Steeds meer mensen overlijden thuis: dit moeten we weten over palliatieve zorg

Dagelijks leven10 januari 2019
ouderenzorg

“De trend is dat mensen langer thuis wonen en daar ook overlijden. Dat betekent dat palliatieve zorg thuis goed geregeld moet kunnen worden,” vertelt Elise van Hoek namens NPV Zorg. Volgens haar wordt het steeds belangrijker dat mensen nadenken over het levenseinde. Zij beantwoordt een aantal vragen over palliatieve zorg.

Palliatieve zorg is. Wat houdt dat eigenlijk in?
“Palliatieve zorg is zorg voor mensen die niet meer beter kunnen worden. Bijvoorbeeld als mensen te horen krijgen dat ze kanker hebben en er geen genezing mogelijk is. Maar ook mensen met een spierziekte kunnen ongeneeslijk ziek zijn. En ook ouderen met dementie kunnen niet meer beter worden. Bij palliatieve zorg is niet de genezing van de patiënt het doel, maar zo veel mogelijk het lijden verlichten, tot aan een natuurlijke dood.

Het gaat om brede zorg: er is aandacht voor lichamelijke én psychische klachten. Er is emotionele ondersteuning, ook voor naasten. En er is aandacht voor vragen over geloof en zingeving. Indien nodig, wordt vanuit een team zorgverleners gewerkt, zodat aan alle vragen en behoeften van patiënten en naasten tegemoet kan worden gekomen. Dit kan zelfs tot na het overlijden van de patiënt, dan wordt ondersteuning aan de familie gegeven bij het verwerken van het verlies. Bij palliatieve zorg wordt naar ‘heel de mens’ gekeken. Je bent immers zoveel meer dan je ziekte.”

"De trend is dat mensen langer thuis wonen en daar ook overlijden. Dat betekent dat palliatieve zorg thuis goed geregeld moet kunnen worden."

Onlangs was je op het Nationaal Congres Palliatieve Zorg. Waarom werd dit congres georganiseerd?
“Er is de afgelopen jaren hard gewerkt aan een kwaliteitskader palliatieve zorg met als doel dat palliatieve zorg van goede kwaliteit echt voor iedereen beschikbaar komt. Het is natuurlijk heel belangrijk als artsen, verpleegkundigen, geestelijk verzorgers en anderen het eens zijn wat goede palliatieve zorg is. Maar net zo belangrijk is voldoende geld en goede voorlichting. Zodat patiënten en hun familie ook weten dat deze zorg bestaat en er zelf om kunnen vragen. Er valt wat dat betreft nog een wereld te winnen, zo schreef ik ook in deze blog.”

Welk aspect is voor patiënten in hun laatste levensfase van goot belang en krijgt wat de NPV betreft te weinig aandacht?
“De trend is dat mensen langer thuis wonen en daar ook overlijden. Dat betekent dat palliatieve zorg thuis goed geregeld moet kunnen worden. Dat vraagt een goed samenspel tussen de patiënt, familie en vrienden (de mantelzorgers), vrijwilligers en professionele zorg. Patiënten krijgen te maken met allerlei vragen. Dat kunnen vragen zijn over het verloop van de ziekte. Maar ook praktische vragen, zoals: wat kan ik allemaal nog regelen en afhandelen? Daarnaast stellen mensen zich ook ‘diepe’ vragen over het leven en over de dood (levensvragen). Voorbeelden van dit soort vragen zijn: Waarom ik? Heb ik iets verkeerd gedaan? Waarom moet ik zo lijden? Maar ook: Wat is er nu eigenlijk nog belangrijk voor mij, voor mijn gezin en voor mijn dierbaren? Hoe kan ik mijn leven nog zin geven? Hoe wil ik herinnerd worden?

Het antwoord op deze vragen hangt onder andere af van de manier waarop iemand in het leven staat. Maar je hoeft zeker niet gelovig te zijn om deze zingevingsvragen te hebben, elk mens kan er mee te maken krijgen. De NPV is blij dat de aandacht voor zingeving en geestelijke verzorging steeds meer toeneemt. In oktober maakte minister Hugo de Jonge van VWS bekend dat mensen die thuis wonen en geconfronteerd worden met zingevingsvragen, vanaf 2019 een beroep doen op een geestelijk verzorger. Hij wil daarvoor jaarlijks 7 miljoen euro beschikbaar stellen. Dit betekent dat ook mensen die niet verbonden zijn met een kerk of een geloofsgemeenschap, toch hulp of begeleiding kunnen krijgen bij hun vragen.”

"Er is een schrijnend gebrek aan aandacht, aan tijd, aan deskundigheid, aan financiën en aan heldere organisatie."

Onlangs is de herziene richtlijn Zingeving en spiritualiteit in de palliatieve fase verschenen. Waarom is deze richtlijn verschenen en hoe komt de betrokkenheid van de NPV tot uiting?
De herziene richtlijn Zingeving en spiritualiteit in de palliatieve fase is gereed. De richtlijn geeft inzicht in de manier waarop vragen en behoeften van patiënten en hun naasten op het gebied van zingeving en spiritualiteit kunnen worden herkend en hoe een gesprek hierover aan te gaan. Ten opzichte van de vorige richtlijn is deze herziene versie praktischer in gebruik, onder meer door de heldere opmaak en de concrete handvatten. De patiëntensamenvatting van de richtlijn staat ook online. De samenvatting van de richtlijn komt spoedig beschikbaar.”

Wat moet er gebeuren om de palliatieve zorg te verbeteren?
“De bekendheid met palliatieve zorg laat nog te wensen over. Een publiekscampagne is hard nodig om de mogelijkheden van palliatieve zorg bekend te maken bij een brede groep burgers en patiënten, bij zorgverleners, maar ook bij gemeenten. En in de organisatie van de palliatieve zorg valt nog te verbeteren: Er is een schrijnend gebrek aan aandacht, aan tijd, aan deskundigheid, aan financiën en aan heldere organisatie. En laten zorgverleners hun best doen voor eerlijkheid als mensen gaan sterven. Veel artsen behandelen in de laatste fase te lang door.”

Wat doet de NPV zelf om palliatieve zorg te verbeteren?
“Wij benadrukken dat het gesprek met je arts belangrijk is. Geef zelf aan wat je wilt. Een hulpmiddel hierbij is de NPV-Levenswensverklaring. Daarnaast werken we met anderen aan voorlichtingsmateriaal, zoals de handreiking ‘oog voor naasten’ van het LUMC maar ook in onderzoek, zoals van het RadboudMC, waar een methode ontwikkeld wordt die artsen helpt bij het signaleren en tijdig spreken over beslissingen. En in het voorjaar van 2019, op 3 april, organiseren we zelf vanuit de NPV een groot symposium voor mensen die in het pastoraat te maken krijgen met oude en stervende patiënten. Zij spelen immers ook een belangrijke rol in palliatieve zorg. Maar onze grootste wens op dit moment is een campagne voor het grote publiek. Zodat iedereen tenminste weet wat palliatieve zorg is.”

Praatmee

Beluister onze podcast

#331 Patrick & Jeffrey over Eppo Bruins, Christenen voor Israël en Tom de Wal
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

pkn-synode
Nieuws

PKN-synode besluit: hbo-theoloog kan officieel dominee worden

Een hbo-theoloog kan voortaan volledig ‘dienaar des Woords’ worden in de Protestantse Kerk van Nederland (PKN). Daartoe besloot de synode vrijdag. Het veelbesproken voorstel kreeg een meerderheid van stemmen. Daardoor is het voortaan mogelijk om met

Mona Keijzer
Nieuws

Beoogd minister Mona Keijzer getuigt van haar "Maker" in de Tweede Kamer

Mona Keijzer, de beoogd minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, heeft deze week tijdens haar zogeheten hoorzitting in de Tweede Kamer getuigt van haar geloof in God. De politica van de BoerBurgerBeweging (BBB) sprak in haar bijdrage o

Ds. M. Klaassen
Video

Dr. Klaassen schetst drie typen christenen waar we ons in kunnen herkennen

Dr. M. Klaassen behandelde onlangs in een preek drie denkbeeldige personen die in dezelfde gemeente zitten en alledrie hetzelfde missen: de doorwerking van Gods Geest in hun leven en ziel én in het gemeenteleven. De eerste denkbeeldige persoon, die d

Cvandaag podcast
Podcast

Ergernis van de week: zure reacties op biddende voetballers

"Kom op, mensen. Soms kun je ook gewoon iets mooi vinden zonder er direct weer allerlei kanttekeningen en kritische noten bij te plaatsen", stelt Cvandaag-redacteur Patrick Simons naar aanleiding van kritische reacties op het bericht 'Voetballers Ned

ChristenDOM?
Video

Is het christendom een westers verzinsel? Bekijk de video

'Is het christendom een westers verzinsel?', die vraag staat centraal in een nieuwe video van het christelijke YouTube-kanaal ChristenDOM?. Op dit kanaal gaan christelijke jongeren middels uitlegvideo's in op allerlei geloofsthema's die een rol spele

echtscheiding
Verdieping

Echtscheiding: Wat zegt de Heere Jezus hierover?

Als de huwelijkse verbintenis van gelovigen is geschonden, mogen ze hopen op herstel. Toch kan er een moment aanbreken waarop de conclusie getrokken moet worden dat voortzetting van het huwelijk een groter kwaad is dan beëindiging. Wat zegt de Heere

Chris Verhagen
Video

Christelijke apologeet wijst op evangelisch misverstand over uitverkiezing

In deze video staat Chris Verhagen, initiatiefnemer van YouTube-kanaal Christelijke Apologeet, stil bij een volgens hem veelvoorkomende opvatting in de evangelische wereld: het idee dat Gods uitverkiezing gebaseerd is op Gods voorkennis van de vrije

Delise
Video

Zangeres Delise brengt opnieuw single uit: 'Laat het los'

'Laat het los', zo heet de nieuwste single van de christelijke zangeres Delise. 'Laat het los' is alweer de derde single die Delise dit jaar uitbrengt. In het nummer staat vergeving centraal. Hoewel we als christenen opgeroepen worden om elkaar te ve

Meerartikelen

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt waarom je niet uit de safariwagen van Jezus moet stappen

Wilkin van de Kamp en zijn vrouw Aukje gingen een aantal jaar terug op safari in Namibië. Tijdens hun rondrit door het prachtige Namibische landschap, zagen zij drie jonge leeuwen op nog geen vijf meter afstand van hun wagen vandaan. Oog in oog stond

Päivi Räsänen
Nieuws

Bijbels Beraad M/V organiseert bijzondere conferentie met Päivi Räsänen

Op woensdag 26 juni hopen deze sprekers een bijdrage te leveren aan de interkerkelijke conferentie ‘Zelfaanbidding als nieuwe religie’. In een tijd waarin mensen liefhebbers zijn geworden van zichzelf (2 Tim. 3:2) en ‘het ik’ wordt aanbeden wil Bijbe

Ds. Marten Visser
Interview

Ds. Marten Visser: “Studeerkamergeleerde zijn is in de kerk een reëel risico”

“De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) moet niet primair het goede zoeken voor predikanten en kerkelijk werkers. Predikanten en kerkelijk werkers moeten het goede zoeken voor de kerk”, zegt dominee Marten Visser naar aanleiding van de generale syno

Kees Kraayenoord
Preekverslag

Volgens Kees Kraayenoord is tongentaal een vergeten cadeau: "We moeten er ontspannen in zijn"

"Er begon een taal over mijn lippen te stromen en ik had geen idee wat het betekende. Ik weet het nog niet. Maar ik vertrouw erop dat de Heilige Geest door mij heen Jezus grootmaakt." Kees Kraayenoord preekte recent tijdens een dienst in Mozaiek0318

Verbrande Bijbels in India
Positief nieuws

Crowdfund Open Doors en Cvandaag voor Indiase christenen levert 20.000 euro op

De gezamenlijke crowdfund van Open Doors en Cvandaag voor noodhulp voor Indiase christenen heeft ruim 20.000 euro opgebracht. Het bedrag komt ten goede aan meer dan 1230 noodhulppakketten voor deze vervolgde christenen, die grote behoefte aan voedsel

Kandidaat R. T. Michielse
Nieuws

Kand. R. T. Michielse aanvaardt beroep GerGem Sliedrecht

Kandidaat R. T. Michielse uit Kesteren heeft het beroep aangenomen dat door de gereformeerde gemeente Sliedrecht op hem was uitgebracht. In totaal ontving hij 25 beroepen, meldt GerGeminfo.nl. Michielse werd in 2020 aangenomen als student aan de Theo

CGK-synode
Nieuws

Ds. Buijs nieuwe voorzitter CGK-synode: “Kerk staat onder hoogspanning”

“De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) staat dit jaar onder hoogspanning. Het woord crisis valt nogal eens.” Dit zijn de eerste woorden van ds. P. D. J. Buijs, de kersverse voorzitter van de generale synode van de CGK. Van

Willem Lingeman
Video

De uitzonderingsregel uit Mattheüs 19 en hertrouwen (II)

'Wie zijn vrouw verstoot anders dan om hoererij en met een ander trouwt, die pleegt overspel, en wie met de verstotene trouwt, pleegt ook overspel.' Dit negende vers uit Mattheüs 19 wordt ook wel de uitzonderingsregel genoemd. In een serie van twee v

tiktok
Positief nieuws

Ontroerend: demente vrouw weet niets meer totdat gevraagd wordt wie Jezus is

Een korte video van een 88-jarige vrouw met dementie is de laatste maanden viral gegaan op social media. De vrouw heeft vergevorderde dementie en herinnert zich nauwelijks iets meer. Ze weet niet meer waar ze woont, wat ze die middag gegeten heeft en

Jacobs
Column

CvI zijn niet-Joden die achter Israël stonden, staan en zullen blijven staan!

In zijn nieuwe dagboek vertelt opperrabbijn Jacobs over een situatie die hem al de hele week bezighoudt. Ook schrijft hij over hoog bezoek dat naar Nederland kwam en steekt hij de loftrompet over Christenen voor Israël. Lees zijn nieuwe dagboek hiero

Vluchtelingenkamp in DR Congo
Nieuws

Deze vijf rampen vergeten Nederlandse media: ZOA presenteert 'vergeten' crises

De Democratische Republiek Congo voert de lijst aan van ernstige crises die nauwelijks aandacht krijgen in de Nederlandse media. Dat blijkt uit de Vergeten Lijst, die noodhulporganisatie ZOA deze week publiceert. Op de tweede en derde plek staan Colo

Israëli's
Nieuws

Sinds 7 oktober lezen steeds meer Israëli's uit het Nieuwe Testament

Volgens de religieuze organisatie Jews for Jesus is er sinds het begin van de oorlog tussen Israël en Hamas een toename in het aantal Israëli's die het Nieuwe Testament lezen. Dat meldt The Christian Post. Sinds 7 oktober zou de organisatie, die het