Hoe ontvingen profeten Gods boodschap? 5 uitdrukkingen uitgelicht

God 28 november 2022 Mart-Jan Paul en Jan Hoek
Jan Hoek en Mart-Jan Paul

Er waren verschillende manieren waarop de profeten Gods boodschap konden ontvangen. We behandelen hieronder diverse uitdrukkingen die gebruikt worden: het horen van een stem, woorden van een engel, Geestvervoering, het komen van de Geest en de hand van God op de ontvanger.

Het horen van een stem
In de tijd van Samuël is het woord van de HEERE schaars en is er geen visioen dat in de openbaarheid komt (1 Sam. 3:1). Er zijn dus weinig profetische activiteiten. In die omstandigheden wordt de jonge Samuël geroepen. Uit de geschiedenis blijkt dat Eli (als hogepriester) dit eerst niet in de gaten heeft en ook dat Samuël hiermee geen ervaring heeft. ‘Het woord van de HEERE was nog niet aan hem geopenbaard.’ (vs. 7) Na verloop van tijd ontvangt Samuël meer woorden van God (ook in ‘verschijningen’) en het volk merkt dat de boodschappen uitkomen. Het gevolg is dat heel Israël zijn positie erkent (vs. 19-21).

De profeet Daniël ontvangt van een engel informatie over de geestelijke strijd die gaande is en over de toekomst.

Engel
Na de scheuring van het rijk blijkt er in Bethel een oude profeet te wonen (1 Kon. 13:11). Hij vertelt aan de man van God die een boodschap aan Jerobeam doorgaf: ‘Ik ben ook een profeet, zoals u, en een engel heeft door het woord van de HEERE tot mij gesproken.’ (vs. 18) Hij noemt een engel als bemiddelaar. Uit de inhoud van de boodschap blijkt echter dat de oude man loog.

De profeet Daniël ontvangt van een engel informatie over de geestelijke strijd die gaande is en over de toekomst (Dan. 10-12). De profeet Zacharia krijgt in zijn nachtgezichten toelichtingen van een engel (Zach. 1-6).

Geestvervoering
Wanneer de profeet Samuël Saul tot koning zalft, noemt hij als teken dat Saul een groep profeten zal tegenkomen die zal afdalen van een offerhoogte. ‘Zij hebben luiten, tamboerijnen, fluiten en harpen bij zich, en zij zijn aan het profeteren.’ (1 Sam. 10:5) Dan zal de Geest van de HEERE vaardig worden over Saul en zal hij ook gaan profeteren. Even later gebeurt dit ook (vs. 10-13).

De term ‘profeteren’ wordt ook wel vertaald met ‘in (geest)vervoering raken’. Dit gebeurt op grond van 1 Samuël 19:20-24, maar het Hebreeuwse woord hoeft niet te wijzen op een vorm van extase. Het profeteren kan bestaan hebben uit het loven van God met muzikale begeleiding en uit het doorgeven van boodschappen van de Heere.

Geest
De relatie tussen het werk van de Geest en het profeteren komt herhaaldelijk naar voren. Dat betreft het profeteren van de zeventig oudsten (Num. 11) en het genoemde voorbeeld van Saul. De profeet Ezechiël vermeldt meermalen dat de Geest van God op hem komt (2:2; 3:24; 11:5), en ook dat de Geest hem verplaatst naar een andere regio om daar iets te tonen (3:12,14; 8:3; 43:5). Bij de profeet Joël klinkt de belofte dat God Zijn Geest zal uitstorten op alle vlees (namelijk de Israëlieten), zodat zij zullen profeteren, en (profetische) dromen en visioenen zullen zien (Joël 2:28-29). Nehemia zegt in zijn gebed: ‘Vele jaren bent U geduldig geweest ten opzichte van hen, en hebt U hen door Uw Geest gewaarschuwd, door de dienst van Uw profeten, maar zij namen het niet ter ore.’ (Neh. 9:30)

De profeet Jeremia ontvangt boodschappen van God en geeft deze door. Er zijn echter ook andere profeten, met tegenovergestelde boodschappen.

Hand van de HEERE
De profeet Ezechiël gebruikt de uitdrukking dat de hand van de HEERE op hem was (1:3; 3:14). Dat gebeurt ook in 8:1. In die beschrijving is het opmerkelijk dat de oudsten van Juda voor hem zitten (vgl. ook 14:1; 20:1). Op dat moment krijgt de profeet een visioen te zien, en dus niet ’s nachts of in de eenzaamheid.

Tijdens de veldtocht van Joram en Josafat tegen Moab trekt de profeet Elisa mee (2 Kon. 3). Wanneer er gebrek aan water is, raadplegen de koningen Elisa. Deze vraagt om de komst van een musicus, waarmee waarschijnlijk een lier- of harpspeler bedoeld is. Toen die ging spelen, ‘gebeurde het dat de hand van de HEERE over hem kwam’ (vs. 15). Daarna geeft de profeet de opdracht geulen in de wadi te graven.

Ware en valse profeten
Eerder kwam reeds ter sprake dat er profeten zijn die niet door de Heere gezonden zijn. Zij kunnen in de naam van andere goden spreken, of ze hebben boodschappen verzonnen die niet uitkomen (Deut. 13 en 18). Het onderwerp ‘ware en valse profetie’ heeft een bijzondere plaats in het boek Jeremia. De aanduiding ‘valse’ veronderstelt een verkeerde opzet, maar het is ook mogelijk dat de profeten zelf overtuigd waren van de juistheid van de boodschap. Andere aanduidingen, zoals ‘gezonden en niet-gezonden profeten’ of ‘wettige en onwettige profeten’ zijn ook bruikbaar. Geheel neutrale termen zijn in dit verband niet mogelijk.

De profeet Jeremia ontvangt boodschappen van God en geeft deze door. Er zijn echter ook andere profeten, met tegenovergestelde boodschappen. De Septuaginta vertaalt voor de duidelijkheid soms met ‘pseudoprofeet’, maar de Hebreeuwse tekst geeft dit onderscheid niet, en voor de hoorders in die tijd moet het zeer verwarrend zijn geweest.

In hoofdstuk 28 komt Jeremia tegenover Hananja te staan. Hananja profeteert dat het juk van de koning van Babel binnen twee jaar verbroken zal worden en dat koning Jojachin (Jechonia) en de weggevoerde tempelschatten uit de ballingschap naar Jeruzalem zullen terugkeren. De profeet Jeremia spreekt dit echter tegen: ‘Luister toch, Hananja, de HEERE heeft u niet gezonden. Ú echter hebt dit volk op leugen doen vertrouwen.’ (vs. 17) Daarna kondigt hij de spoedige dood van Hananja aan, en deze voorzegging komt uit. Op die manier komt het volk te weten wie echt het woord van de Heere spreekt.

Behalve op grond van de uitkomst van de profetie kon het volk ook op grond van andere zaken vaststellen wie een ware of valse profeet van de Heere was. Enige belangrijke kenmerken van valse profeten zijn:

a) Ze spreken woorden die het volk en het koningshuis welgevallig zijn; ze hebben nooit een confronterende (onheils)boodschap.
b) Ze roepen niet op tot bekering, maar stijven de zondaren in hun verkeerde gedrag (Jer. 23:14,17,22).
c) Ze hebben zelf een verkeerde levenswandel en tonen immoreel en goddeloos gedrag (Jes. 28:7; Jer. 23:11,14; 29:23).
d) Ze spreken woorden die niet in overeenstemming zijn met de Thora en de boodschap van de eerdere, ware profeten. Consistentie met de Thora (Jes. 8:19-20; Jer. 6:16) en eerdere profetie (Jer. 25:4; 26:5; 28:8) kenmerkt de ware profeten.

Deze kenmerken zijn nauw verwant met elkaar en overlappen elkaar ook gedeeltelijk. Ze kunnen globaal ingedeeld worden in twee groepen: de levenswandel van de profeet en zijn boodschap.

Smaakt bovenstaand boekfragment van prof. dr. Mart-Jan Paul en prof. dr. Jan Hoek naar meer? Bestel hier dan het boek 'Een stem uit de hemel. Gods spreken in de Bijbel en in onze tijd'.

ChristenvervolgingDuurzaamheidGeloofszekerheidOpvoedenIsraël

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft vandaag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...

India
Nieuws

Zes vermoorde christenen in India na maanden wachten begraven

Zes christelijke mannen die in mei werden ontvoerd en vermoord in de Indiase deelstaat Manipur, zijn maandag 16 november begraven. Hun lichamen lagen vijf maanden in een mortuarium. Nabestaanden weigerden hen te begraven zolang de autoriteiten...

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

SGP'er Bert-Jan Ruissen tweede op ranglijst meest actieve Europarlementariërs

SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen staat in de nieuwste ranking van meest actieve Europarlementariërs op plek 2 van de 720. Dat meldt de SGP op sociale media. Ruissen, die sinds 2019 in het Europees Parlement zit, maakt zich onder meer sterk...

CGK-synode
Nieuws

CGK-synode Hoogeveen bespreekt toekomst kerkverband: ook convenant met Rijnsburg op tafel

De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) gaat van 8 tot en met 11 december uitgebreid spreken over de toekomst van het verdeelde kerkverband. Daarbij komt ook de vraag aan de orde of een convenant mogelijk is met de gemeenten...

Charles
Nieuws

Koning Charles over christelijk geloof: “Het kompas dat al mijn handelen als vorst leidt”

Het christelijke geloof geeft richting aan het koningschap van Charles III. Dat zei de Britse vorst dinsdag bij de opening van de nieuwe General Synode van de Church of England. In Church House in Londen sprak hij over een geloof dat gedurende zijn...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Meerartikelen

Paul Coakley
Nieuws

Amerikaanse aartsbisschop waarschuwt eigen kerk voor politieke verdeeldheid

De politieke strijd tussen Republikeinen en Democraten mag de Amerikaanse Rooms-Katholieke Kerk niet verdelen. Daarvoor waarschuwt aartsbisschop Paul Coakley, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Tijdens een bijeenkomst van...

Doug Wilson
Nieuws

Gereformeerde predikant preekt opnieuw in Pentagon: 'Geen hoop voor Amerika buiten Jezus'

De gereformeerde predikant Doug Wilson heeft gisteren op uitnodiging van Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, opnieuw in het Pentagon gepreekt. Tijdens de maandelijkse kerkdienst stelde Wilson dat Amerika alleen hoop heeft door het...

John en Carla Offutt
Nieuws

Predikant en vrouw doodgereden na bruiloft kleinzoon; familie vergeeft bestuurster

Een Amerikaanse predikant en zijn vrouw zijn zaterdag om het leven gekomen bij een verkeersongeval, kort nadat de predikant het huwelijk van zijn kleinzoon had ingezegend. John en Carla Offutt (beiden 74) werden aangereden toen ze op weg waren naar...

Homokoppel
Nieuws

Zweedse kerk verplicht predikanten voorlopig niet om homostellen te trouwen

Predikanten binnen de Zweedse Kerk mogen voorlopig blijven weigeren om homostellen te trouwen als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat. Het kerkparlement heeft dinsdag een omstreden voorstel verworpen dat een einde moest maken aan die...

Schalk
Nieuws

SGP wil Belastingplan ook in senaat niet steunen: zorgen over eenverdieners

De SGP ziet in het Belastingplan voor 2027 onvoldoende terug van de beloofde aanpak van de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners. Senator Peter Schalk kondigde dinsdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan dat zijn fractie het...

nigeria
Nieuws

Open Doors: nog eens zeventien ontvoerde christenen overleden in Nigeria

Nog eens zeventien christenen uit de Nigeriaanse dorpen Ariko en Awon zijn volgens Open Doors in gevangenschap overleden. Zij werden eerder dit jaar ontvoerd door vermoedelijk islamitische Fulani-militanten. Vrijgekomen gijzelaars vertellen over...

paus
Nieuws

Paus krijgt rozenkrans tegen gezicht en reageert met een grap

Paus Leo XIV kreeg maandag 16 november een rozenkrans tegen zijn gezicht tijdens zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Een bezoeker gooide het gebedssnoer naar hem toe toen hij in de pausmobiel langs de menigte reed. De paus reageerde later...

Erik-Jan Verbruggen
Opinie

Pornografie is geen onschuldige snack, maar een bedreiging voor je geloof

Pornografie is voor veel christenen een verborgen worsteling. Het beïnvloedt hun kijk op seksualiteit, kan relaties beschadigen en zet het geloofsleven onder druk. Toch blijft het onderwerp in kerken vaak moeilijk bespreekbaar. Volgens Erik-Jan...

Jerke
Column

Het leukste buurtje van Assen heeft geen schuttingen

Mijn broertjes wonen antikraak. Voor wie dat niet kent: je woont tijdelijk en goedkoop in een pand dat anders leeg zou staan, met als voorwaarde dat je vertrekt zodra de eigenaar het nodig heeft. Je weet dus van tevoren dat je weggaat, alleen niet...

Kamer
Nieuws

Bikker hekelt "vechthuwelijk” kabinet, Stoffer ziet wagen van Staat tegen linkervangrail tot stilstand komen

Het kabinet gaat verder, maar de ChristenUnie en de SGP zijn nog niet gerustgesteld. Tijdens het Kamerdebat over de politieke crisis op dinsdag 17 november waarschuwde Mirjam Bikker voor een "vechthuwelijk” waarvan volgende generaties de rekening...

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De hoofdspreker van de dag is...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...