De Vrije Universiteit van Amsterdam wil haar onderwijsinstelling zoveel mogelijk ontchristelijken. Daarom worden expliciet christelijke teksten bij academische plechtigheden vanaf 1 januari afgeschaft. Het College van Decanen vindt dat de christelijke traditie niet meer aansluit bij de diversiteit van de universiteit.

Dat maakt men bekend op de website van de universiteit. Tot dusver was de christelijke oorsprong van de universiteit bij academische plechtigheden nog steeds nadrukkelijk aanwezig. Het votum aan het begin van de plechtigheid werd tot altijd begonnen met woorden uit Psalm 124: 'Onze hulp is in de naam des Heren, die hemel en aarde gemaakt heeft.' Deze tekst wordt ook aan het begin van veel kerkdiensten gebruikt. Bij de doxologie, het sluiten van de academische plechtigheid, werd als lofverheffing geciteerd uit Psalm 113: 'De naam des Heren zij geprezen, van nu aan tot in eeuwigheid.'

Maar dat is vanaf 1 januari voorgoed verleden tijd, zo maakt men bekend. ‘De ceremoniële teksten bij academische plechtigheden krijgen vanaf 1 januari 2023 een meer inclusief karakter’, stelt het College van Decanen. ‘Ze gaven lange tijd uitdrukking aan een gedeelde christelijke identiteit van de universiteitsgemeenschap. Die traditie sluit volgens het College vandaag de dag niet meer aan bij de bijzonder diverse VU-gemeenschap.’

Ad Valvas, een onafhankelijke journalistiek platform van de VU Amsterdam, schrijft dat er de laatste jaren steeds meer verzet kwam tegen de christelijke teksten die direct naar het scheppingsverhaal in de Bijbel verwezen. Verschillende hoogleraren deden al hun best om deze te vervangen, maar tot dusver lukte dat niet. Eerder dit jaar besloot een groep promovendi een petitie te starten voor inclusievere teksten. Deze boden ze aan de rector aan, die er mee aan de slag ging met uiteindelijk dus als resultaat dat de christelijke teksten worden vervangen.

De grondslag van de Universiteit werd eerder ook al aangepast omdat het christelijke karakter niet meer bij de huidige tijd en samenstelling van de VU zou passen. Dat gebeurde in 2016. De VU verving de formulering dat men zich liet ‘leiden door het Evangelie van Jezus Christus waarin de mens wordt opgeroepen God en zijn wereld van harte te dienen’. In de nieuwe formulering verdwenen Jezus en God. Daar staat nu dat men ‘bij wil dragen aan een betere wereld, waarin rechtvaardigheid, medemenselijkheid en verantwoordelijkheid voor elkaar en de wereld centraal staan’. Wel wordt daar de christelijke oorsprong van de universiteit nog bij vermeld. Ook bij die verandering gaf men diversiteit als reden. Destijds meldde men nog dat het votum met daarin ‘Onze hulp is in de naam des Heren, die hemel en aarde gemaakt heeft’ zou blijven bestaan.

Geen herkenning bij christelijke identiteit
“De Vrije Universiteit Amsterdam is een plek waar mensen met allerlei achtergronden, levensovertuigingen, tradities en persoonlijkheden samen werken”, reageert de voorzitter van het College van Decanen rector magnificus Jeroen Geurts. “We herkennen elkaar vaak snel als het gaat om fundamentele waarden als respect voor het anders-zijn van de ander, een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor duurzaamheid en vrede, en onze opdracht om door middel van onderwijs en onderzoek kennis te verwerven en te delen zodat onze wereld leefbaarder, eerlijker, en kansrijker wordt. Die onderlinge herkenning is er niet meer als het gaat om de christelijke identiteit of de christelijke formuleringen bij academische plechtigheden. Om die reden is gekozen om de formulering van de teksten bij academische plechtigheden te herzien. Met de nieuwe formulering wordt in breed toegankelijke woorden uitdrukking gegeven aan de kernwaarden van de VU.”

Wel korte Bijbeltekst
Al eerder werd de grondslag van de VU opnieuw geformuleerd. Men gaat dit nu dus ook doorvoeren bij academische plechtigheden waardoor votum en doxologie worden aangepast. Daarbij wordt nog wel verwezen naar levensbeschouwing en het bedrijven van wetenschap met verantwoordelijkheid voor mens en planeet. ‘Met deze formuleringen wordt in breed toegankelijke woorden uitdrukking gegeven aan de kernwaarden van de VU’, laat men weten. ‘Net als bij de tot nu toe gebruikte termen wordt ermee gezegd dat wetenschap niet los staat van levensbeschouwelijke waarden en gedragen wordt door intellectuele bescheidenheid en een verantwoordelijkheid voor een ons overstijgend belang. In het besloten deel van de promotieplechtigheid blijft het gebruik bestaat om een korte bezinnende tekst te lezen, waarbij uiteraard ook een Bijbeltekst kan worden gebruikt.’