Het voormalige synodebestuur, de deputaten vertegenwoordiging, wees Hoogeveen onlangs aan als roepende kerk. Dat gebeurde niet uit eigen beweging, maar onder druk van de rechter, die in het kort geding dat de CGK Broeksterwoude had aangespannen, opriep tot een oplossing. Vier van de vijf deputaten kondigden direct hun aftreden aan, omdat zij zich gevangen voelden tussen het synodebesluit van juni en de noodzaak verdere rechtszaken te voorkomen.

De rechter schrijft in zijn vonnis: 'De slotsom van dit alles is dat het deputaatschap op goede gronden heeft besloten de CGK Hoogeveen als roepende kerk aan te wijzen. Dit brengt mee dat de CGK Broeksterwoude geen belang meer heeft bij de gevorderde voorlopige voorziening. De zaak ligt weer daar waar deze hoort, te weten binnen het verband van de Christelijk Gereformeerde Kerken in Nederland.' Daarmee is de weg naar een volgende synode formeel weer geopend.

De rechter wees erop dat artikel 50 van de kerkorde geen ruimte laat voor uitzonderingen: een synode móet een roepende kerk aanwijzen voordat zij sluit. Omdat dit niet is gebeurd, is het besluit in een bodemprocedure nietig en wordt het geacht nooit te hebben bestaan. De voorzieningenrechter benadrukte dat de synode had moeten kiezen: óf kerken die zich niet wilden voegen onder eerdere besluiten waren daarmee uit het verband getreden, óf er was sprake van legitiem verschil van inzicht. Het besluit om de kwestie te ontlopen, was volgens de rechter in strijd met de eigen regels.

Voorgeschiedenis
De zaak begon toen de Petrusgemeente in Broeksterwoude naar de rechter stapte. Scriba Marten de Jong lichtte destijds toe: 'Als er geen synode meer komt, wat betekent onze classis dan nog?' Omdat er geen antwoord kwam op hun brief aan het synodebestuur, startte de kerkenraad een kort geding. De rechter gaf het oud-moderamen veertien dagen om een oplossing te vinden, later verlengd met een week.

Het besluit van de deputaten was opvallend, omdat de synode in juni juist had gesteld dat een nieuwe landelijke vergadering de verdeeldheid alleen maar zou verdiepen. De rechter oordeelde echter dat dit besluit in strijd was met de kerkorde. Hij riep de CGK op om te voorkomen dat het na 150 jaar “kerkelijk huwelijk” uitloopt op een vechtscheiding.

Actuele ontwikkelingen
De CGK Rijnsburg organiseert op 3 oktober samen met tientallen andere gemeenten een convent in Veenendaal. Kerkrechtdeskundigen mr. H. de Hek en prof. mr. dr. W.A. Zondag waarschuwden onlangs dat zulke initiatieven juridisch een nieuw kerkverband vormen.

Het Christelijk Gereformeerd Beraad (CG Beraad) ziet dat anders. Volgens hen is de crisis allereerst geestelijk, niet juridisch. Zij waarschuwen dat wie kerken naar de burgerlijke rechter sleept, de verdeeldheid alleen maar verdiept. 'Wat de rechter ook oordeelt, onze kerken hebben geen juridisch probleem, maar een geestelijk probleem', aldus het CG Beraad.

Reactie Broeksterwoude
De kerkenraad van Broeksterwoude reageert dankbaar op de uitspraak van de voorzieningenrechter. 'Er kan nu geen misverstand meer zijn', stelt de gemeente in een verklaring. 'De rechter heeft bevestigd dat het besluit om geen roepende kerk aan te wijzen nooit had mogen worden genomen. Met Hoogeveen als legitieme roepende kerk is aan de onduidelijkheid een einde gekomen. Wij hopen en bidden dat deze uitspraak het kerkelijk leven dient.'