"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme"

God 29 april 2016
“Ik was mij vroeger niet bewust van de voorgeschiedenis van de Holocaust in het christelijke Europa. We zullen ons moeten verdiepen in onze kerkgeschiedenis,” vindt Wim Verwoerd. De auteur van het boek ‘Weg uit Babylon’ heeft zich verdiept in het antisemitisme dat zich in het christendom heeft afgespeeld. Hij beschouwt het als zijn taak om christenen hiervan bewust te maken en de Kerk wakker te schudden.

“Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus," zegt hij verwijzend naar Openbaring 17:6.

Chrysostomos was een kerkvader uit de vierde eeuw die het erg bont maakte als het gaat om Jodenhaat. Op welke manier misbruikte hij de Bijbel om Joden zwart te maken?
“Deze kerkvader stond bekend als een geweldige spreker en zachtmoedige man. Maar veel mensen weten niet dat hij acht preken heeft besteed aan het zwart maken van Joden. Zo misbruikte hij onder andere Mattheüs 21, waar het bekende gedeelte over de tempelreiniging staat. Hij schreef: ‘Als iemand hun plaats van aanbidding (de synagoge red.) tegenwoordig een bordeel, een schuilplaats voor bandieten, een woonplaats van duivels, een kuil van complete vernietiging of bij welke naam dan ook zou noemen, dan spreekt hij vriendelijker dan de plaats verdient.’ En zo heeft hij op veel meer manieren Joden en synagogen gestigmatiseerd.”

Verwoerd verwijst ook naar Cyprianus, een belangrijke bisschop uit de derde eeuw. “Hij liet de Bijbel buikspreken. Jakob ontving twee vrouwen. Lea schilderde hij af als ‘een type van de blinde synagoge’, omdat zij slechte ogen had. De prachtige Rachel beschreef hij als ‘een type van de kerk’.” Deze kerkvaders legden de basis voor de vervangingstheologie: de Joden hebben afgedaan en de kerk heeft hun plaats ingenomen. Dat zagen ze helaas helemaal fout. Als gelovigen uit de heidenen zijn we geënt op die ene olijfboom: het Verbond van God met Israël. We zijn mede-erfgenamen en geen plaatsvervangers.”
"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus"

Onlangs nam de PKN afstand van de antisemitische uitlatingen van Maarten Luther. Wat vind je daarvan en zou de kerk nog meer moeten doen dan woorden uitspreken?
“Luther heeft gruwelijke uitspraken gedaan over Joden. Zijn oproep om synagogen in brand te steken was één van de vele. Het is een goede zaak dat de PKN daarvan afstand heeft genomen. Daar wil ik wel een kanttekening bij plaatsen: de kerk is 75 jaar te laat. Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten. Denk bijvoorbeeld aan het vervangen van de Joodse feesten. Onlangs sprak ik een Messiaanse Jood die ons land bezocht. ‘Denk je dat wij jaloers worden op christenen die heiligen aanbidden of kerst vieren met een kerstboom?’ Het antwoord is: nee.”

Hoe zie je het antisemitisme vandaag de dag voortwoekeren in de naam van het christendom?
“We zien nu een stroming die ik beschrijf als het antizionisme. In de linkerflank van de kerk wordt opgeroepen om Israël te boycotten,” zegt Verwoerd, verwijzend naar de Kairos beweging. “Ik denk ook aan kritische reacties op de documentaire ‘Breng de Joden thuis’. Een predikant maakte in deze blog duidelijk dat de Zoon van God al Koning is over Israël. Hij legde heel sterk de nadruk op het heden in plaats van de toekomst. Met zulke theologische visies kun je het Joodse volk niet steunen, bemoedigen of tot jaloersheid wekken – zoals Paulus oproept. ‘Stil zijn waar kwaad heerst, is ook een kwaad’, zei Dietrich Bonnhoefer. Dat heeft het gros van de christenen ook gedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit soort visies werkt deze houding in de hand.”
"Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten"

Openbaring maakt duidelijk dat het ‘onschuldige bloed van het Joodse volk’ gewroken zal worden. Hoe duid jij dit met betrekking tot onze kerkgeschiedenis?
“In Openbaring 17 lezen we over een vrouw, een hoer die dronken is van het bloed. Onze reformatoren waren er in hun tijd al van overtuigd dat dit het beeld is van de valse kerk, die zoals vers 6 zegt; “dronken was van het bloed van de heiligen, en van het bloed van de getuigen van Jezus.” Wie die “getuigen van Jezus” zijn, is voor iedereen wel duidelijk. Maar wie die “heiligen” zijn, wiens bloed ook door die “vrouw’ vergoten is, daar staan we nog te weinig bij stil. In Daniël 7:21, 22, 25, 27 en 8:24 wordt Israël, en met name het Joodse volk, als ‘het heilige volk’ benoemd. Het Joodse volk, als afgezonderd en geheiligd volk door Gods Verbond, heeft onnoemelijk veel geleden, juist van hen die geacht werden hen barmhartigheid en liefde te bewijzen. Dit komt ook naar voren in het boekje ‘De vrouw dronken van het bloed’ wat afgelopen jaar in diverse landen in is Europa verspreid.”

“In plaats dat het Joodse volk een schuilplaats vond in kerken en kloosters, zoals pas in het RD door een schrijver werd beweerd, was het ‘christendom’ in het voetspoor van de kerkvaders juist de oorzaak van zoveel onschuldig bloedvergieten. Getto’s, het dragen van een herkenningsteken, de pogroms etc. werden niet door Hitler en consorten uitgevonden, maar zij waren al zo oud als de weg naar Rome. De Heere Jezus laat ons in het boek Openbaring zien, dat ook al dit onschuldig vergoten bloed van het Joodse volk, gewroken zal worden. De dronken vrouw met de naam Babylon op haar voorhoofd, die vele volken en naties beïnvloed heeft, wordt vooral vanwege het rechtvaardig vergoten bloed gestraft (zie onder andere Openbaring 16:6 en 17:6).”

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #2: Ds. Van Reenen verruilde christelijk Urk voor seculier Drenthe
Of beluister op:

Meerartikelen

Micha
Video

Bijbelschoolstudent: "Ik probeerde iets toe te voegen aan wat Jezus had volbracht"

Voor Micha (21) werd het afgelopen jaar aan de voltijdsbijbelschool van Gospel Mission een periode van geestelijke verdieping en nieuwe inzichten. Hoewel hij opgroeide in een christelijk gezin en al op jonge leeftijd bewust voor Jezus koos, worstelde

Gerdien Lassche
Opinie

Christelijke ouders en thuisonderwijs: roeping of risico?

Het debat over thuisonderwijs is opnieuw opgelaaid. Aanleiding zijn onder meer een kritische uitzending van het BNNVARA-programma BOOS en een recente uitspraak van de Hoge Raad, waardoor vrijstelling van de leerplicht op levensbeschouwelijke gronden

Dominee Leon van den Dool
Video

Bijzondere beelden: dominee Leon van den Dool geëmotioneerd tijdens zegen

Dominee Leon van den Dool werd onlangs zichtbaar geëmotioneerd tijdens het uitspreken van de zegen aan het einde van een kerkdienst. In een video die door HGJB Jong is gedeeld, is te zien hoe de predikant halverwege de zegen stilvalt. Van den Dool we

Ds. P. van de Voorde
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Sliedrecht: ds. P. van de Voorde

De hervormde gemeente te Sliedrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. P. van de Voorde (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. Hij volgt in Wijk 4 ds. P. D. Teeuw op. Laatstgenoemde predikant is sinds november vorig jaar pre

Egypte
Nieuws

Egyptische politie arresteert christenen na aanval op Koptische kerk

Vier Koptische christenen zijn in Egypte opgepakt nadat zij slachtoffer waren geworden van een aanval op een kerk. Dat meldt The Christian Post op basis van informatie van mensenrechtenorganisatie Christian Solidarity Worldwide (CSW). De christenen k

Amnesty International
Nieuws

Amnesty International rekent christelijke organisaties tot 'anti-rechtenbeweging'

Christelijke en pro-lifeorganisaties in het Verenigd Koninkrijk hebben fel gereageerd op een rapport van Amnesty International. Daarin worden zij omschreven als onderdeel van een zogenoemde 'anti-rechtenbeweging'. Na veel kritiek heeft Amnesty het ra

Lindsey Graham
Nieuws

Lindsey Graham (1955-2026): een voorvechter van ongeboren leven en vervolgde christenen

De Amerikaanse senator Lindsey Graham is zaterdag onverwacht overleden. Hij werd 71 jaar. Volgens zijn kantoor overleed hij na een 'korte en plotselinge ziekte'. De officiële doodsoorzaak is nog niet bekend. Graham was ruim twintig jaar senator namen

India
Nieuws

Aanvallen op christenen nemen toe na verkiezingswinst BJP in Indiase deelstaat

Sinds de verkiezingsoverwinning van de hindoe-nationalistische partij BJP in de Indiase deelstaat West-Bengalen zijn christenen op meerdere plaatsen het doelwit geworden van geweld en intimidatie. Dat meldt The Christian Post op basis van berichten v

Meerartikelen

Restanten christelijke nederzetting Egypte
Nieuws

Archeologen ontdekken resten van oude christelijke nederzetting in Egyptische woestijn

Archeologen hebben in de Egyptische woestijn de resten ontdekt van een goed bewaard gebleven christelijke nederzetting uit de Byzantijnse tijd. Dat schrijft Christian Today. De vondst laat zien dat ruim 1.600 jaar geleden ook in afgelegen delen van E

Church of England synode
Nieuws

Discussie in Anglicaanse Kerk over omstreden document Israël-Gaza

De generale synode, de landelijke vergadering van de Church of England, boog zich vorige week over een omstreden document van Palestijnse christenen over het conflict tussen Israël en de Palestijnen. Het voorstel leidt volgens Christian Today tot fel

Week van gebed
Persbericht

‘Wees niet bang’ is het thema van de Week van gebed voor eenheid 2027

Van 17 tot en met 25 januari 2027 vindt de Week van gebed voor eenheid van christenen plaats. Met het thema ‘Wees niet bang’ (Lucas 12 vers 32) worden christenen uitgenodigd om in een tijd van onzekerheid samen te vertrouwen op God en te bidden voor

Renzo Merbis
Interview

Renzo Merbis: “Ik wil mijn geloof niet bouwen op argumenten die niet blijken kloppen”

In de documentaire Kan ik dit nog geloven? gaat documentairemaker Renzo Merbis op zoek naar antwoorden op grote vragen over het christelijk geloof. Is de Bijbel historisch betrouwbaar? En hoe verhouden geloof en wetenschap zich tot elkaar? Voor zijn

Henk Jochemsen
Column

Wilskracht is niet genoeg: zelfbeheersing als vrucht van de Geest

Zelfbeheersing lijkt misschien een ouderwetse deugd, maar onderzoek laat zien hoe vormend zij is voor een mensenleven. Henk Jochemsen verbindt de bekende marshmallowtest, de Dunedin-studie en neurowetenschappelijke inzichten in deze bijdrage met Bijb

strand van Bournemouth
Positief nieuws

Meer dan 130 mensen laten zich dopen op strand van Bournemouth

Op het strand van Bournemouth in Zuid-Engeland zijn onlangs meer dan 130 mensen gedoopt. De doopdiensten trokken in totaal ongeveer 2.700 bezoekers en werden georganiseerd door veertien evangelische kerken uit de regio. De stranddopen zijn een initia

Israël
Opinie

Waarom Israël een theologische bedreiging vormt voor Iran

In het conflict in het Midden-Oosten spelen diepere geestelijke krachten mee. Israëls terugkeer naar het land is niet alleen een geopolitieke gebeurtenis, maar ook een bevestiging van Bijbelse profetieën. In dit artikel leg ik uit waarom Jeruzalem, I

Agnes Huizinga en Wim Noordzij
Boekfragment

Klanktaal: voor de binnenkamer of ook tijdens de kerkdienst?

Paulus spreekt positief over klanktaal. Hij moedigt het niet alleen aan, maar waarschuwt de gemeente zelfs om het spreken in klanktaal niet te verhinderen. Tegelijk stelt hij duidelijke grenzen aan het gebruik ervan tijdens de samenkomsten. Agnes Hui

OMF
Levensverhaal

Tera: “God heeft mij geroepen toen ik nog gebroken en beschadigd was.”

Het is de droom van iedere zendingswerker: als je mag toekijken vanaf de eerste rij hoe God mensen aanraakt, en als je de vrucht van je werk kan zien terwijl je nog op het veld zit. Tera van Twillert is één van die gelukkigen. Het werk onder vrouwen

nigeria
Nieuws

Nigeria: Hoogzwangere christen verliest man bij aanval en bevalt tijdens vlucht

Een 22-jarige christelijke vrouw is in de Nigeriaanse deelstaat Plateau gevlucht nadat Fulani-militanten haar dorp aanvielen en haar man doodschoten. Slechts enkele uren later bracht zij haar eerste kind ter wereld. Dat meldt International Christian

pakistan
Nieuws

Woedende menigte eist arrestatie van christen in Pakistan

Een valse beschuldiging van godslastering tegen een christen heeft in de Pakistaanse stad Karachi geleid tot massale protesten en grote onrust. Volgens Morning Star News moest de politie ingrijpen nadat honderden moslims zich hadden verzameld om de a

GZB
Video

Aftermovie: GZB viert 125-jarig jubileum met feestelijke dag in Beesd

De Gereformeerde Zendingsbond (GZB) bestaat dit jaar 125 jaar. Daarom belegde de organisatie afgelopen zaterdag een feestelijk jubileumevent op landgoed Mariënwaerdt in Beesd. Tijdens de drukbezochte dag, waarbij er voor jong en oud van alles te bele