Veertigdagentijd en aswoensdag: verrijking of vermenging?

God 3 maart 2020 Wim Verwoerd
Aswoensdag

Waar komt de veertigdagentijd vandaan? En wat is aswoensdag eigenlijk? We zien in onze tijd een toenemende belangstelling voor deze gebruiken. Veel christenen, ook protestanten, geven op een bepaalde manier invulling aan de veertigdagentijd, hetzij door vasten, hetzij door zich te onthouden van bepaalde gewoontes of door een sobere levensstijl. Maar het is goed om ons af te vragen waarom we iets doen.

Afval van de waarheid
We leven in een tijd waarin we waakzaam moeten zijn. De Bijbel vertelt ons immers duidelijk dat in de dagen voorafgaand aan Jezus’ wederkomst mensen afvallig zullen worden (1 Tim. 4:1). Men kan pas ergens van afvallen als men eerst ergens op stond. Dit gaat dan ook duidelijk over christenen die steeds meer en meer menselijke verzinsels en tradities boven Gods Woord stellen. “Want er zal een tijd komen dat zij de gezonde leer niet zullen verdragen, maar dat zij zullen zoeken wat het gehoor streelt” (2 Tim. 4:3).

Afgoderij wordt goedgepraat en er wordt zelfs van gezegd dat het een zaak van de HEERE is.

Toen Israël afgoderij bedreef en het gouden kalf liet maken, sprak Aäron de volgende woorden: ‘Morgen is er een feest voor de HEERE’ (Ex. 32:5). Vandaag de dag zien we hetzelfde gebeuren. Afgoderij wordt goedgepraat en er wordt zelfs van gezegd dat het een zaak van de HEERE is. Er wordt niet meer onderzocht of gebruiken en tradities echt Bijbels zijn. In de Bijbel lezen we dat zelfs het onderwijs van een betrouwbare apostel als Paulus werd getoetst of dit daadwerkelijk waar was. De Schriften waren voor de gemeente te Berea de basis (Hand. 17:11). Vandaag de dag lijkt de bereidheid om de Bijbel als absolute waarheid te zien en hier ook naar te leven steeds meer te verdwijnen binnen het christendom.

Aswoensdag, askruisjes, kruisen en de veertigdagenvastentijd zijn allemaal afgodische gebruiken die tegenwoordig door steeds meer protestanten overgenomen worden. Ook steeds meer gerespecteerde voorgangers houden een pleidooi voor deze gebruiken. Het is goed om te beseffen dat er tijdens de Reformatie protestanten zijn geweest die van de brandstapel verlost konden worden wanneer ze maar één kus zouden geven op de crucifix, die hen voor de mond werd gehouden. Het kruis werd toen gezien als afgoderij. Een voorbeeld hiervan komen we tegen in het martelarenboek: “In dit jaar (1574) verbrandden zij ook te Rome een bejaard man, die te Milaan thuis hoorde, en lange tijd in een gevangenis van de Jezuïeten gezeten had. Hij stierf onder grote volharding en goede moed. Voor zijn dood werd hij door de monniken vermaand, ja zeer gekweld om een kruis te kussen. Toen hij hun grote onbeschaamdheid zag, zei hij vrijmoedig: “Indien gij deze afgod niet van mij wegneemt, zal ik genoodzaakt zijn er op te spuwen.” Toen zij dit hoorden, werd hij naar de brandstapel gezonden en tot as verbrand” (Adrianus Haemstedius; Historie der Martelaren, blz. 1043).

De oorsprong van de veertigdagentijd
De veertigdagenvastentijd (in de lente) vindt haar oorsprong in de Babylonische legende over Tammuz. Hij wordt gezien als de ‘goddelijke’ zoon van de tot zonnegodin of koningin van de hemel verheven Semiramis en Nimrod de zonnegod. Deze legende is trouwens ook de oorsprong van de aanbidding van de ‘goddelijke moeder en het kind’, zoals je dat in alle oude wereldgodsdiensten en ook in de Roomse religie terugvindt.

De veertigdagenvastentijd wordt nog steeds gevierd door Yezidi’s en duivelaanbidders uit Koerdistan; zij hebben dit overgenomen van hun vroegere meesters, de Babyloniërs

Genoemde Tammuz wordt volgens de legende op veertigjarige leeftijd door een wilde beer gedood. Tammuz daalt neer in de onderwereld en moeder Semiramis weent veertig dagen over hem; voor elk jaar van zijn bestaan weent zij een dag. Dan komt Tammuz op geheimzinnige wijze in de lente plotseling weer tot leven. Over dit ‘wenen over Tammuz’ lezen we ook in Ezechiël 8:14: “en zie, daar zaten vrouwen die de Tammuz beweenden.” De veertigdagenvastentijd wordt nog steeds gevierd door Yezidi’s en duivelaanbidders uit Koerdistan; zij hebben dit overgenomen van hun vroegere meesters, de Babyloniërs. In Mexico werd in de lente ook een dergelijke vastenperiode van veertig dagen in acht genomen, ter verering van de zon.

Voor heidense volken was de veertigdagentijd een inleidende periode voor het vieren van het grote jaarlijkse festival ter herdenking van de dood en opstanding van Tammuz, die, ook volgens genoemde legende, niemand anders was dan de geïncarneerde zonnegod Nimrod of Baäl. Het herdenken van de dood en opstanding van de Heere Jezus is ongeveer vanaf de vierde eeuw vermengd met dit heidense feest, dat dus al bekend was en immers ook gaat over dood en opstanding. Het Roomse of ‘christelijke’ Pasen is van het allereerste begin vermengd geweest met allerlei heidense gebruiken en rituelen behorend bij dit heidense lentefeest. Tradities als de paashaas, de eieren, enz. hebben bijvoorbeeld alles te maken met de godin van de vruchtbaarheid, al in de Bijbeltijd bekend als Astarte of Istar. De naam Istar zien we letterlijk terug in de Engelse en Duitse naam voor Pasen (Easter en Oster).

Socrates schreef dat iedereen binnen het Romeinse rijk gedwongen werd de vastentijd van veertig dagen voor Pasen verplicht in acht te nemen. Dit lukte echter niet op één moment; er is een langere periode overheen gegaan om de veertig dagen helemaal door te voeren in het Romeinse rijk. Soms was er bloedvergieten voor nodig om dit te bewerkstelligen, omdat er gelovigen waren die aan de Bijbelse gebruiken vast wilden houden en niet aan menselijke overleveringen met een heidense oorsprong.

Aswoensdag en het askruisje
Aswoensdag is de eerste dag van de veertigdagenvastentijd. Op Aswoensdag wordt in de Rooms-Katholieke kerk een askruisje gezet op de voorhoofden van gelovigen; dit gebeurt door de rechterhand van de priester. Het kruisje slaat op de beginletter van Tammuz, de zonnegod. In werkelijkheid heeft het kruisteken dan ook geen andere oorsprong dan deze ‘T’ van Tammuz. Dit ‘kruisteken’ en de verering ervan vind je al in allerlei oude godsdiensten terug, zoals bij de Etrusken, lang voordat de Heere Jezus aan het vloekhout stierf.

Aswoensdag is dus als het ware het startschot van een periode vol vasten en deze veertigdagenvastenperiode begint dus met een zichtbaar teken op het voorhoofd. Het is voor iedereen zichtbaar dat je aan het vasten meedoet, terwijl Mattheüs 6:16-18 toch duidelijk zegt, dat het Bijbelse vasten een vasten in het verborgene is en niet zichtbaar moet zijn voor andere mensen. Dat er onder de protestanten steeds meer openheid komt voor heidense gebruiken uit de Rooms-Katholieke Kerk wordt steeds duidelijker, en blijkt bijvoorbeeld uit dit artikel van de Evangelische Omroep.

Laten we ons losmaken van gebruiken die van heidense oorsprong zijn en afgoderij betreffen, terwijl gedaan wordt alsof het zaken van de HEERE zijn. In Numeri 25, waar we lezen over de hoererij van het volk Israël met de dochters van Moab, wordt duidelijk hoe ernstig het vermengen van goed en kwaad voor God is.

De Heere Jezus drukt ons op het hart dat we waakzaam moeten zijn. Laat de Bijbel onze enige bron zijn en onze houding en ons dagelijks gebed: “Niet mijn wil maar Uw wil geschiede”.

Bovenstaand verhaal van Wim Verwoerd verscheen onlangs op de website van Weg uit Babylon.

Praatmee

Beluister onze podcast

#402 Patrick & Don Ceder over christenvervolging en politiek
Of beluister op:

Meerartikelen

Voormalig PVV-Kamerlid Chris Faddegon tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer van het demissionair kabinet Schoof,
Opinie

Weerwoord aan Raad van Kerken: raakt de kerk haar profetische stem kwijt?

Met groeiende bezorgdheid nam ik als voormalig PVV-Kamerlid kennis van het rapport De weg van discipelschap van de Raad van Kerken (RvK). Als christen voel ik de plicht te reageren. De Raad pretendeert een moreel kompas te bieden, maar door legitieme

Discipelen maken discipelen
Boekfragment

Zakendoen als sleutel tot discipelschap: Hoe vertrouwen deuren opent

Hoe bereik je mensen die letterlijk en figuurlijk onbereikbaar lijken? Dit verhaal laat zien hoe creativiteit, doorzettingsvermogen en eenvoudige gehoorzaamheid deuren kunnen openen die gesloten lijken. Zelfs een ommuurd dorp is niet onbereikbaar. Ve

OMF Nederland
Interview

Mentale gezondheidsproblemen op zendingsveld niet ongewoon

Een kerkplanter met een burn-out, een veldleider met een depressie of een predikant met een angststoornis: op het zendingsveld zijn mentale gezondheidsproblemen niet ongewoon. Zeker in een creatief toegankelijk gebied, waar isolatie en voortdurende s

Ds. W. L. van der Staaij
Video

CGK-predikant over Bevrijdingsdag: "De kerk heeft er 52 per jaar"

Vandaag viert Nederland Bevrijdingsdag. Op deze dag herdenken we hoe ons land 81 jaar geleden van de nazi's bevrijd werd. CGK-predikant W. L. van der Staaij besteedde afgelopen zondag in zijn preek aandacht aan Bevrijdingsdag. Daarin merkte hij op da

Man mishandelt non
Nieuws

Franse non mishandeld in Jeruzalem, verdachte opgepakt

Bij het Cenakel op de berg Sion in Jeruzalem is vorige week dinsdag een Franse non hardhandig aangevallen en mishandeld. Dat meldt The Times of Israel. De politie wist dezelfde dag nog een 36-jarige man aan te houden.  De aanval vond plaats aan het e

Christelijke bezoeken Israël
Nieuws

Israël wil banden met christenen versterken: duizenden jongeren uitgenodigd

De Israëlische overheid wil de relatie met christenen wereldwijd versterken. Daarom is een nieuw plan aangekondigd om duizenden jonge leiders en influencers uit te nodigen voor een bezoek aan Israël, zo laat All Israel News weten. Het doel van het pr

Nigeria
Nieuws

Aanslagen in Nigeria eisen levens christenen en verwoesten landbouwgrond

Bij aanvallen van gewapend mannen in de Nigeriaanse deelstaat Plateau zijn negen christenen om het leven gekomen. Onder de dodelijke slachtoffers was ook een Nigeriaanse militair. Daarnaast werd in drie dagen tijd meer dan 40 hectare aan landbouwgron

Joe Biden
Nieuws

Rapport van regering-Trump wijst op achterstelling van christenen onder Biden

Christelijke organisaties en pro-life activisten in de Verenigde Staten zijn mogelijk strenger aangepakt door de overheid dan andere groepen. Dat staat in een onlangs verschenen rapport dat door een werkgroep van de Amerikaanse president Donald Trump

Meerartikelen

Adriaan Melissant
Interview

Na een diepe crisis vond Adriaan Melissant God: “God is nog niet klaar met mij”

Wat begon als een leven vol succes, reizen en snelle kicks, eindigde voor Adriaan Melissant in een diepe crisis. In een interview bij Hour of Power vertelt hij hoe hij van een ogenschijnlijk perfect leven afgleed naar depressie en wanhoop. Eén gebed

Marijn Burkunk
Column

Bevrijding is het grootste geschenk dat God de mensheid geeft

Er leven nog mensen die het meemaakten; Nederland is bezet geweest door een duistere grootmacht. En dat hebben we geweten. We werden gewoon door onze buren gebombardeerd en onder de voet gelopen. De macht en controle over het land werd bruut overgeno

Relatievorming
Persbericht

Avond over relatievorming: ‘Wat vraagt God van je in het zoeken naar een partner?’

Hoe geef je als christen vorm aan relaties in een tijd van datingapps, keuzestress en veranderende normen? Rond die vraag organiseert Bijbels Beraad M/V op 12 mei een thema-avond over relatievorming. Jongeren, ouders en opvoeders worden uitgenodigd o

Maarten A. de Jong
Opinie

Bevrijdingsdag: de vrede van Christus of de vrede van de wereld?

Een vrijheidsbijdrage, meer geld naar defensie, de NAVO-norm halen. Maxima en Amalia worden opgeleid tot reservist, misschien ook iets voor u? En zo dendert het maar door in de media, schrijft Maarten A. de Jong. Het lijkt wel of de Nederlandse bevol

Hendri Snetselaar en Jan-Dirk Liefting
Interview

Evangelisten: "Straatwerk is geen ouderwetse hobby, maar een Bijbelse opdracht"

"Ik heb zo’n gruwelijke hekel aan jullie soort gasten, maar nu heb ik voor het eerst normaal gehoord wat jullie boodschap is", vertelde een jonge vrouw aan Jan-Dirk Liefting (rechts op de foto) en Hendri Snetselaar (links op de foto) van Stichting Sj

Jonathan van der Vlist
Interview

Jonathan van der Vlist: “Mijn homoseksuele gevoelens waren weg”

Hij worstelde jarenlang in stilte met homoseksuele gevoelens, schaamte en verslaving. Als tiener voelde Jonathan van der Vlist* zich eenzaam en onbegrepen, ook in de kerk. Maar een diepgaande ontmoeting met Gods liefde bracht verandering. Cvandaag be

Reza Safa
Getuigenis

Voormalig aanhanger Iraanse regime vindt Jezus: "Mijn zonden zijn vergeven"

Een man die ooit de idealen van de Iraanse revolutie omarmde, getuigt nu wereldwijd van zijn geloof in Jezus Christus. De Iraans-Amerikaanse Reza Safa vertelt in een recent interview hoe een persoonlijke ontmoeting met Jezus zijn leven volledig veran

moestuin
Column

Wachten op God: Het Koninkrijk groeit, ook als jij het niet ziet

Ik wil al een tijd iets leren over een moestuin of pluktuin. De afgelopen jaren heb ik wat gezaaid, verschillende manieren geprobeerd, maar eerlijk is eerlijk: het wil niet echt lukken. Dit jaar besloot ik het anders te doen. Ik ben onlangs gestart m

Mark Buck en Arie Koornneef
Persbericht

KRO-NCRV en Verus bundelen krachten voor geloof in het onderwijs

KRO-NCRV en onderwijsvereniging Verus (voor protestants-christelijk en katholiek onderwijs in Nederland) hebben een convenant ondertekend om samen te werken aan projecten rond levensbeschouwing en maatschappelijke thema’s in het onderwijs. Hiermee wi

Ds. N. W. van den Houten
Nieuws

Hervormde gemeente Bruinisse mag nieuwe dominee verwelkomen: ds. N. W. van den Houten

De hervormde gemeente te Bruinisse (Zeeland) mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. N. W. van den Houten (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. De predikant volgt in Bruinisse ds. A. L. Molenaar op. Laatstgenoemde predikant is s

Bekladding Dam
Nieuws

Christelijke politici fel over bekladding Dam: 'Weerzinwekkend'

Christelijke politici reageren fel op de bekladding van het Nationaal Monument op de Dam, vlak voor de Nationale Dodenherdenking. Op sociale media spreken zij hun afschuw uit over de actie, die volgens hen alle grenzen overschrijdt. Het monument werd

manuscript
Nieuws

Bijzondere ontdekking: verloren Bijbelpagina’s uit vroege kerk teruggevonden

Onderzoekers hebben 42 verloren pagina’s teruggevonden van een zeer oud Bijbelhandschrift uit de zesde eeuw. Het gaat om een manuscript met brieven van de apostel Paulus, dat belangrijk is voor het in kaart brengen van de vroege kerk, meldt All Israe