Dr. Steven Paas schuift christenen met Israëlliefde van alles in de schoenen

God 16 november 2022 Simon van Groningen
Simon van Groningen

‘De christelijke visie op de heilsgeschiedenis houden geen uitzonderlijke religieuze verwachtingen in, die alleen zouden gelden voor het volk en het land van het na-Bijbelse Israël. Als Israëlvisies de spits verleggen van die universele missie van Jezus naar het idoliseren van Israël, is dat schadelijk voor jood en christen’, stelde dr. Steven Paas in zijn opinieartikel ‘Idoliseren van Israël schaadt joden en christenen’. Wat opvalt is dat hij de zogenaamde Israëlisten, zionisten en mensen die nog in een aardse toekomst voor Israël geloven van alles in de schoenen wordt geschoven en daarna onder ongeveer één en dezelfde noemer bestreden worden.

Paas schreef daarover eerder een boek, Israëlvisies in beweging. Deze reactie is mede gebaseerd op dat boek. Eén van de eerste aannames is dat er maar één verbond is, 'het' genadeverbond. Het uitgangspunt zal wel zijn dat er ook een werkverbond was onder de eerste Adam. Nu is er in de Bijbel af en toe wel sprake van een verbond én genade (bv. in Psalm 106:45) maar niet van 'het' genadeverbond. Minstens had dhr. Paas moeten uitleggen hoe hij daaraan komt en hoe hij dat Bijbels fundeert. Nu ben ik bang dat hij dat niet doet omdat al te letterlijk lezen van de Bijbel in feite zonde is die tot Israëlisme zou leiden.

Het is geen Israëlvisie in beweging, maar een in beton gegoten kerkleer die alleen maar uitgaat van de veronderstelling dat er voor Israël géén plaats meer is.

Het subkopje van hoofdstuk 2 in zijn boek is dan ook 'Letterlijkheidswaan'. Het te letterlijk lezen van de Bijbel leidt volgens hem tot een foute Israëlvisie. Land hoeft niet altijd land te zijn en Israël niet altijd Israël. Om vervolgens Augustinus aan te halen als iemand die niet meeging in de 'letterlijkheidshermeneutiek' is een gotspe. Juist Augustinus allegoriseert er dikwijls zo op los dat er wel andere hermeneutische kritieken op hem te leveren zijn. En wie zijn 'belijdenissen' heeft gelezen weet ook dat hij zich meer dan eens schuldig maakt aan letterlijkheidswaan. Het proces van vergeestelijking verloopt dan vervolgens 'progressief', dat wil zeggen dat het tot aan de laatste bijbelboeken en met name Openbaring een geheel geestelijk verstaan is geworden. Wie nog gelooft dat er een toekomst is voor Israël (als etnisch volk), dat het evangelie ook gaat over de landbelofte, is in feite niet geestelijk. Dat klopt volgens Paas ook wel, want als je dit soort dingen gelooft zoek je in feite ruzie, misleidt je de kerk en ben je dus niet geestelijk. Volgens Paas zegt Paulus wel dat Joden in alle opzichten wat voor hebben op de anderen (de heidenen), maar onder alle opzichten valt dan niet het heilsordelijk opzicht. Het is geen Israëlvisie in beweging, maar een in beton gegoten kerkleer die alleen maar uitgaat van de veronderstelling dat er voor Israël géén plaats meer is.

Ook ik geloof dat de huidige staat Israël niet het Israël Gods is. Dat het huidige Israël een zondige natie is met een maximum aan porneia (in alle vormen) en alle andere zonden waaronder de grootste zonde (in de zin van doel missen) dat zij niet geloven in Jeshoea, als hun Messias. Ook geloof ik dat Israël geen doel van de geschiedenis van God is, maar een middel. Alhoewel God in mijn letterlijkheidswaan toch tegen dat etnische volk zegt dat Hij ze liefheeft, gehuwd heeft en tot bruid zal nemen voor eeuwig. Maar geestelijk gezien hoort de nog onbekeerde natie zeker niet tot de gemeente van Jezus Christus. Overigens zijn er vandaag veel kerken waar dat geloof ook wankelt. Meer woke dan wakker.

Natuurlijk worden alle verbonden in en door Christus vervuld. Zeker weten is Hij de eeuwige Zoon van God door wie en tot wie alle dingen zijn geschapen. Zeker weten gaat alles wat in het Oude Testament wordt geschreven over de Christus der Schriften. Maar dat zegt allemaal niets over het Israëlisme. Paas geeft aan dat er in de geschiedenis nogal verschillend mee is omgegaan. Soms grenst dat aan ongeloof of is het dat gewoon. De tien stammen zijn weg en kunnen nooit meer gevonden worden dus wordt het oude Israël (Lo-ammi) nu weer Ammi als overblijfsel samen met de heidenen.

Het Israëlisme verbreekt de eenheid van de Schrift, stelt Paas. Maar een goed gefundeerde, hermeneutisch verantwoorde bijbeluitleg verbreekt nooit de eenheid van de Schrift.

Door zijn boek heen wordt ook regelmatig opgemerkt dat anti-semitisme en filo-semitisme (liefhebben van de naam Israël) bijna hetzelfde zijn. Filo leidt tot anti. In de naoorlogse tijd wordt vooral de EO als boosdoener aangemerkt die ons geleerd heeft de Bijbel weer al te letterlijk te nemen. Welke conclusies trekt de schrijver? De toetssteen voor zijn conclusies is de volgende: ”Hebben de antwoorden van het Israëlisme positief ingewerkt op de kerken, op het geloof van de christenen en op de ontwikkelingen van de theologie?” Maar waarom zou je op grond daarvan conclusies trekken? In het hele betoog worden de eigen paradigma's steeds weer gesteld tegenover de breedte van de vermeende Israëlvisies.

Mijn mening is deze: Israël is nog niet het Israël Gods, doet zeker niet alles goed, en wacht nog op haar Messias, die Jeshoea zal blijken te zijn. Wij kunnen de wederkomst van de Heer niet in schema brengen, maar er zijn wel wat feiten te noemen. Dat wij Hem tegemoet gaan in de lucht staat vast. Om Hem binnen te halen of naar Hem toe te gaan - opname - laat ik hier in het midden. En dat Hij zal wederkomen op de Olijfberg ook wel (waarom eigenlijk daar? Wat gaat Hij daar doen als Hij terug is? Is er wel een wederkomst of gaan we met z’n allen ineens naar andere sferen om geoordeeld te worden?

Het Israëlisme verbreekt de eenheid van de Schrift, stelt Paas. Nu zit er in elke Schrift al een witte bladzijde tussen het Oude en het Nieuwe Testament. Maar een goed gefundeerde, hermeneutisch verantwoorde bijbeluitleg verbreekt nooit de eenheid van de Schrift. Ik heb het oude boekje van Maljaars (Niet allen Israël) en de reactie daarop van Ouweneel en Fijnvandraat toendertijd maar weer eens uit de kast genomen. In feite is dit boek er een nadere uitwerking van en wat meer geactualiseerd. In zijn boek geeft Paas aanbevelingen: 1. Neem de Bijbel niet al te letterlijk 2. Mensen die in het 1000-jarig rijk van vrede geloven zijn in de war (vloeit natuurlijk voort uit 1) en ten derde: Ga normaal om met Israël. Normaliseer de verhoudingen.

Ik probeer zelf altijd te horen wat alle kanten er van zeggen, Een Ander Joods Geluid (een stichting van Nederlandse Joden die kritisch zijn over het Israëlische regeringsbeleid), de rabbijnen, de niet-zionistische joden, de Palestijnen, Een schreeuw om recht (boek van Dries van Agt), de krant van elke dag. Ik zie het allemaal voorbijkomen. En ik zie opnieuw een kind, spartelend in het bloed van de nageboorte (Ezechiel 16:6). Ik zie de volken verdeeld. In oorlog, tegen elkaar, maar toch ook wel heel dikwijls tegen Israël. Ik zie onrecht bij de Palestijnen en Israël. Palestijnse christenen zijn onze broeders. Ik bezocht ze onlangs nog in het Bethlehem Bible College. Maar ik geloof (ja, echt!) dat Jezus zal terugkomen op de Olijfberg en op de Troon van David in Jeruzalem zal gaan zitten. Dat Hij zal heersen als Koning van Israël en de volken zullen optrekken naar Jeruzalem. Wat een dag zal dat zijn!

Simon van Groningen was bijna twintig jaar actief als predikant in Enkhuizen. Sins zijn emeritaat spreekt hij in diverse kerken als rondreizend prediker. Klik hier om zijn website te bezoeken.

ChristenvervolgingDuurzaamheidOpvoedenIsraëlGeloofszekerheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Hans Hamoen
Podcast

Bijbelsmokkelaar Hans Hamoen beleeft wonderlijke ontmoeting bij Roemeense douane

Met een koffer vol Johannesevangeliën reist Hans Hamoen in de jaren tachtig naar het communistische Roemenië. Bij aankomst op het vliegveld van Boekarest ontdekt een douanebeambte tien Bijbelboekjes in zijn binnenzak. Wat volgt, kan Hans tientallen...

Eunice van Zomeren en Tobias Cinjee
Interview

Auteurs over de toekomst van christelijke zorg: "De zorg is eigenlijk 'gekaapt' van de kerk"

Veel Nederlandse ziekenhuizen en zorginstellingen hebben christelijke wortels. Maar wat betekent die identiteit nog in een tijd van secularisatie, personeelstekorten en toenemende werkdruk? In het boek Blijvend Bezield onderzoeken Eunice van...

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...

Gaza
Nieuws

Kardinaal spreekt met christenen in Gaza: ‘Een hoekje paradijs, omringd door de hel’

Terwijl het geweld in Gaza ondanks het staakt-het-vuren voortduurt, probeert een kleine christelijke gemeenschap overeind te blijven. Kardinaal Claudio Gugerotti sprak deze week via een videoverbinding met de katholieke parochie van de Heilige...

Iran
Nieuws

Kerst onder druk in Iran: gelekt document noemt vergaande maatregelen

Een gelekt document wijst volgens mensenrechtenorganisatie Article18 op Iraanse plannen om kerstvieringen en de verkoop van christelijke artikelen te beperken. Scholen zouden geen kerstvieringen mogen houden en hotels geen kerstbomen mogen...

islam
Nieuws

'In 2035 wereldwijd meer moslims dan christenen in de wereld'

Wereldwijd zijn er tegen 2035 naar verwachting meer moslims dan christenen. Dat blijkt uit bevolkingsprognoses die het Amerikaanse Pew Research Center woensdag publiceerde. Tegelijk groeit het aantal christenen wereldwijd door tot bijna 3 miljard...

Meerartikelen

Amerikaanse pro-abortusdemonstranten
Nieuws

Amerikaanse bisschoppen vrezen verruiming abortuswetgeving na winst Democraten

Amerikaanse katholieke bisschoppen vrezen dat de abortuswetgeving wordt verruimd nu de Democraten vanaf 2027 de meerderheid krijgen in beide Kamers van het Amerikaanse Congres. Bisschop Daniel Thomas, voorzitter van de pro-lifecommissie van de...

Vluchtelingen
Nieuws

Nederland wil met vier andere landen asielzoekers naar Rwanda sturen, bisschop bezorgd

Nederland en vier andere Europese landen willen een uitzetcentrum voor afgewezen asielzoekers openen in Rwanda. Dat meldt het Katholiek Nieuwsblad. Bisschop Gerard de Korte deelt in gesprek met datzelfde medium zijn zorgen en benadrukt dat de...

Christian Emmanuel Sanon
Nieuws

Amerikaanse voorganger betrokken bij moordcomplot tegen Haïtiaanse president

De Amerikaans-Haïtiaanse voorganger Christian Emmanuel Sanon (68) is schuldig bevonden aan betrokkenheid bij het complot rond de moord op de Haïtiaanse president Jovenel Moïse in 2021. Dat meldt persbureau Associated Press (AP). Sanon was...

Toren van Babel – Nieuwe Verhalen
Persbericht

Bijbelverhaal over Toren van Babel centraal in nieuwe tentoonstelling in Breda

Hoe kunnen mensen elkaar nog begrijpen in een samenleving waarin meningen steeds verder uiteenlopen? En welke rol speelt taal bij het verbinden of verdelen van mensen? In Stedelijk Museum Breda opent op 21 november de tentoonstelling Toren van...

aartsbisschop
Nieuws

Aartsbisschop vastgebonden en beroofd in Syrië: kerkleiders eisen bescherming voor christenen

Een aartsbisschop die in zijn kantoor wordt vastgebonden en beroofd. Een christelijke juwelier die wordt ontvoerd en gemarteld. Syrische kerkleiders slaan alarm over de veiligheid van christenen in hun land. Ook SGP en ChristenUnie vragen om...

Notre Dam
Nieuws

Wereldsteden kleuren rood voor vervolgde christenen, maar Salzburg weigert verlichting stadhuis

Van de Notre-Dame in Parijs tot kerken in Londen en Madrid: op tal van plaatsen kleurden woensdag gebouwen rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Salzburg ontstond juist ophef. De communistische locoburgemeester wees een verzoek...

Walid Alasaad
Interview

Syrische voorganger houdt Nederlandse kerken spiegel voor: "Hier is het vaak meer ik dan wij"

Als de Syrische Walid Alasaad (49) terugkijkt op zijn leven, ziet hij hoe God hem stap voor stap heeft voorbereid op zijn roeping. Via een twaalf jaar durende ‘woestijnperiode’ en een vlucht naar Nederland kwam hij uiteindelijk terecht bij de...

John
Levensverhaal

John vond Jezus en raakte zijn dochters kwijt: "Ik verloor alles voor Christus"

Zijn twee dochters weer in zijn armen sluiten. Dat verlangen draagt John uit Jemen met zich mee. Sinds hij openlijk over Jezus vertelt, ontvangt hij doodsbedreigingen en moet hij zijn gezin missen. Zaterdag deelde hij tijdens de Open Doors-dag zijn...

Cvandaag
Opinie

Ik snap wel iets van die omgekeerde vlaggen

Omgekeerde vlaggen als symbool van boerenprotesten zijn sinds een paar jaar gemeengoed geworden. Veel mensen verafschuwen het. Dat begrijp ik. Maar ik ben milder geworden. Die vlaggen kloppen wel, maar toch niet helemaal. Als je honderden trekkers...

Zuid Soedan
Nieuws

Predikant in Zuid-Soedan veroordeeld om muziekinstrumenten bij uitvaart

Een anglicaanse predikant in Zuid-Soedan is volgens Morning Star News veroordeeld tot acht maanden cel omdat tijdens een rouwdienst een christelijk lied met muziekinstrumenten klonk. Zijn gemeente betaalde een deel van de opgelegde boete, waardoor...

Bartow
Nieuws

Bezoekers onderbreken openingsgebed imam met Onze Vader in Florida

Bezoekers van een vergadering van het stadsbestuur van Bartow, in de Amerikaanse staat Florida, hebben maandag 16 november het openingsgebed van een imam onderbroken door hardop het Onze Vader te bidden. De politie begeleidde verschillende aanwezigen...

Marjolein Kooistra
Boekfragment

Ik had mijn zoon eindelijk in mijn armen, maar hij leefde niet meer

Na veertig weken zwangerschap keek Marjolein Kooistra vol verwachting uit naar de geboorte van haar zoontje Mattanja. Maar toen de verloskundige zijn hartje niet meer kon vinden, veranderde alles. In het ziekenhuis kregen Marjolein en haar man Harold...