In memoriam Johan Frinsel: een 'reformatorische pinksterman' uit de Jordaan

Levensverhaal 15 oktober 2021 Krijn de Jong
Johan Frinsel

Wat was de meest opvallende gave van de op vrijdag 8 oktober overleden oud-directeur van Tot Heil des Volks? Dat is niet eenvoudig vast te stellen. Hij had er veel. Evangeliseren, spreken, preken, schrijven, tekenen en schilderen, muziek maken en tenslotte: vertellen. Als verhalenverteller is Johan Frinsel wellicht het bekendst geworden. En dan vooral verhalen uit de Jordaan. Met zijn warme stem en zijn Amsterdamse accent las hij voor de radio zijn boeken voor. Die jongen uit de Jordaan, dat was hij zelf. Geboren in de Eerste Bloemdwarsstraat. Om de hoek de Westertoren. Daar zat hij volgens eigen zeggen met zijn bretels aan vast. Aan die toren dan, niet aan de kerk. Toen Tot Heil des Volks in 1997 haar kerstfeest vierde in de Westerkerk, betrad hij voor het eerst van zijn leven het kerkgebouw.

De familie Frinsel woonden met z’n vijven op een éénkamer woninkje in een smal staatje. De dokter had gezegd dat het niet goed was voor zijn gezondheid om de hele dag in zo’n bedompte kamer te zitten. Naar de Bewaarschool gaan zou beter zijn. Om de hoek, in de Bloemstraat, was er zo’n school. Een Bewaarschool van Tot Heil des Volks. Wist hij veel? Pas toen Frinsel in 1967 directeur van tot Heil des Volks was geworden ontdekte hij het verband. Maar belangrijker dan dat was de juffrouw die hij daar kreeg. Juffrouw Huisman. Een onderwijzeres die de Here Jezus liefhad en die iets van die liefde wist over te brengen op ‘haar’ kinderen. Bij de kleine Johan viel het in toebereide aarde. Het was het prille begin van een lang leven met Christus. In zijn autobiografie heeft hij zijn juffrouw geëerd. ‘Met dank aan de juf’, luidt de titel.

Een Pr-afdeling was niet nodig. Frinsel schreef gewoon op wat er gedaan werd en de achterban doneerde met gulle hand.

Bekend was Johan Frinsel natuurlijk ook als directeur van Tot Heil des Volks. Hij wist de vereniging geheel te vernieuwen en tegelijkertijd helemaal in lijn te houden met de oorspronkelijk doelen. De scholen die Tot Heil des Volks bestuurde waren één voor één gesloten. Wat nu? Het waren de roerige zestigerjaren. Een tijd van opstand, maar ook een tijd van veel ellende. Drugs deden hun intrede. Al snel liepen de zwakken vast. Frinsel begon, zonder voorbeeld, een opvangcentrum voor mensen die kampten met verslaving. Het Opvangcentrum kwam in een van de scholen die leeg waren komen te staan. De twee andere scholen werden jeugdhotels. Vele duizenden mensen van over de hele wereld werden er gastvrij ontvangen en hoorden er het Evangelie. Er was nog meer werk te doen. Toen de meeste mensen op zijn best nog grappen maakten over homo’s bood Frinsel hen hulp. Er werd naar hen geluisterd en met de Bijbel in de hand werd er gezocht naar de wil van God voor hun leven. Weer later werd een werk begonnen onder prostituees: Het Scharlaken Koord. Het Heil was een bijzondere club. Wat was het geheim? Misschien dit. Het Heil wist wonderlijke tegenstellingen met elkaar te verbinden. Evangelische - en reformatorische christenen trokken er samen op. Hulpverlening en de tijdgeest bestrijden gingen hand in hand. Men was onafhankelijk en toch gebonden, modern en helemaal in de traditie. Frinsel belichaamde dit. Hij was de inspirator.

Een Pr-afdeling was niet nodig. Frinsel schreef gewoon op wat er gedaan werd en de achterban doneerde met gulle hand. Die giften werden jarenlang één voor één verantwoord in het maandblad De Oogst. Maar de mensen uit de achterban werden niet alleen gezien als sponsoren, ze waren medewerkers. Ze leefden mee en ze baden mee. Middels honderden spreekbeurten in het land was er ook direct contact. Het werk werd uiteengezet en de hoorders werden geïnspireerd en gestimuleerd om ook zelf in hun eigen omgeving naar de zwakkeren om te zien. Het maandblad De Oogst bond de mensen samen. Er werd verslag van het werk gedaan en achtergronden werden belicht. Maar de lezers trokken ook de (kerk)grenzen over. Wereldwijde zending kreeg veel aandacht en de vervolgde geloofsgenoten en natuurlijk Israël.

Verdrietig is het dat hij van veel van zijn werk is vervreemd geraakt. De draai bij de EO kon en wilde hij niet meemaken.

Een van de heiltradities die Frinsel uitdrukkelijk in ere hield was de Kerstviering. Dan meldde de achterban zich in groten getale. Het was een ontmoeting met alle betrokkenen. De werkers waren er en de gasten van de verschillende centra en de bestuurders. Allemaal verenigd rond het wonderlijke Kind. ‘Komt verwondert u hier mensen’. En Frinsel vertelde. Elk jaar een vers verhaal. Elk jaar een verhaal met een boodschap. En natuurlijk zingen. Het Urker mannenkoor was zijn koor. Die bovenstem bij het ‘Ere zij God’. Het deed zijn hart beven.

‘De jongen uit de Jordaan’ heeft zich op veel terreinen begeven. Bij de Evangelische Omroep werd hij vicevoorzitter. Van harte maakte hij deel uit van het bestuur van de Vrienden van het Cheider. Voor de toenmalige RPF zat hij bijna in de Tweede Kamer. Verdrietig is het dat hij van veel van zijn werk is vervreemd geraakt. De draai bij de EO kon en wilde hij niet meemaken. Hij trok zich terug. Ook de latere draai bij Tot Heil des Volks heeft hem veel pijn gedaan. Tot zijn verdriet zag hij De Oogst verdwijnen, de Bijbelse hulp aan mensen met homoseksuele problemen volgde. Het contact ging verloren. Het deed hem pijn. Hij herkende het Heil niet meer. Hij probeerde zich te troosten met het verleden. ‘Wat hebben we veel mogen doen’.

Profetische gaven had Frinsel zeker. Toen begin jaren zeventig het ‘Voorontwerp Wetsvoorstel Gelijke Behandeling’ aan de kamer werd aangeboden, was zijn directe reactie: ‘dit leidt tot een verbod van de Bijbel’. We zijn daar inmiddels veel dichterbij gekomen. Hoe lang mogen we ons nog vrijuit op de Bijbel beroepen? Maar hij keek niet alleen naar de seculiere wereld. Als pinksterchristen die dicht bij Gods Woord wilde blijven, doorzag hij scherp de zwakte van de opkomende charismatische beweging. De vele valkuilen. Het overspannen, opgeklopte geloof. Al die buitenbijbelse theorieën. Hij stelde het aan de kaak. Veel vrienden maakte hij er niet mee. Gelijk had hij wel. In sommige kringen had hij de bijnaam 'reformatorische pinksterman'. Altijd hield hij vast aan de Bijbel. Alleen de Bijbel, niet minder maar ook niet meer.

In sommige kringen had hij de bijnaam 'reformatorische pinksterman'. Altijd hield hij vast aan de Bijbel. Alleen de Bijbel, niet minder maar ook niet meer.

Begaafde mensen hebben ook hun zwakheden. Wonderlijk was het dat de spreker en verteller in kleiner gezelschap toch een verlegen man bleek te zijn. Zich mengen tussen de mensen? Liever hield hij zich afzijdig. Personeelsbeleid was niet zijn sterke kant. Dat leidde bij sommigen tot onnodige pijn. En zijn eindeloze activiteiten zijn wel erg in mindering gekomen op het gezinsleven. Het thuisfront mistte hem.

De laatste jaren van zijn leven waren moeilijk, zeker nadat hij in 2013 zijn steun en toeverlaat Aaf door de dood had verloren. Hij kon haar moeilijk missen. Zijn wereld werd kleiner en kleiner. Fysiek en geestelijk. Steeds minder spullen vulden zijn kamer. Daar lagen nog een bijna geheel versleten Bijbel, een aantal ingebonden jaargangen van de Oogst en zijn eigen boeken. En een mondharmonica. Daar speelde hij nog regelmatig op tot vreugde van zijn medebewoners. Maar beter nog was hij in zingen. Zijn stem had niet in kracht ingeboet. ‘Geest van God maak in dit uur al uw kind’ren vrij’ en ‘Ik zie een poort wijd open staan’. Maar wat was hij zwak geworden. ‘Mag ik nu naar de hemel?’, vroeg hij aan de zuster als hij 's avonds naar bed werd geholpen. Hij was geworden wat hij ook altijd benadrukte: nietig, klein en machteloos. Zo mocht hij die open poort binnengaan.

Bovenstaand artikel is aangeleverd door Krijn de Jong, één van de bloggers van Zaut.org.

Praatmee

Beluister onze podcast

#390 Elisabeth van Zijl en Carolien Pape over hun diepe worsteling, geloofsreis en bevrijdingsproces
Of beluister op:

Meerartikelen

Iran
Nieuws

Christenen bidden en strijden hoopvol voor verandering in Iran

In Iran lijkt momenteel een grote verandering plaats te vinden. Al bijna twee weken zijn er massale demonstraties gaande. Wat begon als protesten tegen de slechte economische situatie, groeide al snel uit tot wijdverspreide en grootschalige protesten

Tom de Wal
Nieuws

SGP stelt Kamervragen over inval politie bij genezingsdienst en arrestatie Tom de Wal

SGP gaat Kamervragen stellen over de gebeurtenissen bij een genezingsdienst van Frontrunners Ministries vrijdagavond. De politie maakte een einde aan de dienst in Tilburg en arresteerde niet veel later voorman Tom de Wal toen hij buiten met mensen gi

pastor
Nieuws

Evangelische voorganger in Colombia doodgeschoten op oudejaarsavond

In Colombia is op oudejaarsavond een evangelische voorganger doodgeschoten. Pastor José Otoniel Ortega werd in de wijk Santa Elena, in het departement Magdalena, meerdere keren geraakt door gewapende mannen. Hij overleed later in een nabijgelegen kli

Samengestelde koorzang onder leiding van Jan Quintus Zwart
Video

Luister naar het schitterende Lied van hoop in de Bovenkerk van Kampen

'Heer, ik wil U danken in vreugde en verdriet. Uw liefde wil ik loven. Al begrijpt mijn ziel U niet. Door U kan ik steeds zingen, zelfs in de zwartste nacht.' Deze schitterende woorden, die blijk geven van een rotsvast geloof in welke omstandigheden

Johan Schep
Video

Johan Schep vertelt hoe nieuw begin na zondvloed vooruitwijst naar Jezus' offer

In Genesis 9 spreekt God na de zondvloed Zijn zegen uit over Noach en zijn zonen en geeft Hij hun de opdracht de aarde opnieuw te bevolken. Daarbij stelt God ook een duidelijke grens: alles mag gegeten worden, behalve vlees waarin nog bloed zit. Evan

Ds. W. Visscher
Video

Ds. W. Visscher legt in preekfragment uit wat kerk-zijn volgens hem betekent

"In onze tijd leven er helaas wat verkeerde ideeën over wat kerk-zijn nu betekent. Alsof dat betekent dat je je voegt bij een dominee en wat die dominee allemaal voor interessants te zeggen heeft. Dat is de bijl aan de wortel van het kerk- en gemeent

Het Omega Project
Verdieping

Handen vouwen of handen uit de mouwen? Bekijk de tutorial

Bidden en werken: het bijkt in de praktijk een lastiger samenspel dan we vaak denken. Het is voor elke christen een grote uitdaging om daadwerkelijk in afhankelijkheid van God te leven zodat je niet zonder te bidden en niet bidt zonder te werken. Maa

Sam Kroon en  Renzo Merbis
Video

Terugkijken: Atheïst en christen diepgaand in gesprek over God en geloof

In deze video van Christendom.nl gaat christen Renzo Merbis het gesprek aan met atheïst Sam Kroon. Zij spreken open en eerlijk over grote levensvragen, zoals het bestaan van God, de betekenis van vrije wil, het probleem van lijden en de Bijbelse visi

Meerartikelen

Leander Janse
Video

Gods wake-up call midden op zee: een Bijbelstudie over Jona

Jona probeert weg te komen van God, maar op zee wordt hij ingehaald door een storm die God zelf laat opkomen. Niet als straf, maar als een liefdevolle wake-up call. Leander Janse laat in deze Bijbelstudie dat God soeverein is en dat zelfs de stormen

Bert-Jan Ruissen
Persbericht

Eurofractie SGP wil dat Jodenhaat uit Palestijnse schoolboeken verdwijnt

Europarlementariër Bert-Jan Ruissen (SGP) heeft opnieuw schriftelijke vragen gesteld aan de Europese Commissie over de inhoud van Palestijnse schoolboeken. Aanleiding is een recent rapport van organisatie IMPACT-se dat aantoont dat, ondanks herhaalde

Lauren Daigle
Nieuws

Bekende christelijke zangeres ziet tekenen van opwekking onder Generatie Z

De christelijke zangeres Lauren Daigle ziet duidelijke tekenen van geestelijke opwekking. Volgens haar komen die vooral bij Generatie Z vandaan. De bekende zangeres zei dit in gesprek met The Christian Post, tijdens de GMA Dove Awards. Daarnaast waar

Tom de Wal
Nieuws

Tom de Wal weer op vrije voeten: "Wij laten ons niet stoppen"

Frontrunners-voorman Tom de Wal is vrijdagavond laat weer vrijgelaten door de politie. Hij werd eerder op de avond gearresteerd bij een genezingsdienst van zijn stichting Frontrunners Ministries. In een eerste reactie op zijn arrestatie bedankt hij m

Familie de Jong
Nieuws

Veenendaalse broers halen duizenden euro's op met nacht in zelfgebouwde iglo

Tweeënhalf en anderhalf uur slapen, daar deden ze het mee. De Veenendaalse broers Johan (16) en Jaco de Jong (15) overnachtten in hun zelfgebouwde iglo. Voor het goede doel, zodat kinderen en jongeren in Oekraïne de winter doorgeholpen worden. De tel

Don Ceder
Nieuws

Don Ceder stelt Kamervragen over protesten in Iran en vraagt om Nederlandse steun

ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder heeft schriftelijke vragen gesteld aan de minister van Buitenlandse Zaken over de snel escalerende protesten in Iran. Ceder wil weten hoe de Nederlandse regering kijkt naar de massale demonstraties tegen het Iraanse re

Iraanse opstand
Nieuws

Christenen roepen op tot gebed nu protesten in Iran escaleren

De snel escalerende situatie in Iran houdt christenen wereldwijd in spanning. Terwijl miljoenen Iraniërs de straat op zijn gegaan om te protesteren tegen het islamitische regime, roepen voorgangers, politici en gelovigen op tot intens gebed voor het

Damascus
Nieuws

Aanslagen op kerken verijdeld, nieuwe gevechten jagen christenen in Syrië op de vlucht

Volgens Open Doors had het nieuwe jaar dramatisch kunnen beginnen voor christenen in Aleppo. Veiligheidsdiensten wisten daar vlak voor de jaarwisseling een zelfmoordaanslag bij kerken rond het Farhatplein te voorkomen. Eerder met kerst werden kerken

Kruis
Nieuws

Meer dan zeshonderd katholieke missionarissen gedood in 25 jaar

In de afgelopen 25 jaar zijn wereldwijd 626 katholieke missionarissen en pastorale werkers om het leven gebracht. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Vaticaan, gepubliceerd door de informatie­dienst Agenzia Fides van de Pauselijke Missiewerken. Afr

Donnie McClurkin
Nieuws

Gospelzanger en voorganger ontkent beschuldigingen van seksueel misbruik

De bekende gospelzanger en voorganger Donnie McClurkin ontkent beschuldigingen van verkrachting en seksueel misbruik. Dat meldt Christian Today. Een voormalige kerkganger en medewerker klaagde hem daar onlangs voor aan in de staat New York. McClurkin

Amged Hussien en zijn vrouw Ka Lei
Video

Zondag zijn Amged Hussien en zijn vrouw Kalei te gast in Hour of Power

Aanstaande zondag in Hour of Power zijn Amged Hussien en zijn vrouw Kalei te gast. Amged kwam in het verleden in de gevangenis terecht in verband met fraude, een periode die diepe sporen naliet in hun leven en huwelijk. Toch werd juist daar een keerp

Valentina Coronel Herrera
Video

Venezolaanse christen roept op tot gebed voor haar land na arrestatie Maduro

Afgelopen weekend hebben de Verenigde Staten een grootschalige militaire operatie uitgevoerd in Venezuela. Amerikaanse elite-eenheden vielen de hoofdstad Caracas binnen en arresteerden de Venezolaanse president Nicolás Maduro en zijn vrouw, waarna ze