Gert-Jan Segers spreekt over vier vrijheden van een beschaafde samenleving: "Ankers in stormachtige tijden"

Nieuws 21 september 2022 Redactie
Gert-Jan Segers

Woensdag en donderdag vinden de belangrijkste politieke debatten van het jaar plaats. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen wordt er gedebatteerd over het kabinetsbeleid van komend jaar. Dit beleid werd, samen met de begroting, op Prinsjesdag gepresenteerd. Gert-Jan Segers, fractievoorzitter van de ChristenUnie, sprak tijdens zijn bijdrage over vrijheden. Onder meer onderwijsvrijheid, antisemitisme en de zorgverzekeraar Pro Life kwamen voorbij in zijn bijdrage. Lees hieronder zijn volledige bijdrage. 

Het is een wat onbekender deel van mijn leven dat ik niet alleen 15 jaar in Friesland heb gewoond, maar ook in het buitenland heb geleefd. Ik heb een jaar in de Verenigde Staten gewoond, in Washington DC. Een prachtige stad waar vrijheid en democratie in ere worden gehouden met herdenkingsplaatsen en indrukwekkende musea. Maar ook een stad waar zichtbaar is en werd dat woorden en filmpjes die zijn opgenomen hun uitwerking hebben. En dan heb ik het uiteraard over de bestorming van het Capitool. Ook woorden en filmpjes die hier worden uitgesproken en opgenomen hebben betekenis. Het is van belang om dan de grenzen van vrijheid ook te verdedigen. 

In die stad stond ik voor het Memorial van Franklin Delano Roosevelt. Oud-president, nazaat van Zeeuwse migranten.

Op dat Memorial staan de beroemde vier vrijheden vermeld uit zijn State of the Union van 1941. Midden in de oorlog en juist in tijden van grote dreiging formuleerde hij vier vitale waarden, vier vrijheden van een beschaafde samenleving. Van elke beschaafde samenleving.

  • Freedom from want, vrij zijn van gebrek.
  • Freedom from fear, vrij zijn van angst.
  • Freedom of speech, de vrijheid van meningsuiting.
  • Freedom of worship, de vrijheid van godsdienst.

Vier vrijheden die ook voor ons hier en nu ankers kunnen zijn in hele woelige tijden. In tijden van polarisatie, politieke verdeeldheid, een tijd van omgekeerde vlaggen. Tijden van een grootschalige oorlog op ons continent en tijden van grote economische onzekerheid, waarin veel mensen zeggen: ik red het niet meer. We hebben ankers nodig omdat wij in stormachtige tijden leven. En dat doen we al een tijd.

Het bestuur van ons land krijgt steeds meer het karakter van crisismanagement. 

We hebben een bankencrisis gehad, een financiële crisis, een economische crisis, een asielcrisis, een Coronacrisis. We hebben al langer een klimaatcrisis, nu ook een stikstofcrisis. We hebben een oorlog in Oekraïne, een bestaanszekerheidcrisis, een crisis in de opvang van vluchtelingen. En politiek en bestuurlijk hebben we een vertrouwenscrisis.

Die crises zijn ons niet alleen overkomen, ze zijn óók onze eigen schuld. Oorlog, vluchtelingenstromen, pandemieën: we hebben het niet in eigen hand. Het bieden van zekerheid, een overheid die vertrouwen geeft, die handelt vanuit een visie, vanuit een richting: dát is een keuze.

Het bestuur van ons land krijgt steeds meer het karakter van crisismanagement en dat is zowel het gevolg als deels ook de oorzaak van die crises. Met de overheid als ‘crisismanager’ springen we van ijsschots naar ijsschots, met het bange gevoel dat dat niet eindeloos goed kan blijven gaan. We hebben een crisisstructuur in en rond het kabinet, oververhitte debatten in deze Kamer, polarisatie in het maatschappelijke debat en in de samenleving gevoelens van onbehagen, onzekerheid en richtingloosheid.

Als we nu iets nodig hebben, is dat wel een helder ideaal, een visie zou ik tegen de minister-president willen zeggen. En dan niet van de oogarts, maar op basis van onze diepste overtuiging. Een groter verhaal over wat we belangrijk vinden voor Nederland.

De vier vrijheden van Franklin Roosevelt kunnen ons daarbij helpen. Als waarden waarop we ons richten juist op momenten dat het stormt.

1. Freedom from want, vrij zijn van gebrek
Het tegenovergestelde van deze vrijheid is het beklemmende tekort dat veel Nederlanders nu aan het eind van de maand hebben en het begin van een onzekere winter. Als mensen het niet meer redden, dan hebben we een overheid nodig die werk maakt van bestaanszekerheid. Wat dan nodig is, is de heldere geruststelling dat we niemand in dit land aan zijn financiële lot overlaten.

Als mensen het niet meer redden, hebben we een overheid nodig die werk maakt van bestaanszekerheid.

En ik zie dat het kabinet dat ook probeert te doen. Zelfs deze week nog meer dan in augustus is afgesproken. Wat mij betreft, zegt de premier dat ook luid en duidelijk, zoals dat in het begin van de Coronacrisis klonk:. "Wat het ook moge kosten, we laten u niet aan uw lot over."

Een land waarin mensen gevrijwaard zijn van gebrek is een andere samenleving dan die van de laatste decennia. En een andere overheid dan die van de jaren negentig die vooral concurrentie wilde aanjagen en de markt zijn werk wilde laten doen. Daarom is onze energiemarkt geliberaliseerd en hebben we nu 60 aanbieders. Daarom moesten we genadebrood eten toen we aanschoven en vroegen: zou er alstublieft een prijsplafond mogen komen. 

Ik vind dat we meer regie moeten krijgen over onze energievoorziening. Dat we moeten terugkeren op onze neoliberale schreden. Zoals we dat al doen op het gebied van de woningmarkt, wat steeds meer volkshuisvesting wordt. Zoals we de regie over ruimtelijke ordening weer naar de ovehreid toetrekken. Zo moet ook het publieke belang van de energievoorziening weer meer in handen van de overheid komen te liggen. Met meer zeggenschap en meer toezicht.

Nu was het omdat de Europese Commissie er de ruimte voor gaf en omdat de grote energieleveranciers wilden meewerken, maar anders was het prijsplafond voor de energierekening alleen maar een mooi plan gebleven.

Ik ben blij dat ‘ie er alsnog komt en ik dank de fracties van PvdA en GroenLinks ook voor hun inbreng hierbij. Maar de vragen over de hoogte van het gekozen prijspeil leven ook bij mij. Kan ik ervan uitgaan dat het kabinet ervoor zorgt dat dit écht meer zekerheid biedt? Zeker bij elektriciteit lijkt mij die prijs vrij hoog, omdat die hoger is dan de huidige prijs.

De uitgangspunten van het neoliberalisme doen nog steeds hun werk en niet alleen als het om onze energie gaat. Met veel marktwerking en veel concurrentie en te weinig zekerheid van een overheid vragen we het meeste van mensen die het minst weerbaar zijn. En dat is gewoon niet rechtvaardig.

Boeren werden de fuik ingedreven van investeringen, schulden, intesivering en grootschaligheid.

Mensen met de laagste inkomens hebben vaak de minste zekerheid in hun werk, worden eruit gedrukt op een overspannen woningmarkt en leven gemiddeld korter dan anderen. Nieuwkomers in dit land moesten hun eigen inburgering inkopen en bleven zo op grote afstand staan van onze samenleving.

En boeren werden de fuik ingedreven van investeringen, schulden, intensivering, grootschaligheid en horen nu eerder iets over de opkoop van hun boerderij, dan hoe ze geholpen kunnen worden om de omslag te maken naar kringlooplandbouw. Dat is niet rechtvaardig.

Met de mond hebben we afscheid genomen van het neoliberalisme, al een paar jaar klinkt dat ook hier in debatten iedere keer weer, maar we zullen er ook in ons beleid nog veel meer afscheid van moeten nemen. Wat we nu nodig hebben is een overheid die weer bestaanszekerheid biedt, die de bodem optilt, die de menselijke maat hanteert. En een samenleving van noaberschap, van omzien naar elkaar.

2. Freedom from fear, vrij zijn van angst
Met een brute oorlog van Rusland tegen en in Oekraïne is er reden voor angst. Angst voor Russische agressie, zoals we nog steeds de dreiging ook hebben van jihadisme.

We kunnen die angst alleen beteugelen als we in staat zijn onszelf en onze vrijheid te verdedigen. En dit kabinet gaat eindelijk doen wat we al heel lang geleden hebben beloofd: we gaan 2 procent van ons inkomen besteden aan onze krijgsmacht.

Oekraïne laat zien dat Europa niet in staat is zichzelf te verdedigen. 

Eindelijk. Dat is een bittere noodzaak. Want Oekraïne laat zien dat Europa niet in staat is zichzelf te verdedigen. Mijn vraag aan het kabinet is wel, dat als we nu voldoen aan onze internationale verplichting om de NAVO-norm te halen, of het dan ook niet de hoogste tijd is om opnieuw te voldoen aan die andere internationale verplichting, namelijk om 0,7 procent van ons inkomen te besteden aan de hulp aan de allerarmsten elders in de wereld.

Er is ook alle reden om angst te hebben voor de gevolgen van klimaatverandering. Opwarming van de aarde. Van op de ene plek en het ene moment veel te veel regen en dan weer totale droogte. Vooral jongeren hebben die angst. En dat is zeer begrijpelijk, want het gaat om hun toekomst.

Als we mensen zoveel als mogelijk willen vrijwaren van angst, dan moeten we minder uitstoten, minder vervuilen, minder verspillen, minder afhankelijk zijn van gas uit Rusland en olie uit Golfstaten, meer inzetten op een duurzame economie, op onze eigen, schone energie en op een leven waarin we niet meer verslaafd zijn aan meer, maar genieten van genoeg. Ik moedig het kabinet aan om door te gaan op deze weg en werk te maken van rentmeesterschap en zo deze angst tegen te gaan. 

3. Freedom of speech, vrijheid van meningsuiting
De vrijheid van meningsuiting is bedoeld om de waarheid te kunnen zeggen, om het vrije debat te voeren, maar hij wordt gebruikt voor beledigingen, bedreigingen, racisme, antisemitisme. Zelfs hier in dit huis ontspoort het vrije woord geregeld. Ik had het opgeschreven voordat de interrupties waren gepleegd. 

Ik kan niet begrjipen waarom misbruik van de vrijheid van meningsuiting nog steeds zo vaak onbestraft blijft en antisemitisme nog zoveel ruimte heeft. 

Je mag in dit land gelukkig bijna alles zeggen. Maar ik kan niet begrijpen waarom misbruik van deze vrijheid nog steeds zo vaak onbestraft blijft. Dan licht ik er een misbruik uit: antisemitisme. Waarom heeft dat nog zoveel ruimte? Antisemitische fabels en cartoons op Twitter en spreekkoren bij wedstrijden. Bedreigingen van Joodse jongeren op Joodse scholen en op universiteiten. Wat is de extra stap die het kabinet wil zetten in het tegengaan van misbruik van deze vrijheid?

4. Freedom of worship, vrijheid van godsdienst
Deze vrijheid geeft vertrouwen aan de samenleving, aan mensen om hun hart te laten spreken en te leven op grond van hun diepste overtuiging. En deze vrijheid is het moeilijkst voor een meerderheid die niet gelooft wat een minderheid gelooft.

Want dan moet je ruimte bieden aan iets wat haaks staat op je eigen overtuiging, terwijl je als meerderheid de macht hebt om de minderheid jouw wil op te leggen.

En te vaak kijkt een meerderheid in ons land naar minderheden als mensen die nog niet zo ver zijn als zijzelf. Dat zij een soort laatste Gallische stammen zijn die nog onderworpen moeten worden. Die nog bereikt moeten worden met de verlichting.

Het is tegen deze achtergrond dat we ook steeds weer de vrijheid voor onderwijs moeten verdedigen.

Ik vond zelf de stemming voor de zomer over christelijke zorgverzekeraar ProLife een pijnlijke. Controle van een kleine zorgverzekeraar die anders is dan de rest, maar zich zou moeten aanpassen aan de meerderheid. En het erge is, het werkt. ProLife heeft zich inmiddels aangepast, meer nog dan nodig.

Het laat zien hoe lastig het is om minderheden ruimte te geven en om minderheiden te zíjn en te blijven.

Tot slot
Het neoliberalisme beloofde meer vrijheid; de ‘vrije’ markt, de ‘vrijheid’ van het individu. Maar als we zien hoe dat heeft uitgepakt, zie ik dat die belofte niet is waargemaakt. Ik leg de vier vrijheden van Roosevelt daar naast. Dan is er nog een wereld te winnen in het bieden van de vrijheid van geen gebrek, de vrijheid van geen angst, de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst.

Ik zal daar steeds voor staan. Voor zekerheid. Voor noaberschap. Voor gemeenschapszin. Voor ruimte voor elkaar. En ik hoop dat ook het kabinet daar steeds voor zal staan. Ik begon mijn bijdrage in Washington Dc, waar ik voor het monument stond van Franklin Roosevelt, als je een stukje doorloopt kom je bij museum van Afrikaans-Amerikaanse geschiedenis. Een indrukwekkend museum. Als je dat museum door bent gelopen en bent gelopen langs de beladen geschiedenis van de zwarte Amerikanen, kom je helemaal aan het einde in een hal waar het water naar beneden stroomt en waar een spreuk van Martin Luther King hangt: 'We are determined to work and fight until justice runs down loke water and righteousness like a mighty stream': We zijn vastbesloten om te werken en te vechten totdat het recht neerdaalt als water en gerechtigheid als een machtige stroom. 

Dat wens ik het kabinet toe, dat wens ik ons allen toe en als ik dan gebruik mag maken van mijn eigen vrijheid van godsdienst wens ik u ook allen de zegen van God toe. 

ChristenvervolgingDuurzaamheidOpvoedenIsraëlGeloofszekerheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...

Gaza
Nieuws

Kardinaal spreekt met christenen in Gaza: ‘Een hoekje paradijs, omringd door de hel’

Terwijl het geweld in Gaza ondanks het staakt-het-vuren voortduurt, probeert een kleine christelijke gemeenschap overeind te blijven. Kardinaal Claudio Gugerotti sprak deze week via een videoverbinding met de katholieke parochie van de Heilige...

Iran
Nieuws

Kerst onder druk in Iran: gelekt document noemt vergaande maatregelen

Een gelekt document wijst volgens mensenrechtenorganisatie Article18 op Iraanse plannen om kerstvieringen en de verkoop van christelijke artikelen te beperken. Scholen zouden geen kerstvieringen mogen houden en hotels geen kerstbomen mogen...

Amerikaanse pro-abortusdemonstranten
Nieuws

Amerikaanse bisschoppen vrezen verruiming abortuswetgeving na winst Democraten

Amerikaanse katholieke bisschoppen vrezen dat de abortuswetgeving wordt verruimd nu de Democraten vanaf 2027 de meerderheid krijgen in beide Kamers van het Amerikaanse Congres. Bisschop Daniel Thomas, voorzitter van de pro-lifecommissie van de...

Vluchtelingen
Nieuws

Nederland wil met vier andere landen asielzoekers naar Rwanda sturen, bisschop bezorgd

Nederland en vier andere Europese landen willen een uitzetcentrum voor afgewezen asielzoekers openen in Rwanda. Dat meldt het Katholiek Nieuwsblad. Bisschop Gerard de Korte deelt in gesprek met datzelfde medium zijn zorgen en benadrukt dat de...

Christian Emmanuel Sanon
Nieuws

Amerikaanse voorganger betrokken bij moordcomplot tegen Haïtiaanse president

De Amerikaans-Haïtiaanse voorganger Christian Emmanuel Sanon (68) is schuldig bevonden aan betrokkenheid bij het complot rond de moord op de Haïtiaanse president Jovenel Moïse in 2021. Dat meldt persbureau Associated Press (AP). Sanon was...

Meerartikelen

Toren van Babel – Nieuwe Verhalen
Persbericht

Bijbelverhaal over Toren van Babel centraal in nieuwe tentoonstelling in Breda

Hoe kunnen mensen elkaar nog begrijpen in een samenleving waarin meningen steeds verder uiteenlopen? En welke rol speelt taal bij het verbinden of verdelen van mensen? In Stedelijk Museum Breda opent op 21 november de tentoonstelling Toren van...

aartsbisschop
Nieuws

Aartsbisschop vastgebonden en beroofd in Syrië: kerkleiders eisen bescherming voor christenen

Een aartsbisschop die in zijn kantoor wordt vastgebonden en beroofd. Een christelijke juwelier die wordt ontvoerd en gemarteld. Syrische kerkleiders slaan alarm over de veiligheid van christenen in hun land. Ook SGP en ChristenUnie vragen om...

Notre Dam
Nieuws

Wereldsteden kleuren rood voor vervolgde christenen, maar Salzburg weigert verlichting stadhuis

Van de Notre-Dame in Parijs tot kerken in Londen en Madrid: op tal van plaatsen kleurden woensdag gebouwen rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Salzburg ontstond juist ophef. De communistische locoburgemeester wees een verzoek...

Walid Alasaad
Interview

Syrische voorganger houdt Nederlandse kerken spiegel voor: "Hier is het vaak meer ik dan wij"

Als de Syrische Walid Alasaad (49) terugkijkt op zijn leven, ziet hij hoe God hem stap voor stap heeft voorbereid op zijn roeping. Via een twaalf jaar durende ‘woestijnperiode’ en een vlucht naar Nederland kwam hij uiteindelijk terecht bij de...

John
Levensverhaal

John vond Jezus en raakte zijn dochters kwijt: "Ik verloor alles voor Christus"

Zijn twee dochters weer in zijn armen sluiten. Dat verlangen draagt John uit Jemen met zich mee. Sinds hij openlijk over Jezus vertelt, ontvangt hij doodsbedreigingen en moet hij zijn gezin missen. Zaterdag deelde hij tijdens de Open Doors-dag zijn...

Cvandaag
Opinie

Ik snap wel iets van die omgekeerde vlaggen

Omgekeerde vlaggen als symbool van boerenprotesten zijn sinds een paar jaar gemeengoed geworden. Veel mensen verafschuwen het. Dat begrijp ik. Maar ik ben milder geworden. Die vlaggen kloppen wel, maar toch niet helemaal. Als je honderden trekkers...

Zuid Soedan
Nieuws

Predikant in Zuid-Soedan veroordeeld om muziekinstrumenten bij uitvaart

Een anglicaanse predikant in Zuid-Soedan is volgens Morning Star News veroordeeld tot acht maanden cel omdat tijdens een rouwdienst een christelijk lied met muziekinstrumenten klonk. Zijn gemeente betaalde een deel van de opgelegde boete, waardoor...

Bartow
Nieuws

Bezoekers onderbreken openingsgebed imam met Onze Vader in Florida

Bezoekers van een vergadering van het stadsbestuur van Bartow, in de Amerikaanse staat Florida, hebben maandag 16 november het openingsgebed van een imam onderbroken door hardop het Onze Vader te bidden. De politie begeleidde verschillende aanwezigen...

Marjolein Kooistra
Boekfragment

Ik had mijn zoon eindelijk in mijn armen, maar hij leefde niet meer

Na veertig weken zwangerschap keek Marjolein Kooistra vol verwachting uit naar de geboorte van haar zoontje Mattanja. Maar toen de verloskundige zijn hartje niet meer kon vinden, veranderde alles. In het ziekenhuis kregen Marjolein en haar man Harold...

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft woensdag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...