De bediening van het avondmaal komt in de Bijbel niet voor

God3 januari 2019 Arie-Jan Mulder
Arie-Jan Mulder

Al vroeg in zijn bestaan krijgt de jonge kerk met een praktisch probleem te maken: er zijn te weinig helpende handen beschikbaar. In Handelingen 6:1-4 lezen we dat de apostelen in deze eerste periode nog voor alles tegelijk verantwoordelijk zijn. Besloten wordt om taken te verdelen. De apostelen zullen de dienst van woord en gebed voortzetten. Voor de bediening van de gezamenlijke maaltijden kiest de gemeente andere mensen uit. Er wordt niet bij gezegd of ze ook een speciale taak hebben bij het dagelijkse avondmaal hebben, dat toch een onderdeel was van de maaltijd.

Het is wel opvallend dat de bediening van het avondmaal hier niet genoemd wordt. En verderop in het Nieuwe Testament worden tientallen taken binnen de gemeente benoemd en besproken. Maar niet één keer gaat dat over de bediening van het avondmaal. Conclusie: de bediening van het avondmaal komt in de Bijbel niet voor. Is dat niet vreemd?

In het Nieuwe Testament worden tientallen taken binnen de gemeente benoemd en besproken. Maar niet één keer gaat dat over de bediening van het avondmaal.

Nee, dat is helemaal niet vreemd. Integendeel. Het is juist heel logisch, want het avondmaal wordt niet bediend. Dat wil zeggen: brood en wijn worden niet uitgedeeld door iemand met een speciale taak of bevoegdheid. Want aan de tafel van de Heer zitten alle leerlingen van de Heer als gelijken. En zo delen ze met elkaar het brood en de wijn, als gemeenschap der heiligen, zoals dat met een mooie ouderwetse uitdrukking genoemd wordt. Dat is de simpele reden dat er helemaal nergens in de Bijbel over de bediening van het avondmaal gesproken wordt.
Maar hoe komt het dan dat wij dat in veel van onze kerken wel zo doen? Dat is een kwestie van geschiedenis.

In de vierde eeuw na Christus werd het christendom door de Romeinse keizers tot de officiële godsdienst van het rijk gemaakt. Los van de persoonlijke overtuiging die de keizers hadden, had dat toch vooral een politieke achtergrond: op die manier kon de keizer de eenheid in zijn rijk bevorderen, en de macht houden over zijn onderdanen. Om die reden werd de kerk omgevormd tot een hiërarchische organisatie, zoals een leger of een bedrijf. Op deze manier kon de kerk op vrij eenvoudige wijze centraal bestuurd worden.

Verder werd er onderscheid gemaakt tussen geestelijken en leken. Dat was iets dat in andere religies normaal was, maar in de christelijke kerk niet. De kerk kende tot die tijd geen verschil tussen geestelijken en leken. Verschillende activiteiten die in de kerk werden gedaan (waaronder het avondmaal) werden nu bestempeld als 'sacramenten’, een term uit de heidense geschiedenis van Rome. Deze speciale handelingen mochten alleen nog maar uitgevoerd worden door de geestelijken, de priesters. Deze zogenaamde sacramenten werden de ‘genademiddelen’ genoemd. Dat betekende dat de genade van God alleen nog via de priesterklasse aan het volk werd overgebracht. De leken werden voor hun relatie met God dus afhankelijk van de geestelijken (en indirect van de overheid).

Zo’n onderscheid tussen geestelijken en leken in de kerk van Christus past niet bij het evangelie. Een priester is immers een middelaar tussen God en mens, maar wij hebben maar één middelaar, Jezus.

Zo’n onderscheid tussen geestelijken en leken in de kerk van Christus past niet bij het evangelie. Een priester is immers een middelaar tussen God en mens, maar wij hebben maar één middelaar, Jezus. Door hem hebben we allemaal rechtstreeks toegang tot God. Er zijn sinds het offer van Golgotha geen priesters meer nodig tussen God en Zijn volk. En vanaf de start van de kerk in het boek Handelingen totdat het christendom de staatsgodsdienst werd, was er in de kerk inderdaad geen onderscheid tussen leken en geestelijken.

De kerkhervorming, die in de zestiende eeuw leidde tot het ontstaan van de protestantse kerken, heeft formeel een einde gemaakt aan de priesterrol binnen die kerken. Maar vreemd genoeg hield men wel vast aan een aantal sacramenten, zoals het avondmaal, die in de protestantse kerken nog steeds alleen door een speciale klasse van gelovigen (de dominee) worden bediend. Feitelijk is de priesterrol daarin dus nog steeds gehandhaafd.

De evangelische- en de pinksterbeweging hebben deze gewoonte in het algemeen stilzwijgend overgenomen. Ook daar is de bediening van het avondmaal meestal beperkt tot voorgangers en oudsten.

Dit historische uitstapje laat zien dat er in de kerk een praktijk is ontstaan die wringt met het beeld van de viering van het avondmaal dat we in Handelingen en in de nieuwtestamentische brieven krijgen. Er is in het Nieuwe Testament eenvoudigweg geen onderscheid tussen geestelijken en leken, en er is zeker niemand die tussen God en ons in staat. Het avondmaal wordt dus niet door een ambtsdrager bediend aan de andere gelovigen. Gelovigen delen brood en wijn met elkaar delen als gelijken in Jezus Christus, als gemeenschap van heiligen. Dat is het prachtige gelijkwaardige beeld dat de Bijbel ervan geeft.

Arie-Jan Mulder is spreker en schrijver. Zijn boek over het avondmaal is verkrijgbaar als papieren boek en als ebook. Klik hier om zijn website te bezoeken.

Praatmee

Beluister onze podcast

#331 Patrick & Jeffrey over Eppo Bruins, Christenen voor Israël en Tom de Wal
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Lawineboys
Dagelijks leven

Nederlandse feestband maakt EK-nummer op melodie Opwekkingsnummer

Dat Opwekkingsliederen geliefd zijn, mag geen verrassing meer heten. Maar zelfs buiten de christelijke bubbel zijn de liederen bekend. Zo zullen de echte Opwekkingfans verbaasd hebben opgekeken toen ze het nieuwe EK-nummer van Lawineboys hoorden. Dit

Israël
Nieuws

Kerken in Israël moeten belasting gaan betalen voor hun eigendommen

Leiders van katholieke en orthodoxe kerken in Israël beschuldigen de Israëlische autoriteiten van een 'gecoördineerde aanval' op de christelijke minderheid in Israël. Dat meldt All Israel News. Verschillende Israëlische gemeenten gaan kerken namelijk

mannen
Nieuws

NGK/CGK Hilversum opent ambt voor mensen met homoseksuele relatie

De Verbinding, een samenwerkingsgemeente van de Nederlandse Gereformeerde Kerken (NGK) en de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK), heeft het kerkelijk ambt opengesteld voor mensen die een relatie hebben met iemand van hetzelfde geslacht. Dat schri

Libanon
Nieuws

Christelijke leiders roepen op tot gebed voor Libanon

Christelijke leiders en welzijnsorganisaties doen een dringende oproep aan gelovigen wereldwijd om te bidden voor Libanon. Dat meldt Christian Today. Het land zit gevangen in het kruisvuur tussen het Israëlische leger (IDF) en militante groepen zoals

Ds. W. J. C. van Blijderveen
Video

HHK-predikant maakt zich zorgen over lage opkomst bij kerkelijke activiteiten

"De zondagse kerkgang is nog aardig. Tenminste, in de gemeente waar ik mag dienen, gaat het aardig. Maar weet u waar ik mij wel zorgen om maak? Ik zeg het maar eerlijk. Als we een Bijbelstudiegroep hebben en er komt vijf man, spreken we van een 'goed

John Chau
Video

Zendingswerker John Chau volgde Jezus tot voorbij de dood

Hij werd doodgeschoten met pijl en boog; John Chau volgde Jezus tot voorbij de dood. John Chau werd door God geroepen naar het Noord-Sentinaleiland, waar de bewoners zich afzonderen en geen contact hebben met buitenstaanders. Hun taal is onbekend en

Oscar Lohuis
Video

Terugkijken: ds. Oscar Lohuis legt 10 misverstanden over Israël bloot

Israël bezet land van een ander volk. Israël onderdrukt de Palestijnen. Israël is ontstaan uit Europa’s schuldgevoel en de bewoners zijn voornamelijk Europeanen. Dit zijn zomaar een aantal uitspraken die je op straat hoort als je mensen spreekt over

Deborah Monfils
Video

Deborah kreeg borstkanker tijdens haar zwangerschap: "God was er écht bij"

Als Deborah Monfils van haar tweede kindje in verwachting is, krijgt ze te horen dat ze borstkanker heeft. Hoewel ze door een loodzwaar traject van operaties en chemokuren gaat en ze haar haar verliest, ervaart ze Gods nabijheid en weet ze zich door

Meerartikelen

Wilkin van de Kamp
Video

Waarom de duivel volgens Wilkin van de Kamp een kunstgebit heeft

"Toen Jezus opstond uit het graf, heeft Hij de duivel als het ware op zijn kaak geslagen en de tanden van de goddelozen stukgebroken. Als jij weet wie je in Christus bent, weet je ook dat de duivel een kunstgebit heeft. Ja, hij kan nog je nog steeds

Chris Verhagen
Video

Waarom gelden de oudtestamentische voedselwetten niet voor christenen?

In Nederland zie je momenteel dat veel christenen een (hernieuwde) interesse krijgen in de ceremoniële aspecten van de wet van Mozes. Zo zijn er christenen die vurig beweren dat de kerk de feesten van Israël zou moeten vieren (zoals het Loofhuttenfee

Bijbel Next
Nieuws

Bijbel Next: nieuwe tienermethode over de Bijbel

Jeugdwerkers weten dat het niet eenvoudig is om tieners te boeien met de Bijbel. Om dat gemakkelijker te maken, is er Bijbel Next: programma's voor jongerenwerk, ontwikkeld door het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap. "We brengen de Bijbel midden in

Robert Plomp
Opinie

Het theologenprobleem in de PKN: onorthodoxe oplossingen zijn nodig

Zelfreflectie en -kritiek zijn de pijlers van het wetenschappelijke denken. Je kunt duizenden boeken lezen, honderden gesprekken voeren, en tientallen ideeën hebben, als je geen inzicht hebt in je eigen vooringenomenheden, loyaliteiten, belangen en i

Dr. Wim Dekker
Boekfragment

De klimaatcrisis: christenen zijn geroepen om een sober leven te leiden

Wanneer het voedsel van God is, dan is ook de aarde van God inclusief alle processen die ervoor zorgen dat de aarde het voedsel voortbrengt. De aarde is van God. Dat brengt ons bij Psalm 24, waar staat: ‘De aarde is van de HEERE en al wat zij bevat,

M. Bal
Nieuws

Nieuwe dominee voor GerGem Terwolde-De Vecht: J. Janse

Kandidaat J. Janse uit Vierhouten heeft het beroep aangenomen dat door de gereformeerde gemeente Terwolde-De Vecht op hem was uitgebracht. In totaal ontving hij dertien beroepen, meldt GerGeminfo.nl. Janse werd in 2020 aangenomen als student aan de T

Ds. A.C. Borsje
Video

Ds. Borsje kreeg een email van een man die een bijzondere tekst op een grafsteen zag staan

"'Beste dominee, afgelopen week liepen we op een begraafplaats hier ergens in de buurt. Ik liep een beetje rond en zag een grafsteen met daarop de tekst: 'En het geschiedde dat de bedelaar stierf’. Deze tekst bleef maar in mijn hoofd ronddwalen. Waar

Donald Trump
Nieuws

Donald Trump stelt dat christendom in Amerika 'vernietigd' wordt als Biden opnieuw president wordt

Voormalig president Donald Trump heeft tijdens een bijeenkomst opgemerkt dat het christendom in Amerika in gevaar zal komen als Joe Biden opnieuw de presidentsverkiezingen wint. Dat meldt The Christian Post. Trump stelde zelfs dat het christendom in

Public Domain/Staats- und Universitätsbibliothek Hamburg
Nieuws

Archeologen ontdekken zeldzame papyrustekst over Jezus' jeugd

Archeologen hebben in een universiteitsbibliotheek in Duitsland een oude papyrus gevonden waarop de naam 'Jezus' te lezen is. Dat meldt The Christian Post. Deze papyrus, afkomstig uit Egypte, wordt beschouwd als het oudste bewaard gebleven fragment v

ds. M. Baan
God

Ds. Baan: 'Afscheiden van de hervormde kerk heeft geen zin'

'Ik ben belijdend lid van een van de afgescheiden kerken. Ik geloof dat de afgescheiden kerken de plicht hebben zich weer aan te sluiten bij de Hervormde Kerk zodra dit kan zonder principes aan de kant te hoeven zetten of af te wijken van de belijden

embryokweek
Verdieping

Ingrijpen in DNA van embryo's: hoe ver kun je gaan?

Is de techniek waarmee DNA van embryo’s aangepast kan worden veilig in de handen van mensen? Het kweken van menselijke embryo’s is een voorwaarde om deze techniek in gang te zetten. Daarom moet daar over gesproken worden. Stel: het is 2050 en er is e

Cvandaag podcast
Podcast

Cvandaag podcast over Eppo Bruins, Christenen voor Israël en Tom de Wal

Redacteur Patrick Simons legt uit waarom Christenen voor Israël boos is op het dagblad Trouw. Presentator Jeffrey Schipper merkt op dat het ministerschap van voormalig CU-Kamerlid Eppo Bruins veel losmaakt. En tv-persoonlijkheid Johan Derksen windt z