‘Soms denk ik: hoe zou het zijn als de kerk waar ik zo voor heb geijverd, en waar ik lid van ben, trouw zou zijn aan Gods Woord? Aan de Heilige Geest?’, stelt theoloog en pionier Hans Maat. Hij merkt op dat de protestantse gemeente in Amsterdam deelnam aan de Pride Pelgrimage en toont zijn onbegrip. ‘Een kerk als de Protestantse Kerk Amsterdam viert en promoot onzinnige events die ik omschrijf als neergang’, aldus Maat op zijn Facebookpagina naar aanleiding van deze foto, die mede-leidend was voor zijn statement.

De Pride Pelgrimage werd drie jaar geleden in het leven geroepen ‘om dankbaarheid te uiten dat ze in steeds meer kerken welkom zijn', want zo zeggen de initiatiefnemers in dagblad Trouw: 'Een gesloten kerk, dat is een volstrekt overbodig ding.' Daarnaast doet de wandeltocht een appel op kerken en geloofsgemeenschappen om LHBTI’ers zich thuis te laten voelen in hun gemeenschap. Deze editie loopt de Pelgrimage van Monnickendam naar Amsterdam. Onderweg werden verschillende kerken bezocht voor een korte viering. De groep sloot aan bij de Pride Walk in Amsterdam die van 31 juli tot 5 augustus in Amsterdam wordt gehouden.

Reactie Hans Maat
Maat stelt via Facebook: ‘Als ik dit lees, denk ik: Laat de PKN de moed hebben om van Christus te getuigen aan wie het maar horen wil. Daar heeft ze moeite mee, zo leert mijn ervaring met missionair werk en pioniersplekken. Maar zullen zij die dit organiseren zeggen: we doen dit juist omdat we geloven dat Christus zijn armen wijd opent voor de LHBTI-beweging. Ik denk eerder dat je dan een beeld neerzet wat niet overeenkomt met wie Hij werkelijk is. Dat je Hem modelleert en als het ware een 'gesneden beeld' van Hem maakt. Maar daar komen we blijkbaar (theologisch) niet uit. Nu, ik denk dat, wanneer je deze koers doorzet, de kerk zelf straks een volstrekt overbodig ding zal zijn.’

Zijn statement leidde tot tientallen, positieve en negatieve reacties op in de Facebook-comments. Naar aanleiding van de vele reacties deelde Maat later een Facebook-update: ‘Het ging mij slechts om de overdaad aan aandacht voor de LHBTI-beweging in de protestantse gemeente in Amsterdam. En om een weging of dit nu gewenst is, gezien de magere missionaire kracht die de kerk heeft. Dus allerlei emotionele en persoonlijke reacties begrijp ik wel, maar voor mij is het meer de koers en het beleid wat ik ter discussie stel. Ik vel over niemand een oordeel, maar ik ben wel kritisch op al deze theatrale aandacht. Ze wordt niet alleen van overheidswege maar ook binnen de kerk aan ons opgedrongen. Niet de LBHTI heeft veel te vrezen, maar de klassieke confessionele gelovige die niet kan of wil meebewegen. Mijn punt daarnaast is dat de grotere discussie rondom gender het gesprek rondom homoseksualiteit heeft gekaapt. Lijkt me ook onwenselijk.’

Positieve en negatieve reacties
Eén van de mensen die het statement van Maat waardeert is Richard Brainy. ‘Dank dat je je nek durft uit te steken. Aan de reacties te lezen heel hard nodig. Er zijn maar weinig ‘prominente‘ sprekers die zich hier hun vingers aan durven te branden zo openlijk als een platform als deze. Hoe sommige kerken en christenen omgaan met dit soort vraag stukken is zeer zorgwekkend’, stelt Brainy. Margien Brouwer stelt: ‘Het schudden is al even begonnen en spoedig zal blijken welke kerkgenootschappen nog trouw durven zijn aan het radicale evangelie van bekering en werken die daarbij passen en genade door geloof. Die werken niet om iets toe te voegen aan het volbrachte werk van Jezus Christus, maar geloof zonder werken is dood.’

Olaf ten Napel behoort tot de critici en stelt vast dat Hans Maat met zijn bijdrage ‘de ruimte voor dialoog verkleint’. In pastorale gesprekken die ik voer rondom geaardheid krijgt het thema een naam, een verhaal, een vaak zeer eenzaam gezicht. Je kunt dan niet zomaar meer over een theologische kwestie praten, maar praat over mensen, wiens pijn je van heel dichtbij hebt gezien.' Via Cvandaag reageert Maat als volgt op deze opmerking van Olaf: 'Dit zegt Olaf eerst en daar zit voor mij ook het probleem: de pastorale kant begrijp ik ook, maar mag niet leidend zijn in het verstaan van genderissues in het licht van de Bijbel en van het overgrote deel van het christendom, vandaag en in onze tweeduizendjarige kerkgeschiedenis. Ik hekel het liberale Schriftverstaan en van daaruit kijk ik naar de institutionele kerk en hoe zij opereert. Ze praat over inclusief en dreigt woke te worden onder invloed van een agressieve LBHTQI+ cultuur die ons wordt opgedrongen.'

Olaf ten Napel vervolgt: ‘Ik bid de kerk toe dat we zullen leren dat sommige thema's niet even met een theologische discussie op te lossen zijn. Het gaat om mensen van vlees en bloed. Laten we daarom onze theologische strijdbijlen begraven en ruim baan maken voor mensen, die stuk voor stuk onaf zijn. Daarmee hoeven we niet alles goed te praten, maar ook niet overal het laatste woord over te hebben. Gezegend is de kerk waar mensen zich oefenen in bescheidenheid en voorbij alle schreeuwende stemmen vasthouden aan elkaar. Ik geloof dat op die plekken God in ons midden is.’ ‘Waarom moeten christenen hun orthodoxie bewijzen over de ruggen van kwetsbare minderheden?’, vraagt Luite-Harm Kooij zich af. ‘Ik ben blij met toenemende openheid in kerken voor iedereen die niet hetero is. Lijkt mij helaas ook nog steeds heel hard nodig dat die ruimte bevochten wordt, niet alleen in de NGK waar ik zelf voorganger ben.’

PKN Amsterdam
Het is geen geheim dat de protestantse gemeente in Amsterdam investeert in de LHBTI-gemeenschap. Sinds vorig jaar beschikt de kerk over een LHBTI-predikant: Wielie Elhorst. "Was het eerst impliciet, nu zegt de kerk expliciet: we willen zichtbaar aanwezig zijn in deze gemeenschap", lichtte predikant destijds toe op de website van de Amsterdamse kerk. "De kerk heeft verhalen waarin LHBTI+’ers zich kunnen herkennen, van troost en hoop en misschien wel bevrijding. De LHBTI+-gemeenschap laat de kerk de diversiteit van Gods schepping zien, de vele manieren waarop we ons kunnen verbinden in seksualiteit en relaties. Die twee werelden wil ik de komende vier jaar dichter bij elkaar brengen."

De predikant wil de LHBTI+-gemeenschap in Amsterdam duidelijk maken dat Bijbelverhalen over iedereen gaan. Volgens hem speelt de jaarlijkse Pride-kerkdienst daarin een belangrijke rol. "Van zo’n viering gaat een helende en genezende kracht uit. Het zou mooi zijn als gewone vieringen ook die uitstraling hebben. Dat we proberen iedere kerkdienst zo inclusief mogelijk te maken."

Missie Hans Maat
Maat nam in oktober vorig jaar afscheid als directeur van het Evangelisch Werkverband binnen de Protestantse Kerk. Na elf jaar vertrok Maat om zijn bediening te vervolgen in onder meer een nieuwe stichting met de naam ‘Return of Hope’. In de toekomst zal hij zich richten op de begeleiding en het onderwijs voor jonge generaties pioniers, evangelisten, voorgangers en andere leidinggevenden, mogelijk in een protestants en charismatisch apostolair centrum. Daarnaast vindt Maat dat de kerk in Nederland en Europa een sterker profetisch geluid moet laten horen. In een tijd van maatschappelijke onrust zijn er volgens hem rolmodellen nodig die een radicaal Bijbels christendom laten zien.

“Ik vind dat christenen alerter mogen worden met het oog op de maatschappelijke onrust en tendensen die spelen in Nederland en wereldwijd”, stelde Maat vorig jaar in zijn afscheidsinterview tegenover Cvandaag. “Onze vrijheid neemt in de huidige beleidskeuzes snel af. Wat zegt Gods Woord over deze tijd? Welke antichristelijke machten manifesteren zich? Brengen we mensen binnen in Gods koninkrijk door evangelisatie en ons getuigenis? Een soort re-awakening onder christenen, daar hoop ik aan bij te dragen."

In een reactie tegenover Cvandaag voegt Maat toe: "Er is een christendom wat alle eeuwen heeft overleefd en wat zich vermenigvuldigt. De neo-liberale koers die de Westerse kerk inzet leidt tot ontkerkelijking, niet tot groei. Kijk maar naar Zuid-Amerika, Afrika en Azië. Ze schrikken daar van onze koers en liberale interpretatie van de Schrift en het daarmee samenhangende verlies van missionaire kracht en moreel kompas. Misschien kunnen we daar eens wat van leren."

Bovenstaand artikel kwam ter sprake in de Cvandaag podcast. Beluister het fragment vanaf minuut 23:30