"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme"

God 29 april 2016
“Ik was mij vroeger niet bewust van de voorgeschiedenis van de Holocaust in het christelijke Europa. We zullen ons moeten verdiepen in onze kerkgeschiedenis,” vindt Wim Verwoerd. De auteur van het boek ‘Weg uit Babylon’ heeft zich verdiept in het antisemitisme dat zich in het christendom heeft afgespeeld. Hij beschouwt het als zijn taak om christenen hiervan bewust te maken en de Kerk wakker te schudden.

“Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus," zegt hij verwijzend naar Openbaring 17:6.

Chrysostomos was een kerkvader uit de vierde eeuw die het erg bont maakte als het gaat om Jodenhaat. Op welke manier misbruikte hij de Bijbel om Joden zwart te maken?
“Deze kerkvader stond bekend als een geweldige spreker en zachtmoedige man. Maar veel mensen weten niet dat hij acht preken heeft besteed aan het zwart maken van Joden. Zo misbruikte hij onder andere Mattheüs 21, waar het bekende gedeelte over de tempelreiniging staat. Hij schreef: ‘Als iemand hun plaats van aanbidding (de synagoge red.) tegenwoordig een bordeel, een schuilplaats voor bandieten, een woonplaats van duivels, een kuil van complete vernietiging of bij welke naam dan ook zou noemen, dan spreekt hij vriendelijker dan de plaats verdient.’ En zo heeft hij op veel meer manieren Joden en synagogen gestigmatiseerd.”

Verwoerd verwijst ook naar Cyprianus, een belangrijke bisschop uit de derde eeuw. “Hij liet de Bijbel buikspreken. Jakob ontving twee vrouwen. Lea schilderde hij af als ‘een type van de blinde synagoge’, omdat zij slechte ogen had. De prachtige Rachel beschreef hij als ‘een type van de kerk’.” Deze kerkvaders legden de basis voor de vervangingstheologie: de Joden hebben afgedaan en de kerk heeft hun plaats ingenomen. Dat zagen ze helaas helemaal fout. Als gelovigen uit de heidenen zijn we geënt op die ene olijfboom: het Verbond van God met Israël. We zijn mede-erfgenamen en geen plaatsvervangers.”
"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus"

Onlangs nam de PKN afstand van de antisemitische uitlatingen van Maarten Luther. Wat vind je daarvan en zou de kerk nog meer moeten doen dan woorden uitspreken?
“Luther heeft gruwelijke uitspraken gedaan over Joden. Zijn oproep om synagogen in brand te steken was één van de vele. Het is een goede zaak dat de PKN daarvan afstand heeft genomen. Daar wil ik wel een kanttekening bij plaatsen: de kerk is 75 jaar te laat. Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten. Denk bijvoorbeeld aan het vervangen van de Joodse feesten. Onlangs sprak ik een Messiaanse Jood die ons land bezocht. ‘Denk je dat wij jaloers worden op christenen die heiligen aanbidden of kerst vieren met een kerstboom?’ Het antwoord is: nee.”

Hoe zie je het antisemitisme vandaag de dag voortwoekeren in de naam van het christendom?
“We zien nu een stroming die ik beschrijf als het antizionisme. In de linkerflank van de kerk wordt opgeroepen om Israël te boycotten,” zegt Verwoerd, verwijzend naar de Kairos beweging. “Ik denk ook aan kritische reacties op de documentaire ‘Breng de Joden thuis’. Een predikant maakte in deze blog duidelijk dat de Zoon van God al Koning is over Israël. Hij legde heel sterk de nadruk op het heden in plaats van de toekomst. Met zulke theologische visies kun je het Joodse volk niet steunen, bemoedigen of tot jaloersheid wekken – zoals Paulus oproept. ‘Stil zijn waar kwaad heerst, is ook een kwaad’, zei Dietrich Bonnhoefer. Dat heeft het gros van de christenen ook gedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit soort visies werkt deze houding in de hand.”
"Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten"

Openbaring maakt duidelijk dat het ‘onschuldige bloed van het Joodse volk’ gewroken zal worden. Hoe duid jij dit met betrekking tot onze kerkgeschiedenis?
“In Openbaring 17 lezen we over een vrouw, een hoer die dronken is van het bloed. Onze reformatoren waren er in hun tijd al van overtuigd dat dit het beeld is van de valse kerk, die zoals vers 6 zegt; “dronken was van het bloed van de heiligen, en van het bloed van de getuigen van Jezus.” Wie die “getuigen van Jezus” zijn, is voor iedereen wel duidelijk. Maar wie die “heiligen” zijn, wiens bloed ook door die “vrouw’ vergoten is, daar staan we nog te weinig bij stil. In Daniël 7:21, 22, 25, 27 en 8:24 wordt Israël, en met name het Joodse volk, als ‘het heilige volk’ benoemd. Het Joodse volk, als afgezonderd en geheiligd volk door Gods Verbond, heeft onnoemelijk veel geleden, juist van hen die geacht werden hen barmhartigheid en liefde te bewijzen. Dit komt ook naar voren in het boekje ‘De vrouw dronken van het bloed’ wat afgelopen jaar in diverse landen in is Europa verspreid.”

“In plaats dat het Joodse volk een schuilplaats vond in kerken en kloosters, zoals pas in het RD door een schrijver werd beweerd, was het ‘christendom’ in het voetspoor van de kerkvaders juist de oorzaak van zoveel onschuldig bloedvergieten. Getto’s, het dragen van een herkenningsteken, de pogroms etc. werden niet door Hitler en consorten uitgevonden, maar zij waren al zo oud als de weg naar Rome. De Heere Jezus laat ons in het boek Openbaring zien, dat ook al dit onschuldig vergoten bloed van het Joodse volk, gewroken zal worden. De dronken vrouw met de naam Babylon op haar voorhoofd, die vele volken en naties beïnvloed heeft, wordt vooral vanwege het rechtvaardig vergoten bloed gestraft (zie onder andere Openbaring 16:6 en 17:6).”

ChristenvervolgingDuurzaamheidGeloofszekerheidOpvoedenIsraël

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #18: SGP-Kamerlid Diederik van Dijk over zijn geloof in God
Of beluister op:

Meerartikelen

HVC David
Video

David uit Nigeria overleeft een Fulani-aanval

“Ik hoorde mijn kinderen roepen: papa, papa!” David maakt van dicht bij mee hoe Fulani-herders zijn dorp en zijn gezin aanvallen. Hartverscheurend is zijn verhaal. Voor zijn ogen ziet hij zijn vrouw en eigen kinderen sterven. Alleen zijn dochter en...

Business as Mission
Persbericht

BAM Congres brengt geloof en ondernemerschap samen in Ede

EDE, 3 november 2026 – Volgende week, op donderdag 12 en vrijdag 13 november, vindt in 50|50 Hotel Belmont in Ede de negende editie van het BAM Congres plaats. Onder het motto Build what matters komen ondernemers, investeerders en leiders samen...

The Chosen
Persbericht

New Faith Network over nieuw seizoen The Chosen: 'Pasen valt dit jaar in november'

Terwijl de meeste streamingdiensten zich in november voorbereiden op de kerstperiode, staat bij New Faith Network dit jaar een heel ander verhaal centraal. Op 16 november verschijnt het zesde seizoen van de wereldwijd succesvolle serie The Chosen,...

embryo
Nieuws

ChristenUnie en SGP fel tegen embryokweek, CDA worstelt met keuze

ChristenUnie en SGP hebben dinsdag in de Eerste Kamer hun verzet tegen het kweken van embryo’s voor onderzoek herhaald. Volgens beide partijen rechtvaardigen mogelijke medische doorbraken niet dat menselijk leven speciaal wordt gemaakt om het...

Homostel
Nieuws

Opzienbarende peiling: steun voor Brits conversieverbod keldert van 51 naar 3 procent

Van 51 naar slechts drie procent. Zo spectaculair keldert de steun voor een Brits verbod op conversiepraktijken zodra mensen horen welke gevolgen de wet mogelijk heeft voor christelijke ouders en predikanten. Bidden met je kind of iemand vanuit de...

Stemming in Missouri om abortus
Nieuws

Pro-lifebeweging lijdt nederlaag in Amerikaans staat: kiezers wijzen strengere abortuswet af

De Amerikaanse pro-lifebeweging heeft bij de tussentijdse verkiezingen van gisteren een pijnlijke nederlaag geleden. In de staat Missouri stemde een meerderheid tegen een voorstel om abortus opnieuw aan banden te leggen. Ook in Virginia stemde een...

 Zingende Getuigen
Video

Muziek opent deuren: Honderden jongeren zingen over Jezus op straat

Van Utrecht Centraal tot de straten van Amsterdam: met psalmen en geestelijke liederen probeert het evangelisatieproject Zingende Getuigen voorbijgangers te bereiken met de boodschap van Jezus Christus. Inmiddels telt de bijbehorende appgroep zo'n...

Prof. dr. Myriam Klinker-de Klerck
Video

Myriam Klinker-de Klerck geïnstalleerd als hoogleraar Nieuwe Testament: bekijk haar inauguratie terug

Prof. dr. Myriam Klinker-de Klerck is op vrijdag 30 oktober officieel geïnaugureerd als hoogleraar Nieuwe Testament aan de Theologische Universiteit Utrecht (TUU). Tijdens de bijeenkomst hield ze haar inaugurele rede. Wie de plechtigheid heeft...

Meerartikelen

Soedan
Nieuws

Kerk met driehonderd leden in Soedan vreest sloop: "We worden doelbewust aangepakt"

Een kerkgemeente in de Soedanese stad Omdurman vreest haar gebouw kwijt te raken. Volgens de autoriteiten staat de kerk illegaal op openbare grond. De gemeente zegt juist eigendomspapieren te hebben die tientallen jaren teruggaan. Toch blijft een...

Trump
Nieuws

Trump verliest meerderheid in Congres, christelijke Democraten boeken opvallende overwinningen

De Democraten hebben bij de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van dinsdag de meerderheid in beide kamers van het Congres veroverd. Onder de winnaars bevinden zich verschillende kandidaten die hun christelijke geloof nadrukkelijk uitdroegen....

Eric Bouter
Opinie

Waarom ik op de kansel Israël vergeleek met het vierde dier uit Daniël 7

De Israëlpreek van predikant Eric Bouter, waarin hij het optreden van Israël in Gaza vergelijkt met het vierde dier uit Daniël 7, heeft stevige kritiek opgeroepen. Onder anderen bijbelwetenschapper Klaas Spronk, theoloog Wim Dekker en opiniemaker...

Johan Schep
Video

Johan Schep over Emmaüsgangers: "Je krijgt een nieuwe Bijbel als je Jezus ontdekt"

Wie Jezus Christus ontdekt in de Bijbel, gaat de Schriften met andere ogen lezen. Dat benadrukt evangelist Johan Schep in een videoboodschap van Growing Faith. Aan de hand van de geschiedenis van de Emmaüsgangers uit Lukas 24 laat hij zien hoe...

Annelijn de Gier
Opinie

Een bestuurskundige blik op de CGK-crisis

Zoals algemeen bekend, verkeren de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) al geruime tijd in een ongemakkelijke situatie. Zo werd er aan het begin van mei dit jaar voor het eerst hardop gesproken over de voorkeur voor een harde of zachte...

Diederik
Interview

Diederik van Dijk openhartig: "Ik ben op weg naar het Vaderhuis"

Hij ging naar de kerk en zag zichzelf als gelovige. Toch speelde Christus naar eigen zeggen nauwelijks een rol in zijn leven. In het Cvandaag-programma Van Hart tot Hart vertelt SGP-Kamerlid Diederik van Dijk over de worsteling die daarop volgde,...

Nienk
Interview

Directeur Compassion Nederland reageert op ophef: hoe veilig is het contact tussen sponsor en kind?

Compassion Nederland heeft in de afgelopen elf jaar twee sponsorrelaties beëindigd vanwege grooming. Dat vertelt directeur Nienke Westerbeek in antwoord op vragen van Cvandaag, naar aanleiding van de berichtgeving over duizenden signalen van...

N.T. Wright
Nieuws

Moderne staat Israël zien als vervulling van profetieën is volgens N.T. Wright onbijbels

De Britse theoloog N.T. Wright heeft scherpe kritiek geuit op christenen die de stichting van de moderne staat Israël beschouwen als een vervulling van Bijbelse profetieën. Tijdens een conferentie in de Verenigde Staten noemde hij die overtuiging...

Pal
Nieuws

Indiase voorganger gedood door man voor wie hij aan het bidden was

De Indiase voorganger Balwinder Pal is in zijn woning in Batala gedood nadat een bezoeker hem om gebed vroeg. Volgens een vriend viel de man hem aan toen hij zijn ogen sloot om te bidden. Pal leidde de verdachte eerder tot het christelijk geloof,...

Vliegtuigcrash Florida
Nieuws

Vlak voor fatale vliegtuigcrash in Florida klinkt Onze Vader in cockpit

Vlak voordat een privévliegtuig zondag neerstortte in de Amerikaanse staat Florida, was op een geluidsopname vermoedelijk het Onze Vader te horen. Terwijl de 20-jarige copiloot Nathalia Gadelha Filgueiras in paniek waarschuwde voor de naderende...

‘Tijd voor andere woorden’
Persbericht

Bond tegen Vloeken start campagne voor minder vloeken en schelden

De Bond tegen Vloeken start met een nieuwe campagne ‘Tijd voor andere woorden’. De campagne is vanaf 2 november zichtbaar op stations, langs snelwegen, online en via verschillende mediakanalen. Met de campagne wil de stichting mensen bewust maken van...

Westminster
Nieuws

Wie lag er in de Romeinse grafkist bij Westminster Abbey? Onderzoek wijst op abt

Een naam op de grafkist, maar de verkeerde man erin. Een eeuwenoud graf bij Westminster Abbey in Londen stelt onderzoekers al ruim anderhalve eeuw voor een raadsel. Nieuw onderzoek wijst erop dat het skelet van een middeleeuwse abt is. Waarschijnlijk...