Archeologen ontdekken grote Hasmonese stadsmuur in Jeruzalem vlak voor Chanoeka

Nieuws 11 december 2025 3 minuten Redactie
Hasmonese stadsmuur
Screenshot

Vlak voor het Chanoekafeest hebben archeologen in Jeruzalem een bijzondere ontdekking gedaan. Dat meldt All Israel News. Tijdens de renovatie van het Tower of David Museum werd een groot deel van een oude Hasmonese stadsmuur gevonden. De vondst ligt onder de grond, in het gebied waar het museum werkt aan een nieuwe archeologische vleugel.

Dr. Amit Re’im en Dr. Marion Zindel van de Israëlische Oudheidkundige Dienst (IAA) vertellen dat de muur meer dan 40 meter lang en ongeveer 5 meter breed is. “De muur is zorgvuldig gebouwd uit grote, zware stenen", zeggen zij. Volgens hen was de muur vroeger meer dan tien meter hoog.

In oude historische bronnen staat deze muur bekend als de ‘Eerste Muur’. De Joodse geschiedschrijver Flavius Josephus noemde haar zelfs 'welhaast onneembaar' en beschreef hoe er zestig torens langs stonden. Hij schreef: 'De meest oude van de drie muren was, door de omringende ravijnen en de heuvel waarop zij gebouwd was, vrijwel onneembaar.'

Opvallend is dat de muur niet door vijanden lijkt te zijn vernietigd. Dr. Re’im en Dr. Zindel zeggen: “Dit is geen willekeurige beschadiging. De muur is doelbewust en systematisch afgebroken.” Wie dat heeft gedaan, blijft een vraag. De onderzoekers noemen twee mogelijkheden: de Hasmoneeën zelf, als onderdeel van een vredesverdrag, of koning Herodes, die zich wilde losmaken van de Hasmonese erfenis.

Bij eerdere opgravingen in de jaren ’80 werden bij de muur al sporen van strijd gevonden. Het ging onder meer om katapultstenen, pijlen en slingerkogels. Deze voorwerpen zijn nu te zien in het Tower of David Museum.

De Israëlische minister van Erfgoed, rabbijn Amichai Eliyahu, noemt de vondst 'tastbaar en ontroerend bewijs van de kracht en betekenis van Jeruzalem in de Hasmonese periode'. Hij zegt: “Het laat de historische continuïteit zien die generaties Joden met Jeruzalem verbindt. Het is bijzonder om te zien hoe de verhalen van Chanoeka tot leven komen.”

Eilat Lieber, directeur van het museum, benadrukt het belang van het behoud van de muur. “Wij willen het publiek laten ervaren hoe uniek dit is. In de nieuwe vleugel zullen bezoekers over een transparante vloer boven de oude stenen staan.”

Tijdens Chanoeka organiseert het museum een speciaal familieprogramma onder de naam 'Hanukkah of Heroes'. met rondleidingen en activiteiten in de citadel.

De Hasmonese periode
De Hasmonese periode begon in de tweede eeuw voor Christus, toen de Makkabeeën in opstand kwamen tegen de Griekse overheersing. Onder leiding van Judas Makkabeeüs heroverden zij Jeruzalem en wijdden zij de tempel opnieuw in. Deze gebeurtenis vormt tot vandaag de achtergrond van het Chanoekafeest.

Daarna ontstond een onafhankelijk Joods koninkrijk onder de Hasmonese familie. Zij breidden het land uit en herstelden de tempel en de stad. In deze tijd werden ook verschillende groepen gevormd die we later terugzien in het Nieuwe Testament, zoals Farizeeën en Sadduceeën.

De periode eindigde wanneer interne strijd de deur openzette voor Romeinse bemoeienis. Uiteindelijk nam Herodes de macht over, waarmee het Hasmonese koningschap verdween. Juist tegen deze historische achtergrond krijgt de nieuwe archeologische vondst extra betekenis.

Praatmee

Beluister onze podcast

#392 Jeffrey & mr. Lineke Blijdorp over Tom de Wal, Onno Hoes en godsdienstvrijheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Esther van Willigen
Interview

Esther van Willigen wil misbruik bespreekbaar maken in de kerk: “Het gebeurt ook hier”

Jarenlang droeg Esther van Willigen een werkelijkheid met zich mee die zij zelf niet volledig kon plaatsen. Angst, schaamte en lichamelijke klachten bepaalden haar leven, zonder dat zij wist waar die vandaan kwamen. Pas veel later ontdekte zij dat wa

Ds. W. A. Zondag
Video

Ds. Zondag wijst op listige handelswijze duivel: "Satan werkt net zoals Google"

"Satan werkt net zoals Google. De duivel weet waar uw verlangens naar uitgaan, hij volgt ons en bekijkt ons patroon. Hij weet daardoor maar al te goed waar onze zwakheden zitten", aldus ds. W. A. Zondag. In een recente preek over de Dordtse Leerregel

Psalm 13
Video

Luister naar deze prachtige pianobewerking van Psalm 13 door Gerrit Koele

'Neen, 't zal zich in Uw heil verblijden. Ik zal den HEER mijn lofzang wij - den, Die mij genadig bijstand biedt.' Deze woorden zijn afkomstig uit het vijfde vers van Psalm 13. Organist, pianist en componist Gerrit Koele deelde onlangs op zijn YouTub

Johan Schep
Video

Terugkijken: Johan Schep zoomt in op de drie stromen van profetie

In de tiende aflevering van de serie 'Jezus in het Oude Testament' behandelt Johan Schep Genesis 10 en 11. De evangelist zoomt daarbij in op de drie stromen van profetie: het Joodse volk, de overige volken en de gemeente van God. Daarnaast bespreekt

Carianne Ros
Preekverslag

Carianne Ros confronteert christenen: “Waar bouw jij eigenlijk je zekerheid op?”

Er zijn onderwerpen die we liever een beetje ontwijken in ons geloofsleven. Dingen waar we het niet zo graag over hebben, omdat ze te dichtbij komen. Onze tijd misschien, onze agenda, onze gezondheid. Maar voor veel van ons is er één terrein waar het

New Wine Zomerconferentie
Persbericht

New Wine Zomerconferentie 2026 staat in het teken van ‘voor de goede vrede’

De New Wine Zomerconferentie 2026 in Liempde krijgt als thema voor de goede vrede. Dat heeft New Wine-directeur Bart Visser bekendgemaakt. Met dit thema wil de organisatie inspelen op het groeiende verlangen naar vrede in een wereld die steeds vaker

Politiehond
Nieuws

Inzet politiehonden bij arrestatie Tom de Wal roept vraagtekens op

De inzet van politiehonden bij het beëindigen van een religieuze bijeenkomst in Tilburg roept scherpe juridische vragen op. Niet zozeer over de bevoegdheid van de politie om geweldsmiddelen in te zetten, maar over de noodzaak en proportionaliteit daa

Bram Beute
Column

De kerk ligt mij niet zo (en daarom bid ik voor eenheid)

De kerk ligt mij niet zo. Dat is misschien gek om te zeggen voor een dominee, maar het is wel waar. Het gaat in de kerk over wat mij het meest dierbaar is, over mijn life-line, over mijn hoop, over Gods liefde in Jezus Christus. Dat is prachtig en in

Meerartikelen

Iran
Nieuws

Christenen Iran extra kwetsbaar tijdens rellen en protesten

De recente escalatie van rellen en protesten in Iran, de meest significante sinds de Islamitische Revolutie van 1979, heeft de christelijke gemeenschap in het land in verhoogde staat van paraatheid gebracht. Dat stelt International Christian Concern.

Formatie
Nieuws

Protestants Nederland doet oproep aan politieke leiders bij formatie

De vereniging Protestants Nederland heeft een dringend appel gedaan op politieke leiders die betrokken zijn bij de vorming van een nieuw kabinet. In een brief aan informateur Letschert en de partijleiders van VVD, D66 en CDA vraagt de organisatie aan

India
Nieuws

Huizen van christenen in India verwoest nadat ze weigeren geloof af te zweren

In het dorp Midapalli in de Indiase staat Maharashtra zijn de huizen van vier christelijke gezinnen verwoest. Dit gebeurde nadat zij weigerden hun geloof af te zweren, zo meldt Christian Solidarity Worldwide (CSW). De organisatie roept de autoriteite

Groot Nieuws Radio
Nieuws

Groot Nieuws Radio naar finale RadioRing met twee nominaties

Groot Nieuws Radio heeft de finale van de RadioRing bereikt. De christelijke zender is dit jaar twee keer genomineerd. Presentator Jorieke Eijlers behoort tot de vijf kanshebbers voor Beste Presentator. Het programma De Nieuwe Morgen staat in de top

Aaron Edwards
Nieuws

Theoloog vecht ontslag aan na tweet over Bijbelse visie op seksualiteit

De Britse theoloog Aaron Edwards is deze week opnieuw voor de rechter verschenen in zijn strijd tegen zijn ontslag bij een christelijk opleidingsinstituut. Edwards wil volgens Christian Today dat een eerdere uitspraak wordt teruggedraaid waarin zijn

Kerkdienst Minnesota
Nieuws

Amerikaanse justitie arresteert activisten na verstoring kerkdienst in Minnesota

De Amerikaanse justitie heeft drie activisten gearresteerd na de verstoring van een kerkdienst in de stad St. Paul in de staat Minnesota. De demonstranten onderbraken afgelopen zondag een samenkomst van Cities Church, een baptistengemeente, en dwonge

Tom de Wal
Opinie

Minister duikt weg bij 'misdaad van de eeuw': bidden zonder vergunning

De beelden waren schokkend. Een prediker, Tom de Wal van Frontrunners Ministries, gearresteerd tijdens een genezingsdienst in Tilburg. De politie viel binnen, de dienst werd beëindigd. Het schudde veel christenen wakker, en terecht. Want na de beantw

Adriënne Mendrik
Video

Trouwe kijker Adriënne Mendrik is zondag te gast in Hour of Power

Zondag is Adriënne Mendrik, een trouwe kijker van Hour of Power, te gast in het programma. Al jarenlang kijkt zij wekelijks mee en vertelt ze openhartig waarom de uitzendingen zo’n belangrijke plek in haar leven hebben gekregen. Dat Hour of Power inm

IKC-podcast
Video

Hoe praat je met jongeren over Israël in tijden van conflict? Nieuwe podcast biedt richting

Het Interkerkelijk Kenniscentrum (IKC) heeft een nieuwe podcast gelanceerd: 'Liefde voor Israël onder druk – met jongeren in gesprek in tijden van conflict'. In deze uitzending gaat IKC-bestuursvoorzitter Bert Kalkman in gesprek met ds. C. P. de Boer

Jurjen ten Brinke, kerkverbinder en voorganger
Interview

Kerkelijke eenheid in de stad is makkelijker, constateert Jurjen ten Brinke: "Maar het is geen hobby"

Het zoeken naar eenheid is niet alleen een mooi doel, zegt Jurjen ten Brinke (47), kerkverbinder en voorganger in de Week van gebed voor eenheid. “Het is niet alleen een hobby voor mensen die het leuk vinden om interkerkelijk te doen. Want als wij ee

Alister McGrath
Interview

Alister McGrath was een felle atheïst: “Iedereen gelooft, ook wie zegt van niet”

Ooit was Alister McGrath een jonge, felle atheïst in Noord-Ierland. Als tiener was hij ervan overtuigd dat je alles moet kunnen bewijzen en dat wetenschap en geloof elkaar uitsluiten. “Ik was behoorlijk agressief atheïstisch”, zegt hij. “Ik dacht: al

Don Lemon
Nieuws

Mediabekendheid vergelijkt verstoorde kerkdienst met tempelreiniging Jezus

Zondag legden activisten een kerkdienst van de Cities Church in St. Paul (Minnesota) plat. De actie was gericht tegen een van de voorgangers van de kerk, David Easterwood. Volgens de actievoerders vervult hij een leidinggevende rol bij de Amerikaanse