Nieuw onderzoek toont aan waarom predikanten soms voortijdig hun ambt neerleggen

Nieuws 19 september 2025 2 minuten Redactie
Amerikaanse kerk
Shutterstock

Een nieuwe studie van Lifeway Research laat zien welke factoren bepalen of predikanten in hun bediening blijven of juist voortijdig stoppen. Slechts 1,1 procent van de protestantse predikanten legt elk jaar hun ambt neer vanwege het bereiken van een pensioengerechtigde leeftijd. Toch zijn er duidelijke verschillen tussen predikanten die doorgaan en zij die afhaken.

Het onderzoek werd tijdens het voorjaar en de zomer van 2025 uitgevoerd onder 487 huidige predikanten en 397 oud-predikanten uit Amerika. Volgens onderzoeksdirecteur Scott McConnell is er sprake van een uniek onderzoek: “Experts kunnen theorieën bedenken, maar alleen een vergelijking tussen predikanten die hun ambt voortzetten en predikanten die gestopt zijn, laat zien welke redenen er echt toedoen.”

Het belang van het gezin
De rol van het gezin blijkt groot. Predikanten die hun gezin voorrang geven bij agenda-conflicten, zijn 1,7 keer vaker nog actief in de bediening. Maar spanning binnen het gezin werkt juist averechts: 41 procent van de oud-predikanten zegt dat hun gezin wrok koesterde of in ieder geval grote moeite had tegenover en met de hoge eisen van de gemeente, tegenover slechts 16 procent van de huidige predikanten.

Eerlijke verwachtingen
Ook duidelijkheid bij de start is belangrijk. 68 procent van de huidige predikanten kreeg een eerlijk beeld van de gemeente bij hun aanstelling, tegenover 49 procent van de oud-predikanten. Schriftelijke afspraken over verwachtingen maken een groot verschil: predikanten die vooraf duidelijkheid kregen over de situatie van de gemeente, bleven 2,7 keer vaker. 

McConnell: “Elke predikant realiseert zich dat het pastoraat veel tol eist, maar het wordt onmogelijk wanneer een gemeente onrealistische of onuitgesproken verwachtingen heeft.”

Conflicten en vrede in de gemeente

Conflicten vormen één van de sterkste negatieve factoren. Vooral politiek geladen spanningen leidden vaak tot een voortijdig vertrek van de dominee. Gemeenten met duidelijke tuchtprocessen hielden hun predikanten 2,5 keer vaker vast.

McConnell benadrukt het belang van het zoeken naar eenheid binnen een kerkelijke gemeente. "Verschillen van mening horen erbij en mogen er ook zijn, maar een gemeente moet resoluut kiezen voor eenheid. Anders lijdt niet alleen de gemeente, maar ook de predikant.”

Verbinding en nederigheid
Gevoelens van eenzaamheid speelden eveneens een grote rol waarom predikanten afhaken. Liefst zeventig procent van de oud-predikanten gaf te kennen zich geïsoleerd te voelen. Predikanten die openlijk hun worstelingen deelden in leiderschapsgroepen of bijbelstudies, bleven twee tot bijna vier keer vaker in hun bediening.

Ook nederigheid blijkt belangrijk. Predikanten die dachten dat alle vooruitgang alleen van henzelf afhing, stopten vaker. Degenen die leiding deelden en samenwerkten, bleven meestal.

Andere factoren
Sabbaticals verhoogden de kans om te blijven bijna met het dubbele. Oudere predikanten (55–64 jaar) stopten vaker. Predikanten van grote gemeenten (250+ bezoekers) hadden zelfs 7,3 keer meer kans om te vertrekken.

McConnell vat de bevindingen samen in twee kernwoorden: nederigheid en gemeentevrede. “Predikanten die blijven, weten doorgaans de aandacht voor hun gezin én ambt goed te verdelen. Daarnaast zijn ze open over hun worstelingen, volgen training in pastoraat en dienen in gemeenten waar een duidelijk én realistisch verwachtingspatroon gehanteerd wordt."

Praatmee

Beluister onze podcast

#400 Jeffrey & Paulien Vervoorn over preekstress, kunstmatige intelligentie en plagiaat
Of beluister op:

Meerartikelen

Victor Glover
Video

Christelijke astronaut deelt na terugkeer op aarde zijn geloof bij huis

De maanmissie Artemis II kwam afgelopen weekend ten einde en zodoende keerde ook de christelijke astronaut Victor Glover weer huiswaarts. Bij zijn thuiskomst stond een grote, enthousiaste menigte hem op te wachten. Voor zijn huis sprak Glover hen toe

Akster
Nieuws

Voormalig zendingswerker moet zich verantwoorden voor vijf aanklachten van seksueel misbruik

Voormalig zendingswerker Wim Akster moet zich verantwoorden voor vijf van de zes aanklachten van seksueel misbruik die in Malawi tegen hem zijn ingediend. Dat bepaalde de rechter in Blantyre maandag, zo meldt het Reformatorisch Dagblad. Akster was in

Nigeria
Nieuws

Nigeriaanse kerken veranderen in rouwcentra: zeker 200 doden rond Pasen

In de periode rondom Pasen zijn minstens 200 mensen om het leven gekomen bij gewelddadige aanvallen op met name christelijke gemeenschappen in Nigeria. De slachtoffers vielen voornamelijk in de centrale regio van het land, waar veel christelijke boer

Kasper Jager (Kerkasiel Kampen)
Video

Predikant Open Hof Kampen reageert op behandeling controversiële asielwetten Faber

In de Eerste Kamer wordt vandaag gesproken over de controversiële asielwetten van voormalig minister Marjolein Faber. Deze wetten liggen gevoelig, omdat ze de regels voor asiel flink aanscherpen en volgens critici kunnen leiden tot minder bescherming

John Kirpestein
Video

Amerika-kenner John Kirpestein over verbale aanvallen van Trump op paus Leo

De Amerikaanse president Donald Trump haalde eerder deze week fel uit naar paus Leo XIV. De leider van de Rooms-Katholieke Kerk riep op om de oorlog met Iran te beëindigen, waarna Trump hem onder meer 'zwak' noemde op het gebied van misdaad en 'heel

Jennifer Melle
Nieuws

Christelijke verpleegkundige na tien maanden schorsing in gelijk gesteld

Een christelijke verpleegkundige in het Verenigd Koninkrijk heeft een schikking bereikt met haar werkgever na een conflict over een transgender patiënt. Ze werd tien maanden geschorst nadat ze weigerde een man als vrouw aan te spreken. Jennifer Melle

Petitie Stop de Asielwetten
Nieuws

Raad van Kerken roept Eerste Kamer op tot ‘medemenselijkheid’ bij asielwetten

De Raad van Kerken doet een indringende oproep aan de Eerste Kamer om bij de behandeling van nieuwe asielwetten te kiezen voor “medemenselijkheid”. Tijdens een wake in de Haagse Kloosterkerk klonk maandag de zorg dat de menselijke waardigheid van kwe

Pauline Calmez
Interview

Pauline Calmez helpt jongeren zonder thuisbasis: “Ik word gedreven door de liefde van God”

Ze was twaalf toen ze voor het eerst op straat stond om warme chocolademelk uit te delen en ontdekte wat echte aandacht kan doen. Eén ontmoeting liet haar niet meer los en gaf richting aan haar leven, zo vertelde Pauline Calmez onlangs in Hour of Pow

Meerartikelen

Gianni da Costa
Interview

Gianni da Costa bereikt 130 kinderen met zijn missie: “Mensen dienen is God dienen”

In het hart van Amsterdam-Oost zet Gianni da Costa zich dagelijks in voor mensen die vaak over het hoofd worden gezien. Als diaconaal opbouwwerker in de Elthetokerk staat hij oog in oog met de rauwe realiteit van armoede, eenzaamheid en uitsluiting.

AI-beeld Trump
Nieuws

AI-beeld Trump als Jezus verwijderd na felle kritiek

De Amerikaanse president Donald Trump krijgt felle kritiek na het delen van een opvallende AI-afbeelding waarin hij zelf wordt afgebeeld als een genezende figuur die sterk aan Jezus Christus doet denken. De afbeelding, die zondagavond op zijn platfor

Bert-Jan Ruissen
Persbericht

SGP stelt vragen over EU-steun aan Syrië en Palestijnse gebieden

Wie krijgt precies de onlangs beloofde EU-steun voor Syrië, de Palestijnse gebieden en omringende landen? Dat wil Europarlementariër Bert-Jan Ruissen (SGP) van de Europese Commissie weten, samen met 23 collega’s. Op 16 maart maakte de Europese Commis

SGP-er Diederik van Dijk en CU-leider Mirjam Bikker
Nieuws

SGP, ChristenUnie en BBB stellen Kamervragen na nieuwe mediarichtlijn Fiom over abortus

SGP'er Diederik van Dijk heeft Kamervragen gesteld over de nieuwe mediarichtlijn van Fiom. Dat deed hij samen met CU-leider Mirjam Bikker en BBB-Kamerlid Femke Wiersma. Fiom bracht de mediarichtlijn afgelopen week uit en kon toen al op flinke kritiek

March of Life
Persbericht

March of Life keert terug: oproep om op te staan tegen antisemitisme

Op zondag 19 april vindt de tweede editie van de March of Life Nederland plaats. Na de eerste mars in Haarlem vorig jaar, wordt dit keer Zwolle het decor van een stille tocht en bijeenkomst waarin aandacht wordt gevraagd voor het Joodse volk en de st

Week van het Gezin
Persbericht

GezinsPlatform.NL kondigt Week van het Gezin 2026 aan en doet oproep aan politiek

Tijdens de Week van het Gezin (9 t/m 16 mei) pleit GezinsPlatform.NL voor aandacht en erkenning vanuit de landelijke politiek voor de druk op gezinnen en voor samenhangend beleid rondom gezinszaken. Met het thema ‘Voor Elkaar’ benadrukt het initiatie

Ds. F. van den Bosch
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde Sionskerk in Nunspeet: ds. F. van den Bosch 

De hervormde Sionskerk te Nunspeet (PKN) beschikt binnenkort weer over een eigen predikant. Ds. F. van den Bosch (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. In het Veluwse dorpt volgt Van den Bosch de in 2023 naar Staphorst-Rouveen vertrokken ds.

Pakistaanse vrouw
Nieuws

Christelijke vrouw bedreigd in Pakistan: “Bekeer je of je wordt gedood”

In Pakistan is een man gearresteerd die een christelijke vrouw met de dood bedreigde als zij zich niet zou bekeren tot de islam en met hem zou trouwen. Dat gebeurde rond Pasen, toen de vrouw haar familie bezocht, laat Morning Star News weten. De 20-j

Spaanse pro-abortusdemonstranten
Nieuws

Spaanse christenen bezorgd om wetsvoorstel dat abortus in Grondwet wil opnemen

Spaanse christenen maken zich grote zorgen over een nieuw voorstel van de regering. Dat meldt Evangelical Focus. De regering wil namelijk abortus opnemen in de Spaanse Grondwet. Volgens de bezorgde christenen komt het ongeboren leven hiermee verder o

Ds. K. Hak
Video

Hervormde predikant houdt in preek over gebed spiegel voor: "We zijn soms te lui"

Soms verloopt ons gebed vloeiend en soms komen er nauwelijks woorden uit onze mond. Maar eerlijk gezegd komen we er soms helemaal niet aan toe om te bidden. Drukte kan daaraan ten grondslag liggen, maar misschien ook wel luiheid. Dat laatste stelde d

Chosen
Nieuws

World Vision introduceert ‘Chosen’ in kerk: kinderen kiezen hun sponsor

De NGK Doetinchem is de eerste kerk in Nederland die het programma Chosen van World Vision een plek heeft gegeven in een kerkdienst. Bij dit initiatief kiezen niet volwassenen een kind om te sponsoren, maar kiezen kinderen zélf hun sponsor. Tijdens d

Christenen vieren Heilig Vuur
Nieuws

Duizenden orthodoxe christenen vieren Heilig Vuur in Jeruzalem

In Jeruzalem zijn duizenden orthodoxe christenen samengekomen voor de viering van het Heilig Vuur. Deze bijzondere ceremonie vond plaats in de Heilig Grafkerk, de plek waar volgens de traditie Jezus werd gekruisigd en begraven. De viering kwam na een