Steeds meer mensen overlijden thuis: dit moeten we weten over palliatieve zorg

Dagelijks leven 10 januari 2019
ouderenzorg

“De trend is dat mensen langer thuis wonen en daar ook overlijden. Dat betekent dat palliatieve zorg thuis goed geregeld moet kunnen worden,” vertelt Elise van Hoek namens NPV Zorg. Volgens haar wordt het steeds belangrijker dat mensen nadenken over het levenseinde. Zij beantwoordt een aantal vragen over palliatieve zorg.

Palliatieve zorg is. Wat houdt dat eigenlijk in?
“Palliatieve zorg is zorg voor mensen die niet meer beter kunnen worden. Bijvoorbeeld als mensen te horen krijgen dat ze kanker hebben en er geen genezing mogelijk is. Maar ook mensen met een spierziekte kunnen ongeneeslijk ziek zijn. En ook ouderen met dementie kunnen niet meer beter worden. Bij palliatieve zorg is niet de genezing van de patiënt het doel, maar zo veel mogelijk het lijden verlichten, tot aan een natuurlijke dood.

Het gaat om brede zorg: er is aandacht voor lichamelijke én psychische klachten. Er is emotionele ondersteuning, ook voor naasten. En er is aandacht voor vragen over geloof en zingeving. Indien nodig, wordt vanuit een team zorgverleners gewerkt, zodat aan alle vragen en behoeften van patiënten en naasten tegemoet kan worden gekomen. Dit kan zelfs tot na het overlijden van de patiënt, dan wordt ondersteuning aan de familie gegeven bij het verwerken van het verlies. Bij palliatieve zorg wordt naar ‘heel de mens’ gekeken. Je bent immers zoveel meer dan je ziekte.”

"De trend is dat mensen langer thuis wonen en daar ook overlijden. Dat betekent dat palliatieve zorg thuis goed geregeld moet kunnen worden."

Onlangs was je op het Nationaal Congres Palliatieve Zorg. Waarom werd dit congres georganiseerd?
“Er is de afgelopen jaren hard gewerkt aan een kwaliteitskader palliatieve zorg met als doel dat palliatieve zorg van goede kwaliteit echt voor iedereen beschikbaar komt. Het is natuurlijk heel belangrijk als artsen, verpleegkundigen, geestelijk verzorgers en anderen het eens zijn wat goede palliatieve zorg is. Maar net zo belangrijk is voldoende geld en goede voorlichting. Zodat patiënten en hun familie ook weten dat deze zorg bestaat en er zelf om kunnen vragen. Er valt wat dat betreft nog een wereld te winnen, zo schreef ik ook in deze blog.”

Welk aspect is voor patiënten in hun laatste levensfase van goot belang en krijgt wat de NPV betreft te weinig aandacht?
“De trend is dat mensen langer thuis wonen en daar ook overlijden. Dat betekent dat palliatieve zorg thuis goed geregeld moet kunnen worden. Dat vraagt een goed samenspel tussen de patiënt, familie en vrienden (de mantelzorgers), vrijwilligers en professionele zorg. Patiënten krijgen te maken met allerlei vragen. Dat kunnen vragen zijn over het verloop van de ziekte. Maar ook praktische vragen, zoals: wat kan ik allemaal nog regelen en afhandelen? Daarnaast stellen mensen zich ook ‘diepe’ vragen over het leven en over de dood (levensvragen). Voorbeelden van dit soort vragen zijn: Waarom ik? Heb ik iets verkeerd gedaan? Waarom moet ik zo lijden? Maar ook: Wat is er nu eigenlijk nog belangrijk voor mij, voor mijn gezin en voor mijn dierbaren? Hoe kan ik mijn leven nog zin geven? Hoe wil ik herinnerd worden?

Het antwoord op deze vragen hangt onder andere af van de manier waarop iemand in het leven staat. Maar je hoeft zeker niet gelovig te zijn om deze zingevingsvragen te hebben, elk mens kan er mee te maken krijgen. De NPV is blij dat de aandacht voor zingeving en geestelijke verzorging steeds meer toeneemt. In oktober maakte minister Hugo de Jonge van VWS bekend dat mensen die thuis wonen en geconfronteerd worden met zingevingsvragen, vanaf 2019 een beroep doen op een geestelijk verzorger. Hij wil daarvoor jaarlijks 7 miljoen euro beschikbaar stellen. Dit betekent dat ook mensen die niet verbonden zijn met een kerk of een geloofsgemeenschap, toch hulp of begeleiding kunnen krijgen bij hun vragen.”

"Er is een schrijnend gebrek aan aandacht, aan tijd, aan deskundigheid, aan financiën en aan heldere organisatie."

Onlangs is de herziene richtlijn Zingeving en spiritualiteit in de palliatieve fase verschenen. Waarom is deze richtlijn verschenen en hoe komt de betrokkenheid van de NPV tot uiting?
“De herziene richtlijn Zingeving en spiritualiteit in de palliatieve fase is gereed. De richtlijn geeft inzicht in de manier waarop vragen en behoeften van patiënten en hun naasten op het gebied van zingeving en spiritualiteit kunnen worden herkend en hoe een gesprek hierover aan te gaan. Ten opzichte van de vorige richtlijn is deze herziene versie praktischer in gebruik, onder meer door de heldere opmaak en de concrete handvatten. De patiëntensamenvatting van de richtlijn staat ook online. De samenvatting van de richtlijn komt spoedig beschikbaar.”

Wat moet er gebeuren om de palliatieve zorg te verbeteren?
“De bekendheid met palliatieve zorg laat nog te wensen over. Een publiekscampagne is hard nodig om de mogelijkheden van palliatieve zorg bekend te maken bij een brede groep burgers en patiënten, bij zorgverleners, maar ook bij gemeenten. En in de organisatie van de palliatieve zorg valt nog te verbeteren: Er is een schrijnend gebrek aan aandacht, aan tijd, aan deskundigheid, aan financiën en aan heldere organisatie. En laten zorgverleners hun best doen voor eerlijkheid als mensen gaan sterven. Veel artsen behandelen in de laatste fase te lang door.”

Wat doet de NPV zelf om palliatieve zorg te verbeteren?
“Wij benadrukken dat het gesprek met je arts belangrijk is. Geef zelf aan wat je wilt. Een hulpmiddel hierbij is de NPV-Levenswensverklaring. Daarnaast werken we met anderen aan voorlichtingsmateriaal, zoals de handreiking ‘oog voor naasten’ van het LUMC maar ook in onderzoek, zoals van het RadboudMC, waar een methode ontwikkeld wordt die artsen helpt bij het signaleren en tijdig spreken over beslissingen. En in het voorjaar van 2019, op 3 april, organiseren we zelf vanuit de NPV een groot symposium voor mensen die in het pastoraat te maken krijgen met oude en stervende patiënten. Zij spelen immers ook een belangrijke rol in palliatieve zorg. Maar onze grootste wens op dit moment is een campagne voor het grote publiek. Zodat iedereen tenminste weet wat palliatieve zorg is.”

ChristenvervolgingDuurzaamheidIsraëlGeloofszekerheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Papendrecht: ds. J. W. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. W. J. Westland (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan en volgt in wijk Oost ds. C. H. Bijl op. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Wes Huff
Nieuws

Populaire apologeet Wes Huff trekt zich terug na plagiaatbeschuldigingen

De Canadese apologeet Wes Huff, bekend van zijn optreden in de populaire podcast van Joe Rogan, trekt zich voorlopig terug vanwege plagiaatbeschuldigingen. Huff is vicevoorzitter van Apologetics Canada, een organisatie die het christelijk geloof...

Taiwan
Nieuws

Vier eeuwen katholieke missie op Taiwan, met een Nederlands hoofdstuk

Taiwan heeft zaterdag 14 november de komst van de eerste katholieke missionarissen herdacht. Honderden gelovigen kwamen daarvoor samen in de havenstad Keelung. Dat meldt AsiaNews. Het jubileum voert terug naar 1626, toen Spaanse dominicanen in het...

Kerk Bagdad
Nieuws

Irak opent eerste koptische kathedraal en roept gevluchte christenen op terug te keren

In de Iraakse hoofdstad Bagdad is de eerste koptisch-orthodoxe kathedraal van het land ingewijd. Bij de opening riepen verschillende Iraakse bestuurders christenen die vanwege oorlog en vervolging hun thuisland ontvluchtten op om terug te keren....

China
Nieuws

China heft beperkingen voor vier leden Zion-kerk op, acht anderen blijven vastzitten

Vier leden van de Chinese Zion-kerk hoeven zich niet langer aan borgtochtvoorwaarden te houden. De autoriteiten hieven de maatregelen op dinsdag 10 november op, meldt de kerk. Acht andere leiders en medewerkers van de gemeente zitten nog altijd...

Jezusbeeld
Nieuws

Brit mag Litouwen niet verlaten na vernieling Jezusbeeld

De Litouwse politie heeft een Britse man opgespoord die wordt verdacht van het vernielen van een Jezusbeeld bij een kerk in Vilnius. Het beeld werd woensdagavond 11 november van een kruis gehaald en brak op straat in stukken. De verdachte is...

Parlementsgebouw Londen
Nieuws

Engeland verleent vrouwen die veroordeeld zijn voor abortus gratie

Vrouwen in Engeland en Wales die in het verleden zijn veroordeeld voor het beëindigen van hun zwangerschap, krijgen vanaf vandaag automatisch gratie. Ook vrouwen die na de wettelijke abortusgrens van 24 weken een zwangerschap beëindigden, vallen...

Meerartikelen

kerk
Nieuws

Pastoor laat Onze Vader opnieuw bidden omdat het te zacht klinkt

De Oostenrijkse pastoor Marek Ciesielski heeft tijdens een Sint-Maartensviering in Innsbruck het Onze Vader laten herhalen, omdat de aanwezigen nauwelijks hoorbaar meebaden. Volgens een moeder dreigde hij daarbij de kerk op slot te laten doen. De...

Negen mensen omgekomen tijdens schietpartij in kerk
Nieuws

Drie mannen ter dood veroordeeld na bloedbad in Jordaanse kerk

Drie mannen zijn in Jordanië ter dood veroordeeld voor de bloedige aanslag op een Grieks-orthodoxe kerk in oktober. Bij de schietpartij tijdens een uitvaartdienst kwamen negen mensen om het leven. Daarnaast raakten tientallen mensen gewond. Dat...

Jürgen Klopp
Nieuws

Duitse voetballer stopt na gesprek met bondscoach met christelijk juichgebaar

De Duitse international Felix Nmecha zal zijn manier van juichen, waarmee hij Jezus Christus wil eren, niet herhalen bij het nationale elftal. Dat heeft bondscoach Jürgen Klopp donderdag bekendgemaakt. De trainer sprak uitgebreid met de 26-jarige...

Charleston
Nieuws

Elf jaar na moord op negen kerkgangers opent monument bij kerk in Charleston

Ruim elf jaar na de moord op negen kerkgangers tijdens een Bijbelstudie is zaterdag 14 november naast de Emanuel AME Church in het Amerikaanse Charleston een gedenkteken geopend. Honderden mensen woonden de bijeenkomst bij. Voor nabestaanden biedt...

rd
Nieuws

Kerken kleuren woensdag rood voor vervolgde christenen, ook aandacht in Europees Parlement

Kerken en monumenten kleuren woensdag 18 november rood om aandacht te vragen voor vervolgde christenen. In Nederland doen volgens het bisdom Roermond alleen al zeker 45 Limburgse kerken mee aan RedWednesday. Ook in het Europees Parlement in Brussel...

Studiedag
Persbericht

Moet je als christen altijd vergeven? Studiedag onderzoekt Joodse en christelijke visie

Moet je iemand altijd vergeven, ook als diegene geen berouw toont? En wat betekent vergeving als iemand geen verantwoordelijkheid neemt voor zijn daden? Tijdens een studiedag op maandag 23 november in Bilthoven staan deze vragen centraal. Drie...

Belder
Column

Zeven deugden: De Kerk staat en valt met de liefde

'De Bijbel en de wereld zijn vol van liefde, maar wel heel verschillend', stelt ds. J. Belder in zijn onderstaande nieuwe column. Na de zeven hoofdzonden bespreekt hij in een nieuwe columnserie de zeven deugden. In de eerste twee bijdragen kwamen...

Gerard en Lydia de Groot
Boekfragment

Veel singles gebruiken porno om te leren hoe seks werkt

Het is goed om je eigen lichaam en seksualiteit te ontdekken. Je mag je erover verbazen hoe de Here God je gemaakt heeft en er blij en dankbaar voor zijn. In de boeken die ik [Lydia] voor dit hoofdstuk (uit het boek ‘Gods hart voor singles; compleet,...

Hour of Power - Remco Bastiaansen
Interview

Remco Bastiaansen verloor na ongeluk zijn identiteit als topdanser: “Ik vroeg Jezus: wie ben ik nog?”

Remco Bastiaansen stond jarenlang aan de top van de danswereld. Hij werd vijfvoudig Nederlands kampioen, bereikte zeven keer de finale van het wereldkampioenschap en danste in Dancing with the Stars. Maar in 2010 veranderde een ernstig ongeluk zijn...

Mars
Nieuws

Duizenden lopen in stilte door Den Haag voor ongeboren leven en hulp aan moeders

Duizenden mensen hebben zaterdag 14 november in Den Haag deelgenomen aan de Mars voor het Leven. Volgens organisator Schreeuw om leven liepen ruim 15.000 deelnemers mee met de 34e editie. In toespraken en persoonlijke verhalen vroegen sprekers...

Open Doors
Nieuws

Ze verloren alles om hun geloof in Jezus, toch klinkt er hoop in Barneveld

“Ik kon in die donkere cel niet uit de Bijbel lezen. Maar hier in Nederland kunnen jullie dat bij volle daglicht doen. De vraag is: doen jullie dat ook?” Die confronterende vraag stelde Yassir Eric uit Soedan aan de duizenden mensen die zaterdag naar...

Eline Segers
Video

Eline Segers zingt Psalm 146 met bijzondere muzikale begeleiding

Zangeres Eline Segers heeft voor het KRO-NCRV-programma Petrus in het land een muzikale uitvoering van Psalm 146 opgenomen. Ze zingt verschillende verzen uit De Nieuwe Psalmberijming, begeleid door een ensemble onder leiding van musicus Frank van...