cip.nl is nu cvandaag.nl
Start gratis maand
Nashvilleverklaring
Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Nieuws

23 januari 2020 door Jeffrey Schipper

Dit ging er mis bij de chaotische en overhaaste publicatie van de Nashvilleverklaring

Misverstanden in de communicatie, verontwaardigde ondertekenaars en een landelijke mediastorm. Toen de veelbesproken Nashvilleverklaring op een chaotische manier naar buiten kwam, werden de gevolgen op pijnlijke wijze zichtbaar. Wat ging er mis tijdens het overhaast publiceren van een verklaring die ons land wekenlang op de kop zette? Een jaar later bespreekt CIP.nl dit in deel 4 van de reconstructie over het ontstaan van de Nashvilleverklaring.

cvandaag Premium logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door cvandaag Premium lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

Al in januari 2018, een jaar voor de uiteindelijk overhaaste publicatie, gaf Arjan Baan namens Stichting Heart Cry een vertaalster de opdracht om de Amerikaanse Nashvilleverklaring te vertalen. Om te onderzoeken of er draagvlak was voor deze verklaring, stuurde Baan de Engelse versie naar 25 invloedrijke mensen uit orthodox-christelijk Nederland met de vraag of ze er inhoudelijk achterstaan. In dat stadium bevond Baan zich in een verkenningsproces. Van publicatie van de verklaring in een journalistiek medium, een Nashvillewerkgroep, een studiedag of het vragen van handtekeningen was nog lang geen sprake.

Wel of geen toestemming voor handtekeningen?
Ds. M. van Reenen was niet bij die eerste groep betrokken. Eind december 2018 werd hij wel gevraagd om deel uit te maken van de Nashvillewerkgroep, met wie Baan “de verklaring ‘taaltechnisch’ en ‘inhoudelijk’ zorgvuldig wilde afronden”. De hersteld hervormde predikant uit Oldebroek kreeg in tegenstelling tot collega’s die tot de eerste groep behoorden wél de vraag of hij de Nashvilleverklaring zou willen ondertekenen.

Vanaf zijn vakantieadres zette ds. Lagendijk de definitieve versie van de Nashvilleverklaring online. Per ongeluk zette hij de PDF-versie met handtekeningen van de ondertekenaars online.

De predikant denkt te weten waarom een aantal predikant not amused was met de publicatie van de handtekeningen die samen met de verklaring zelf in januari 2019 werden gepubliceerd. “Bekend is dat Kees van der Staaij geen handtekening heeft gezet, maar slechts met de verklaring ingestemd. Dat is inderdaad iets anders dan een handtekening. Hij is onderdeel van tientallen ondertekenaars die in het beginstadium het eerste concept van de Nashvilleverklaring hebben gezien. Die eerste groep stemde met de verklaring in en dat is opgevat als een handtekening. Maar de overgrote groep, waaronder ikzelf, is expliciet naar een handtekening gevraagd. Toen ik mijn handtekening zette, wist ik dat het openbaar kon komen.” Omdat de initiatiefnemers per ongeluk de namen van ondertekenaars online zetten, inclusief de predikanten die slechts hadden ingestemd, was een aantal ‘ondertekenaars’ verontwaardigd.

Een vakantieblunder
Het is nooit de bedoeling geweest dat de namen van ondertekenaars in dit stadium op internet zouden verschijnen. Nadat in het Reformatorisch Dagblad een opiniestuk van de twee christelijke gereformeerde hoogleraren Kater en Huijgen verscheen die kritiek uitoefenden op de Nashvilleverklaring, is besloten om de Nashvilleverklaring eerder te publiceren. De Nashvillewerkgroep lanceerde een eigen website. “Met de publicatie van de website is er per ongeluk de verkeerde versie – met namen – op de website gekomen”, licht Arjan Baan toe tegenover CIP.nl. “We hadden twee versies van de verklaring, één met namen en één zonder namen.”

De theologen lieten in EO Visie weten dat hen nooit naar het ondertekenen van de verklaring is gevraagd.

Namens de Nashvillewerkgroep was ds. S. T. Lagendijk verantwoordelijk voor de website en het online zetten van de verklaring. De hersteld hervormde dominee was op het moment dat de veelbesproken verklaring voor het eerst online zou gaan met vakantie. Vanaf zijn vakantieadres zette ds. Lagendijk de definitieve versie van de Nashvilleverklaring online. De predikant beschikte over de twee versies waar Baan het over heeft. Per ongeluk zette hij de PDF-versie met handtekeningen van de ondertekenaars online, maar het was zijn bedoeling om de versie zonder handtekeningen te publiceren.

Onaangenaam verrast
Toen de mediastorm in ons land op gang kwam, gaf een aantal ‘ondertekenaars’ van de Nashvilleverklaring tegenover EO Visie aan onaangenaam verrast te zijn. De theologen lieten weten dat hen nooit naar het ondertekenen van de verklaring is gevraagd. “In het eerste mailtje dat ik over deze verklaring kreeg, werd gevraagd of ik me er in hoofdlijnen in kon vinden”, aldus één van de ondertekenaars in gesprek met EO Visie. Om de interne verhoudingen niet te beschadigen, vertelde hij dit anoniem. “Aan de tekst zou nog worden geschaafd en er zou zeker nog aandacht zijn voor het pastoraat, maar het ging over een globale onderschrijving van de strekking. Daar heb ik ja op gezegd.” Tegenover EO Visie klaagde de theoloog herhaaldelijk over de wijze waarop met ondertekenaars is gecommuniceerd.

In reactie op de kritiek, zegt ds. Van Reenen: “Het is best begrijpelijk dat collega’s moeite hebben gehad met de manier van communiceren. Door hoe alles zich ontwikkelde, verliep die zeker niet optimaal. Maar in de week na de publicatie hebben we ons uiterste best gedaan om op ieder te reageren. Er zijn ook legio persoonlijke gesprekken gevoerd in de weken na dato. Met iemand die anoniem reageert is dat heel moeilijk, maar zodra het kon hebben we steeds open gestaan voor contact, en dat doen we nog. Ik maak gelijk maar van de gelegenheid gebruik om te zeggen: dat gold en geldt zeker ook diegenen die zich persoonlijk geraakt hebben gevoeld.”

“Ik vind dit meer een verklaring voor theologen en voorgangers. Omdat mijn e-mail is opgevat als een handtekening vond ik het flauw om daar nu van weg te lopen.”

Niet lang na het verschijnen van de Nashvilleverklaring lichtte ds. Lagendijk zijn blunder toe in gesprek met EO Visie. “Ik wil onze excuses aanbieden: de publicatie van de namenlijst is verkeerd geweest. De eerste versie was ook zonder namenlijst. Die versie zag er opmaaktechnisch alleen niet zo mooi uit, dus die is door een designbureau van een mooie opmaak voorzien en vervolgens op de website geplaatst, niet beseffend dat onderaan die opgemaakte versie de namen stonden. Dat is dus per ongeluk gebeurd. Toen we daar bericht van kregen, hebben we het offline gehaald.” De verkeerde versie heeft daardoor nog geen anderhalve dag op internet gestaan.

SGP-leider verrast door publicatie
Verschillende betrokkenen die bij het Nashvilleproces waren betrokken, zijn ervan overtuigd dat de mediastorm en onrust in de samenleving met name ontstonden omdat de naam van SGP-leider Kees van der Staaij eronder stond. Twee dagen na de publicatie van de verklaring lichtte hij zijn ‘ondertekening’ toe in de talkshow Jinek, waar D66-minister Ingrid van Engelshoven (Emancipatie) de publicatie “onbarmhartig hard” noemde.

Tijdens het pittige gesprek maakte Van der Staaij duidelijk dat hij was verrast door het feit dat zijn naam onder de Nashvilleverklaring stond. “Op de vraag of de verklaring waardevol was, was mijn reactie: ‘ja’. Ik kan mij in de strekking van de verklaring met bekende christelijke noties nog steeds vinden.” Achteraf had hij het vertaalde document niet als politicus willen ondertekenen. “Ik vind dit meer een verklaring voor theologen en voorgangers. Omdat mijn e-mail is opgevat als een handtekening vond ik het flauw om daar nu van weg te lopen.” In mei 2019 herhaalde Van der Staaij dit in een Kamerdebat over de Nashvilleverklaring. De christenpoliticus wees ook op een persbericht van de Nashvillewerkgroep waarin de communicatiefout over het publiceren van de handtekeningen is toegegeven.

"Toen op maandag (twee dagen na de publicatie) de mediastorm over ons heen kwam, zijn we alsnog zo spoedig mogelijk bij elkaar gekomen."

Leden van de Nashvillewerkgroep wijzen ook op de tijd van het jaar waarin de Nashvilleverklaring werd gepubliceerd. Ook dit is een verklaring voor het feit dat de Nashvilleverklaring op een chaotische en overhaaste manier tot stand is gekomen. De ‘Nashvillesneeuwbal’ werd uitgerekend tussen Kerst en Oud & Nieuw meer en meer aan het rollen gebracht. Die periode is voor dominees een razend drukke periode met meerdere kerkdiensten tijdens de feestdagen . “Voor en na het verzoek van het RD om voor het eerste weekend van 2019 de Nashvilleverklaring te sturen voor publicatie, was het een warboel”, bevestigt ds. Van Reenen. “Tussen Kerst en Oud & Nieuw is voor predikanten altijd een drukke week. Bovendien was niet iedereen van de Nashvillewerkgroep thuis (ds. Lagendijk was op vakantie, red.).”

Gebrek aan structuur
Omdat er niet vanaf het begin een officiële werkgroep was, was er niet altijd sprake van structuur. Pas in de eindfase van het Nashvilleproces (eind december) werden de meeste werkgroepleden toegevoegd. Waarom die werkgroep er niet eerder was? “We waren eigenlijk nog druk bezig met het schaven aan de tekst van de Nashvilleverklaring, wat in principe prima via de e-mail kan. Door de ontwikkelingen verliep de publicatie sneller dan gedacht”, maakt Van Reenen duidelijk. “Bovendien speelde de eindfase voor publicatie zich af tussen Kerst en Oud & Nieuw, geen ideaal moment om een datum te plannen om bij elkaar te zitten. Als ik achteraf zie hoeveel de verklaring heeft losgemaakt, denk ik: ‘Het was beter geweest om in die week toch ruimte in de agenda te maken.’”

Volgens Van Reenen was het schrijven van een reactie op het opiniestuk van Kater en Huijgen – hét artikel dat de ‘Nashvillebal’ aan het rollen bracht – de eerste activiteit van iets wat begon te lijken op een werkgroep. Daarvoor zijn ook ds. J. M. J. Kieviet en ds. M. Klaassen (hij zou later de ‘Nashvillewoordvoerder’ richting de media worden) benaderd. Van Reenen: “In eerste instantie deden we dat om zoveel mogelijk kerkverbanden te vertegenwoordigen. Toen op maandag (twee dagen na de publicatie) de mediastorm over ons heen kwam, zijn we alsnog zo spoedig mogelijk bij elkaar gekomen. Zodoende kwamen we op dinsdagmiddag als werkgroep voor het eerst bij elkaar. Daarnaast was de werkgroep nodig om contouren te geven aan de studiedag die we over de Nashvilleverklaring wilden organiseren.”

Ds. Klaassen erkent dat met de kennis van nu een media-adviseur heel handig zou zijn geweest voor de initiatiefnemers van de Nashvilleverklaring.

Onduidelijkheid over publicatie en een studiedag
Arjan Baan geeft aan dat op de achtergrond “in stilte” een studiedag werd voorbereid die ergens in 2019 zou moeten plaatsvinden. “Zelf leefde ik in de veronderstelling dat de lijst met namen pas gepresenteerd zou worden gelijktijdig met het officiële document op de studiedag”, laat ds. A. C. Uitslag, één van de ondertekenaars, weten. Over het organiseren van de studiedag waren er nog geen vastomlijnde plannen. Ook volgens de hoofdredactie van het Reformatorische Dagblad, die vanaf november 2018 in mailwisselingen met de Nashville-initiatiefnemers werd betrokken, was niet duidelijk of men voorafgaand aan de publicatie een studiedag wilde organiseren of andersom.

Hierover zegt ds. Van Reenen: “Over de exacte manier van het publiceren van de Nashvilleverklaring was van tevoren niet echt nagedacht. Je kunt de verklaring vooraf, tijdens of na de studiedag publiceren. Alle opties lagen in zekere zin op tafel.” Volgens Van Reenen was de studiedag een idee dat al langer leefde bij initiatiefnemers Arjan Baan en dr. P. de Vries. “Ik weet dat zij een studiedag als tegenhanger van de studiedag in Nijkerk (één van de katalysators die het publiceren van de Nashvilleverklaring in gang zette, red.) in gedachten hadden.” Van Reenen bevestigt dat dit idee voorafgaand aan de publicatie van de verklaring niet in beton gegoten was.

Ds. Klaassen erkent dat met de kennis van nu een media-adviseur heel handig zou zijn geweest voor de initiatiefnemers van de Nashvilleverklaring. “Die media-adviseur had bijvoorbeeld kunnen zeggen dat het verstandiger was om niet op zaterdag de Nashvilleverklaring te publiceren, omdat zondag een dag van kerkgang en bezinning is.”

Volgende week is in het laatste deel (deel 5) van deze reconstructie te lezen hoe de hoofdrolspelers terugblikken op de ophef die naar aanleiding het publiceren van de Nashvilleverklaring ontstond.

cvandaag Premium logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor cvandaag Premium

Je las net een gratis cvandaag Premium artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Reconstructie Nashvilleverklaring
- Hoofdrolspelers Nashvilleverklaring blikken terug: "In christelijk Nederland mag de waarheid niet meer duidelijk gezegd worden"
- Legden twee CGK-hoogleraren een bom onder de Nashvilleverklaring? Een reconstructie met de hoofdrolspelers
- Vorig jaar brak een mediastorm los vanwege de Nashvilleverklaring: dit waren de hoofdrolspelers
- Waarom bezorgde christenen de noodklok luidden met de Nashvilleverklaring
- Vorig jaar ontplofte Nederland vanwege de Nashvilleverklaring - dit ging eraan vooraf
Meer over Reconstructie Nashvilleverklaring »

Praat mee

Alleen cvandaag Premium leden kunnen reageren op artikelen. Word ook cvandaag Premium lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen

Reacties

K
Uiteindelijk kwam er toch iets goeds uit, overigens niet het enige wat misging of misgaat. Het homohuwelijk is onBijbels, dat is duidelijk naar voren gekomen, en die duidelijkheid is ook nodig. Gelukkig leven we nog in een land waar we deze mening mogen hebben, maar hoe lang nog ?