Hoe ontvingen profeten Gods boodschap? 5 uitdrukkingen uitgelicht

God 28 november 2022 Mart-Jan Paul en Jan Hoek
Jan Hoek en Mart-Jan Paul

Er waren verschillende manieren waarop de profeten Gods boodschap konden ontvangen. We behandelen hieronder diverse uitdrukkingen die gebruikt worden: het horen van een stem, woorden van een engel, Geestvervoering, het komen van de Geest en de hand van God op de ontvanger.

Het horen van een stem
In de tijd van Samuël is het woord van de HEERE schaars en is er geen visioen dat in de openbaarheid komt (1 Sam. 3:1). Er zijn dus weinig profetische activiteiten. In die omstandigheden wordt de jonge Samuël geroepen. Uit de geschiedenis blijkt dat Eli (als hogepriester) dit eerst niet in de gaten heeft en ook dat Samuël hiermee geen ervaring heeft. ‘Het woord van de HEERE was nog niet aan hem geopenbaard.’ (vs. 7) Na verloop van tijd ontvangt Samuël meer woorden van God (ook in ‘verschijningen’) en het volk merkt dat de boodschappen uitkomen. Het gevolg is dat heel Israël zijn positie erkent (vs. 19-21).

De profeet Daniël ontvangt van een engel informatie over de geestelijke strijd die gaande is en over de toekomst.

Engel
Na de scheuring van het rijk blijkt er in Bethel een oude profeet te wonen (1 Kon. 13:11). Hij vertelt aan de man van God die een boodschap aan Jerobeam doorgaf: ‘Ik ben ook een profeet, zoals u, en een engel heeft door het woord van de HEERE tot mij gesproken.’ (vs. 18) Hij noemt een engel als bemiddelaar. Uit de inhoud van de boodschap blijkt echter dat de oude man loog.

De profeet Daniël ontvangt van een engel informatie over de geestelijke strijd die gaande is en over de toekomst (Dan. 10-12). De profeet Zacharia krijgt in zijn nachtgezichten toelichtingen van een engel (Zach. 1-6).

Geestvervoering
Wanneer de profeet Samuël Saul tot koning zalft, noemt hij als teken dat Saul een groep profeten zal tegenkomen die zal afdalen van een offerhoogte. ‘Zij hebben luiten, tamboerijnen, fluiten en harpen bij zich, en zij zijn aan het profeteren.’ (1 Sam. 10:5) Dan zal de Geest van de HEERE vaardig worden over Saul en zal hij ook gaan profeteren. Even later gebeurt dit ook (vs. 10-13).

De term ‘profeteren’ wordt ook wel vertaald met ‘in (geest)vervoering raken’. Dit gebeurt op grond van 1 Samuël 19:20-24, maar het Hebreeuwse woord hoeft niet te wijzen op een vorm van extase. Het profeteren kan bestaan hebben uit het loven van God met muzikale begeleiding en uit het doorgeven van boodschappen van de Heere.

Geest
De relatie tussen het werk van de Geest en het profeteren komt herhaaldelijk naar voren. Dat betreft het profeteren van de zeventig oudsten (Num. 11) en het genoemde voorbeeld van Saul. De profeet Ezechiël vermeldt meermalen dat de Geest van God op hem komt (2:2; 3:24; 11:5), en ook dat de Geest hem verplaatst naar een andere regio om daar iets te tonen (3:12,14; 8:3; 43:5). Bij de profeet Joël klinkt de belofte dat God Zijn Geest zal uitstorten op alle vlees (namelijk de Israëlieten), zodat zij zullen profeteren, en (profetische) dromen en visioenen zullen zien (Joël 2:28-29). Nehemia zegt in zijn gebed: ‘Vele jaren bent U geduldig geweest ten opzichte van hen, en hebt U hen door Uw Geest gewaarschuwd, door de dienst van Uw profeten, maar zij namen het niet ter ore.’ (Neh. 9:30)

De profeet Jeremia ontvangt boodschappen van God en geeft deze door. Er zijn echter ook andere profeten, met tegenovergestelde boodschappen.

Hand van de HEERE
De profeet Ezechiël gebruikt de uitdrukking dat de hand van de HEERE op hem was (1:3; 3:14). Dat gebeurt ook in 8:1. In die beschrijving is het opmerkelijk dat de oudsten van Juda voor hem zitten (vgl. ook 14:1; 20:1). Op dat moment krijgt de profeet een visioen te zien, en dus niet ’s nachts of in de eenzaamheid.

Tijdens de veldtocht van Joram en Josafat tegen Moab trekt de profeet Elisa mee (2 Kon. 3). Wanneer er gebrek aan water is, raadplegen de koningen Elisa. Deze vraagt om de komst van een musicus, waarmee waarschijnlijk een lier- of harpspeler bedoeld is. Toen die ging spelen, ‘gebeurde het dat de hand van de HEERE over hem kwam’ (vs. 15). Daarna geeft de profeet de opdracht geulen in de wadi te graven.

Ware en valse profeten
Eerder kwam reeds ter sprake dat er profeten zijn die niet door de Heere gezonden zijn. Zij kunnen in de naam van andere goden spreken, of ze hebben boodschappen verzonnen die niet uitkomen (Deut. 13 en 18). Het onderwerp ‘ware en valse profetie’ heeft een bijzondere plaats in het boek Jeremia. De aanduiding ‘valse’ veronderstelt een verkeerde opzet, maar het is ook mogelijk dat de profeten zelf overtuigd waren van de juistheid van de boodschap. Andere aanduidingen, zoals ‘gezonden en niet-gezonden profeten’ of ‘wettige en onwettige profeten’ zijn ook bruikbaar. Geheel neutrale termen zijn in dit verband niet mogelijk.

De profeet Jeremia ontvangt boodschappen van God en geeft deze door. Er zijn echter ook andere profeten, met tegenovergestelde boodschappen. De Septuaginta vertaalt voor de duidelijkheid soms met ‘pseudoprofeet’, maar de Hebreeuwse tekst geeft dit onderscheid niet, en voor de hoorders in die tijd moet het zeer verwarrend zijn geweest.

In hoofdstuk 28 komt Jeremia tegenover Hananja te staan. Hananja profeteert dat het juk van de koning van Babel binnen twee jaar verbroken zal worden en dat koning Jojachin (Jechonia) en de weggevoerde tempelschatten uit de ballingschap naar Jeruzalem zullen terugkeren. De profeet Jeremia spreekt dit echter tegen: ‘Luister toch, Hananja, de HEERE heeft u niet gezonden. Ú echter hebt dit volk op leugen doen vertrouwen.’ (vs. 17) Daarna kondigt hij de spoedige dood van Hananja aan, en deze voorzegging komt uit. Op die manier komt het volk te weten wie echt het woord van de Heere spreekt.

Behalve op grond van de uitkomst van de profetie kon het volk ook op grond van andere zaken vaststellen wie een ware of valse profeet van de Heere was. Enige belangrijke kenmerken van valse profeten zijn:

a) Ze spreken woorden die het volk en het koningshuis welgevallig zijn; ze hebben nooit een confronterende (onheils)boodschap.
b) Ze roepen niet op tot bekering, maar stijven de zondaren in hun verkeerde gedrag (Jer. 23:14,17,22).
c) Ze hebben zelf een verkeerde levenswandel en tonen immoreel en goddeloos gedrag (Jes. 28:7; Jer. 23:11,14; 29:23).
d) Ze spreken woorden die niet in overeenstemming zijn met de Thora en de boodschap van de eerdere, ware profeten. Consistentie met de Thora (Jes. 8:19-20; Jer. 6:16) en eerdere profetie (Jer. 25:4; 26:5; 28:8) kenmerkt de ware profeten.

Deze kenmerken zijn nauw verwant met elkaar en overlappen elkaar ook gedeeltelijk. Ze kunnen globaal ingedeeld worden in twee groepen: de levenswandel van de profeet en zijn boodschap.

Smaakt bovenstaand boekfragment van prof. dr. Mart-Jan Paul en prof. dr. Jan Hoek naar meer? Bestel hier dan het boek 'Een stem uit de hemel. Gods spreken in de Bijbel en in onze tijd'.

ChristenvervolgingDuurzaamheidOpvoedenIsraëlGeloofszekerheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...

Gaza
Nieuws

Kardinaal spreekt met christenen in Gaza: ‘Een hoekje paradijs, omringd door de hel’

Terwijl het geweld in Gaza ondanks het staakt-het-vuren voortduurt, probeert een kleine christelijke gemeenschap overeind te blijven. Kardinaal Claudio Gugerotti sprak deze week via een videoverbinding met de katholieke parochie van de Heilige...

Iran
Nieuws

Kerst onder druk in Iran: gelekt document noemt vergaande maatregelen

Een gelekt document wijst volgens mensenrechtenorganisatie Article18 op Iraanse plannen om kerstvieringen en de verkoop van christelijke artikelen te beperken. Scholen zouden geen kerstvieringen mogen houden en hotels geen kerstbomen mogen...

Amerikaanse pro-abortusdemonstranten
Nieuws

Amerikaanse bisschoppen vrezen verruiming abortuswetgeving na winst Democraten

Amerikaanse katholieke bisschoppen vrezen dat de abortuswetgeving wordt verruimd nu de Democraten vanaf 2027 de meerderheid krijgen in beide Kamers van het Amerikaanse Congres. Bisschop Daniel Thomas, voorzitter van de pro-lifecommissie van de...

Vluchtelingen
Nieuws

Nederland wil met vier andere landen asielzoekers naar Rwanda sturen, bisschop bezorgd

Nederland en vier andere Europese landen willen een uitzetcentrum voor afgewezen asielzoekers openen in Rwanda. Dat meldt het Katholiek Nieuwsblad. Bisschop Gerard de Korte deelt in gesprek met datzelfde medium zijn zorgen en benadrukt dat de...

Christian Emmanuel Sanon
Nieuws

Amerikaanse voorganger betrokken bij moordcomplot tegen Haïtiaanse president

De Amerikaans-Haïtiaanse voorganger Christian Emmanuel Sanon (68) is schuldig bevonden aan betrokkenheid bij het complot rond de moord op de Haïtiaanse president Jovenel Moïse in 2021. Dat meldt persbureau Associated Press (AP). Sanon was...

Meerartikelen

Toren van Babel – Nieuwe Verhalen
Persbericht

Bijbelverhaal over Toren van Babel centraal in nieuwe tentoonstelling in Breda

Hoe kunnen mensen elkaar nog begrijpen in een samenleving waarin meningen steeds verder uiteenlopen? En welke rol speelt taal bij het verbinden of verdelen van mensen? In Stedelijk Museum Breda opent op 21 november de tentoonstelling Toren van...

aartsbisschop
Nieuws

Aartsbisschop vastgebonden en beroofd in Syrië: kerkleiders eisen bescherming voor christenen

Een aartsbisschop die in zijn kantoor wordt vastgebonden en beroofd. Een christelijke juwelier die wordt ontvoerd en gemarteld. Syrische kerkleiders slaan alarm over de veiligheid van christenen in hun land. Ook SGP en ChristenUnie vragen om...

Notre Dam
Nieuws

Wereldsteden kleuren rood voor vervolgde christenen, maar Salzburg weigert verlichting stadhuis

Van de Notre-Dame in Parijs tot kerken in Londen en Madrid: op tal van plaatsen kleurden woensdag gebouwen rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Salzburg ontstond juist ophef. De communistische locoburgemeester wees een verzoek...

Walid Alasaad
Interview

Syrische voorganger houdt Nederlandse kerken spiegel voor: "Hier is het vaak meer ik dan wij"

Als de Syrische Walid Alasaad (49) terugkijkt op zijn leven, ziet hij hoe God hem stap voor stap heeft voorbereid op zijn roeping. Via een twaalf jaar durende ‘woestijnperiode’ en een vlucht naar Nederland kwam hij uiteindelijk terecht bij de...

John
Levensverhaal

John vond Jezus en raakte zijn dochters kwijt: "Ik verloor alles voor Christus"

Zijn twee dochters weer in zijn armen sluiten. Dat verlangen draagt John uit Jemen met zich mee. Sinds hij openlijk over Jezus vertelt, ontvangt hij doodsbedreigingen en moet hij zijn gezin missen. Zaterdag deelde hij tijdens de Open Doors-dag zijn...

Cvandaag
Opinie

Ik snap wel iets van die omgekeerde vlaggen

Omgekeerde vlaggen als symbool van boerenprotesten zijn sinds een paar jaar gemeengoed geworden. Veel mensen verafschuwen het. Dat begrijp ik. Maar ik ben milder geworden. Die vlaggen kloppen wel, maar toch niet helemaal. Als je honderden trekkers...

Zuid Soedan
Nieuws

Predikant in Zuid-Soedan veroordeeld om muziekinstrumenten bij uitvaart

Een anglicaanse predikant in Zuid-Soedan is volgens Morning Star News veroordeeld tot acht maanden cel omdat tijdens een rouwdienst een christelijk lied met muziekinstrumenten klonk. Zijn gemeente betaalde een deel van de opgelegde boete, waardoor...

Bartow
Nieuws

Bezoekers onderbreken openingsgebed imam met Onze Vader in Florida

Bezoekers van een vergadering van het stadsbestuur van Bartow, in de Amerikaanse staat Florida, hebben maandag 16 november het openingsgebed van een imam onderbroken door hardop het Onze Vader te bidden. De politie begeleidde verschillende aanwezigen...

Marjolein Kooistra
Boekfragment

Ik had mijn zoon eindelijk in mijn armen, maar hij leefde niet meer

Na veertig weken zwangerschap keek Marjolein Kooistra vol verwachting uit naar de geboorte van haar zoontje Mattanja. Maar toen de verloskundige zijn hartje niet meer kon vinden, veranderde alles. In het ziekenhuis kregen Marjolein en haar man Harold...

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft woensdag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...