In memoriam Johan Frinsel: een 'reformatorische pinksterman' uit de Jordaan

Levensverhaal 15 oktober 2021 Krijn de Jong
Johan Frinsel

Wat was de meest opvallende gave van de op vrijdag 8 oktober overleden oud-directeur van Tot Heil des Volks? Dat is niet eenvoudig vast te stellen. Hij had er veel. Evangeliseren, spreken, preken, schrijven, tekenen en schilderen, muziek maken en tenslotte: vertellen. Als verhalenverteller is Johan Frinsel wellicht het bekendst geworden. En dan vooral verhalen uit de Jordaan. Met zijn warme stem en zijn Amsterdamse accent las hij voor de radio zijn boeken voor. Die jongen uit de Jordaan, dat was hij zelf. Geboren in de Eerste Bloemdwarsstraat. Om de hoek de Westertoren. Daar zat hij volgens eigen zeggen met zijn bretels aan vast. Aan die toren dan, niet aan de kerk. Toen Tot Heil des Volks in 1997 haar kerstfeest vierde in de Westerkerk, betrad hij voor het eerst van zijn leven het kerkgebouw.

De familie Frinsel woonden met z’n vijven op een éénkamer woninkje in een smal staatje. De dokter had gezegd dat het niet goed was voor zijn gezondheid om de hele dag in zo’n bedompte kamer te zitten. Naar de Bewaarschool gaan zou beter zijn. Om de hoek, in de Bloemstraat, was er zo’n school. Een Bewaarschool van Tot Heil des Volks. Wist hij veel? Pas toen Frinsel in 1967 directeur van tot Heil des Volks was geworden ontdekte hij het verband. Maar belangrijker dan dat was de juffrouw die hij daar kreeg. Juffrouw Huisman. Een onderwijzeres die de Here Jezus liefhad en die iets van die liefde wist over te brengen op ‘haar’ kinderen. Bij de kleine Johan viel het in toebereide aarde. Het was het prille begin van een lang leven met Christus. In zijn autobiografie heeft hij zijn juffrouw geëerd. ‘Met dank aan de juf’, luidt de titel.

Een Pr-afdeling was niet nodig. Frinsel schreef gewoon op wat er gedaan werd en de achterban doneerde met gulle hand.

Bekend was Johan Frinsel natuurlijk ook als directeur van Tot Heil des Volks. Hij wist de vereniging geheel te vernieuwen en tegelijkertijd helemaal in lijn te houden met de oorspronkelijk doelen. De scholen die Tot Heil des Volks bestuurde waren één voor één gesloten. Wat nu? Het waren de roerige zestigerjaren. Een tijd van opstand, maar ook een tijd van veel ellende. Drugs deden hun intrede. Al snel liepen de zwakken vast. Frinsel begon, zonder voorbeeld, een opvangcentrum voor mensen die kampten met verslaving. Het Opvangcentrum kwam in een van de scholen die leeg waren komen te staan. De twee andere scholen werden jeugdhotels. Vele duizenden mensen van over de hele wereld werden er gastvrij ontvangen en hoorden er het Evangelie. Er was nog meer werk te doen. Toen de meeste mensen op zijn best nog grappen maakten over homo’s bood Frinsel hen hulp. Er werd naar hen geluisterd en met de Bijbel in de hand werd er gezocht naar de wil van God voor hun leven. Weer later werd een werk begonnen onder prostituees: Het Scharlaken Koord. Het Heil was een bijzondere club. Wat was het geheim? Misschien dit. Het Heil wist wonderlijke tegenstellingen met elkaar te verbinden. Evangelische - en reformatorische christenen trokken er samen op. Hulpverlening en de tijdgeest bestrijden gingen hand in hand. Men was onafhankelijk en toch gebonden, modern en helemaal in de traditie. Frinsel belichaamde dit. Hij was de inspirator.

Een Pr-afdeling was niet nodig. Frinsel schreef gewoon op wat er gedaan werd en de achterban doneerde met gulle hand. Die giften werden jarenlang één voor één verantwoord in het maandblad De Oogst. Maar de mensen uit de achterban werden niet alleen gezien als sponsoren, ze waren medewerkers. Ze leefden mee en ze baden mee. Middels honderden spreekbeurten in het land was er ook direct contact. Het werk werd uiteengezet en de hoorders werden geïnspireerd en gestimuleerd om ook zelf in hun eigen omgeving naar de zwakkeren om te zien. Het maandblad De Oogst bond de mensen samen. Er werd verslag van het werk gedaan en achtergronden werden belicht. Maar de lezers trokken ook de (kerk)grenzen over. Wereldwijde zending kreeg veel aandacht en de vervolgde geloofsgenoten en natuurlijk Israël.

Verdrietig is het dat hij van veel van zijn werk is vervreemd geraakt. De draai bij de EO kon en wilde hij niet meemaken.

Een van de heiltradities die Frinsel uitdrukkelijk in ere hield was de Kerstviering. Dan meldde de achterban zich in groten getale. Het was een ontmoeting met alle betrokkenen. De werkers waren er en de gasten van de verschillende centra en de bestuurders. Allemaal verenigd rond het wonderlijke Kind. ‘Komt verwondert u hier mensen’. En Frinsel vertelde. Elk jaar een vers verhaal. Elk jaar een verhaal met een boodschap. En natuurlijk zingen. Het Urker mannenkoor was zijn koor. Die bovenstem bij het ‘Ere zij God’. Het deed zijn hart beven.

‘De jongen uit de Jordaan’ heeft zich op veel terreinen begeven. Bij de Evangelische Omroep werd hij vicevoorzitter. Van harte maakte hij deel uit van het bestuur van de Vrienden van het Cheider. Voor de toenmalige RPF zat hij bijna in de Tweede Kamer. Verdrietig is het dat hij van veel van zijn werk is vervreemd geraakt. De draai bij de EO kon en wilde hij niet meemaken. Hij trok zich terug. Ook de latere draai bij Tot Heil des Volks heeft hem veel pijn gedaan. Tot zijn verdriet zag hij De Oogst verdwijnen, de Bijbelse hulp aan mensen met homoseksuele problemen volgde. Het contact ging verloren. Het deed hem pijn. Hij herkende het Heil niet meer. Hij probeerde zich te troosten met het verleden. ‘Wat hebben we veel mogen doen’.

Profetische gaven had Frinsel zeker. Toen begin jaren zeventig het ‘Voorontwerp Wetsvoorstel Gelijke Behandeling’ aan de kamer werd aangeboden, was zijn directe reactie: ‘dit leidt tot een verbod van de Bijbel’. We zijn daar inmiddels veel dichterbij gekomen. Hoe lang mogen we ons nog vrijuit op de Bijbel beroepen? Maar hij keek niet alleen naar de seculiere wereld. Als pinksterchristen die dicht bij Gods Woord wilde blijven, doorzag hij scherp de zwakte van de opkomende charismatische beweging. De vele valkuilen. Het overspannen, opgeklopte geloof. Al die buitenbijbelse theorieën. Hij stelde het aan de kaak. Veel vrienden maakte hij er niet mee. Gelijk had hij wel. In sommige kringen had hij de bijnaam 'reformatorische pinksterman'. Altijd hield hij vast aan de Bijbel. Alleen de Bijbel, niet minder maar ook niet meer.

In sommige kringen had hij de bijnaam 'reformatorische pinksterman'. Altijd hield hij vast aan de Bijbel. Alleen de Bijbel, niet minder maar ook niet meer.

Begaafde mensen hebben ook hun zwakheden. Wonderlijk was het dat de spreker en verteller in kleiner gezelschap toch een verlegen man bleek te zijn. Zich mengen tussen de mensen? Liever hield hij zich afzijdig. Personeelsbeleid was niet zijn sterke kant. Dat leidde bij sommigen tot onnodige pijn. En zijn eindeloze activiteiten zijn wel erg in mindering gekomen op het gezinsleven. Het thuisfront mistte hem.

De laatste jaren van zijn leven waren moeilijk, zeker nadat hij in 2013 zijn steun en toeverlaat Aaf door de dood had verloren. Hij kon haar moeilijk missen. Zijn wereld werd kleiner en kleiner. Fysiek en geestelijk. Steeds minder spullen vulden zijn kamer. Daar lagen nog een bijna geheel versleten Bijbel, een aantal ingebonden jaargangen van de Oogst en zijn eigen boeken. En een mondharmonica. Daar speelde hij nog regelmatig op tot vreugde van zijn medebewoners. Maar beter nog was hij in zingen. Zijn stem had niet in kracht ingeboet. ‘Geest van God maak in dit uur al uw kind’ren vrij’ en ‘Ik zie een poort wijd open staan’. Maar wat was hij zwak geworden. ‘Mag ik nu naar de hemel?’, vroeg hij aan de zuster als hij 's avonds naar bed werd geholpen. Hij was geworden wat hij ook altijd benadrukte: nietig, klein en machteloos. Zo mocht hij die open poort binnengaan.

Bovenstaand artikel is aangeleverd door Krijn de Jong, één van de bloggers van Zaut.org.

Praatmee

Beluister onze podcast

#403 Jeffrey & Alie Hoek over medische verrassingen in de Bijbel
Of beluister op:

Meerartikelen

Jongerenzangavond in Katwijk
Persbericht

Jongerenzangavond in Katwijk vraagt aandacht voor vervolgde christenen in Azië

In de Nieuwe Kerk Katwijk wordt op vrijdag 29 mei opnieuw een jongerenzangavond gehouden rond zending en christenvervolging. De avond, georganiseerd door de Bonisa Youth Club, staat dit jaar in het teken van het thema: ‘Loof de HEER - wij in vrijheid

Indi
Nieuws

Twintig christenen gegijzeld in Indiase deelstaat Manipur

In India worden momenteel nog twintig christenen vastgehouden als gijzelaars. Dit gebeurt in de deelstaat Manipur, enkele dagen na de moord op drie predikanten die terugkeerden van een vredesconferentie. Gewapende groepen zijn begonnen met het ontvoe

Mijn Botswana
Nieuws

Afrikaanse kerken roepen op tot eerlijke mijnbouw

Kerken en christelijke organisaties in Afrika roepen op tot meer rechtvaardigheid rond mijnbouwprojecten op het continent. Volgens hen profiteren grote bedrijven en buitenlandse landen van Afrikaanse grondstoffen, terwijl lokale gemeenschappen vaak a

Ihab Shlayan
Nieuws

Israëlische christen wil meer erkenning voor medegelovigen in Israël

De Israëlische christen Ihab Shlayan vraagt de Israëlische overheid om christenen als aparte gemeenschap officieel als aparte gemeenschap te erkennen. Volgens Shlayan voelen veel christenen in Israël zich onvoldoende vertegenwoordigd in de politiek e

Vicky López
Getuigenis

Voetbalster Vicky López getuigt: “God betekent alles voor mij”

De Spaanse voetbalster Vicky López spreekt openlijk over haar christelijke geloof. De 19-jarige middenveldster van FC Barcelona Femení zegt dat haar relatie met God haar leven heeft veranderd. “God betekent alles voor mij”, vertelt López in een inter

Ds. G. van Zanden
Video

Ds. Van Zanden over de zondeval: "Adam en Eva gaven God de schuld"

Het is een van de meest verdrietige en ingrijpende gebeurtenissen die we in de Bijbel vinden: de zondeval. Nadat Adam en Eva een vrucht van de verboden boom aten, moesten ze het paradijs uit. Tegelijkertijd kwam met hun daad de zonde de wereld binnen

Preekstoel
Nieuws

CGK Leeuwarden mag nieuwe dominee verwelkomen: evangelist D. van Beek

De christelijke gereformeerde kerk te Leeuwarden (Friesland) mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Evangelist D. van Beek (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. In de Bethelkerk krijgt Van Beek ds. M. B. Visser als zijn directe col

Jonge Generaties Dag
Persbericht

MissieNederland presenteert Jeugdtrends 2026 tijdens eerste Jonge Generaties Dag

MissieNederland organiseert op vrijdag 29 mei voor het eerst de Jonge Generaties Dag. Tijdens deze bijeenkomst in Veenendaal worden ook de Jeugdtrends 2026 gepresenteerd: een nieuw onderzoeksrapport over ontwikkelingen onder christelijke jongeren in

Meerartikelen

Discipelen maken discipelen
Boekfragment

Een persoon van vrede herkennen: wat bedoelt de Bijbel daarmee?

Hoe bereik je mensen met het evangelie? Volgens David en Paul Watson begint dat vaak bij een ‘persoon van vrede’: iemand die door God is voorbereid om het evangelie te ontvangen en door te geven binnen zijn of haar gemeenschap. In dit fragment uit Di

Wilfred Kols
Interview

Wilfred Kols over zijn bekering in de isoleercel: “Ik wilde een einde maken aan mijn leven”

Hij groeide op in de schaduw van Kamp Vught. Later belandde Wilfred Kols in een wereld van drugs, geweld en criminaliteit. Wat begon met het Molukse verlangen naar een eigen staat, eindigde in een jarenlange coke-verslaving, 110 delicten op zijn naam

Shutterstock
Analyse

Hoe Nederlandse overheid en media religieus geweld in Nigeria onderschatten

In Nigeria zijn christenen veel vaker doelwit van geweld dan moslims. Dat blijkt uit een nieuw rapport van het International Institute for Religious Freedom (IIRF) en de Observatory of Religious Freedom in Africa (ORFA). Voor verreweg de meeste doden

Trouw en Historische Jezus
Nieuws

VU-professor haalt uit naar Trouw om boek ‘historische Jezus’: 'Dit kan écht niet'

Bert Jan Lietaert Peerbolte, hoogleraar Nieuwe Testament aan de Vrije Universiteit Amsterdam, heeft fel uitgehaald naar dagblad Trouw vanwege aandacht voor het boek De historische Jezus - De vergoddelijking van een filosoof van Jos Stollman. Vooral d

Pakistan
Nieuws

Christelijke leiders Pakistan willen wijziging Grondwet en gelijke rechten

Christelijke leiders en belangenorganisaties in Pakistan dringen aan op grondwetswijzigingen om religieuze minderheden beter te beschermen. Zij vragen specifieke aanpassingen om discriminatie te bestrijden en gelijke vertegenwoordiging in te voeren.

Rose Docherty
Nieuws

Schotse grootmoeder vrijgesproken na vervolging om stilteprotest bij abortuskliniek

De Schotse pro-life demonstrante Rose Docherty is opgelucht dat justitie geen hoger beroep instelt tegen haar vrijspraak. De 75-jarige oma werd aangeklaagd nadat ze in september 2023 gearresteerd werd vanwege het ‘beïnvloeden’ van personen binnen de

Kerk beschadigd door Russische raketaanval
Nieuws

Evangelische kerk in Oekraïne zwaar getroffen door Russische luchtaanval

Een evangelische kerk in de Oekraïense stad Balakliya is zwaar beschadigd geraakt door een Russische luchtaanval. Dat schrijft Evangelical Focus. Bij de aanval vloog het kerkgebouw in brand en werd het dak volledig verwoest. Balakliya ligt ten zuiden

Ds. W. M. Mulder
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Urk brengt beroep uit op ds. W. M. Mulder

De hersteld hervormde gemeente te Urk (Elim) heeft een beroep uitgebracht op ds. W. M. Mulder (foto). Ds. Mulder moet op Urk ds. P. J. T. van den Herik opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok begin dit jaar naar Garderen. Mulder is op zijn beurt s

Bijbelgenootschappen 80 jaar
Persbericht

Bijbelgenootschappen vieren 80 jaar wereldwijde samenwerking

De United Bible Societies (UBS), het wereldwijde samenwerkingsverband van Bijbelgenootschappen, bestaat deze maand tachtig jaar. Het jubileum wordt vandaag gevierd in Jakarta, Indonesië. Volgens het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG) laat de g

Henk Jochemsen en Willien van Wieringen
Briefwisseling

Slotbrief Henk Jochemsen: 'Queertheologie heeft een duidelijke agenda'

Queertheologie draait niet om winnen of verliezen, maar om emancipatie en ruimte voor meerdere interpretaties van Bijbelteksten, zo stelde dr. Willien van Wieringen in haar vorige brief. In deze slotbrief reageert prof. dr. Henk Jochemsen op haar vis

Draagmoederschap en christenen
Analyse

Draagmoederschap en christenen: vijf belangrijke vragen en antwoorden

Met een nieuw wetsvoorstel wil het kabinet draagmoederschap juridisch beter regelen. Onder christenen roept dat fundamentele vragen op. Want wat gebeurt er wanneer zwangerschap, ouderschap en technologie steeds meer georganiseerd kunnen worden? Dreig

Rick
Getuigenis

Rick deelde Jezus' boodschap in bergdorpen Azië: “God is eigenaar van mijn leven”

Rick groeide op in een kerkelijke omgeving, maar geloof stond lange tijd niet op de eerste plaats. In de podcast van Ichthus Alive vertelt hij hoe een DTS-traject van Jeugd met een Opdracht zijn leven veranderde en hem uiteindelijk naar Centraal-Azië