: er is de zoektocht naar een persoonlijke identiteit die overigens ook de nodige verwarring met zich mee kan brengen, en dat nu meer dan ooit ook in de context van ingrijpende maatschappelijke ontwikkelingen. Waar vroeger de persoonlijke ontwikkeling voornamelijk ingebed werd vanuit de binnenwereld – gezin, school en kerk – om zich zo te leren verhouden tot de buitenwereld, zijn de rollen nu omgekeerd. Het is nu de buitenwereld die onder andere via beeldschermen 24/7 bereikbaar en beschikbaar is, die bepalend is voor de ontwikkeling.  

Plato hanteerde al de begrippen binnenwereld en buitenwereld. Hij beschreef de menselijk ziel als een span paarden. De twee paarden in het span willen elk hun eigen route gaan. Het ene paard wil het leuk hebben, zoekt vertier, verstrooiing en genot. Het andere paard zoekt zingeving, God, vriendschap en liefde in het leven. Het eerste paard is dat van de buitenwereld, het tweede dat van de binnenwereld. Als die twee niet gevoed worden en in balans zijn, dreigt ontsporing: dat wat we tegenwoordig ook mentale problematiek noemen. 
 
We zijn in onze tijd essentiële ‘zielsdingen’ kwijtgeraakt. Heel veel wat te maken heeft met zingeving, van betekenis willen zijn, van hoop op een betere wereld, Jezus willen volgen en Zijn handen en voeten willen zijn, is vervangen door uiterlijkheden, materiële zaken en oordelen van anderen. In deze narcistische samenleving ontkomen jongeren er nauwelijks aan dat zij besmet raken met het virus waarin het ‘ik’ zo dominant is geworden dat ‘wij’ en de omgeving er nauwelijks nog toe doen en God en al Zijn weldaden (Psalm 103!) al helemaal niet. Zij krijgen mee dat je omgeving er is om te applaudisseren, de ander is je publiek geworden die je nodig hebt om jezelf te profileren. Ze groeien op in een sfeer van verslaving aan ophef en chronische ontevredenheid. Dat is ook wat het publieke en politieke discours uitademt. En daarbij geldt dan natuurlijk ook: wat niet naar wens is, is de schuld van alles en iedereen, behalve van jezelf. 

Maar onvrede en ontevredenheid moeten niet de basis zijn van wat we voorleven aan een nieuwe generatie en mogen ook niet het uitgangspunt zijn van te maken beleid. Meer dan ooit moeten we aandacht hebben voor de zielsaspecten in de persoonlijke ontwikkeling van jongeren. Om de achterstanden in te halen die op sociaal-emotioneel terrein zijn opgelopen. Om moedeloosheid en somberheid te keren door het bieden van nieuwe perspectieven. Om het gevoel van zinloosheid te veranderen naar een hoopvol bestaan. Om existentiële leegte te vullen met antwoorden op zingevingsvragen. Om zodoende het verlangen op te wekken om ook zelf bij te dragen aan een betere wereld, van vrede en gerechtigheid waarvan Jezus de contouren schetst in de Bergrede. Want het is echt waar: jongeren met idealen lopen niet uit de rails.