"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme"

God 29 april 2016
“Ik was mij vroeger niet bewust van de voorgeschiedenis van de Holocaust in het christelijke Europa. We zullen ons moeten verdiepen in onze kerkgeschiedenis,” vindt Wim Verwoerd. De auteur van het boek ‘Weg uit Babylon’ heeft zich verdiept in het antisemitisme dat zich in het christendom heeft afgespeeld. Hij beschouwt het als zijn taak om christenen hiervan bewust te maken en de Kerk wakker te schudden.

“Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus," zegt hij verwijzend naar Openbaring 17:6.

Chrysostomos was een kerkvader uit de vierde eeuw die het erg bont maakte als het gaat om Jodenhaat. Op welke manier misbruikte hij de Bijbel om Joden zwart te maken?
“Deze kerkvader stond bekend als een geweldige spreker en zachtmoedige man. Maar veel mensen weten niet dat hij acht preken heeft besteed aan het zwart maken van Joden. Zo misbruikte hij onder andere Mattheüs 21, waar het bekende gedeelte over de tempelreiniging staat. Hij schreef: ‘Als iemand hun plaats van aanbidding (de synagoge red.) tegenwoordig een bordeel, een schuilplaats voor bandieten, een woonplaats van duivels, een kuil van complete vernietiging of bij welke naam dan ook zou noemen, dan spreekt hij vriendelijker dan de plaats verdient.’ En zo heeft hij op veel meer manieren Joden en synagogen gestigmatiseerd.”

Verwoerd verwijst ook naar Cyprianus, een belangrijke bisschop uit de derde eeuw. “Hij liet de Bijbel buikspreken. Jakob ontving twee vrouwen. Lea schilderde hij af als ‘een type van de blinde synagoge’, omdat zij slechte ogen had. De prachtige Rachel beschreef hij als ‘een type van de kerk’.” Deze kerkvaders legden de basis voor de vervangingstheologie: de Joden hebben afgedaan en de kerk heeft hun plaats ingenomen. Dat zagen ze helaas helemaal fout. Als gelovigen uit de heidenen zijn we geënt op die ene olijfboom: het Verbond van God met Israël. We zijn mede-erfgenamen en geen plaatsvervangers.”
"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus"

Onlangs nam de PKN afstand van de antisemitische uitlatingen van Maarten Luther. Wat vind je daarvan en zou de kerk nog meer moeten doen dan woorden uitspreken?
“Luther heeft gruwelijke uitspraken gedaan over Joden. Zijn oproep om synagogen in brand te steken was één van de vele. Het is een goede zaak dat de PKN daarvan afstand heeft genomen. Daar wil ik wel een kanttekening bij plaatsen: de kerk is 75 jaar te laat. Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten. Denk bijvoorbeeld aan het vervangen van de Joodse feesten. Onlangs sprak ik een Messiaanse Jood die ons land bezocht. ‘Denk je dat wij jaloers worden op christenen die heiligen aanbidden of kerst vieren met een kerstboom?’ Het antwoord is: nee.”

Hoe zie je het antisemitisme vandaag de dag voortwoekeren in de naam van het christendom?
“We zien nu een stroming die ik beschrijf als het antizionisme. In de linkerflank van de kerk wordt opgeroepen om Israël te boycotten,” zegt Verwoerd, verwijzend naar de Kairos beweging. “Ik denk ook aan kritische reacties op de documentaire ‘Breng de Joden thuis’. Een predikant maakte in deze blog duidelijk dat de Zoon van God al Koning is over Israël. Hij legde heel sterk de nadruk op het heden in plaats van de toekomst. Met zulke theologische visies kun je het Joodse volk niet steunen, bemoedigen of tot jaloersheid wekken – zoals Paulus oproept. ‘Stil zijn waar kwaad heerst, is ook een kwaad’, zei Dietrich Bonnhoefer. Dat heeft het gros van de christenen ook gedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit soort visies werkt deze houding in de hand.”
"Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten"

Openbaring maakt duidelijk dat het ‘onschuldige bloed van het Joodse volk’ gewroken zal worden. Hoe duid jij dit met betrekking tot onze kerkgeschiedenis?
“In Openbaring 17 lezen we over een vrouw, een hoer die dronken is van het bloed. Onze reformatoren waren er in hun tijd al van overtuigd dat dit het beeld is van de valse kerk, die zoals vers 6 zegt; “dronken was van het bloed van de heiligen, en van het bloed van de getuigen van Jezus.” Wie die “getuigen van Jezus” zijn, is voor iedereen wel duidelijk. Maar wie die “heiligen” zijn, wiens bloed ook door die “vrouw’ vergoten is, daar staan we nog te weinig bij stil. In Daniël 7:21, 22, 25, 27 en 8:24 wordt Israël, en met name het Joodse volk, als ‘het heilige volk’ benoemd. Het Joodse volk, als afgezonderd en geheiligd volk door Gods Verbond, heeft onnoemelijk veel geleden, juist van hen die geacht werden hen barmhartigheid en liefde te bewijzen. Dit komt ook naar voren in het boekje ‘De vrouw dronken van het bloed’ wat afgelopen jaar in diverse landen in is Europa verspreid.”

“In plaats dat het Joodse volk een schuilplaats vond in kerken en kloosters, zoals pas in het RD door een schrijver werd beweerd, was het ‘christendom’ in het voetspoor van de kerkvaders juist de oorzaak van zoveel onschuldig bloedvergieten. Getto’s, het dragen van een herkenningsteken, de pogroms etc. werden niet door Hitler en consorten uitgevonden, maar zij waren al zo oud als de weg naar Rome. De Heere Jezus laat ons in het boek Openbaring zien, dat ook al dit onschuldig vergoten bloed van het Joodse volk, gewroken zal worden. De dronken vrouw met de naam Babylon op haar voorhoofd, die vele volken en naties beïnvloed heeft, wordt vooral vanwege het rechtvaardig vergoten bloed gestraft (zie onder andere Openbaring 16:6 en 17:6).”

ChristenvervolgingIsraëlGeloofszekerheidDuurzaamheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #18: SGP-Kamerlid Diederik van Dijk over zijn geloof in God
Of beluister op:

Meerartikelen

CU-Kamerlid Don Ceder
Nieuws

Motie over erkenning Moluks leed levert CU-Kamerlid bijzondere award op

ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder heeft de allereerste ‘Motie van het jaar’-award gewonnen. Zijn motie over erkenning van het leed van de Molukse gemeenschap kreeg de meeste stemmen van het publiek. De prijs is een initiatief van Check je stem, dat...

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Hervormde gemeente Papendrecht brengt beroep uit op ds. W. J. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht heeft een beroep uitgebracht op ds. W. J. Westland (foto). De predikant moet in wijk Oost ds. C. H. Bijl opvolgen. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025 verbonden aan wijkgemeente Immanuël van de...

Nahariya
Nieuws

Christelijke gebedsruimte in Israël vernield: priester vergeeft daders

In de Israëlische stad Nahariya zijn religieuze afbeeldingen en voorwerpen vernield in een gebedsruimte van een Libanees-christelijke gemeenschap. De schade werd zondag ontdekt toen een gemeentelid het gebouw wilde openen voor een...

Pro-life demonstrant
Nieuws

Kerken in Amerikaanse staat strijden massaal voor terugkeer abortusverbod

Kerken in de Amerikaanse staat Missouri zetten alles op alles om abortus opnieuw grotendeels te verbieden. Morgen stemmen inwoners over een voorstel om de abortuswetgeving aan te scherpen. Baptisten, katholieken en pinksterchristenen voeren actief...

Legacy Church in Pensacola
Nieuws

Amerikaanse megakerk onder vuur na oproep om op Republikeinse kandidaten te stemmen

Een grote Amerikaanse kerk ligt onder vuur omdat haar voorganger openlijk steun heeft uitgesproken voor twee Republikeinse politici. Hij roept gemeenteleden op om tijdens de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november op hen te stemmen....

Zelensky
Nieuws

Zelensky ontkent dat Oekraïne christenen vervolgt: 'Wij hebben godsdienstvrijheid'

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky ontkent dat zijn regering christenen vervolgt. Volgens hem kunnen gelovigen in Oekraïne hun geloof vrij uitoefenen. Daarmee reageert hij op kritiek van de Amerikaanse commentator Tucker Carlson. Toch...

Jonathan Westerkamp, Mart-Jan Paul en David ten Voorde
Interview

Is de Laurenskerk ‘ontheiligd’ door het Halloweenfeest? Drie christenen reageren

Zaterdag was de Laurenskerk in Rotterdam het decor voor een Halloweenfeest. Daarna komen er in de kerk weer gemeenten samen. Is een kerk slechts een stapel stenen of is de kerk nu ontheiligd? En als de kerk opnieuw aan God moet worden toegewijd,...

Hans Hamoen
Podcast

Hans Hamoen vertelt in nieuwe podcast over geheime Bijbeltransporten achter IJzeren Gordijn

Geheime Bijbeltransporten naar communistische landen, gevaarlijke situaties en bijzondere ontmoetingen. In de nieuwe podcast Impact Stories blikt Hans Hamoen terug op avonturen uit zijn leven, waarin geloof en vertrouwen op God een belangrijke rol...

Meerartikelen

prins
Nieuws

Prins Liechtenstein houdt abortuswet tegen en pleit voor hulp aan zwangere vrouwen

Erfprins Alois van Liechtenstein houdt een wet tegen die abortus in de eerste drie maanden van de zwangerschap zou toestaan. Het parlement stemde nipt voor, maar de prins weigert zijn goedkeuring. Volgens hem beschermt het voorstel het ongeboren...

EK
Nieuws

Embryo’s kweken om onderzoek mee te doen: Eerste Kamer buigt zich over omstreden wet

De Eerste Kamer debatteert dinsdag 3 november over het toestaan van embryokweek voor wetenschappelijk onderzoek. Het voorstel maakt het mogelijk embryo’s speciaal voor experimenten te laten ontstaan, waarna ze worden vernietigd. Tegenstanders...

Kerk Loenen
Positief nieuws

Kerken in Loenen openen deuren tijdens Halloweenwandeling: ‘Jezus is het Licht van de wereld’

Terwijl kinderen en ouders vrijdagavond tijdens een Halloweenwandeling door Loenen op de Veluwe trokken, stonden de deuren van de plaatselijke katholieke kerk wagenwijd open. Protestantse en katholieke vrijwilligers wilden de deelnemers een moment...

Compassion
Nieuws

Compassion onder vuur na duizenden signalen van mogelijke grooming in Amerikaanse sponsorbrieven

Een 75-jarige sponsor vroeg een Filipijnse tiener om een bikinifoto. Compassion hield zijn brief tegen, maar liet hem daarna nog jarenlang sponsoren. Volgens een onderzoek van The Roys Report is dat geen uitzondering. Een eigen AI-systeem van de...

Gebed
Persbericht

Reformatorische christenen komen samen voor schuldbelijdenis over kerkelijke verdeeldheid

Christenen uit verschillende kerken binnen de gereformeerde gezindte komen donderdag 3 december bijeen in Woudenberg om gezamenlijk te bidden en schuld te belijden over de onderlinge verdeeldheid. De bijeenkomst is een initiatief van het...

Bond tegen Vloeken
Column

"Is Jezus een naam? Ik dacht dat het een scheldwoord was"

Hoe praat je over vloeken met iemand die de Bijbel niet kent, vraagt Peter Bas Biesheuvel zich af: "Het is ook onze taak om aanknopingspunten te zoeken voor gesprek over Bijbelse waarden in een maatschappij die de Bijbel niet meer als referentiekader...

schotland
Nieuws

Ouderling op je negentiende: kerk in Glasgow geeft jongeren verantwoordelijkheid

Erica Matteo en Luke Anderson zijn pas negentien, maar dragen sinds zondag verantwoordelijkheid als ouderling in hun kerk in Glasgow. De twee werden op 25 oktober bevestigd in Sandyhills Parish Church. Daar ging anderhalf jaar meelopen met de...

Hans van Hoof
Video

In de Rechte Straat ziet belangstelling onder jongeren voor Hervormingsdag afnemen

Vandaag is het 509 jaar geleden dat Maarten Luther zijn 95 stellingen op de kerkdeur in het Duitse Wittenberg spijkerde. Daarmee stelde hij misstanden binnen de Rooms-Katholieke Kerk aan de kaak. Zijn optreden vormde het begin van de Reformatie. Deze...

Westerkerk
Nieuws

Vijf kerken in Veenendaal kleuren wit tijdens Halloween: ‘Angst en dood hebben niet het laatste woord’

Vijf kerken in Veenendaal worden zaterdag 31 oktober wit verlicht als christelijk antwoord op Halloween. De gemeenten willen tegenover de aandacht voor geesten en de dood hun geloof in Jezus Christus zichtbaar maken. „Angst en dood hebben niet het...

Sheri
Nieuws

Egyptische christen opgepakt na kritiek op onderwijs: agenten kwamen als ‘gasmedewerkers’

De Egyptische christen Sherif Wagih Fahmi (41) zit vast nadat hij op Facebook kritiek uitte op islamitische invloeden in het onderwijs. Volgens zijn zus namen veiligheidsagenten hem mee nadat zij zich voordeden als medewerkers van het gasbedrijf....

Podcast De Stem
Podcast

Ex-moslim Joseph Fadelle ontsnapte aan de dood na bekering tot christendom

De Iraakse Joseph Fadelle groeide op in een islamitisch gezin, maar besloot zich te bekeren tot het christendom. Die keuze bracht zijn leven in gevaar. Er werd een fatwa tegen hem uitgesproken en zijn eigen familie lokte hem in de val. In een...

Willem Lingeman
Video

Mag je als christen hertrouwen na overspel? Willem Lingeman antwoordt

Mag een christen scheiden en opnieuw trouwen wanneer zijn of haar partner overspel heeft gepleegd? Veel gelovigen wijzen daarbij op de uitzonderingsregel in Mattheüs 19:9. Willem Lingeman, bekend van het initiatief Verbonden voor het Leven, zet in...