Veertigdagentijd en aswoensdag: verrijking of vermenging?

God 3 maart 2020 Wim Verwoerd
Aswoensdag

Waar komt de veertigdagentijd vandaan? En wat is aswoensdag eigenlijk? We zien in onze tijd een toenemende belangstelling voor deze gebruiken. Veel christenen, ook protestanten, geven op een bepaalde manier invulling aan de veertigdagentijd, hetzij door vasten, hetzij door zich te onthouden van bepaalde gewoontes of door een sobere levensstijl. Maar het is goed om ons af te vragen waarom we iets doen.

Afval van de waarheid
We leven in een tijd waarin we waakzaam moeten zijn. De Bijbel vertelt ons immers duidelijk dat in de dagen voorafgaand aan Jezus’ wederkomst mensen afvallig zullen worden (1 Tim. 4:1). Men kan pas ergens van afvallen als men eerst ergens op stond. Dit gaat dan ook duidelijk over christenen die steeds meer en meer menselijke verzinsels en tradities boven Gods Woord stellen. “Want er zal een tijd komen dat zij de gezonde leer niet zullen verdragen, maar dat zij zullen zoeken wat het gehoor streelt” (2 Tim. 4:3).

Afgoderij wordt goedgepraat en er wordt zelfs van gezegd dat het een zaak van de HEERE is.

Toen Israël afgoderij bedreef en het gouden kalf liet maken, sprak Aäron de volgende woorden: ‘Morgen is er een feest voor de HEERE’ (Ex. 32:5). Vandaag de dag zien we hetzelfde gebeuren. Afgoderij wordt goedgepraat en er wordt zelfs van gezegd dat het een zaak van de HEERE is. Er wordt niet meer onderzocht of gebruiken en tradities echt Bijbels zijn. In de Bijbel lezen we dat zelfs het onderwijs van een betrouwbare apostel als Paulus werd getoetst of dit daadwerkelijk waar was. De Schriften waren voor de gemeente te Berea de basis (Hand. 17:11). Vandaag de dag lijkt de bereidheid om de Bijbel als absolute waarheid te zien en hier ook naar te leven steeds meer te verdwijnen binnen het christendom.

Aswoensdag, askruisjes, kruisen en de veertigdagenvastentijd zijn allemaal afgodische gebruiken die tegenwoordig door steeds meer protestanten overgenomen worden. Ook steeds meer gerespecteerde voorgangers houden een pleidooi voor deze gebruiken. Het is goed om te beseffen dat er tijdens de Reformatie protestanten zijn geweest die van de brandstapel verlost konden worden wanneer ze maar één kus zouden geven op de crucifix, die hen voor de mond werd gehouden. Het kruis werd toen gezien als afgoderij. Een voorbeeld hiervan komen we tegen in het martelarenboek: “In dit jaar (1574) verbrandden zij ook te Rome een bejaard man, die te Milaan thuis hoorde, en lange tijd in een gevangenis van de Jezuïeten gezeten had. Hij stierf onder grote volharding en goede moed. Voor zijn dood werd hij door de monniken vermaand, ja zeer gekweld om een kruis te kussen. Toen hij hun grote onbeschaamdheid zag, zei hij vrijmoedig: “Indien gij deze afgod niet van mij wegneemt, zal ik genoodzaakt zijn er op te spuwen.” Toen zij dit hoorden, werd hij naar de brandstapel gezonden en tot as verbrand” (Adrianus Haemstedius; Historie der Martelaren, blz. 1043).

De oorsprong van de veertigdagentijd
De veertigdagenvastentijd (in de lente) vindt haar oorsprong in de Babylonische legende over Tammuz. Hij wordt gezien als de ‘goddelijke’ zoon van de tot zonnegodin of koningin van de hemel verheven Semiramis en Nimrod de zonnegod. Deze legende is trouwens ook de oorsprong van de aanbidding van de ‘goddelijke moeder en het kind’, zoals je dat in alle oude wereldgodsdiensten en ook in de Roomse religie terugvindt.

De veertigdagenvastentijd wordt nog steeds gevierd door Yezidi’s en duivelaanbidders uit Koerdistan; zij hebben dit overgenomen van hun vroegere meesters, de Babyloniërs

Genoemde Tammuz wordt volgens de legende op veertigjarige leeftijd door een wilde beer gedood. Tammuz daalt neer in de onderwereld en moeder Semiramis weent veertig dagen over hem; voor elk jaar van zijn bestaan weent zij een dag. Dan komt Tammuz op geheimzinnige wijze in de lente plotseling weer tot leven. Over dit ‘wenen over Tammuz’ lezen we ook in Ezechiël 8:14: “en zie, daar zaten vrouwen die de Tammuz beweenden.” De veertigdagenvastentijd wordt nog steeds gevierd door Yezidi’s en duivelaanbidders uit Koerdistan; zij hebben dit overgenomen van hun vroegere meesters, de Babyloniërs. In Mexico werd in de lente ook een dergelijke vastenperiode van veertig dagen in acht genomen, ter verering van de zon.

Voor heidense volken was de veertigdagentijd een inleidende periode voor het vieren van het grote jaarlijkse festival ter herdenking van de dood en opstanding van Tammuz, die, ook volgens genoemde legende, niemand anders was dan de geïncarneerde zonnegod Nimrod of Baäl. Het herdenken van de dood en opstanding van de Heere Jezus is ongeveer vanaf de vierde eeuw vermengd met dit heidense feest, dat dus al bekend was en immers ook gaat over dood en opstanding. Het Roomse of ‘christelijke’ Pasen is van het allereerste begin vermengd geweest met allerlei heidense gebruiken en rituelen behorend bij dit heidense lentefeest. Tradities als de paashaas, de eieren, enz. hebben bijvoorbeeld alles te maken met de godin van de vruchtbaarheid, al in de Bijbeltijd bekend als Astarte of Istar. De naam Istar zien we letterlijk terug in de Engelse en Duitse naam voor Pasen (Easter en Oster).

Socrates schreef dat iedereen binnen het Romeinse rijk gedwongen werd de vastentijd van veertig dagen voor Pasen verplicht in acht te nemen. Dit lukte echter niet op één moment; er is een langere periode overheen gegaan om de veertig dagen helemaal door te voeren in het Romeinse rijk. Soms was er bloedvergieten voor nodig om dit te bewerkstelligen, omdat er gelovigen waren die aan de Bijbelse gebruiken vast wilden houden en niet aan menselijke overleveringen met een heidense oorsprong.

Aswoensdag en het askruisje
Aswoensdag is de eerste dag van de veertigdagenvastentijd. Op Aswoensdag wordt in de Rooms-Katholieke kerk een askruisje gezet op de voorhoofden van gelovigen; dit gebeurt door de rechterhand van de priester. Het kruisje slaat op de beginletter van Tammuz, de zonnegod. In werkelijkheid heeft het kruisteken dan ook geen andere oorsprong dan deze ‘T’ van Tammuz. Dit ‘kruisteken’ en de verering ervan vind je al in allerlei oude godsdiensten terug, zoals bij de Etrusken, lang voordat de Heere Jezus aan het vloekhout stierf.

Aswoensdag is dus als het ware het startschot van een periode vol vasten en deze veertigdagenvastenperiode begint dus met een zichtbaar teken op het voorhoofd. Het is voor iedereen zichtbaar dat je aan het vasten meedoet, terwijl Mattheüs 6:16-18 toch duidelijk zegt, dat het Bijbelse vasten een vasten in het verborgene is en niet zichtbaar moet zijn voor andere mensen. Dat er onder de protestanten steeds meer openheid komt voor heidense gebruiken uit de Rooms-Katholieke Kerk wordt steeds duidelijker, en blijkt bijvoorbeeld uit dit artikel van de Evangelische Omroep.

Laten we ons losmaken van gebruiken die van heidense oorsprong zijn en afgoderij betreffen, terwijl gedaan wordt alsof het zaken van de HEERE zijn. In Numeri 25, waar we lezen over de hoererij van het volk Israël met de dochters van Moab, wordt duidelijk hoe ernstig het vermengen van goed en kwaad voor God is.

De Heere Jezus drukt ons op het hart dat we waakzaam moeten zijn. Laat de Bijbel onze enige bron zijn en onze houding en ons dagelijks gebed: “Niet mijn wil maar Uw wil geschiede”.

Bovenstaand verhaal van Wim Verwoerd verscheen onlangs op de website van Weg uit Babylon.

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #5: de dominee als alleskunner?
Of beluister op:

Meerartikelen

Bart Visser
Nieuws

Directeur Bart Visser vertrekt na 22 jaar bij New Wine

Na ruim 22 jaar betrokken te zijn geweest bij New Wine Nederland neemt directeur Bart Visser afscheid van de organisatie. Met ingang van het nieuwe schooljaar maakt hij de overstap naar de Christelijke Hogeschool Ede, waar hij aan de slag gaat als do

Jennifer Melle
Nieuws

Christelijke verpleegkundige volledig vrijgepleit na weigering voornaamwoorden te gebruiken

De Britse toezichthouder voor verpleegkundigen heeft besloten geen maatregelen te nemen tegen de christelijke verpleegkundige Jennifer Melle. Zij kwam onder vuur te liggen nadat zij tijdens haar werk weigerde de vrouwelijke voornaamwoorden te gebruik

Pakistan
Nieuws

Blinde christen na tien maanden cel vrijgesproken van godslastering in Pakistan

Een rechtbank in de Pakistaanse stad Lahore heeft de blinde christen Nadeem Masih vrijgesproken van godslastering. De 49-jarige man zat bijna tien maanden vast op beschuldiging van het beledigen van de profeet Mohammed, een misdrijf waarop in Pakista

Bisschop
Nieuws

Tachtigjarige bisschop opgepakt tijdens nieuwe actie tegen kerk in Nicaragua

De 80-jarige rooms-katholieke bisschop Juan Abelardo Mata Guevara is in Nicaragua opgepakt door de politie. Dat meldt The Christian Post op basis van informatie van mensenrechtenorganisatie Christian Solidarity Worldwide (CSW). De arrestatie past vol

Bijbel
Nieuws

Australische kloosterorde verdedigt opvang veroordeelde zedendelinquenten

De katholieke kloosterorde Christian Brothers in Australië verdedigt het besluit om negen veroordeelde plegers van seksueel misbruik van kinderen binnen de orde te houden. De leiding spreekt van een 'Bijbelse opdracht' om voor alle broeders te blijve

Ds. J. van Walsem
Nieuws

CGK Rijnsaterwoude krijgt voor het eerst sinds 1906 een eigen predikant: ds. J. van Walsem

De christelijke gereformeerde kerk te Rijnsaterwoude beschikt binnenkort voor het eerst sinds haar oprichting in 1906 over een eigen predikant. Ds. J. van Walsem (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. Van Walsem was voor het laatst als gemeen

Evangelisch Werkverband
Persbericht

Sandra Kooij nieuwe directeur van Evangelisch Werkverband

Het Evangelisch Werkverband (EW) heeft een nieuwe directeur. Per 1 juli neemt Sandra Kooij de leiding van de organisatie over van Janneke Plantinga, die de afgelopen jaren verantwoordelijk was voor de vernieuwde koers van het EW. Het bestuur laat wet

Richard Groenenboom
Interview

SDOK-woordvoerder ziet Chinese kerk groeien: “Xi Jinping is geestelijk gezien een zegen”

Voorgangers komen achter de tralies, huiskerken worden gesloten en kinderen mogen geen Bijbels onderwijs meer ontvangen. Wie dit op zich in laat werken, zou wellicht denken dat de kerk langzamerhand in China verdwijnt. Toch is het tegenovergestelde w

Meerartikelen

kartel
Getuigenis

Undercoveragent leidde kartellid tot Jezus: "Hij gaf zijn leven aan de Heer"

Bijna dertig jaar lang werkte de Amerikaanse voorganger Dale Sutherland als undercoveragent bij de narcoticabrigade in Washington D.C. Terwijl hij drugscriminelen opspoorde en arresteerde, deelde hij ook het Evangelie met collega's, arrestanten en ge

documentaire Kan ik dit nog geloven?
Analyse

Kan het christelijk geloof rationeel worden verdedigd? Docu zet argumenten op een rij

"Bewijs maar eens dat God bestaat." Veel christenen krijgen die vraag vroeg of laat voorgeschoteld. Op school, op de universiteit, op het werk of tijdens een gesprek met vrienden. Lange tijd leek het debat vooral in één richting te gaan: geloof hoord

Prof. dr. W. van Vlastuin
Preekverslag

Prof. dr. W. van Vlastuin over geloofszekerheid: “In het geloof is geen druppeltje twijfel”

Is geloofszekerheid een norm of dé norm? Die vraag stond centraal tijdens een pastorale Questions & Answers-avond van Refoweb in de kapel van het Hoornbeeck College in Amersfoort. De bijeenkomst was bedoeld om bezoekers laagdrempelig vragen te laten

Koert van Bekkum
Persbericht

Koert van Bekkum nieuwe rector van Theologische Universiteit Utrecht

De Raad van Toezicht van de Theologische Universiteit Utrecht heeft prof. dr. Koert van Bekkum benoemd tot nieuwe rector. Hij treedt op 8 december 2026 aan en volgt daarmee George Harinck op, die het rectoraat na vier jaar overdraagt tijdens de vieri

Henri Bontenbal
Nieuws

CDA-leider Bontenbal over kerkasiel: geen uitzondering voor gezin Babayants

CDA-leider Henri Bontenbal vindt dat er geen uitzondering moet worden gemaakt voor het gezin Babayants, dat al ruim anderhalf jaar verblijft in kerkelijke gemeente Open Hof in Kampen. Ook blijft het CDA tegen een nieuw kinderpardon voor gewortelde ki

Ds. K. J. Kaptein
Nieuws

Nieuwe predikant voor hersteld hervormde gemeente Urk: ds. K. J. Kaptein

De hersteld hervormde gemeente op Urk (Moria) mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. K. J. Kaptein (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. Op Urk volgt Kaptein ds. M. van Reenen op. Laatstgenoemde predikant is sinds vorig jaar al

Seksueel misbruik
Video

Expert bespreekt onderzoek seksueel grensoverschrijdend gedrag in geloofsgemeenschappen

Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) heeft voor het eerst op grote schaal onderzoek gedaan naar seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen geloofsgemeenschappen. Uit het onderzoek blijkt dat er de afgelopen jaren meer aandacht is gek

Jin
Nieuws

Chinese voorganger na acht maanden cel herenigd met gezin in VS

De Chinese voorganger Ezra Jin Mingri is na acht maanden gevangenschap vrijgelaten en aangekomen in de Verenigde Staten. Dat meldt International Christian Concern (ICC). Jin, oprichter van de onafhankelijke Zion Church, werd in oktober 2025 gearreste

Aardbeving Venezuela
Nieuws

Christenen in Venezuela helpen na zware aardbevingen: "De kerk is overweldigd"

Kerken in Venezuela proberen slachtoffers van de zware aardbevingen te helpen, terwijl zij zelf ook hard zijn getroffen. Volgens hulporganisatie Open Doors komt de ramp boven op de moeilijke situatie waarin veel kerken al verkeerden door overheidsdru

kist
Nieuws

Priester die zich inzette voor vrede doodgeschoten in Centraal-Afrikaanse Republiek

De rooms-katholieke priester Crépin Martial Monga is doodgeschoten in de Centraal-Afrikaanse Republiek. Volgens The Christian Post stond hij bekend om zijn inzet voor vrede en verzoening tussen strijdende groepen in het onrustige zuidoosten van het l

Ds. D. J. Budding
Video

Ds. Budding: "Bekering begint en eindigt als je je laatste adem uitblaast"

"Bekering begint en eindigt pas als je je laatste adem uitblaast. In de hemel ben je pas helemaal bekeerd. Daarom verlangt elk bekeerd mens naar Huis, naar de plaats waar ik nooit meer kan en hoef te zondigen", aldus ds. D. J. Budding. In een recente

Theoloog Wim Dekker
Interview

Theoloog Wim Dekker: “Wie zich vandaag apostel noemt, claimt een gezag dat hem niet toekomt”

Binnen delen van de evangelische en charismatische beweging klinkt de laatste jaren opnieuw de roep om apostolisch leiderschap. Sommige kerken spreken over moderne apostelen en beroepen zich op de zogenoemde vijfvoudige bediening uit Efeze 4. Theoloo