De psalmen zullen verdwijnen

Column 11 maart 2025 4 minuten Theo de Koning
Theo de Koning
YouTube

Je mag het in sommige kringen bijna niet zeggen: "De psalmen zullen verdwijnen". Dat is bijna vloeken in de kerk. Met enige regelmaat krijg ik de opmerking in gemeenten waar meer wordt gezongen dan alleen psalmen, dat ik toch maar weinig psalmen in mijn liturgie heb staan. En in gemeenten waar uitsluitend psalmen worden gezongen, kan het een lastige vraag zijn als ik voorstel om meer variatie toe te laten.

De eerste vraag is misschien wel: Wat zijn de psalmen en wanneer zingen we die dan wel of niet? Even eerlijk, als je zingt "Hoe lief'lijk hoe vol heilgenot" (Psalm 84:1, berijming 1773) of je zingt "Wat houd ik van Uw huis" (Psalm 84, Opwekking 715), zing je in beide gevallen dezelfde psalm. Het is maar net wat je een psalm noemt. Als ik zeg "De psalmen zullen verdwijnen", is dit eigenlijk nog niet eens wat ik bedoel.

In welke berijmde versie we een psalm zouden moeten zingen is eigenlijk niet eens belangrijk, want ook in het jaar 1773 werden de psalmen niet geschreven. Dat gebeurde namelijk ongeveer 1000 jaar voor Christus. Met andere woorden: De meest gezongen oude psalmberijming werd 2773 jaar nadat de onberijmde psalmen werden geschreven, berijmd. Dus of die versie echt zo heilig is dat het de enige ware moet zijn, is de vraag. Zeker als je bedenkt dat ze is geschreven in een theologisch discutabele periode, namelijk de Verlichting. In ieder geval weet ik zeker dat zowel David, als Asaf, als Jezus en als Paulus, onze oudste berijming nooit hebben gezongen.

In ieder geval weet ik zeker dat zowel David, als Asaf, als Jezus en als Paulus, onze oudste berijming nooit hebben gezongen.

Nu even over het verdwijnen van de psalmen. Het is natuurlijk fijn dat er liederen zijn die je zo goed kent dat je ze zelfs op je sterfbed zingt. Dat is goed. Overigens, of dat nu een psalm is of een opwekkingslied maakt niet eens zoveel uit. Alleen is de vraag of je dan beseft dat je het op dat moment naar alle waarschijnlijkheid voor de laatste keer zingt. Je kunt je namelijk gerust afvragen of je aan de andere kant, in de eeuwigheid, de psalmen nog zingt. In ieder geval, gezien de diversiteit van eeuwen en eeuwen mensen op aarde, zal niemand daar vechten voor een berijming. Sterker nog, de psalmen zullen verdwijnen. Of denk je dat je daar nog zingt: "O Heer, ontdek mijn levenseind aan mij" (Psalm 39:3, berijming 1773)? Het antwoord is eenvoudig: Natuurlijk niet, want daar word je niet meer ontdekt aan je levenseinde, want daar leef je eeuwig, zonder einde.

Het is zelfs nog maar de vraag of er straks in de eeuwigheid nog enig besef is van de zonde die wij hier deden. In ieder geval zul je er daar niet meer op worden aangeklaagd. Je hoeft dus ook niet meer te zingen: "Twist met mijn twisters, Hemelheer" (Psalm 35:1, berijming 1773), maar ook niet meer "De strijd behoort U toe" (Opwekking 858). Je kunt het hier op aarde nog zo mooi vinden, maar dat zingen we straks echt niet meer. Misschien voelen deze gedachten nu al als een beetje afscheid nemen.

Het heeft ook met iets anders te maken. In de psalmen kom je regelmatig de zin tegen: 'Zing de Heer een nieuw lied'. Vaak heb ik uit horen leggen dat dit dan betekende dat die psalm dat nieuwe lied was. Dat is onzin, want die zin is een opdracht. Het is de opdracht dat we in iedere tijd opnieuw nieuwe liederen maken. Waarom? Omdat wij in onze tijd ervaren wat God doet, vragen nieuwe liederen om dit te bezingen.

Het is de opdracht dat we in iedere tijd opnieuw nieuwe liederen maken. Waarom? Omdat wij in onze tijd ervaren wat God doet, vragen nieuwe liederen om dit te bezingen.

Dat brengt mij dan uiteindelijk bij de overtuiging dat de psalmen zullen verdwijnen. Er breekt namelijk straks een eeuwigheid aan, waar die opdracht blijft bestaan: Zing de Heer een nieuw lied. Als je namelijk even de psalmen loslaat en doorbladert naar het boek Openbaring, ontdek je dat in hoofdstuk 5:9 staat dat de ouderlingen rondom de troon van God een nieuw lied zingen. Waarschijnlijk is dat een lied dat nog gezongen wordt in de tussentijd, tussen hemelvaart en wederkomst. Het gaat daar namelijk over de boekrol die geopend moet worden die alle rampen moet gaan beschrijven. Het is alleen niet de enige keer dat er in de hemelsferen een nieuw lied wordt gezongen. Straks, als het Lam met de honderdvierenveertigduizend uitverkorenen op de berg Sion staat, zingen zij opnieuw een nieuw lied. 

Straks zingen we niet meer de psalmen van hier, omdat die onderdeel zijn van onze gebroken en zondige werkelijkheid. We zingen straks liederen die volmaakte aanbidding vormen. Sommige psalmen en liederen die alleen maar gericht zijn op de glorie van God, die zijn hier misschien een generale repetitie voor straks, maar meer zal het ook niet zijn. Het volmaakte lied straks, zal een nieuw lied zijn, voor God en voor het Lam. En in de tussentijd, waarin wij nu leven, bezingen we elke keer opnieuw Gods goedheid, grootheid, genade en vergeving met psalmen en liederen die onze ervaring met God vertolken.

We zingen straks niet meer: "Op die dag, in de hemel" (Opwekking 818) en ook niet meer "Hij kan, en wil, en zal in nood, zelfs bij het naderen van de dood, volkomen uitkomst geven" (Psalm 68:10, berijming 1773). Daar in de hemel, zal alles nieuw zijn, ook onze aanbidding. Laten we daarom onze berijmingen en liederen niet heilig verklaren maar ons richten op wat komt.

Theo de Koning is theoloog en pastor. Bovenstaand artikel verscheen op zijn website en is met toestemming overgenomen door Cvandaag. Klik hier om zijn website te bezoeken.

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #14: Is de hemel het einddoel? In gesprek met Sebastiaan
Of beluister op:

Meerartikelen

Kerstboom
Nieuws

Gemeente vervangt kerstboom: "We willen openstaan voor alle religies”

De traditionele kerstboom bij het gemeentehuis in Groesbeek maakt op termijn plaats voor een lichtsculptuur. De gemeente Berg en Dal wil daarmee feestelijke verlichting die niet aan één godsdienst of traditie is verbonden, zo stelt men.  "Een...

Stephen van der Leij
Interview

Moeten we anders met jongeren omgaan? Stephen van der Leij: "Ze zitten niet op meer geestelijk verzorgers te wachten"

‘Geef Gen Z gewoon haar zin’ is de prikkelende stelling van het boek van Stephen van der Leij. Als schoolpastor ontmoette hij dagelijks jongeren die het liefst niet met anderen praatten, maar wel met hem. Zijn geheim? “Besluit eens om jongeren niet...

Tainá Monteiro
Interview

Tainá Monteiro stortte zich op haar werk: "Maar alles wat je zoekt kan je alleen in Jezus vinden"

Tainá Monteiro kwam vanuit Brazilië naar Nederland om te studeren. Hoewel ze opgroeide met het christelijk geloof, raakte God hier steeds verder naar de achtergrond. Ze stortte zich op haar studie, werk en toekomstplannen. Totdat ze ontdekte dat...

walk of hope
Dagelijks leven

5 redenen om als christen de Walk of Hope te lopen

Wereldwijd verliezen honderden miljoenen christenenhun baan, worden uit hun familie verstoten, belanden in de gevangenis, worden geconfronteerd met (seksueel) geweld en moeten zelfs vrezen voor hun leven. Op zaterdag 26 september kunnen Nederlandse...

Algerije
Nieuws

Politie valt kerkdienst binnen en arresteert twaalf christenen in Algerije

De Algerijnse politie is een christelijke samenkomst in een opvanghuis bij de stad Oran binnengevallen. Alle twaalf aanwezige christenen werden gearresteerd. Zij worden mogelijk vervolgd voor het houden van een niet-goedgekeurde eredienst. De inval...

Raffic Osman
Video

Pinkstervoorganger Raffic Osman helpt mensen die buiten de voedselbank vallen

Pinkstervoorganger Raffic Osman zet zich in de Amsterdamse Bijlmer in voor mensen die moeite hebben om rond te komen. Hij deelt voedselpakketten uit aan onder anderen mensen met een laag inkomen en ongedocumenteerden die niet bij de reguliere...

Niek Tramper
Nieuws

Emeritus-predikant Niek Tramper (73) overleden

Ds. N.M. (Niek) Tramper, emeritus-predikant binnen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), is zaterdag op 73-jarige leeftijd overleden. Tramper was jarenlang actief als predikant, docent en bestuurder en werkte onder meer voor IFES, De Wittenberg,...

EO-Jongerendag
Persbericht

EO wil half miljoen euro ophalen voor Jongerendag 2027

De EO is een inzamelingsactie gestart om de EO-Jongerendag in 2027 mogelijk te maken. De omroep wil 500.000 euro ophalen om opnieuw ongeveer 15.000 jongeren samen te brengen in Rotterdam Ahoy. De EO wil de ticketprijs bewust laag houden, maar zegt...

Meerartikelen

Mannenzang Jaarsveld
Nieuws

Terugkijken: goedbezochte mannenzang in Jaarsveld met ds. K. H. Bogerd en Martin Mans

Afgelopen zaterdag, op Monumentendag, was er in de hervormde kerk van Jaarsveld mannenzang te horen. Naast enkele geliefde psalmen klonken er liederen rond het thema ‘De Heer is mijn Herder’. De muzikale leiding lag in handen van ds. K. H. Bogerd...

Nigeria
Nieuws

Bijna 300 christenen in één maand gedood in Nigeria, ruim 200 ontvoerd

In Nigeria zijn in juli minstens 299 christenen gedood en 213 ontvoerd. Dat stelt de Nigeriaanse mensenrechtenorganisatie International Society for Civil Liberties and Rule of Law (Intersociety) in een nieuw rapport. De organisatie bracht aanvallen...

Babeth van der Werf
Nieuws

Terugkijken: Wycliffe wil met Worship Events hoop van het Evangelie in elke taal delen

Miljoenen mensen wereldwijd wachten nog altijd op een Bijbel in hun eigen taal. Voor hen kan het lezen of horen van Gods Woord in de taal van hun hart een bijzondere betekenis hebben. Wycliffe Bijbelvertalers wil daar tijdens twee Worship Events...

Amerikaans predikantenechtpaar
Nieuws

Predikantenechtpaar met dood bedreigd na uitlekken woonadres, kerk wijst naar LHBTI-activisten

Een predikantenechtpaar uit Sydney zegt bij hun eigen huis te zijn aangevallen en met de dood te zijn bedreigd. Dat gebeurde enkele dagen nadat hun woonadres online was verspreid. Hun gemeente, Echo Church, wijst naar vier mannen die zij omschrijft...

 ds. T. Schakel
Nieuws

Ds. Schakel waarschuwt voor verwarren geloofservaringen met ware bekering

Hoe weet je of iemand werkelijk bekeerd is en niet te maken heeft met een religieuze psychose? Die vraag kreeg ds. T. Schakel (foto) voorgelegd op Refoweb. Zijn antwoord: 'Dat weten we niet. Want wij zien aan wat voor ogen is, maar de Heere ziet...

Zürich
Nieuws

Zwitserse kerk wil klimaatmaatregelen verplichten: gemeenten moeten in 2035 CO2-neutraal zijn

De Evangelisch-Gereformeerde Kerk in het Zwitserse kanton Zürich wil plaatselijke gemeenten verplichten tot klimaatmaatregelen. Dat meldt Christian Daily International. Kerkgebouwen moeten uiterlijk eind 2035 CO2-neutraal zijn. Ook moeten gemeenten...

Gerald en Nelinda Troost
Column

Na dertig jaar kies je nog steeds opnieuw voor elkaar: 5 lessen

Er ligt schoonheid in het zo lang bij elkaar zijn… Nelinda en ik zijn inmiddels 30 jaar samen. De laatste tijd dacht ik er eens over na: waarom werkt het eigenlijk tussen ons? Leuk en misschien ook wel inspirerend om een paar dingen op te...

Adam Brandao
Getuigenis

Voormalige moslim wordt christen en rapt nu over Jezus: "Ik vertrouw op God"

De 24-jarige Adam Brandao groeide op als moslim en had naar eigen zeggen een sterke afkeer van het christelijk geloof. Inmiddels is hij christen en maakt hij rapmuziek waarin Jezus Christus centraal staat. Zijn keuze kostte hem relaties en leidde tot...

Anne van der Bijl
Boekfragment

Wat Nehemia ons leert over omgaan met tegenstand

Wie voor God aan het werk gaat, moet niet verbaasd zijn als er tegenstand komt. Anne van der Bijl (1928-2022) ziet dat duidelijk terug in het leven van Nehemia. Hij wilde Jeruzalem dienen, maar kreeg vrijwel direct te maken met spot,...

Roos Arlaud
Interview

Roos Arlaud moedigt jonge vrouwen aan tot zelfonderzoek: "Geloof ik dit eigenlijk wel?"

Na Girls' code, een boek voor tienermeiden, richt Roos Arlaud zich met Ladies' code op jonge vrouwen. Een levensfase waarin studie, werk, relaties en geloof ineens veel meer persoonlijke keuzes worden. In die periode komen volgens haar vragen boven...

Bond tegen vloeken
Opinie

Woorden zijn nooit neutraal: strijd om taal is een strijd om waarheid

De Bijbel laat zien dat spreken een geestelijke dimensie heeft, vindt Martijn Schot, directeur van Bond tegen vloeken. 'De strijd om taal is uiteindelijk een strijd om waarheid.' "Ach, het zijn maar woorden." We zeggen het gemakkelijk. Alsof...

sollicitatie
Nieuws

Zichtbaar christelijk op je cv? Dan daalt de kans op een sollicitatiegesprek

Sollicitanten die op hun cv zichtbaar maken dat zij christen zijn, hebben minder kans om te worden uitgenodigd voor een gesprek. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Gent. De onderzoekers lieten professionele recruiters uit Vlaanderen,...