cip.nl is nu cvandaag.nl
Start gratis maand
Arjan Baan, ds. Klaassen, ds. Van Reenen
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Nieuws

30 januari 2020 door Jeffrey Schipper

Hoofdrolspelers Nashvilleverklaring blikken terug: "In christelijk Nederland mag de waarheid niet meer duidelijk gezegd worden"

“De mediastorm naar aanleiding van de Nashvilleverklaring liet zien dat zonde geen zonde meer genoemd mag worden. Ook christenen laten het gezag van de Schrift steeds meer los”, vertelt Arjan Baan. Ongeveer twee jaar geleden liet de evangelist de Nashvilleverklaring vertalen. Toen wist hij nog niet dat de Nederlandse vertaling een jaar later tot nationale ophef zou leiden. Ruim een jaar na de publicatie van de Nashvilleverklaring blikt CIP.nl terug met de hoofdrolspelers.

cvandaag Premium logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door cvandaag Premium lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

“Toen mij per e-mail is gevraagd om de verklaring te ondersteunen heb ik eerlijk gezegd wat geaarzeld”, geeft ds. Klaassen toe. Tijdens de mediastorm werd hij de ‘Nashvillewoordvoerder’ richting de media. “Inhoudelijk stond ik er vanaf het begin helemaal achter, maar ik vroeg me wel af in hoeverre een Amerikaanse verklaring voor de Nederlandse context functioneel zou zijn. Zou het niet beter zijn om in eigen woorden een verklaring te maken in plaats van een document rechtstreeks te vertalen? Die vraag hield mij bezig.” Initiatiefnemer Arjan Baan voegt hieraan toe: “Om internationaal aan te sluiten en de opstellers in Amerika recht te doen, is het wel zo integer om zo dicht mogelijk te blijven bij de brontekst van de Nashvilleverklaring.”

"Het was beter geweest om meteen een Nashvilleverklaring in eenvoudige bewoordingen online te zetten, wat nu pas in tweede instantie is gebeurd."

Was een verklaring in eigen woorden beter geweest?
Klaassen onderstreept dat hij de Nashvilleverklaring “van harte ondersteunt”, tot op de dag van vandaag. “Maar ik had het niet verkeerd gevonden om met elkaar om de tafel te zitten en als werkgroep zelf een verklaring op papier te zetten.” Als de geschiedenis kon worden teruggedraaid was het volgens de hervormde predikant beter geweest om “meteen een Nashvilleverklaring in eenvoudige bewoordingen online te zetten, wat nu pas in tweede instantie is gebeurd. Op onze website hebben we later een ‘Nashville voor dummies’ gepubliceerd die we als Nashvillewerkgroep wél zelf hebben opgesteld.” SGP-leider Kees van der Staaij gaf kort na het verschijnen van de Nashvilleverklaring in de talkshow Jinek al aan dat hij met de kennis van nu als politicus niet een verklaring “in theologentaal” zou onderschrijven en de voorkeur geeft aan een document dat bij het taalgebruik van de gemiddelde Nederlander aansluit.

Hierover zegt Arjan Baan ruim een jaar later: “Een verklaring in eigen woorden had gekund, maar dat is niet onze keuze geweest. Er lag alreeds een vertaalde Nashvilleverklaring.” Namens zijn Stichting HeartCry gaf de evangelist een medewerker van HeartCry in januari 2018 de opdracht om het document te vertalen. Ongeveer een half jaar later is de Nederlandse versie van de plank gehaald en naar honderden theologen en predikanten gestuurd. “We hebben er juist voor gekozen om internationaal aan te sluiten bij datgene wat er al was verschenen. Die internationale connectie had ook wel iets krachtigs”, aldus Baan.

Klaassen vervolgt: “Achteraf denk ik: misschien hadden we voet bij stuk moeten houden en ons niet op hol moeten laten brengen door Kater en Huijgen.” De twee christelijke hoogleraren plaatsten een kritisch opinieartikel in het Reformatorisch Dagblad, waarna de Nashvillewerkgroep overhaast besloot om met de volledige verklaring naar buiten te komen. “Een eigen tijdspad en daaraan vasthouden. Dat was niet verkeerd geweest. Ook was het misschien niet slim om de Nashvilleverklaring op een zaterdag te publiceren, gelet op de zondagsrust. De zondag na de publicatie preekte ik in Oud-Beijerland en reed ik naar huis. Via het journaal hoorde ik vervolgens dat er ophef was in de media. Terwijl wij als Nashvillewerkgroep met elkaar geen contact hadden, kwam in de media van alles op gang. Als we een media-adviseur in ons midden hadden gehad, was er mogelijk niet op zaterdag gepubliceerd.”

"Als we een media-adviseur in ons midden hadden gehad, was er mogelijk niet op zaterdag gepubliceerd."

Collegapredikant en lid van de Nashvillewerkgroep ds. M. van Reenen onderschrijft dit. “De Nashvilleverklaring werd op de eerste zaterdag van januari 2019 gepubliceerd. Op zondag, de dag waarop de kritiek losbarstte, zijn we als reformatorische christenen volstrekt afgesloten van de media. In die zin was publicatie op zaterdag niet handig. Toen we maandag met reacties kwamen, had de framing (door landelijke media, red.) allang plaatsgevonden. Als we wél de regie hadden, hadden we direct op vragen in kunnen gaan en werden we niet zo in de verdediging gedrukt. De Nashvillewerkgroep had in eerste instantie geen gezicht en dat was heel lastig. Dit staat nog los van het feit dat we als conservatieve christenen altijd op achterstand staan, omdat tegenwoordig elk debat wordt geëmotionaliseerd.”

Onophoudelijk telefoongerinkel
Dat valt ook ds. Klaassen op. “Iedereen in Nederland weet dat orthodoxe christenen excentrieke standpunten hebben. De standpunten in de Nashvilleverklaring zijn niet nieuw. Maar blijkbaar is het de samenleving voor een groot gedeelte totaal ontgaan dat wij op deze manier denken over huwelijk en seksualiteit. Daarom was ik mij niet meteen bewust van de schok die door het land ging. Toen collega ds. Van Reenen mij belde nam ik een kijkje op internet en werd de impact pas echt duidelijk. Er was een storm van kritiek losgebarsten. Ook ging in mijn pastorie de telefoon op een gegeven moment onophoudelijk af.”

Terwijl de telefoon onophoudelijk rinkelde, realiseerde de dominee uit Arnemuiden zich dat de Nashvillewerkgroep geen mediastrategie had. “Uiteindelijk is per e-mail als Nashvillewerkgroep besloten om mij als een soort mediawoordvoerder naar voren te schuiven. Op dat moment had ik niet de moed om ‘nee’ te zeggen. Allerlei media namen contact op, waaronder Trouw en NOS.” Ook de redactie van talkshowhost Eva Jinek belde naar de pastorie van Klaassen. “Ze wilden mij diezelfde avond in de uitzending hebben, maar vanwege een vergadering zou dat mij niet lukken. Ze waren zelfs bereid om vanuit Hilversum een taxi te sturen naar Arnemuiden. Ik was niet bang om mijn mening te verwoorden, maar in zo’n talkshow moet je echt mediageniek zijn om aan een tafel mee te praten. Er kunnen allerlei mensen tegenover je zitten en daar moet je mee om kunnen gaan. Uiteindelijk hebben we als Nashvillewerkgroep besloten om niet zelf op te treden in live uitzendingen. We hebben hierover ook overleg gehad met de SGP. Omdat Kees van der Staaij naar aanleiding van zijn handtekening behoorlijk onder vuur lag, besloot de partij om hem naar Jinek te laten gaan. Het voordeel is dat hij heel mediavaardig is.”

"Een homoseksuele relatie kan de relatie tussen Christus en de Gemeente niet zichtbaar maken. Er staat dus veel op het spel, namelijk de glorie van God."

“Het is nooit onze bedoeling geweest om een groot gebaar naar de samenleving te maken”, voegt Klaassen toe. “Dat was pas in tweede instantie het geval toen er in het hele land ophef ontstond. We hoeven ons natuurlijk nergens voor te schamen. Maar is het niet onze bedoeling geweest om van de daken te schreeuwen hoe wij hierover denken. In eerste instantie deelden we onze zorgen over de hedendaagse kijk op huwelijk en seksualiteit binnen onze kerken.”

Een culturele en geestelijke strijd
Van Reenen licht die zorg toe. “Toen ik mijn handtekening zette, heb ik niet geaarzeld. De verklaring zegt in mijn ogen wat gezegd moet worden. Gelet op wat er in onze cultuur aan de hand is, denk aan het omarmen homoseksualiteit en de transgenderideologie, moeten we ons als kerken uitspreken. In deze wereld moeten we weten waar we voor staan.” De predikant merkt dat er in de kerk een verschuiving optreedt. “Steeds vaker worden homorelaties aanvaard en wordt in behoudende kerken te vaag over gesproken. Daarom vind ik het van groot belang dat voorgangers duidelijker uitspreken waar we voor staan. De Nashvilleverklaring kan daarbij helpen.”

“Wat ik zie, ook in de rechterflank van de reformatorische gezindte, is dat de waarheid niet meer duidelijk gezegd wordt in christelijk Nederland. Dat komt doordat ons startpunt de moeilijke positie van homoseksuelen is. Ik ontken niet dat die moeite er is en daar moeten we ook oog voor hebben; zó werken we ook in ons dagelijkse pastorale werk. Maar die moeite mag niet het startpunt zijn van onze positiebepaling. Vanuit het Bijbelse principe dat het huwelijk voor één man en één vrouw is bedoeld, verhouden we ons tot de praktijk. Vandaag de dag moeten we in eerste instantie heel veel begrip hebben voor onze medemens en het hardop uitspreken van de Bijbelse lijn verdwijnt steeds meer naar de achtergrond. De pastorale benadering wordt te dominant gemaakt.”

Klaassen is er bovendien van overtuigd dat “vanuit de EU en VN wordt geprobeerd om een agenda door de strot te duwen die funest is voor de samenleving en kerken”. Wat hij hiermee bedoelt legde hij uit in september 2019 tijdens de studiedag over de Nashvilleverklaring. “Er wordt actief gelobbyd om de pro-lifebeweging tegen te gaan. Ik ben van mening dat dit gepaard gaat met een geestelijke strijd. In onze cultuur speelt die strijd zich vooral af omtrent huwelijk en seksualiteit.”

"Paulus stond in een afgodische stad voor mensen die het allemaal beter wisten dan hij. De dag erna stond ik voor de camera’s van de NOS."

Initiatiefnemer Arjan Baan heeft “de publicatie van de Nashvilleverklaring als een ‘Karmel-clash’ van geestelijke machten ervaren”. “Het heeft duidelijk gemaakt dat er veel sentimentele liefde is onder christenen, die zonde geen zonde meer noemen en het gezag van de Schrift steeds meer loslaten. Ik houd mijn hart vast voor ons nageslacht. Het gaat in deze hele tere kwestie om het feit dat God ons mannelijk en vrouwelijk heeft geschapen en dat in de verhouding van de man en de vrouw in het huwelijk de verhouding van Christus en de Gemeente zichtbaar wordt, zoals beschreven in Efeze 5. Een homoseksuele relatie kan deze verhouding niet zichtbaar maken. Er staat dus veel op het spel, namelijk de glorie van God.”

“De huidige seksuele revolutie (acceptatie van homoseksuele praxis en genderdysforie) wordt met miljoenen dollars en euro’s gecoördineerd vanuit de Verenigde Naties en Europese Unie. Achter de schermen wordt er een enorm maatschappelijk omvormingsprogramma ontworpen waarmee alle uitgangspunten van een vrije maatschappij vernietigd worden en die totalitaire trekken aanneemt. ‘De vernietiging van de vrijheid, uit naam van de vrijheid’, aldus Gabrielle Kuby. De publicatie van de Nashvilleverklaring en de studiedag hebben wij de christenen voor deze duistere ontwikkelingen willen waarschuwen. Christenen moeten opstaan en tegen de seksualisering van kerk en maatschappij radicaal stelling nemen!”

Gods leiding
In antwoord op de vraag of het met kennis van nu beter was geweest om de Nashvilleverklaring op een andere manier te publiceren, antwoordt Van Reenen: “Het is belangrijk om na te denken wat je zelf verkeerd hebt gedaan. Maar eigenlijk kan ik niet nadenken over de vraag hoe het anders had gemoeten. Als werkgroep hebben we vaak tegen elkaar gezegd: ‘Onder Gods bestuur heeft het zo moeten gaan.’ Rondom de publicatie heb ik Gods leiding zeer intens ervaren. Om één ding te noemen: ik preekte een dag na de publicatie van de Nashvilleverklaring uit een weken tevoren geplande tekst, Handelingen 17: Paulus op de Areopagus. Hij stond in een afgodische stad voor mensen die het allemaal beter wisten dan hij. God riep hem om zich uit te spreken. De dag erna stond ik voor de camera’s van de NOS.”

"Achteraf gezien stel ik mezelf de vraag of we er goed aan gedaan hebben om ons zo op te laten jagen en het niet beter geweest zou zijn om toch te hebben gewacht tot de studiedag."

Ook Baan heeft rondom de publicatie van de Nashvilleverklaring naar eigen zeggen Gods leiding ervaren. “Onder de toelating van God is deze mediastorm geschied. Wij als werkgroep waren niet in beheer van het proces, maar God was volkomen in beheer. De publicatie is gebeurd, zoals het gebeurd is. Ook als we de verklaring na de studiedag hadden gepubliceerd, was er zeker kritiek losgebarsten. De hartenkreet heeft geklonken: wij allemaal moeten ons stellen onder het gezag van het Woord en buigen voor Zijn Waarheid en de leugens van satan omtrent homoseksualiteit en genderidentiteit verwerpen”, aldus Baan.

Dit wil volgens Van Reenen niet zeggen dat er geen fouten zijn gemaakt. “Zo was het misschien beter geweest dat we het opinieartikel van Kater en Huijgen hadden genegeerd in plaats van overhaast de Nashvilleverklaring naar buiten te brengen. De verwarring die ontstond hadden we kunnen laten voor wat het was. Dat we meegingen in de publicatiesnelheid was onze eigen verantwoordelijkheid. Wat ook beter had gekund was het publiceren van de namen. En bij meer tijd zouden we meer aandacht kunnen hebben gehad voor de vraag hoe de boodschap zou landen, onder andere bij hen die homoseksuele gevoelens hebben.” Een deel van de ‘ondertekenaars’ van de Nashvilleverklaring stemde in grote lijnen in met de inhoud, waarna dat opgevat als een handtekening. Voor het (per ongeluk) publiceren van de verklaring met handtekeningen nam ds. S. T. Lagendijk, ook lid van de Nashvillewerkgroep, zijn verantwoordelijkheid. Over die slordigheid is geschreven in deel 4 van deze reconstructie.

Ruim een jaar later kijkt ds. Lagendijk “met gemengde gevoelens” terug. Ook hij geeft aan dat Kater en Huijgen het ‘Nashvilleproces’ hebben “verstoord” met hun opiniestuk. “Achteraf gezien stel ik mezelf de vraag of we er goed aan gedaan hebben om ons zo op te laten jagen en het niet beter geweest zou zijn om toch te hebben gewacht tot de studiedag. Tegelijkertijd was dan waarschijnlijk de eerste conceptvertaling, zonder pastoraal nawoord, gepubliceerd, wat het er, vrees ik, niet beter op gemaakt zou hebben.”

"Mijn indruk is dat de afstand tussen de uiterste rechterflank van de gereformeerde gezindte en de meer gematigde rechterflank groter is geworden."

De gelederen sluiten
Journalist Ruben Altena liet eerder in deze reconstructie weten dat in zijn ogen de Nashvilleverklaring juist een teken is dat de ideeën over homorelaties in orthodox-protestantse kringen in beweging zijn. Hij is ervan overtuigd dat de verklaring in eerste instantie is bedoeld om de eigen gelederen te sluiten “zodat die verschuiving hun kringen niet bereikt”. “Het viel mij vorig jaar op hoe klein de steun in christelijke kringen is voor de opvattingen uit de Nashvilleverklaring. Mijn indruk is dat de afstand tussen de uiterste rechterflank van de gereformeerde gezindte en de meer gematigde rechterflank groter is geworden.

Daarnaast ben ik geschrokken dat er rondom de Nashvilleverklaring zo'n mediastorm ontstond. Veel media gaven te weinig context en plaatsten zaken te weinig in perspectief. Daardoor hebben veel mensen ten onrechte de indruk dat de kerken in Nederland nog meer tegen homoseksualiteit zijn dan voorheen. Dat vind ik zorgwekkend. Bij te weinig gevestigde media werken mensen die verstand hebben van ons kerkelijke landschap. Tekenend vond ik dat ik op basis van een aantal tweets werd uitgenodigd door ‘Met het oog op morgen’. Er zijn mensen die met veel meer autoriteit dan ik over deze zaken kunnen spreken, maar blijkbaar konden ze die op deze korte termijn niet vinden.”

Importeren culture wars
Wat Altena bijvoorbeeld ook in de media-analyses heeft gemist, is het Amerikaanse perspectief. “Met de Nashvilleverklaring is een product van de Amerikaanse culture wars geïmporteerd. Sinds de jaren ’70 is in de VS een lobby gaande waarbij evangelicals proberen om hun geloof politiek in te zetten. Zo heeft Donald Trump heel strategisch Mike Pence als vicepresident gekozen om de evangelicals voor zich te winnen. Door de Nashvilleverklaring zijn de culture wars, waar men in debatten er veel harder ingaat, ineens naar ons land gehaald. Nederlandse christenen zijn over het algemeen veel gematigder. Daarom past de taal van de Nashvilleverklaring ook niet bij hen en zijn sommige ondertekenaars achteraf geschrokken van de radicaliteit van de verklaring. In de verklaring wordt veroordeeld dat mensen zichzelf zien als homoseksueel of transgender, nog ongeacht wat je doet, dat impliceert ook dat het een keuze is. Er wordt immers afgekeurd dat ‘mensen zichzelf bewust willen zien en positioneren als personen met een homoseksuele of transgenderidentiteit’. Als zij zelf een tekst mochten bedenken, was er waarschijnlijk iets heel anders uitgekomen.”

Ds. Lagendijk benadrukt tenslotte dat hij de publicatie van de Nashvilleverklaring en de periode daarna als zegenrijk heeft ervaren. “Ook heeft het me veel mooie ontmoetingen opgeleverd: bijvoorbeeld met tegenstanders, die ik door de ontmoetingen heen beter ben gaan begrijpen. Maar ook met homoseksuele mensen die de Nashvilleverklaring juist bevrijdend vonden, omdat daarin duidelijk de Bijbelse grenzen waarnaar zij willen leven, werden genoemd. De les die zij in hun leven waarmaken, om hun identiteit te zoeken in Christus, en niet andere dingen, zoals seksuele gerichtheid, heeft me geraakt en me ook aan het denken gezet. Want dat is de worsteling waar iedere ware gelovige mee te maken heeft: je identiteit en je zelfwaarde niet zoeken in jezelf, in je uiterlijk, in je seksuele voorkeur, in je werk, in je talenten, in je bezittingen, of wat dan ook maar, maar zoeken en vinden in Christus? Wie je bent, laten bepalen door Hem.”

Dit was het laatste deel van de CIP-reconstructie over de Nashvilleverklaring. Een aantal hoofdrolspelers blikte vorig jaar terug tijdens het forumgesprek op de studiedag over de Nashvilleverklaring:

cvandaag Premium logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor cvandaag Premium

Je las net een gratis cvandaag Premium artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Reconstructie Nashvilleverklaring
- Dit ging er mis bij de chaotische en overhaaste publicatie van de Nashvilleverklaring
- Legden twee CGK-hoogleraren een bom onder de Nashvilleverklaring? Een reconstructie met de hoofdrolspelers
- Vorig jaar brak een mediastorm los vanwege de Nashvilleverklaring: dit waren de hoofdrolspelers
- Waarom bezorgde christenen de noodklok luidden met de Nashvilleverklaring
- Vorig jaar ontplofte Nederland vanwege de Nashvilleverklaring - dit ging eraan vooraf
Meer over Reconstructie Nashvilleverklaring »

Praat mee

Alleen cvandaag Premium leden kunnen reageren op artikelen. Word ook cvandaag Premium lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

De Nashville verklaring heeft geestelijk veel blootgelegd en ontmaskerd. Met pijn in het hart moet ik concluderen, dat veel mensen Jezus' naam noemen, maar geen heilige vrees voor Hem hebben. Meer heilige vrees voor de opinie van de media, dan voor de Koning der Koningen!

Houd allemaal je ogen open, en houd je ziel puur en heilig, totdat Hij terugkomt! Het is van ernstig levensbelang!