"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme"

God 29 april 2016
“Ik was mij vroeger niet bewust van de voorgeschiedenis van de Holocaust in het christelijke Europa. We zullen ons moeten verdiepen in onze kerkgeschiedenis,” vindt Wim Verwoerd. De auteur van het boek ‘Weg uit Babylon’ heeft zich verdiept in het antisemitisme dat zich in het christendom heeft afgespeeld. Hij beschouwt het als zijn taak om christenen hiervan bewust te maken en de Kerk wakker te schudden.

“Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus," zegt hij verwijzend naar Openbaring 17:6.

Chrysostomos was een kerkvader uit de vierde eeuw die het erg bont maakte als het gaat om Jodenhaat. Op welke manier misbruikte hij de Bijbel om Joden zwart te maken?
“Deze kerkvader stond bekend als een geweldige spreker en zachtmoedige man. Maar veel mensen weten niet dat hij acht preken heeft besteed aan het zwart maken van Joden. Zo misbruikte hij onder andere Mattheüs 21, waar het bekende gedeelte over de tempelreiniging staat. Hij schreef: ‘Als iemand hun plaats van aanbidding (de synagoge red.) tegenwoordig een bordeel, een schuilplaats voor bandieten, een woonplaats van duivels, een kuil van complete vernietiging of bij welke naam dan ook zou noemen, dan spreekt hij vriendelijker dan de plaats verdient.’ En zo heeft hij op veel meer manieren Joden en synagogen gestigmatiseerd.”

Verwoerd verwijst ook naar Cyprianus, een belangrijke bisschop uit de derde eeuw. “Hij liet de Bijbel buikspreken. Jakob ontving twee vrouwen. Lea schilderde hij af als ‘een type van de blinde synagoge’, omdat zij slechte ogen had. De prachtige Rachel beschreef hij als ‘een type van de kerk’.” Deze kerkvaders legden de basis voor de vervangingstheologie: de Joden hebben afgedaan en de kerk heeft hun plaats ingenomen. Dat zagen ze helaas helemaal fout. Als gelovigen uit de heidenen zijn we geënt op die ene olijfboom: het Verbond van God met Israël. We zijn mede-erfgenamen en geen plaatsvervangers.”
"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus"

Onlangs nam de PKN afstand van de antisemitische uitlatingen van Maarten Luther. Wat vind je daarvan en zou de kerk nog meer moeten doen dan woorden uitspreken?
“Luther heeft gruwelijke uitspraken gedaan over Joden. Zijn oproep om synagogen in brand te steken was één van de vele. Het is een goede zaak dat de PKN daarvan afstand heeft genomen. Daar wil ik wel een kanttekening bij plaatsen: de kerk is 75 jaar te laat. Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten. Denk bijvoorbeeld aan het vervangen van de Joodse feesten. Onlangs sprak ik een Messiaanse Jood die ons land bezocht. ‘Denk je dat wij jaloers worden op christenen die heiligen aanbidden of kerst vieren met een kerstboom?’ Het antwoord is: nee.”

Hoe zie je het antisemitisme vandaag de dag voortwoekeren in de naam van het christendom?
“We zien nu een stroming die ik beschrijf als het antizionisme. In de linkerflank van de kerk wordt opgeroepen om Israël te boycotten,” zegt Verwoerd, verwijzend naar de Kairos beweging. “Ik denk ook aan kritische reacties op de documentaire ‘Breng de Joden thuis’. Een predikant maakte in deze blog duidelijk dat de Zoon van God al Koning is over Israël. Hij legde heel sterk de nadruk op het heden in plaats van de toekomst. Met zulke theologische visies kun je het Joodse volk niet steunen, bemoedigen of tot jaloersheid wekken – zoals Paulus oproept. ‘Stil zijn waar kwaad heerst, is ook een kwaad’, zei Dietrich Bonnhoefer. Dat heeft het gros van de christenen ook gedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit soort visies werkt deze houding in de hand.”
"Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten"

Openbaring maakt duidelijk dat het ‘onschuldige bloed van het Joodse volk’ gewroken zal worden. Hoe duid jij dit met betrekking tot onze kerkgeschiedenis?
“In Openbaring 17 lezen we over een vrouw, een hoer die dronken is van het bloed. Onze reformatoren waren er in hun tijd al van overtuigd dat dit het beeld is van de valse kerk, die zoals vers 6 zegt; “dronken was van het bloed van de heiligen, en van het bloed van de getuigen van Jezus.” Wie die “getuigen van Jezus” zijn, is voor iedereen wel duidelijk. Maar wie die “heiligen” zijn, wiens bloed ook door die “vrouw’ vergoten is, daar staan we nog te weinig bij stil. In Daniël 7:21, 22, 25, 27 en 8:24 wordt Israël, en met name het Joodse volk, als ‘het heilige volk’ benoemd. Het Joodse volk, als afgezonderd en geheiligd volk door Gods Verbond, heeft onnoemelijk veel geleden, juist van hen die geacht werden hen barmhartigheid en liefde te bewijzen. Dit komt ook naar voren in het boekje ‘De vrouw dronken van het bloed’ wat afgelopen jaar in diverse landen in is Europa verspreid.”

“In plaats dat het Joodse volk een schuilplaats vond in kerken en kloosters, zoals pas in het RD door een schrijver werd beweerd, was het ‘christendom’ in het voetspoor van de kerkvaders juist de oorzaak van zoveel onschuldig bloedvergieten. Getto’s, het dragen van een herkenningsteken, de pogroms etc. werden niet door Hitler en consorten uitgevonden, maar zij waren al zo oud als de weg naar Rome. De Heere Jezus laat ons in het boek Openbaring zien, dat ook al dit onschuldig vergoten bloed van het Joodse volk, gewroken zal worden. De dronken vrouw met de naam Babylon op haar voorhoofd, die vele volken en naties beïnvloed heeft, wordt vooral vanwege het rechtvaardig vergoten bloed gestraft (zie onder andere Openbaring 16:6 en 17:6).”

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #14: Is de hemel het einddoel? In gesprek met Sebastiaan
Of beluister op:

Meerartikelen

Bikker
Persbericht

ChristenUnie zet streep door bezuinigingen van €330 miljoen op gezinnen

De Algemene Politieke Beschouwingen zitten erop. In de plannen die het kabinet op Prinsjesdag presenteerde, zitten goede stappen. En op verschillende punten is duidelijk geluisterd naar de ChristenUnie. Zo komt er een jaar uitstel rond het eigen...

klooster
Nieuws

Meisjes van 11 en 14 vluchten naar klooster in Utrecht en vragen zusters om onderdak

Twee meisjes van 11 en 14 jaar hebben onderdak gezocht bij de zusters Augustinessen in Utrecht. Ze waren weggelopen bij hun vader en vroegen de kloosterlingen om onderdak. Volgens de meisjes zijn ze bang voor hun vader en jeugdzorg en willen ze terug...

Archeologische vondst
Nieuws

2.000 jaar oud ritueel bad wijst op onbekende Joodse nederzetting in Israël

Archeologen hebben in Israël een ongeveer 2.000 jaar oud Joods ritueel bad ontdekt. De vondst wijst op het bestaan van een tot nu toe onbekende Joodse nederzetting uit de tijd van de Tweede Tempel. Dat is ook de periode waarin Jezus leefde. Dat...

Pakistan
Nieuws

Pakistaanse christen zit al weken vast na beschuldiging van godslastering

De Pakistaanse christen Amir Masih zit al weken in de gevangenis vanwege een beschuldiging van godslastering. Hij zou zich beledigend hebben uitgelaten over de islam en via sociale media een video hebben verspreid waarin het christendom met de...

Voorgangers Anglicaanse Kerk
Nieuws

Anglicaanse voorganger: 'Zegenen relaties homokoppels ging een brug te ver'

Het besluit van de Kerk van Engeland om relaties van homokoppels te zegenen, ging 'een brug te ver'. Dat stelt de anglicaanse voorganger Chris Sugden, voorzitter van de behoudende organisatie Anglican Mainstream. Hij maakt zich zorgen over de koers...

Jordan Tourism Board
Positief nieuws

Händels ‘Messiah’ klinkt op Bijbelse plek waar Johannes de Doper werd onthoofd

Op een bijzondere Bijbelse locatie in Jordanië heeft een internationaal gezelschap Händels beroemde Messiah uitgevoerd. Het openluchtconcert vond plaats bij de historische vesting Mukawir, die traditioneel wordt verbonden met de onthoofding van...

Ds. A. van Duijn
Video

HHK-predikant over beladen begrip ‘aannemen’: ‘Laten we niet gelijk in een kramp schieten’

Het woord 'aannemen' ligt in een deel van de reformatorische gezindte gevoelig. Ds. A. van Duijn waarschuwt ervoor de zaligheid afhankelijk te maken van de mens die Christus 'maar moet aannemen' maar benadrukt tegelijk dat aannemen voluit Bijbelse...

Elspeet
Positief nieuws

Chris Stoffer neemt D66-Kamerlid mee naar kerk: 'Dominee wees andere richting dan links of rechts'

D66-Kamerlid Mpanzu Bamenga heeft zondag samen met SGP-leider Chris Stoffer een kerkdienst in de Hervormde Gemeente van Elspeet bezocht. Dat was het gevolg van een gesprek tussen de twee politici nadat Stoffer in de Tweede Kamer uit de Bijbel...

Meerartikelen

Nigeri
Nieuws

Islamitische terroristen stellen christelijk dorp voor gruwelijke keuze: bekeren, betalen of vertrekken

Christenen in het Nigeriaanse dorp Ungwan Mato hebben een ultimatum gekregen van de islamitische terreurgroep Lakurawa. Ze moeten betalen om in hun dorp te mogen blijven, vertrekken of hun geloof afzweren en zich bekeren tot de islam. Kort daarvoor...

André van der Meer
Video

Nieuwe voorstelling André van der Meer geïnspireerd door verloren zoon

Theatermaker en voormalig jeugdwerker André van der Meer trekt dit najaar voor het eerst met een eigen voorstelling het theater in. In Het Huis van de Vader combineert hij persoonlijke verhalen, zelfgeschreven muziek en humor. De gelijkenis van de...

Zie de Bron van levend water
Video

Zingende Getuigen brengt evangelisatielied op melodie van ‘The Rose’

De evangelisatiegroep Zingende Getuigen heeft een nieuw evangelisatielied uitgebracht. Zie de Bron van levend water gebruikt de melodie van The Rose en heeft een nieuwe tekst van Elwin Beekman. Het nummer maakt deel uit van het project Zing het...

Roger van Oordt
Opinie

Om Sions wil zullen wij niet zwijgen

Aanstaande dinsdag 22 september 2026 treedt een maatregel van onze overheid in werking die Joden in Judea, Samaria en de Golan uitsluit. Niet langer sluipenderwijs, zoals bij de kortingen op pensioen en AOW van Nederlandse Joden die zijn gaan wonen...

Faeröer
Positief nieuws

Nieuwe Bijbelvertaling moet christenen op Faeröer dichter bij elkaar brengen

Voor het eerst sinds 1937 is er een nieuwe Faeröerse vertaling van het Nieuwe Testament verschenen. De vertaling is bedoeld om de Bijbel toegankelijker te maken voor een nieuwe generatie én christenen uit verschillende kerkelijke tradities dichter...

Prof. dr. Willem Ouweneel
Column

Als Jezus terugkomt, komt God Zelf

Wie is Jezus die aan het einde van de geschiedenis terugkomt? In Openbaring wordt Hij aangeduid als 'de eerste en de laatste' en 'de alfa en de ómega'. Prof. dr. Willem Ouweneel laat zien hoe deze woorden teruggrijpen op uitspraken over JHWH in het...

abortus
Persbericht

Recht op Leven Nederland: een nieuw platform

Het zal niemand ontgaan: het onderwerp ‘abortus’ staat volop in de belangstelling. Dolle Mina’s schreeuwen hun ‘baas in eigen buik’ leuzen. Het is een centraal thema bij acties van feministen. Recent zagen we initiatieven als ‘abortus is een...

doop
Nieuws

Aantal katholieke dopen in Ierland daalt met bijna 30 procent

Het aantal katholieke dopen op het eiland Ierland is in tien jaar tijd met bijna 30 procent afgenomen. Niet alleen de voortgaande secularisatie speelt daarbij een rol. Vooral het sterk gedaalde geboortecijfer heeft grote invloed, blijkt volgens...

Sefa
Video

Sefa geeft ‘Amazing Grace’ eigen muzikale vertolking

De bekende christelijke hymne Amazing Grace heeft een nieuwe uitvoering gekregen. Sefa Vlaarkamp brengt Genade, zo oneindig groot live in een eigen arrangement. De muziekvideo verscheen onlangs via het christelijke muziekplatform Als Alles Duister Is...

Wim Grandia
Video

Wim Grandia over Openbaring: ‘Mag het licht aan?’

Veel christenen ervaren Openbaring als een moeilijk en soms zelfs gesloten Bijbelboek. Wat moet je met de vele profetieën en apocalyptische beelden? En wat heeft dit laatste Bijbelboek christenen vandaag te zeggen? In de eerste aflevering van zijn...

Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel over Psalm 100: "Noem eens tien mooie dingen van God"

Psalm 100 is een uitbundige oproep om God te danken en Hem met vreugde te dienen. In een videoboodschap van de IZB staat dominee  stil bij deze psalm en daagt hij christenen uit om bewust na te denken over redenen voor dankbaarheid. "Noem eens tien...

Mali
Nieuws

Militante moslimgroepen dwingen kerken in Mali belasting te betalen

Een recent veldrapport van partners van Open Doors laat zien dat de kerk in vooral het centrale en zuidelijke deel van Mali flink onder druk staat. Jihadistische groepen dwingen kerken speciale belasting – djizja – te betalen. Het alternatief is de...