In memoriam Johan Frinsel: een 'reformatorische pinksterman' uit de Jordaan

Levensverhaal 15 oktober 2021 Krijn de Jong
Johan Frinsel

Wat was de meest opvallende gave van de op vrijdag 8 oktober overleden oud-directeur van Tot Heil des Volks? Dat is niet eenvoudig vast te stellen. Hij had er veel. Evangeliseren, spreken, preken, schrijven, tekenen en schilderen, muziek maken en tenslotte: vertellen. Als verhalenverteller is Johan Frinsel wellicht het bekendst geworden. En dan vooral verhalen uit de Jordaan. Met zijn warme stem en zijn Amsterdamse accent las hij voor de radio zijn boeken voor. Die jongen uit de Jordaan, dat was hij zelf. Geboren in de Eerste Bloemdwarsstraat. Om de hoek de Westertoren. Daar zat hij volgens eigen zeggen met zijn bretels aan vast. Aan die toren dan, niet aan de kerk. Toen Tot Heil des Volks in 1997 haar kerstfeest vierde in de Westerkerk, betrad hij voor het eerst van zijn leven het kerkgebouw.

De familie Frinsel woonden met z’n vijven op een éénkamer woninkje in een smal staatje. De dokter had gezegd dat het niet goed was voor zijn gezondheid om de hele dag in zo’n bedompte kamer te zitten. Naar de Bewaarschool gaan zou beter zijn. Om de hoek, in de Bloemstraat, was er zo’n school. Een Bewaarschool van Tot Heil des Volks. Wist hij veel? Pas toen Frinsel in 1967 directeur van tot Heil des Volks was geworden ontdekte hij het verband. Maar belangrijker dan dat was de juffrouw die hij daar kreeg. Juffrouw Huisman. Een onderwijzeres die de Here Jezus liefhad en die iets van die liefde wist over te brengen op ‘haar’ kinderen. Bij de kleine Johan viel het in toebereide aarde. Het was het prille begin van een lang leven met Christus. In zijn autobiografie heeft hij zijn juffrouw geëerd. ‘Met dank aan de juf’, luidt de titel.

Een Pr-afdeling was niet nodig. Frinsel schreef gewoon op wat er gedaan werd en de achterban doneerde met gulle hand.

Bekend was Johan Frinsel natuurlijk ook als directeur van Tot Heil des Volks. Hij wist de vereniging geheel te vernieuwen en tegelijkertijd helemaal in lijn te houden met de oorspronkelijk doelen. De scholen die Tot Heil des Volks bestuurde waren één voor één gesloten. Wat nu? Het waren de roerige zestigerjaren. Een tijd van opstand, maar ook een tijd van veel ellende. Drugs deden hun intrede. Al snel liepen de zwakken vast. Frinsel begon, zonder voorbeeld, een opvangcentrum voor mensen die kampten met verslaving. Het Opvangcentrum kwam in een van de scholen die leeg waren komen te staan. De twee andere scholen werden jeugdhotels. Vele duizenden mensen van over de hele wereld werden er gastvrij ontvangen en hoorden er het Evangelie. Er was nog meer werk te doen. Toen de meeste mensen op zijn best nog grappen maakten over homo’s bood Frinsel hen hulp. Er werd naar hen geluisterd en met de Bijbel in de hand werd er gezocht naar de wil van God voor hun leven. Weer later werd een werk begonnen onder prostituees: Het Scharlaken Koord. Het Heil was een bijzondere club. Wat was het geheim? Misschien dit. Het Heil wist wonderlijke tegenstellingen met elkaar te verbinden. Evangelische - en reformatorische christenen trokken er samen op. Hulpverlening en de tijdgeest bestrijden gingen hand in hand. Men was onafhankelijk en toch gebonden, modern en helemaal in de traditie. Frinsel belichaamde dit. Hij was de inspirator.

Een Pr-afdeling was niet nodig. Frinsel schreef gewoon op wat er gedaan werd en de achterban doneerde met gulle hand. Die giften werden jarenlang één voor één verantwoord in het maandblad De Oogst. Maar de mensen uit de achterban werden niet alleen gezien als sponsoren, ze waren medewerkers. Ze leefden mee en ze baden mee. Middels honderden spreekbeurten in het land was er ook direct contact. Het werk werd uiteengezet en de hoorders werden geïnspireerd en gestimuleerd om ook zelf in hun eigen omgeving naar de zwakkeren om te zien. Het maandblad De Oogst bond de mensen samen. Er werd verslag van het werk gedaan en achtergronden werden belicht. Maar de lezers trokken ook de (kerk)grenzen over. Wereldwijde zending kreeg veel aandacht en de vervolgde geloofsgenoten en natuurlijk Israël.

Verdrietig is het dat hij van veel van zijn werk is vervreemd geraakt. De draai bij de EO kon en wilde hij niet meemaken.

Een van de heiltradities die Frinsel uitdrukkelijk in ere hield was de Kerstviering. Dan meldde de achterban zich in groten getale. Het was een ontmoeting met alle betrokkenen. De werkers waren er en de gasten van de verschillende centra en de bestuurders. Allemaal verenigd rond het wonderlijke Kind. ‘Komt verwondert u hier mensen’. En Frinsel vertelde. Elk jaar een vers verhaal. Elk jaar een verhaal met een boodschap. En natuurlijk zingen. Het Urker mannenkoor was zijn koor. Die bovenstem bij het ‘Ere zij God’. Het deed zijn hart beven.

‘De jongen uit de Jordaan’ heeft zich op veel terreinen begeven. Bij de Evangelische Omroep werd hij vicevoorzitter. Van harte maakte hij deel uit van het bestuur van de Vrienden van het Cheider. Voor de toenmalige RPF zat hij bijna in de Tweede Kamer. Verdrietig is het dat hij van veel van zijn werk is vervreemd geraakt. De draai bij de EO kon en wilde hij niet meemaken. Hij trok zich terug. Ook de latere draai bij Tot Heil des Volks heeft hem veel pijn gedaan. Tot zijn verdriet zag hij De Oogst verdwijnen, de Bijbelse hulp aan mensen met homoseksuele problemen volgde. Het contact ging verloren. Het deed hem pijn. Hij herkende het Heil niet meer. Hij probeerde zich te troosten met het verleden. ‘Wat hebben we veel mogen doen’.

Profetische gaven had Frinsel zeker. Toen begin jaren zeventig het ‘Voorontwerp Wetsvoorstel Gelijke Behandeling’ aan de kamer werd aangeboden, was zijn directe reactie: ‘dit leidt tot een verbod van de Bijbel’. We zijn daar inmiddels veel dichterbij gekomen. Hoe lang mogen we ons nog vrijuit op de Bijbel beroepen? Maar hij keek niet alleen naar de seculiere wereld. Als pinksterchristen die dicht bij Gods Woord wilde blijven, doorzag hij scherp de zwakte van de opkomende charismatische beweging. De vele valkuilen. Het overspannen, opgeklopte geloof. Al die buitenbijbelse theorieën. Hij stelde het aan de kaak. Veel vrienden maakte hij er niet mee. Gelijk had hij wel. In sommige kringen had hij de bijnaam 'reformatorische pinksterman'. Altijd hield hij vast aan de Bijbel. Alleen de Bijbel, niet minder maar ook niet meer.

In sommige kringen had hij de bijnaam 'reformatorische pinksterman'. Altijd hield hij vast aan de Bijbel. Alleen de Bijbel, niet minder maar ook niet meer.

Begaafde mensen hebben ook hun zwakheden. Wonderlijk was het dat de spreker en verteller in kleiner gezelschap toch een verlegen man bleek te zijn. Zich mengen tussen de mensen? Liever hield hij zich afzijdig. Personeelsbeleid was niet zijn sterke kant. Dat leidde bij sommigen tot onnodige pijn. En zijn eindeloze activiteiten zijn wel erg in mindering gekomen op het gezinsleven. Het thuisfront mistte hem.

De laatste jaren van zijn leven waren moeilijk, zeker nadat hij in 2013 zijn steun en toeverlaat Aaf door de dood had verloren. Hij kon haar moeilijk missen. Zijn wereld werd kleiner en kleiner. Fysiek en geestelijk. Steeds minder spullen vulden zijn kamer. Daar lagen nog een bijna geheel versleten Bijbel, een aantal ingebonden jaargangen van de Oogst en zijn eigen boeken. En een mondharmonica. Daar speelde hij nog regelmatig op tot vreugde van zijn medebewoners. Maar beter nog was hij in zingen. Zijn stem had niet in kracht ingeboet. ‘Geest van God maak in dit uur al uw kind’ren vrij’ en ‘Ik zie een poort wijd open staan’. Maar wat was hij zwak geworden. ‘Mag ik nu naar de hemel?’, vroeg hij aan de zuster als hij 's avonds naar bed werd geholpen. Hij was geworden wat hij ook altijd benadrukte: nietig, klein en machteloos. Zo mocht hij die open poort binnengaan.

Bovenstaand artikel is aangeleverd door Krijn de Jong, één van de bloggers van Zaut.org.

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #10: Christian Verwoerd over Israël en Gods Koninkrijk
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. W. Visscher
Video

Ds. Visscher vertelt over rabbijn die gevraagd werd hoe hij na de shoah nog kon geloven

De nazi's vermoordden tijdens de Tweede Wereldoorlog liefst zes miljoen Joden in de concentratiekampen en daarbuiten. Nogal eens wordt door mensen de vraag gesteld: 'Als God bestaat, waarom liet Hij dit dan toe?' In een recente preek vertelde ds. W.

Zomerfair 2026
Video

Terdege blikt terug op Zomerfair 2026: bekijk de video

Terdege heeft een aftermovie gepubliceerd van de Zomerfair 2026. In de video wordt teruggeblikt op vier dagen vol workshops, samenzang en activiteiten voor jong en oud. Bezoekers spreken enthousiast over de sfeer op het evenement en kijken terug op e

podcast Heilige Grond
Podcast

Is kerkelijke samenwerking meer dan een antwoord op krimp? Beluister dit gesprek

Zijn fusies en samenwerking tussen kerkelijke gemeenten vooral een noodzaak vanwege teruglopende ledentallen of bieden ze juist een kans om de eenheid van christenen zichtbaar te maken? Die vraag staat centraal in deze aflevering van de podcast Heili

Will Ballantyne
Video

Timmerman vindt bijzondere roeping op ziekenhuisschip: bekijk de video

Toen Will Ballantyne timmerman werd, had hij nooit gedacht dat hij ooit op een ziekenhuisschip zou werken. Toch is hij inmiddels een onmisbare schakel aan boord van de Global Mercy, het grootste particuliere ziekenhuisschip ter wereld. "Het is een dr

Migranten
Nieuws

Migranten overspoelen Spaanse enclave Ceuta, evangelische kerk schiet te hulp

Een evangelische gemeente in de Spaanse enclave Ceuta biedt hulp aan migranten die de afgelopen dagen massaal vanuit Marokko de grens overstaken. Volgens voorganger Javier Santolaria staat de stad onder grote druk. In een gesprek met Evangelical Focu

Saudi
Nieuws

Anglicaanse bisschoppen vragen Saudische kroonprins executie Ethiopische christenen te stoppen

Drie bisschoppen van de Church of England hebben de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman opgeroepen de executie van tientallen Ethiopische christenen tegen te houden. Volgens hen dreigen minstens 58 Ethiopiërs in de Khamis Mushait-gevangenis ter

kathedraal
Nieuws

Kerkbezoek aan Engelse kathedralen stijgt voor vijfde jaar op rij

De Church of England ziet het aantal bezoekers en kerkgangers in haar kathedralen opnieuw toenemen. Uit de nieuwste jaarcijfers blijkt dat de opgaande lijn, die na de coronapandemie werd ingezet, zich voor het vijfde achtereenvolgende jaar heeft voor

vlag
Nieuws

Brandweer in Amerikaanse plaats haalt christelijke vlag weg na klacht atheïstische organisatie

Een brandweerkazerne in de Amerikaanse plaats Diamond (Missouri) heeft een christelijke vlag verwijderd nadat een atheïstische belangenorganisatie had geklaagd over de vlag bij het overheidsgebouw. Volgens de brandweer gebeurde dat 'in overeenstemmin

Meerartikelen

Iran
Nieuws

Mensenrechtenorganisatie roept VN op in te grijpen na nieuwe maatregelen tegen christenen in Iran

Een internationale mensenrechtenorganisatie heeft de Verenigde Naties opgeroepen in actie te komen tegen een nieuwe golf van maatregelen die zich richt op christenen in Iran. Volgens het European Centre for Law and Justice (ECLJ) neemt de druk op pro

Javier Salcido
Preekverslag

Javier Salcido over migratie: “Jezus stak de grens over ten dienste van de ander”

Migratie verdeelt de samenleving én roept ook onder christenen veel vragen op. Tijdens een preek in de Gereformeerde Kerk Postwijck in Baambrugge zocht Javier Salcido niet naar een politiek antwoord, maar naar een Bijbels perspectief. Vanuit zijn eig

Stone Paper Bible/Inzet: Cees Scholten
Interview

Steenpapieren Bijbel lag 24 uur in bad en is nog steeds niet kapot: "Iedereen moet er toegang toe krijgen"

Een bijbel 24 uur in een bad leggen. Het was een van de ultieme proeven voor de Stone Paper Bible die Cees Scholten van Drukcase ontwikkelde. De eerste in zijn soort. “Want miljoenen bijbels worden gebruikt op plekken waar gewoon papier niet lang mee

klas
Nieuws

Onderwijsinspectie kritisch over bestuur reformatorische schoolvereniging Kootwijkerbroek

De Inspectie van het Onderwijs heeft het bestuur van de Vereniging Basisonderwijs op Reformatorische Grondslag in Kootwijkerbroek op alle onderzochte onderdelen als onvoldoende beoordeeld. Volgens de inspectie schiet het bestuur tekort in de manier w

record
Nieuws

Nigeriaanse vrouw leest 144 uur onafgebroken uit de Bijbel

De Nigeriaanse Habibat Salawudeen Ihiovi-Jack heeft zes dagen lang onafgebroken uit de Bijbel voorgelezen in een poging een Guinness World Record te vestigen. De 27-jarige christen begon op 22 juni aan de marathon en sloot de uitdaging 144 uur later

Ds. G. van Zanden
Video

Ds. Van Zanden doet indringende oproep: "Zorg ervoor dat u God kan ontmoeten"

"Maak uzelf klaar. Als het gebeurt dat je God ontmoeten moet, zorg ervoor dat het kan. Maak u gereed", aldus ds. G. van Zanden. In een recente preek over Amos 4 deed de hervormde predikant uit Katwijk aan Zee deze indringende oproep. "Amos zegt niet:

Robbie
Video

Zondag is Robbie van Veen te gast in de zomerherhaling van Hour of Power

Zondag in de zomerherhaling van Hour of Power schuift Robbie van Veen aan bij Jan van den Bosch. Hij wilde ooit profvoetballer worden, maar het leven liep anders. Robbie had een aantal geloofscrises en vertelt heel openhartig wat dat met zijn geloofs

Doop
Positief nieuws

Bijzondere doopdienst in Centraal-Azië

Kortgeleden vond er een doopdienst plaats in een Centraal-Aziatisch land. Een van de dopelingen was Elnur*. Hij kwam tot geloof in Jezus Christus vanuit de islam. Hij was jarenlang verslaafd aan alcohol. Via een familielid sloot hij zich aan bij een

Roemenië vlag
Nieuws

Pride-mars: Roemeense kerken spreken zich uit over het Bijbelse huwelijk

Leiders van zes grote christelijke kerkgenootschappen in de Roemeense regio Bihor hebben gezamenlijk een verklaring gepubliceerd over menselijke waardigheid en het Bijbelse huwelijk. De verklaring verscheen volgens Christian Daily International een d

Soedan
Nieuws

Nieuwe details over ontvoering Soedanese predikant en zijn gezin

Er is meer bekend over de ontvoering van een Soedanese predikant en zijn gezin. Dat gebeurde tijdens een gewelddadige aanval van een islamitische rebellengroep in Nuba Mountains. Morning Star News meldt dat de predikant met zijn vrouw, zoon, dochter

Hans Alblas
Podcast

Hans Alblas over vergeving en genezing door Jezus: beluister de podcast

Wat gebeurt er wanneer Jezus een verlamde man ontmoet? In een deze podcast van het Evangelisch College legt bijbelleraar Hans Alblas dit bekende Bijbelverhaal uit. De vrienden van de man hopen op genezing. De religieuze leiders reageren boos wanneer

India
Nieuws

Indiase christenen spreken steun uit voor landelijke studentenprotesten

Voor het eerst hebben christelijke organisaties in India zich openlijk aangesloten bij een landelijke studentenbeweging die protesteert tegen vermeende misstanden binnen het onderwijssysteem. Volgens de initiatiefnemers is het protest niet politiek v