De bediening van het avondmaal komt in de Bijbel niet voor

God 3 januari 2019 Arie-Jan Mulder
Arie-Jan Mulder

Al vroeg in zijn bestaan krijgt de jonge kerk met een praktisch probleem te maken: er zijn te weinig helpende handen beschikbaar. In Handelingen 6:1-4 lezen we dat de apostelen in deze eerste periode nog voor alles tegelijk verantwoordelijk zijn. Besloten wordt om taken te verdelen. De apostelen zullen de dienst van woord en gebed voortzetten. Voor de bediening van de gezamenlijke maaltijden kiest de gemeente andere mensen uit. Er wordt niet bij gezegd of ze ook een speciale taak hebben bij het dagelijkse avondmaal hebben, dat toch een onderdeel was van de maaltijd.

Het is wel opvallend dat de bediening van het avondmaal hier niet genoemd wordt. En verderop in het Nieuwe Testament worden tientallen taken binnen de gemeente benoemd en besproken. Maar niet één keer gaat dat over de bediening van het avondmaal. Conclusie: de bediening van het avondmaal komt in de Bijbel niet voor. Is dat niet vreemd?

In het Nieuwe Testament worden tientallen taken binnen de gemeente benoemd en besproken. Maar niet één keer gaat dat over de bediening van het avondmaal.

Nee, dat is helemaal niet vreemd. Integendeel. Het is juist heel logisch, want het avondmaal wordt niet bediend. Dat wil zeggen: brood en wijn worden niet uitgedeeld door iemand met een speciale taak of bevoegdheid. Want aan de tafel van de Heer zitten alle leerlingen van de Heer als gelijken. En zo delen ze met elkaar het brood en de wijn, als gemeenschap der heiligen, zoals dat met een mooie ouderwetse uitdrukking genoemd wordt. Dat is de simpele reden dat er helemaal nergens in de Bijbel over de bediening van het avondmaal gesproken wordt.
Maar hoe komt het dan dat wij dat in veel van onze kerken wel zo doen? Dat is een kwestie van geschiedenis.

In de vierde eeuw na Christus werd het christendom door de Romeinse keizers tot de officiële godsdienst van het rijk gemaakt. Los van de persoonlijke overtuiging die de keizers hadden, had dat toch vooral een politieke achtergrond: op die manier kon de keizer de eenheid in zijn rijk bevorderen, en de macht houden over zijn onderdanen. Om die reden werd de kerk omgevormd tot een hiërarchische organisatie, zoals een leger of een bedrijf. Op deze manier kon de kerk op vrij eenvoudige wijze centraal bestuurd worden.

Verder werd er onderscheid gemaakt tussen geestelijken en leken. Dat was iets dat in andere religies normaal was, maar in de christelijke kerk niet. De kerk kende tot die tijd geen verschil tussen geestelijken en leken. Verschillende activiteiten die in de kerk werden gedaan (waaronder het avondmaal) werden nu bestempeld als 'sacramenten’, een term uit de heidense geschiedenis van Rome. Deze speciale handelingen mochten alleen nog maar uitgevoerd worden door de geestelijken, de priesters. Deze zogenaamde sacramenten werden de ‘genademiddelen’ genoemd. Dat betekende dat de genade van God alleen nog via de priesterklasse aan het volk werd overgebracht. De leken werden voor hun relatie met God dus afhankelijk van de geestelijken (en indirect van de overheid).

Zo’n onderscheid tussen geestelijken en leken in de kerk van Christus past niet bij het evangelie. Een priester is immers een middelaar tussen God en mens, maar wij hebben maar één middelaar, Jezus.

Zo’n onderscheid tussen geestelijken en leken in de kerk van Christus past niet bij het evangelie. Een priester is immers een middelaar tussen God en mens, maar wij hebben maar één middelaar, Jezus. Door hem hebben we allemaal rechtstreeks toegang tot God. Er zijn sinds het offer van Golgotha geen priesters meer nodig tussen God en Zijn volk. En vanaf de start van de kerk in het boek Handelingen totdat het christendom de staatsgodsdienst werd, was er in de kerk inderdaad geen onderscheid tussen leken en geestelijken.

De kerkhervorming, die in de zestiende eeuw leidde tot het ontstaan van de protestantse kerken, heeft formeel een einde gemaakt aan de priesterrol binnen die kerken. Maar vreemd genoeg hield men wel vast aan een aantal sacramenten, zoals het avondmaal, die in de protestantse kerken nog steeds alleen door een speciale klasse van gelovigen (de dominee) worden bediend. Feitelijk is de priesterrol daarin dus nog steeds gehandhaafd.

De evangelische- en de pinksterbeweging hebben deze gewoonte in het algemeen stilzwijgend overgenomen. Ook daar is de bediening van het avondmaal meestal beperkt tot voorgangers en oudsten.

Dit historische uitstapje laat zien dat er in de kerk een praktijk is ontstaan die wringt met het beeld van de viering van het avondmaal dat we in Handelingen en in de nieuwtestamentische brieven krijgen. Er is in het Nieuwe Testament eenvoudigweg geen onderscheid tussen geestelijken en leken, en er is zeker niemand die tussen God en ons in staat. Het avondmaal wordt dus niet door een ambtsdrager bediend aan de andere gelovigen. Gelovigen delen brood en wijn met elkaar delen als gelijken in Jezus Christus, als gemeenschap van heiligen. Dat is het prachtige gelijkwaardige beeld dat de Bijbel ervan geeft.

Arie-Jan Mulder is spreker en schrijver. Zijn boek over het avondmaal is verkrijgbaar als papieren boek en als ebook. Klik hier om zijn website te bezoeken.

ChristenvervolgingGeloofszekerheidIsraëlOpvoedenDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Judith Pen
Persbericht

Amerikaanse Bijbelleraar Andy Woods brengt boek over Daniël uit met Nederlandse uitgever

De Amerikaanse theoloog en Bijbelleraar dr. Andy Woods brengt samen met de Nederlandse uitgever Judith Pen een uitgebreide Bijbelstudie over het boek Daniël uit. Het boek, Daniël – Verzegeld tot de eindtijd, bestemd om ontdekt te worden, behandelt de...

Oostenrijk
Nieuws

Onderzoek: katholieke kerk brengt Oostenrijkse overheid meer op dan zij kost

De katholieke kerk levert de Oostenrijkse overheid volgens nieuw onderzoek meer op dan zij ontvangt. Onderzoeksinstituut Joanneum Research berekent een positief saldo van ongeveer 890 miljoen euro. Daarbij tellen ook de economische effecten van...

Kevin Doran
Nieuws

Ierse bisschop verdedigt bedenktijd bij abortus: 'Heeft veel jonge levens gered'

De Ierse bisschop Kevin Doran roept politici op de verplichte bedenktijd van drie dagen bij abortus te behouden. Volgens hem biedt die periode vrouwen gelegenheid om hun besluit te overwegen en hulp te zoeken. 'Uw moedige optreden heeft veel jonge...

doop
Nieuws

Bijna 10.000 volwassenen gedoopt in Church of England in 2025: mogelijk hoogste aantal ooit

In de Church of England zijn vorig jaar 9.900 volwassenen gedoopt. Dat zijn er ongeveer 1.300 meer dan in 2024. Volgens het kerkverband ligt het aantal mogelijk hoger dan ooit, al ontbreken de gegevens om dat met zekerheid vast te stellen. De cijfers...

Hoskin
Nieuws

Oprichter Book of Hope overleden: Bob Hoskins bracht miljoenen kinderen het Evangelie

Bob Hoskins, oprichter van de christelijke zendingsorganisatie OneHope, is zaterdag 14 november op 90-jarige leeftijd overleden. Met het werk dat begon onder de naam Book of Hope wilde hij kinderen wereldwijd in aanraking brengen met het Evangelie....

Bijbel
Nieuws

Statenvertalers bouwden voort op oudere Bijbelvertaling

Meer dan de helft van de tekst van het Oude Testament in de Statenvertaling komt overeen met de oudere Deux-Aesvertaling. Dat blijkt uit onderzoek van Kees Jan van Linden, die maandag 16 november promoveerde aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De...

zwart
Nieuws

Rapport: 44 procent meer aanvallen en bedreigingen tegen christenen in Europa

Het aantal geregistreerde aanvallen en bedreigingen tegen christenen in Europa is in 2025 met 44 procent gestegen. Dat meldt OIDAC Europe in het maandag verschenen jaarrapport. De organisatie registreerde minstens 395 incidenten die gericht waren...

Rosaline Ratering-McDonald
Column

Wat zou Jezus doen in de supermarkt?

We vertellen elkaar dat we gezonder moeten eten, meer moeten bewegen en moeten stoppen met roken. Maar hoe eerlijk is die boodschap als onze omgeving ons voortdurend verleidt tot ongezonde keuzes? Volgens leefstijltrainer en stoppen-met-roken-coach...

Meerartikelen

Sarina Kriek
Column

We willen kinderen beschermen, maar maken we ouders vooral bang?

We willen kinderen beschermen en geen enkel signaal van onveiligheid missen. Maar wat gebeurt er als die zorg omslaat in angst en controle? Sarina Kriek ziet hoe ouders en professionals daardoor soms tegenover elkaar komen te staan, terwijl juist...

Jeroen
Getuigenis

Jeroen verloor zijn moeder en vluchtte in het uitgaansleven: "Toen kwam Jezus dichtbij"

Jeroen Timmermans groeit op in een warm katholiek gezin in Midden-Limburg. Maar wanneer zijn moeder overlijdt, raakt hij als twintigjarige student de weg kwijt. Hij probeert zijn verdriet te verdringen met feesten en alcohol. Tot hij na een nacht...

Johan van Heuven
Interview

Johan brak met jarenlange pornoverslaving: “God hielp mij moedig te zijn”

“Je schaamt je oog uit je kop, maar je durft het niet op te biechten", vertelt Johan van Heuven. Jarenlang zat hij gevangen in een pornoverslaving die hem twee huwelijken kostte. Ook zijn geloofsleven stond op losse schroeven. Maar toen het niet...

Mirjam Moolhuizen
Nieuws

Mirjam Moolhuizen heeft een zeldzame auto-immuunziekte: "Ik kan niet genezen; mijn toekomst ligt in Gods handen"

Jarenlang stond Mirjam Moolhuizen (56) met plezier in een drogisterij. Ze hield ervan om mensen te helpen, een luisterend oor te bieden en tijd voor klanten te nemen. Tot een ziekte haar leven ingrijpend veranderde. Door systemische sclerose, een...

Kerk wint prijs
Persbericht

Kerk redt dak met gesponsorde dakpannen en wint prijs voor creatieve geldwerving

Een kerkdak redden door dakpannen te laten sponsoren, honderden dorpsbewoners samenbrengen tijdens een maaltijd en kinderen enthousiast maken voor Bijbelverhalen met een spaaralbum. Drie kerkelijke initiatieven zijn zaterdag 14 november in Nijkerk...

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Papendrecht: ds. W. J. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. W. J. Westland (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan en volgt in wijk Oost ds. C. H. Bijl op. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Wes Huff
Nieuws

Populaire apologeet Wes Huff trekt zich terug na plagiaatbeschuldigingen

De Canadese apologeet Wes Huff, bekend van zijn optreden in de populaire podcast van Joe Rogan, trekt zich voorlopig terug vanwege plagiaatbeschuldigingen. Huff is vicevoorzitter van Apologetics Canada, een organisatie die het christelijk geloof...

Taiwan
Nieuws

Vier eeuwen katholieke missie op Taiwan, met een Nederlands hoofdstuk

Taiwan heeft zaterdag 14 november de komst van de eerste katholieke missionarissen herdacht. Honderden gelovigen kwamen daarvoor samen in de havenstad Keelung. Dat meldt AsiaNews. Het jubileum voert terug naar 1626, toen Spaanse dominicanen in het...

Kerk Bagdad
Nieuws

Irak opent eerste koptische kathedraal en roept gevluchte christenen op terug te keren

In de Iraakse hoofdstad Bagdad is de eerste koptisch-orthodoxe kathedraal van het land ingewijd. Bij de opening riepen verschillende Iraakse bestuurders christenen die vanwege oorlog en vervolging hun thuisland ontvluchtten op om terug te keren....

China
Nieuws

China heft beperkingen voor vier leden Zion-kerk op, acht anderen blijven vastzitten

Vier leden van de Chinese Zion-kerk hoeven zich niet langer aan borgtochtvoorwaarden te houden. De autoriteiten hieven de maatregelen op dinsdag 10 november op, meldt de kerk. Acht andere leiders en medewerkers van de gemeente zitten nog altijd...

Jezusbeeld
Nieuws

Brit mag Litouwen niet verlaten na vernieling Jezusbeeld

De Litouwse politie heeft een Britse man opgespoord die wordt verdacht van het vernielen van een Jezusbeeld bij een kerk in Vilnius. Het beeld werd woensdagavond 11 november van een kruis gehaald en brak op straat in stukken. De verdachte is...