Gods openbaring is zuiver, maar niet adequaat

God 21 november 2022 Mart-Jan Paul en Jan Hoek
Jan Hoek en Mart-Jan Paul

In verband met de menselijkheid en tijdbetrokkenheid van Gods openbaring wordt dikwijls het begrip accommodatio (aanpassing) gehanteerd. Dit kan op een verantwoorde manier gehanteerd worden, maar bij dit concept is nauwkeurige afbakening van de betekenis wel essentieel. God heeft zich in Zijn neerbuigende goedheid inderdaad aangepast aan de mensen, in hun taal gesproken en hun voorstellingswereld gebruikt. Gods openbaring is zuiver en waarheidsgetrouw. God geeft zich zoals Hij is en laat zich in Zijn hart kijken.

Tegelijkertijd moeten we zeggen dat Gods openbaring niet adequaat (in de zin van alomvattend) is, want de oneindige God kan nooit door het eindige schepsel ten volle gekend worden. God wil zichzelf accommoderen teneinde zich aan mensen bekend te maken. God treedt mensen tegemoet zoals een moeder die haar taal aanpast aan het bevattingsvermogen van haar kind. Dat houdt echter niet in dat de HEERE zich zou aanpassen aan menselijke zondigheid of gebrekkigheid.

God treedt mensen tegemoet zoals een moeder die haar taal aanpast aan het bevattingsvermogen van haar kind.

God geeft geen onbetrouwbare informatie om ons daarmee als het ware tegemoet te komen in ons onbegrip. Het spreken in eenvoudiger taal dan de wetenschappelijke taal is iets anders dan het geven van verkeerde voorstellingen. In de laatste eeuwen zijn steeds meer wetenschappers het begrip accommodatie in het conflict tussen geloof en wetenschap gaan gebruiken. Dit is echter een uitbreiding van de oorspronkelijke betekenis. In de praktijk kreeg dit begrip een sleutelfunctie, om niet-passende uitspraken terzijde te schuiven. Het spreken in eenvoudige taal is in de opvoeding en het onderwijs noodzakelijk, maar het spreken moet wel zuiver zijn en er mogen geen verkeerde voorstellingen gegeven worden. Anders is er geen sprake meer van vereenvoudiging.

Verpakking en inhoud
Een tweedeling van de Schrift in twee soorten betrouwbaarheid, waarbij dan wordt onderscheiden tussen verouderde kennis en achterhaalde verpakking enerzijds en blijvende boodschap anderzijds, is niet te rechtvaardigen door verwijzing naar accommodatie. Nogmaals, het is waar (en bijzonder mooi!) dat God in Zijn communicatie zich diep naar ons toebuigt en zich verregaand aanpast aan ons beperkte menselijke bevattingsvermogen, maar dat houdt niet in dat deze accommodatie zonde, fouten, tegenspraak of misverstand met zich mee zou brengen. De menselijkheid van Gods openbaring houdt nergens in dat God of dat Jezus Christus achterhaalde, onjuiste voorstellingen hebben geleerd (zoals bijvoorbeeld vanaf de zeventiende eeuw door moderne theologen en filosofen is beweerd) en dat wij als moderne, verlichte mensen het recht zouden hebben uit de Bijbel weg te filteren wat niet met onze opvattingen volgens de huidige stand van de wetenschap overeenkomt.

Laten we als voorbeeld de hemelvaart van onze Heere Jezus Christus nemen. De evangelist Lukas vertelt heel eenvoudig hoe Jezus verdwijnt achter de wolk die Hem wegneemt uit het gezicht van de discipelen. Er is geen sprake van lichtjaren reizen door het heelal, evenmin van doorbreking van de zwaartekracht dankzij astronomische snelheden. In de taal van toen heet het dat Jezus’ voeten zich losmaakten van de aarde en dat Hij verdween achter een wolk. Dat is zeker geaccommodeerde taal. In de taal van nu zouden we kunnen zeggen dat Jezus in een andere dimensie overging en zo aan het bereik van de menselijke zintuigen werd onttrokken. We moeten ons realiseren dat ook die omschrijving een menselijke, feilbare voorstelling is van een goddelijke werkelijkheid die ons begrip ver te boven gaat. We beschikken nu eenmaal slechts over gebrekkige menselijke voorstellingen en modellen van de werkelijkheid. Het zou echter pertinent onjuist zijn om met een beroep op accommodatie te leren dat het verheerlijkte lichaam van Jezus Christus niet werkelijk verplaatst is in een andere, hemelse ruimte.

Concluderend zien we zeker de betekenis van het concept ‘accommodatie’ voor het verstaan van Gods openbaring, maar wijzen we tegelijkertijd op het velerlei misbruik dat hiervan is en wordt gemaakt.

Concluderend zien we zeker de betekenis van het concept ‘accommodatie’ voor het verstaan van Gods openbaring, maar wijzen we tegelijkertijd op het velerlei misbruik dat hiervan is en wordt gemaakt. We stemmen in met W.J. Ouweneel: ‘De Schrift spreekt waar en betrouwbaar, ook wanneer zij spreekt over de natuur en de geschiedenis - als men dit spreken althans strikt beziet vanuit het gezichtspunt van het geloof, niet van de natuur- of geschiedwetenschap.’

Open vizier
Wie de klassieke visie op openbaring ook vandaag nog aanhangt, kan het verwijt krijgen daardoor voor de moderne mens de toegang tot Gods boodschap te belemmeren. De gelovige zou zichzelf door zo'n beroep op openbaring onttrekken aan redelijke verantwoording van zijn of haar geloof en vluchten in een bomvrije kazemat, die in werkelijkheid een zandkasteel is. Dat verwijt is niet terecht. Als gelovigen weten we ons geroepen met open vizier en in een ontvankelijk luisterhouding aan het gesprek met andersdenkenden deel te nemen. Argumenten kunnen daarbij worden uitgewisseld en gewogen met respect voor wederzijdse fundamentele overtuigingen.

Daarbij vertrouwt de christen op de Geest die met innerlijke overredingskracht mensen inwint voor de waarheid van God. De HEERE zorgt er zelf voor door Zijn Geest dat Zijn openbaring ‘landt’ in het leven van mensen, zodat deze Hem leren kennen in existentiële verbondenheid, in de ervaring van geloof, hoop en liefde. Het belangrijkste middel dat de Heilige Geest gebruikt om mensen zover te brengen is de Bijbel. Via het geschreven en gepredikte Woord komen we tot het vleesgeworden Woord, Christus, en in de leerschool van Christus ontdekken we steeds meer schatten in het geschreven Woord.

Smaakt bovenstaand boekfragment van prof. dr. Mart-Jan Paul en prof. dr. Jan Hoek naar meer? Bestel hier dan het boek 'Een stem uit de hemel. Gods spreken in de Bijbel en in onze tijd'.

ChristenvervolgingGeloofszekerheidIsraëlOpvoedenDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Of beluister op:

Meerartikelen

doop
Nieuws

Bijna 10.000 volwassenen gedoopt in Church of England in 2025: mogelijk hoogste aantal ooit

In de Church of England zijn vorig jaar 9.900 volwassenen gedoopt. Dat zijn er ongeveer 1.300 meer dan in 2024. Volgens het kerkverband ligt het aantal mogelijk hoger dan ooit, al ontbreken de gegevens om dat met zekerheid vast te stellen. De cijfers...

Hoskin
Nieuws

Oprichter Book of Hope overleden: Bob Hoskins bracht miljoenen kinderen het Evangelie

Bob Hoskins, oprichter van de christelijke zendingsorganisatie OneHope, is zaterdag 14 november op 90-jarige leeftijd overleden. Met het werk dat begon onder de naam Book of Hope wilde hij kinderen wereldwijd in aanraking brengen met het Evangelie....

Bijbel
Nieuws

Statenvertalers bouwden voort op oudere Bijbelvertaling

Meer dan de helft van de tekst van het Oude Testament in de Statenvertaling komt overeen met de oudere Deux-Aesvertaling. Dat blijkt uit onderzoek van Kees Jan van Linden, die maandag 16 november promoveerde aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De...

zwart
Nieuws

Rapport: 44 procent meer aanvallen en bedreigingen tegen christenen in Europa

Het aantal geregistreerde aanvallen en bedreigingen tegen christenen in Europa is in 2025 met 44 procent gestegen. Dat meldt OIDAC Europe in het maandag verschenen jaarrapport. De organisatie registreerde minstens 395 incidenten die gericht waren...

Rosaline Ratering-McDonald
Column

Wat zou Jezus doen in de supermarkt?

We vertellen elkaar dat we gezonder moeten eten, meer moeten bewegen en moeten stoppen met roken. Maar hoe eerlijk is die boodschap als onze omgeving ons voortdurend verleidt tot ongezonde keuzes? Volgens leefstijltrainer en stoppen-met-roken-coach...

Sarina Kriek
Column

We willen kinderen beschermen, maar maken we ouders vooral bang?

We willen kinderen beschermen en geen enkel signaal van onveiligheid missen. Maar wat gebeurt er als die zorg omslaat in angst en controle? Sarina Kriek ziet hoe ouders en professionals daardoor soms tegenover elkaar komen te staan, terwijl juist...

Jeroen
Getuigenis

Jeroen verloor zijn moeder en vluchtte in het uitgaansleven: "Toen kwam Jezus dichtbij"

Jeroen Timmermans groeit op in een warm katholiek gezin in Midden-Limburg. Maar wanneer zijn moeder overlijdt, raakt hij als twintigjarige student de weg kwijt. Hij probeert zijn verdriet te verdringen met feesten en alcohol. Tot hij na een nacht...

Johan van Heuven
Interview

Johan brak met jarenlange pornoverslaving: “God hielp mij moedig te zijn”

“Je schaamt je oog uit je kop, maar je durft het niet op te biechten", vertelt Johan van Heuven. Jarenlang zat hij gevangen in een pornoverslaving die hem twee huwelijken kostte. Ook zijn geloofsleven stond op losse schroeven. Maar toen het niet...

Meerartikelen

Mirjam Moolhuizen
Nieuws

Mirjam Moolhuizen heeft een zeldzame auto-immuunziekte: "Ik kan niet genezen; mijn toekomst ligt in Gods handen"

Jarenlang stond Mirjam Moolhuizen (56) met plezier in een drogisterij. Ze hield ervan om mensen te helpen, een luisterend oor te bieden en tijd voor klanten te nemen. Tot een ziekte haar leven ingrijpend veranderde. Door systemische sclerose, een...

Kerk wint prijs
Persbericht

Kerk redt dak met gesponsorde dakpannen en wint prijs voor creatieve geldwerving

Een kerkdak redden door dakpannen te laten sponsoren, honderden dorpsbewoners samenbrengen tijdens een maaltijd en kinderen enthousiast maken voor Bijbelverhalen met een spaaralbum. Drie kerkelijke initiatieven zijn zaterdag 14 november in Nijkerk...

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Papendrecht: ds. W. J. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. W. J. Westland (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan en volgt in wijk Oost ds. C. H. Bijl op. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Wes Huff
Nieuws

Populaire apologeet Wes Huff trekt zich terug na plagiaatbeschuldigingen

De Canadese apologeet Wes Huff, bekend van zijn optreden in de populaire podcast van Joe Rogan, trekt zich voorlopig terug vanwege plagiaatbeschuldigingen. Huff is vicevoorzitter van Apologetics Canada, een organisatie die het christelijk geloof...

Taiwan
Nieuws

Vier eeuwen katholieke missie op Taiwan, met een Nederlands hoofdstuk

Taiwan heeft zaterdag 14 november de komst van de eerste katholieke missionarissen herdacht. Honderden gelovigen kwamen daarvoor samen in de havenstad Keelung. Dat meldt AsiaNews. Het jubileum voert terug naar 1626, toen Spaanse dominicanen in het...

Kerk Bagdad
Nieuws

Irak opent eerste koptische kathedraal en roept gevluchte christenen op terug te keren

In de Iraakse hoofdstad Bagdad is de eerste koptisch-orthodoxe kathedraal van het land ingewijd. Bij de opening riepen verschillende Iraakse bestuurders christenen die vanwege oorlog en vervolging hun thuisland ontvluchtten op om terug te keren....

China
Nieuws

China heft beperkingen voor vier leden Zion-kerk op, acht anderen blijven vastzitten

Vier leden van de Chinese Zion-kerk hoeven zich niet langer aan borgtochtvoorwaarden te houden. De autoriteiten hieven de maatregelen op dinsdag 10 november op, meldt de kerk. Acht andere leiders en medewerkers van de gemeente zitten nog altijd...

Jezusbeeld
Nieuws

Brit mag Litouwen niet verlaten na vernieling Jezusbeeld

De Litouwse politie heeft een Britse man opgespoord die wordt verdacht van het vernielen van een Jezusbeeld bij een kerk in Vilnius. Het beeld werd woensdagavond 11 november van een kruis gehaald en brak op straat in stukken. De verdachte is...

Parlementsgebouw Londen
Nieuws

Engeland verleent vrouwen die veroordeeld zijn voor abortus gratie

Vrouwen in Engeland en Wales die in het verleden zijn veroordeeld voor het beëindigen van hun zwangerschap, krijgen vanaf vandaag automatisch gratie. Ook vrouwen die na de wettelijke abortusgrens van 24 weken een zwangerschap beëindigden, vallen...

kerk
Nieuws

Pastoor laat Onze Vader opnieuw bidden omdat het te zacht klinkt

De Oostenrijkse pastoor Marek Ciesielski heeft tijdens een Sint-Maartensviering in Innsbruck het Onze Vader laten herhalen, omdat de aanwezigen nauwelijks hoorbaar meebaden. Volgens een moeder dreigde hij daarbij de kerk op slot te laten doen. De...

Negen mensen omgekomen tijdens schietpartij in kerk
Nieuws

Drie mannen ter dood veroordeeld na bloedbad in Jordaanse kerk

Drie mannen zijn in Jordanië ter dood veroordeeld voor de bloedige aanslag op een Grieks-orthodoxe kerk in oktober. Bij de schietpartij tijdens een uitvaartdienst kwamen negen mensen om het leven. Daarnaast raakten tientallen mensen gewond. Dat...