Hoofdlettergebruik in de Statenvertaling is geen achterhoedediscussie

God 29 september 2022 Lourens Dorst
Statenvertaling

De eerste druk van de Statenvertaling dateert van het jaar 1637. In de negentiende eeuw, dus twee eeuwen later, is er een bepaald hoofdlettergebruik geïntroduceerd in de Statenvertaling* dat betrekking heeft op de persoonlijke voornaamwoorden (mij, hij) en de bezittelijke voornaamwoorden (mijn, zijn), de zogenaamde eerbiedskapitalen. En sindsdien heeft de Statenvertaling dat specifieke hoofdlettergebruik.

Mijn stelling is nu dat deze eerbiedskapitalen een meer gelaagde en daardoor veel rijkere lezing van de Heilige Schrift verhinderen. Deze stelling wil ik graag toelichten met een Schriftuurlijk voorbeeld uit het Bijbelboek Richteren, hoofdstuk 14, waarin het gaat over Simson, de Nazireeër Gods en richter.

De verzen 5 en 6 zijn hierna weergegeven in drie Bijbelvertalingen, waarvan de eerste twee, de Authorized Version en de Statenvertaling 1657, de eerbiedskapitalen niet kennen.

Mijn stelling is nu dat deze eerbiedskapitalen een meer gelaagde en daardoor veel rijkere lezing van de Heilige Schrift verhinderen.

5. Then went Samson down, and his father and his mother, to Timnath, and came to the vineyards of Timnath: and, behold, a young lion roared against him.
6. And the Spirit of the LORD came mightily upon him, and he rent him as he would have rent a kid, and he had nothing in his hand: but he told not his father or his mother what he had done.

Judges 14 Authorized Version

what he had done
1. what the Spirit of the LORD had done
2. what Samson had done

5. Alsoo gingh Simson met sijnen vader ende sijne moeder henen af, na Thimnath: als sy nu quamen tot aen de wijngaerden van Thimnath; siet daer, een jonge leeuw, brullende hem te gemoete.

6. Doe wert de Geest des HEEREN veerdigh over hem, dat hy hem van een scheurde, gelijck men een bocksken van een scheurt, ende daer en was niets in sijne hant: doch hy en gaf sijnen vader ende sijner moeder niet te kennen, wat hy gedaen hadde.

Richteren 14 Statenvertaling 1657

wat hy gedaen hadde
1. wat de Geest des HEEREN gedaen hadde
2. wat Simson gedaen hadde

5. Alzo ging Simson met zijn vader en zijn moeder henen af naar Timnath. Als zij nu kwamen tot aan de wijngaarden van Timnath, ziedaar, een jonge leeuw, brullende hem tegemoet.
6. Toen werd de Geest des HEEREN vaardig over hem, dat hij hem vaneenscheurde gelijk men een bokje vaneenscheurt, en er was niets in zijn hand; doch hij gaf zijn vader en zijn moeder niet te kennen wat hij gedaan had.

Richteren 14 Statenvertaling

wat hij gedaan had
1. wat Simson gedaan had

En het is niet nodig om een keuze te maken, want deze twee betekenissen, die naar mijn overtuiging beide waar zijn, laten de gelaagdheid en de ongekende rijkdom van de Heilige Schrift zien.

Nu, wat ik wil duidelijk maken is het volgende: tijdens mijn persoonlijk Bijbellezen in de Authorized Version, in Judges 14, las ik de woorden: what he had done. En toen heb ik mij de 'kinderlijke' vraag gesteld: who is he?

Toen ging ik terug naar het begin van het Bijbelvers, en toen wist ik het antwoord: the Spirit of the LORD! Zo mooi vond ik dat, om te ontdekken dat Simson aan zijn vader en moeder had kunnen vertellen wat God, de HEERE, wat de Geest van God, gedaan had! Eerst God alle eer!

Maar he is ook Simson zelf, want hij, Simson, was er ook helemaal bij betrokken. Daarom ook: wat Simson gedaan had, in de tweede plaats.

Eerst God, dan de mens.

En het is niet nodig om een keuze te maken, want deze twee betekenissen, die naar mijn overtuiging beide waar zijn, laten de gelaagdheid en de ongekende rijkdom van de Heilige Schrift zien.

Echter, dit alles gaat niet op voor de huidige Statenvertaling - zoals hierboven is te zien -want in die Bijbelvertaling verwijst het woord hij - met een kleine letter - altijd uitsluitend naar een mens.

Mijn pleidooi is om het in de negentiende eeuw ingevoerde hoofdlettergebruik, de eerbiedskapitalen, volledig uit de Statenvertaling te halen, opdat een meer gelaagde en rijkere lezing van de Heilige Schrift ontsloten wordt.

Conclusie
Met de woorden over Simson uit het Bijbelboek Richteren heb ik willen aantonen, wat (naar mijn overtuiging) voor de Heilige Schrift als geheel geldt, namelijk: In een Bijbelvertaling zonder eerbiedskapitalen zijn er, voor de woorden mij en mijn of hij (hem) en zijn, voorkomende in een bepaald Bijbelvers, telkens de volgende drie mogelijkheden:

1. De woorden verwijzen naar God alleen (Jesaja 51:3).
2. De woorden verwijzen naar God en naar de mens (Psalm 22:9*).
3. De woorden verwijzen naar de mens alleen (Psalm 51:4-5).
* Dit zeiden zij van David en van de Christus.

De leiding van de Heilige Geest, de Geest van God, kennis van de Heilige Schrift en van de geloofsleer, en geoefend zijn in het Bijbellezen, zijn benodigd om per uniek woordje mij / mijn (en soortgelijke woorden) de keuze te maken tussen deze drie opties.

Op grond van de (nu toegelichte) stelling wil ik het volgende pleidooi houden: Mijn pleidooi is om het in de negentiende eeuw ingevoerde hoofdlettergebruik, de eerbiedskapitalen, volledig uit de Statenvertaling te halen, opdat een meer gelaagde en rijkere lezing van de Heilige Schrift ontsloten wordt, welke dan is tot de meerdere eer en glorie van de Naam aller namen, de Naam van God, de HEERE.

Lourens Dorst (rechtsboven op de kleine foto) is belijdend lid van de Hersteld Hervormde Kerk.

* bron: Gereformeerde Bijbelstichting | bron Schriftplaatsen: www.Statenvertaling.nl

Praatmee

Beluister onze podcast

#395 Jeffrey & ds. Bas van der Graaf over een stille opwekking: zijn kerken er klaar voor?
Of beluister op:

Meerartikelen

Brandweer
Nieuws

Drie Edese kerken in vijf dagen tijd doelwit van brandstichting

In Ede is binnen vijf dagen tijd bij drie verschillende kerken brand gesticht. Dat meldt het Nederlands Dagblad. De politie onderzoekt of er een verband bestaat tussen de drie branden en roept getuigen op zich te melden. De gemeente Ede heeft kerken

Zuid-Soedan
Nieuws

Christelijke bekeerling met de dood bedreigd in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Een Soedanese christen leeft in groot gevaar in een vluchtelingenkamp in Zuid-Soedan. Hij ontvangt doodsbedreigingen vanwege zijn recente bekering tot het christelijk geloof. Het gaat om de 31-jarige Mosab Haroon Ahmed. Twee jaar geleden sloeg hij op

Ds. C. W. Rentier
Video

Ds. Cees Rentier: 'Kerken kunnen beter niet meedoen aan organisatie iftar-maaltijden'

Steeds vaker vinden iftar-maaltijden plaats in kerkgebouwen. Soms wordt de ruimte alleen verhuurd, maar vaker draagt een kerk ook haar steentje bij aan de organisatie. Stichting Evangelie & Moslims stelt dat christenen zulke maaltijden niet zelf zoud

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt waarom God volgens hem van feestvieren houdt

"God houdt kennelijk van feestvieren en Gods kinderen hebben de Bijbelse opdracht om levensgenieters te zijn", aldus Wilkin van de Kamp. In een nieuwe aflevering van de serie 'Begin je dag met God' vertelt de spreker en schrijver dat vrolijk zijn, pl

Makers podcast 'Ik zal er zijn'
Persbericht

Ontmoetingsdag in Wezep over leven met een onvervulde kinderwens

Op zaterdagmiddag 14 maart 2026 wordt in de Noorderlichtkerk in Wezep de ‘Ik zal er zijn’-dag georganiseerd. Deze ontmoetingsdag staat in het teken van leven met een onvervulde kinderwens en wil ruimte bieden voor erkenning, geloof, hoop en verbindin

Mannenzang Veen
Persbericht

Mannenzang Veen staat in teken van ‘Hoop en verlossing’

Op D.V. vrijdagavond 6 maart 2026 wordt in Veen voor de vierde keer de Mannenzang Veen gehouden. Het thema van de avond luidt: ‘Hoop en verlossing’. Na een succesvolle derde editie hopen de organisatoren opnieuw veel mannen te verwelkomen om samen Go

Verwoest flatgebouw na Russische raketaanval
Nieuws

Christelijke alliantie roept op tot gebed voor door oorlog verscheurd Oekraïne

Vier jaar na het begin van de verwoestende oorlog in Oekraïne roept de European Evangelical Alliance (EEA) christenen in heel Europa op om te blijven bidden. De organisatie deed die oproep eerder deze week via haar website. Inmiddels heeft de oorlog

Bikker Stoffer
Nieuws

Randstadkabinet en het belang van de zondag: Dit waren de bijdrages van CU en SGP

Tijdens het debat over de regeringsverklaring in de Tweede Kamer hebben de SGP en de ChristenUnie hun zorgen geuit en advies gegeven aan het nieuwe kabinet. De partijen benadrukten de noodzaak van een eerlijk beleid, aandacht voor kwetsbare groepen e

Meerartikelen

Mexico
Verdieping

Geweld Mexico explodeert: wat is de situatie van de miljoenen christenen in het land?

Mexico is opnieuw in de greep van geweld na de dood van een van de machtigste drugsleiders van het land en misschien wel ter wereld. In verschillende regio’s braken schietpartijen uit, werden wegen geblokkeerd en gingen voertuigen in vlammen op. Wat

Jaïr Sagström en Karen Lüling - Sagström
Interview

In Israël vindt een stille opwekking plaats: "We zien levens veranderen"

Israël is geen land waar je het geloof gemakkelijk deelt. Wie als Jood openlijk Jezus volgt, stuit op weerstand. Gemeenten opereren voorzichtig en geloof blijft meestal buiten het publieke domein. Toch is Alpha aanwezig. Niet zichtbaar op straat en n

Jetten
Nieuws

Chris Stoffer geeft minister-president Rob Jetten Statenbijbel en een Bijbels advies

Het begint bijna een traditie te worden. Nadat SGP-leider Chris Stoffer vorig jaar een Statenbijbel overhandigde aan de destijds nieuwe premier Dick Schoof, gaf hij er woensdag ook één aan Rob Jetten. Die werd deze week beëdigd als minister-president

Leo Smits
Opinie

De Bijbel geeft geen tijdlijn voor de eindtijd

Veel christenen willen weten waar de wereld naartoe gaat en zoeken houvast in schema’s en tijdlijnen over de eindtijd. Maar doen we de Bijbel daarmee wel recht? In dit opiniestuk zet Leo Smits vraagtekens bij futuristische eindtijdvisies die proberen

Chris Stoffer
Nieuws

SGP kritisch op kabinet Jetten: “Te weinig oog voor kwetsbaar leven en gezinnen”

SGP-leider Chris Stoffer is kritisch op het nieuwe kabinet onder leiding van premier Rob Jetten. In aanloop naar het debat over de regeringsverklaring spreekt hij van te drastische bezuinigingen en blinde vlekken in het beleid. “Er is te weinig oog v

Britse agenten in gesprek met omstanders
Nieuws

Lof voor Britse politieagente die straatprediker beschermt na protest van moslims

Een politieagente in Londen krijgt veel waardering nadat zij het onlangs opnam voor een straatprediker. Tijdens een evangelisatieactie in de wijk Whitechapel ontstond een gespannen situatie nadat een groep moslims op het vertrek van de straatprediker

Mexicaans leger
Nieuws

Mexicaanse kerken hopen op verlichting na dood beruchte kartelleider

De dood van een belangrijke Mexicaanse drugsleider raakt ook direct het leven van honderden kerken. Het Mexicaanse leger doodde onlangs Rubén Oseguera, leider van het Jalisco New Generation Cartel (CJNG). Deze criminele organisatie staat bekend om ge

Grote Kerk Alkmaar
Video

Terugkijken: CU Alkmaar wil spoeddebat vanwege geweigerde kerkdienst in Grote Kerk

Vorige maand werd bekend dat de protestantse gemeente Alkmaar de Grote Kerk van Alkmaar niet mag huren voor een kerkdienst. De weigering leidde zowel binnen als buiten Alkmaar tot veel verontwaardiging. Nadat de CU-fractie van Alkmaar hier eerder al

ICE-agenten
Nieuws

Iraanse christen in Amerika vreest uitzetting: ‘Terugkeer kan mijn dood betekenen’

Een christelijke vrouw die als kind uit Iran werd geadopteerd en in Amerika opgroeide, dreigt te worden uitgezet. De vrouw zou namelijk nooit beschikt hebben over een Amerikaans staatsburgerschap. Later kwam er een wet die veel adoptiekinderen automa

Ds. W. J. C. van Blijderveen
Video

HHK-predikant vraagt tijdens preek of zijn glas opnieuw gevuld kan worden

In een recente preek gebruikte ds. W. J. C. van Blijderveen (HHK) een levensecht voorbeeld om zijn boodschap te verduidelijken. De predikant vroeg namelijk aan een jongen uit de kerk of hij zijn lege glas kon vullen. Daarmee wilde hij het verschil la

Lars Gerfen en Mirjam Kerkhof
Interview

Zo beleven Sela-zangers de lijdenstijd: "Als gezin vieren we het avondmaal"

Tientallen keren staan ze voor volle kerken met hun paasconcerten. Hoe leeft de lijdenstijd bij Sela-zangers Lars Gerfen en Mirjam Kerkhof persoonlijk? “Ik vind het bijna oneerbiedig om in de lijdenstijd veertig dagen geen suiker te eten. God vraagt

De Leidsche Hoeven
Opinie

Reformatorische zorginstelling laat cliënten en hun ouders in de steek

Toen de brand uitbrak op de zorgboerderij waar ons kind zijn dagbesteding had, overheerste één gevoel: dankbaarheid dat iedereen veilig was. Gebouwen kun je herbouwen. Spullen kun je vervangen. Dat was op dat moment bijzaak. Daarna nam de zorgorganis