Huiselijk geweld en de rol van de kerk: doorbreek het taboe

Verdieping 12 juli 2024 3 minuten Andries Scherpenzeel
echtscheiding

De kerk heeft een belangrijke rol te spelen in het aanpakken van huiselijk geweld binnen christelijke gezinnen. Het bieden van een veilige ruimte waar slachtoffers terechtkunnen zonder angst voor veroordeling, is een eerste stap. De kerk kan echter nog veel meer doen.

Echtscheiding is een complex en emotioneel geladen proces, dat gepaard kan gaan met huiselijk geweld, helaas ook in christelijke gezinnen. Ambtsdragers binnen de kerkelijke gemeente spelen een cruciale rol in het ondersteunen van mensen die te maken krijgen met deze moeilijke situatie. Het is van groot belang om met lef en moed op te treden, waarbij het doorbreken van het taboe rond huiselijk geweld en het bieden van een veilige ruimte voor slachtoffers centraal staan.

Kindermishandeling
Het doorbreken van het stilzwijgen rond (vermoedens van) huiselijk geweld begint met open communicatie. Een ambtsdrager, de wijkouderling bijvoorbeeld, kan gesprekken op gang brengen door een vertrouwelijke en ondersteunende omgeving te bieden, bijvoorbeeld door te laten merken dat je beschikbaar bent om te luisteren zonder oordeel. Het is essentieel om te begrijpen dat huiselijk geweld niet beperkt blijft tot bepaalde sociale of religieuze groepen; het is van belang deze realiteit onder ogen te zien.

Wanneer een ambtsdrager of contactpersoon vermoedens heeft van huiselijk geweld, is het van belang om lef en moed te tonen door dóór te vragen. Vaak vinden slachtoffers het moeilijk om over hun situatie te praten, uit angst voor oordeel of represailles van de (ex-)partner. Empathie tonen helpt om een 
brug te slaan. Het aannemen van een tegenovergestelde positie kun je het beste vermijden, zowel letterlijk als figuurlijk. Naast slachtoffers staan en begrip 
tonen voor hun pijn en worstelingen, is belangrijk. Vanuit meerzijdige partijdigheid kun je samen (met behulp van de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling) zoeken naar de stappen die gewenst en nodig zijn, om de veiligheid van de betrokken gezinsleden te garanderen. 

Voorlichting 
Echtscheiding en huiselijk geweld hebben niet alleen impact op de betrokken volwassenen, maar ook op de kinderen in het gezin. Voor een ambtsdrager is het 
van groot belang om alert te zijn op de mogelijke gevolgen voor de kinderen, zoals emotionele trauma’s en gedragsproblemen. 

Huiselijk geweld bij echtscheiding is een ernstige kwestie, die niet genegeerd mag worden, zelfs niet binnen de kerk.

Het inschakelen van preventieve hulp op een vroeg moment is cruciaal om verdere schade te voorkomen. Familie of gemeenteleden kunnen een belangrijke rol spelen door te ondersteunen. Ze kunnen bijvoorbeeld de kinderen af en toe opvangen, zodat er voor hen een veilige plek is waar ze tot rust kunnen komen.

Lef tonen
De kerk kan voorlichting en toerusting aanbieden aan haar gemeenteleden over de stappen van de meldcode, zodat er meer bewustzijn ontstaat over huiselijk geweld en de impact ervan op individuen en gezinnen. Om slachtoffers door te verwijzen 
naar passende ondersteuning kan de kerk in veel gevallen samenwerken met professionele hulpverleningsinstanties. Het implementeren van preventieve programma’s, zoals huwelijksbegeleiding en emotionele ondersteuning, kan bijdragen aan het verminderen van spanningen binnen gezinnen.

Huiselijk geweld bij echtscheiding is een ernstige kwestie, die niet genegeerd mag worden, zelfs niet binnen de kerk. Voor een ambtsdrager of andere pastoraal betrokkene is het van groot belang om actief betrokken te zijn, lef en moed te tonen in gesprekken en een veilige omgeving te bieden voor slachtoffers. De kerk kan een sleutelrol spelen in het doorbreken van het taboe rond huiselijk geweld en het bieden van concrete ondersteuning aan getroffen gezinnen. Het is een collectieve verantwoordelijkheid om een liefdevolle en ondersteunende gemeenschap te creëren, waarin mensen in tijden van crisis de helpende hand kunnen vinden die ze nodig hebben.

Andries Scherpenzeel is aandachtsfunctionaris huiselijk geweld en coördinator van de minor Aanpak huiselijk geweld op de CHE.

ChristenvervolgingDuurzaamheidIsraëlGeloofszekerheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #17: Voormalig politieman Erik over de zware stormen in zijn leven
Of beluister op:

Meerartikelen

Binyomin Jacobs
Column

Waarom een sjabbat op een cruiseschip mij aan Noach deed denken

Een solidariteitswandeling tegen antisemitisme in Groningen trok onverwacht bijna honderd deelnemers. Voor opperrabbijn Jacobs was het een bemoedigende ervaring, maar zijn zorgen over de toekomst van de Joodse gemeenschap blijven groot. In zijn...

Man in Laos
Interview

Zendingswerker David zag in Laos een beweging ontstaan: “Gebed is echt de grondslag”

Toen David* met zijn gezin naar Laos vertrok, had hij een duidelijk verlangen: het evangelie brengen op plekken waar nauwelijks christenen kwamen. Volgens de gegevens waarmee hij destijds werkte, waren 163 bevolkingsgroepen nog niet of nauwelijks...

Gerrit Jan en Shannon Dekker
Column

Een volle kerk is nog geen levende gemeente

Jarenlang kende onze zondagse samenkomst een vertrouwde volgorde. Een lied, mededelingen, lofprijs en aanbidding, een preek, opnieuw zingen, de collecte en een afsluitend gebed. Soms konden mensen tijdens het zingen naar voren komen voor...

Vluchtelingen
Nieuws

Duizenden kerken opgeroepen om statushouders tijdelijk onderdak te bieden

Duizenden kerken in heel Nederland worden opgeroepen om tijdelijk onderdak te bieden aan statushouders. Met de landelijke Actie Onderdak willen verschillende kerkgenootschappen en christelijke organisaties de druk op de asielopvang verlichten. De...

Opening ontmoetingscentrum
Persbericht

GZB-zendingswerkers openen ontmoetingscentrum in Oost-Duitsland: “Hier mogen mensen groeien”

In de Oost-Duitse stad Schwerin is zaterdag het nieuwe ontmoetingscentrum ‘Zum Gewächshaus’ feestelijk geopend. GZB-zendingswerkers Gerard en Janneke de Wit willen hier samen met lokale christenen een plek bieden waar buurtbewoners elkaar ontmoeten...

Ds. G. H. Vlijm
Nieuws

Hervormde gemeente Apeldoorn brengt beroep uit op ds. G. H. Vlijm

De hervormde gemeente te Apeldoorn (Eben-Haëzerkerk) heeft een beroep uitgebracht op ds. G. H. Vlijm (foto).  De predikant moet in wijk Oost ds. H. I. Methorst opvolgen. Laatstgenoemde predikant nam vorig jaar een beroep aan vanuit de hervormde...

Martijn en Kirsten Wijnen
Interview

Martijn wordt langzaam blind, maar noemt zijn oogziekte een zegen: “Gezegend die niet zien en toch geloven”

Jarenlang probeerde ondernemer Martijn Wijnen zijn ongeneeslijke oogziekte te bestrijden. Hij zocht zijn toevlucht tot alternatieve geneeswijzen en new age, maar verloor steeds meer zicht. Toen ook een veelbelovende gentherapie niet doorging,...

Reformierte Kirche Zürich
Nieuws

Zwitserse Gereformeerde Kerk nam onvoldoende verantwoordelijkheid na seksueel misbruik door predikant

De Gereformeerde Kerk in het Zwitserse kanton Zürich heeft ernstige fouten gemaakt bij de afhandeling van meldingen van seksueel misbruik door een predikant. Minstens tien vrouwen werden tussen 1992 en 2006 slachtoffer van seksueel, lichamelijk en...

Meerartikelen

John Lennox
Nieuws

Apologeet John Lennox: “Christenen praten niet over hun geloof omdat ze bang zijn voor moeilijke vragen”

Christenen hoeven geen theoloog of Bijbelgeleerde te zijn om hun geloof met anderen te delen. Dat benadrukt de Britse wiskundige en christelijke apologeet John Lennox (81). Volgens hem laten veel gelovigen zich afschrikken door lastige vragen,...

Het Armeense deel in Jeruzalem
Nieuws

Aantal meldingen van intimidatie tegen christenen in Jeruzalem opnieuw gestegen

Het aantal geregistreerde incidenten van intimidatie tegen christenen in Israël is in het derde kwartaal van 2026 opnieuw gestegen. Het Religious Freedom Data Center (RFDC) telde 96 incidenten, waarbij 106 afzonderlijke vormen van intimidatie...

Eminem & Kid Rock
Nieuws

Rockzanger brengt christelijk album uit met Eminem: 'Willen opwekking teweegbrengen'

De Amerikaanse rockzanger Kid Rock hoopt met zijn nieuwe christelijke album Halfway 2 Jesus een 'geestelijke opwekking' in de Verenigde Staten teweeg te brengen. Dat schrijft The Christian Post. De muzikant droomt van grote concerten waar duizenden...

Bisschoppen Ruth Bushyager en Philip North
Positief nieuws

Britse bisschoppen zien groeiende belangstelling voor geloof onder jongeren: “Er vindt een wedergeboorte plaats”

Steeds meer jonge Britten ontdekken het christelijk geloof via sociale media, podcasts en andere online kanalen. Dat signaleren twee bisschoppen van de Anglicaanse Kerk in Engeland. Volgens hen groeit de belangstelling voor het evangelie en weten...

Abortuspillen
Nieuws

Vrouw eist tonnen van pro-lifeorganisatie die eigen abortuswet zou hebben overtreden

Een Amerikaanse vrouw heeft een rechtszaak aangespannen tegen pro-lifeorganisatie Students for Life of America (SFLA). De organisatie zou tijdens een undercoveractie abortuspillen hebben besteld en daarmee een Texaanse wet hebben overtreden...

Jacques Brunt & Christian Verwoerd
Persbericht

Jacques Brunt en Christian Verwoerd starten najaarstour ‘Hoopvol leven in een onrustige wereld’

Eind oktober gaat de najaarstour ’Hoopvol leven in een onrustige wereld’ van start. Zanger en liedschrijver Christian Verwoerd trekt samen met zijn voltallige band en spreker Jacques Brunt langs vijf grote kerken in Nederland. Tijdens deze avonden...

Ds. A. Baars
Video

Merk je het altijd als je wedergeboren wordt? CGK-predikant antwoordt

Kun je altijd weten dat je wedergeboren bent? En hoe weet je eigenlijk óf je wedergeboren bent? Die vragen behandelde CGK-emerituspredikant ds. A. Baars in een recente preek over Zondag 13 van de Heidelbergse Catechismus. Bekijk zijn antwoord terug...

Bart van den Brink
Nieuws

Kabinet vindt extra onderzoek naar geweld tegen christenen in azc's niet nodig

Het kabinet ziet geen aanleiding voor aanvullend onderzoek naar bedreiging, intimidatie en geweld tegen christelijke asielzoekers. Dat blijkt uit een ambtelijke beslisnota die afgelopen week openbaar werd. Opvallend is dat de overheid eerder...

Symposium TUA
Persbericht

Symposium: Hoe christelijk blijft een organisatie bij personeelstekorten?

Hoe houd je als christelijke organisatie vast aan je identiteit wanneer de arbeidsmarkt onder druk staat? En welke ruimte biedt de wet om medewerkers aan de grondslag van een instelling te houden? Tijdens het symposium 'Identiteit - sprankelende bron...

Prof. dr. Henk Jochemsen
Boekfragment

Een botsing tussen vrijheid en veiligheid in de transgenderzorg

De medische benadering van genderdysforie is de afgelopen decennia sterk veranderd. Volgens prof. dr. Henk Jochemsen hangt die ontwikkeling samen met fundamentele verschuivingen in onze cultuur en ons mensbeeld. Vrijheid, zelfontplooiing en de wens...

Marijn Burkunk
Column

Hebben christenen de Heilige Geest vervangen door de Bijbel?

Heeft de kerk de Heilige Geest gaandeweg naar de achtergrond verdrongen? In de slotaflevering van zijn columnreeks over de Heilige Geest stelt Marijn Burkunk die confronterende vraag. Vanuit zijn eigen geloofsweg beschrijft hij hoe hij Gods Geest...

Nicky en Peppa Gumbel
Nieuws

Alpha-oprichter Nicky Gumbel krijgt plek in invloedrijk kerkbestuur: “Evangelisatie moet centraal staan”

De bekende Britse predikant Nicky Gumbel (71), grondlegger van de wereldwijd verspreide Alpha-cursus, is gekozen in de Generale Synode van de Church of England. Hij wil zijn nieuwe positie gebruiken om evangelisatie hoger op de agenda te krijgen....