"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme"

God 29 april 2016
“Ik was mij vroeger niet bewust van de voorgeschiedenis van de Holocaust in het christelijke Europa. We zullen ons moeten verdiepen in onze kerkgeschiedenis,” vindt Wim Verwoerd. De auteur van het boek ‘Weg uit Babylon’ heeft zich verdiept in het antisemitisme dat zich in het christendom heeft afgespeeld. Hij beschouwt het als zijn taak om christenen hiervan bewust te maken en de Kerk wakker te schudden.

“Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus," zegt hij verwijzend naar Openbaring 17:6.

Chrysostomos was een kerkvader uit de vierde eeuw die het erg bont maakte als het gaat om Jodenhaat. Op welke manier misbruikte hij de Bijbel om Joden zwart te maken?
“Deze kerkvader stond bekend als een geweldige spreker en zachtmoedige man. Maar veel mensen weten niet dat hij acht preken heeft besteed aan het zwart maken van Joden. Zo misbruikte hij onder andere Mattheüs 21, waar het bekende gedeelte over de tempelreiniging staat. Hij schreef: ‘Als iemand hun plaats van aanbidding (de synagoge red.) tegenwoordig een bordeel, een schuilplaats voor bandieten, een woonplaats van duivels, een kuil van complete vernietiging of bij welke naam dan ook zou noemen, dan spreekt hij vriendelijker dan de plaats verdient.’ En zo heeft hij op veel meer manieren Joden en synagogen gestigmatiseerd.”

Verwoerd verwijst ook naar Cyprianus, een belangrijke bisschop uit de derde eeuw. “Hij liet de Bijbel buikspreken. Jakob ontving twee vrouwen. Lea schilderde hij af als ‘een type van de blinde synagoge’, omdat zij slechte ogen had. De prachtige Rachel beschreef hij als ‘een type van de kerk’.” Deze kerkvaders legden de basis voor de vervangingstheologie: de Joden hebben afgedaan en de kerk heeft hun plaats ingenomen. Dat zagen ze helaas helemaal fout. Als gelovigen uit de heidenen zijn we geënt op die ene olijfboom: het Verbond van God met Israël. We zijn mede-erfgenamen en geen plaatsvervangers.”
"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus"

Onlangs nam de PKN afstand van de antisemitische uitlatingen van Maarten Luther. Wat vind je daarvan en zou de kerk nog meer moeten doen dan woorden uitspreken?
“Luther heeft gruwelijke uitspraken gedaan over Joden. Zijn oproep om synagogen in brand te steken was één van de vele. Het is een goede zaak dat de PKN daarvan afstand heeft genomen. Daar wil ik wel een kanttekening bij plaatsen: de kerk is 75 jaar te laat. Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten. Denk bijvoorbeeld aan het vervangen van de Joodse feesten. Onlangs sprak ik een Messiaanse Jood die ons land bezocht. ‘Denk je dat wij jaloers worden op christenen die heiligen aanbidden of kerst vieren met een kerstboom?’ Het antwoord is: nee.”

Hoe zie je het antisemitisme vandaag de dag voortwoekeren in de naam van het christendom?
“We zien nu een stroming die ik beschrijf als het antizionisme. In de linkerflank van de kerk wordt opgeroepen om Israël te boycotten,” zegt Verwoerd, verwijzend naar de Kairos beweging. “Ik denk ook aan kritische reacties op de documentaire ‘Breng de Joden thuis’. Een predikant maakte in deze blog duidelijk dat de Zoon van God al Koning is over Israël. Hij legde heel sterk de nadruk op het heden in plaats van de toekomst. Met zulke theologische visies kun je het Joodse volk niet steunen, bemoedigen of tot jaloersheid wekken – zoals Paulus oproept. ‘Stil zijn waar kwaad heerst, is ook een kwaad’, zei Dietrich Bonnhoefer. Dat heeft het gros van de christenen ook gedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit soort visies werkt deze houding in de hand.”
"Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten"

Openbaring maakt duidelijk dat het ‘onschuldige bloed van het Joodse volk’ gewroken zal worden. Hoe duid jij dit met betrekking tot onze kerkgeschiedenis?
“In Openbaring 17 lezen we over een vrouw, een hoer die dronken is van het bloed. Onze reformatoren waren er in hun tijd al van overtuigd dat dit het beeld is van de valse kerk, die zoals vers 6 zegt; “dronken was van het bloed van de heiligen, en van het bloed van de getuigen van Jezus.” Wie die “getuigen van Jezus” zijn, is voor iedereen wel duidelijk. Maar wie die “heiligen” zijn, wiens bloed ook door die “vrouw’ vergoten is, daar staan we nog te weinig bij stil. In Daniël 7:21, 22, 25, 27 en 8:24 wordt Israël, en met name het Joodse volk, als ‘het heilige volk’ benoemd. Het Joodse volk, als afgezonderd en geheiligd volk door Gods Verbond, heeft onnoemelijk veel geleden, juist van hen die geacht werden hen barmhartigheid en liefde te bewijzen. Dit komt ook naar voren in het boekje ‘De vrouw dronken van het bloed’ wat afgelopen jaar in diverse landen in is Europa verspreid.”

“In plaats dat het Joodse volk een schuilplaats vond in kerken en kloosters, zoals pas in het RD door een schrijver werd beweerd, was het ‘christendom’ in het voetspoor van de kerkvaders juist de oorzaak van zoveel onschuldig bloedvergieten. Getto’s, het dragen van een herkenningsteken, de pogroms etc. werden niet door Hitler en consorten uitgevonden, maar zij waren al zo oud als de weg naar Rome. De Heere Jezus laat ons in het boek Openbaring zien, dat ook al dit onschuldig vergoten bloed van het Joodse volk, gewroken zal worden. De dronken vrouw met de naam Babylon op haar voorhoofd, die vele volken en naties beïnvloed heeft, wordt vooral vanwege het rechtvaardig vergoten bloed gestraft (zie onder andere Openbaring 16:6 en 17:6).”

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #5: de dominee als alleskunner?
Of beluister op:

Meerartikelen

Bart Visser
Nieuws

Directeur Bart Visser vertrekt na 22 jaar bij New Wine

Na ruim 22 jaar betrokken te zijn geweest bij New Wine Nederland neemt directeur Bart Visser afscheid van de organisatie. Met ingang van het nieuwe schooljaar maakt hij de overstap naar de Christelijke Hogeschool Ede, waar hij aan de slag gaat als do

Jennifer Melle
Nieuws

Christelijke verpleegkundige volledig vrijgepleit na weigering voornaamwoorden te gebruiken

De Britse toezichthouder voor verpleegkundigen heeft besloten geen maatregelen te nemen tegen de christelijke verpleegkundige Jennifer Melle. Zij kwam onder vuur te liggen nadat zij tijdens haar werk weigerde de vrouwelijke voornaamwoorden te gebruik

Pakistan
Nieuws

Blinde christen na tien maanden cel vrijgesproken van godslastering in Pakistan

Een rechtbank in de Pakistaanse stad Lahore heeft de blinde christen Nadeem Masih vrijgesproken van godslastering. De 49-jarige man zat bijna tien maanden vast op beschuldiging van het beledigen van de profeet Mohammed, een misdrijf waarop in Pakista

Bisschop
Nieuws

Tachtigjarige bisschop opgepakt tijdens nieuwe actie tegen kerk in Nicaragua

De 80-jarige rooms-katholieke bisschop Juan Abelardo Mata Guevara is in Nicaragua opgepakt door de politie. Dat meldt The Christian Post op basis van informatie van mensenrechtenorganisatie Christian Solidarity Worldwide (CSW). De arrestatie past vol

Bijbel
Nieuws

Australische kloosterorde verdedigt opvang veroordeelde zedendelinquenten

De katholieke kloosterorde Christian Brothers in Australië verdedigt het besluit om negen veroordeelde plegers van seksueel misbruik van kinderen binnen de orde te houden. De leiding spreekt van een 'Bijbelse opdracht' om voor alle broeders te blijve

Ds. J. van Walsem
Nieuws

CGK Rijnsaterwoude krijgt voor het eerst sinds 1906 een eigen predikant: ds. J. van Walsem

De christelijke gereformeerde kerk te Rijnsaterwoude beschikt binnenkort voor het eerst sinds haar oprichting in 1906 over een eigen predikant. Ds. J. van Walsem (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. Van Walsem was voor het laatst als gemeen

Evangelisch Werkverband
Persbericht

Sandra Kooij nieuwe directeur van Evangelisch Werkverband

Het Evangelisch Werkverband (EW) heeft een nieuwe directeur. Per 1 juli neemt Sandra Kooij de leiding van de organisatie over van Janneke Plantinga, die de afgelopen jaren verantwoordelijk was voor de vernieuwde koers van het EW. Het bestuur laat wet

Richard Groenenboom
Interview

SDOK-woordvoerder ziet Chinese kerk groeien: “Xi Jinping is geestelijk gezien een zegen”

Voorgangers komen achter de tralies, huiskerken worden gesloten en kinderen mogen geen Bijbels onderwijs meer ontvangen. Wie dit op zich in laat werken, zou wellicht denken dat de kerk langzamerhand in China verdwijnt. Toch is het tegenovergestelde w

Meerartikelen

kartel
Getuigenis

Undercoveragent leidde kartellid tot Jezus: "Hij gaf zijn leven aan de Heer"

Bijna dertig jaar lang werkte de Amerikaanse voorganger Dale Sutherland als undercoveragent bij de narcoticabrigade in Washington D.C. Terwijl hij drugscriminelen opspoorde en arresteerde, deelde hij ook het Evangelie met collega's, arrestanten en ge

documentaire Kan ik dit nog geloven?
Analyse

Kan het christelijk geloof rationeel worden verdedigd? Docu zet argumenten op een rij

"Bewijs maar eens dat God bestaat." Veel christenen krijgen die vraag vroeg of laat voorgeschoteld. Op school, op de universiteit, op het werk of tijdens een gesprek met vrienden. Lange tijd leek het debat vooral in één richting te gaan: geloof hoord

Prof. dr. W. van Vlastuin
Preekverslag

Prof. dr. W. van Vlastuin over geloofszekerheid: “In het geloof is geen druppeltje twijfel”

Is geloofszekerheid een norm of dé norm? Die vraag stond centraal tijdens een pastorale Questions & Answers-avond van Refoweb in de kapel van het Hoornbeeck College in Amersfoort. De bijeenkomst was bedoeld om bezoekers laagdrempelig vragen te laten

Koert van Bekkum
Persbericht

Koert van Bekkum nieuwe rector van Theologische Universiteit Utrecht

De Raad van Toezicht van de Theologische Universiteit Utrecht heeft prof. dr. Koert van Bekkum benoemd tot nieuwe rector. Hij treedt op 8 december 2026 aan en volgt daarmee George Harinck op, die het rectoraat na vier jaar overdraagt tijdens de vieri

Henri Bontenbal
Nieuws

CDA-leider Bontenbal over kerkasiel: geen uitzondering voor gezin Babayants

CDA-leider Henri Bontenbal vindt dat er geen uitzondering moet worden gemaakt voor het gezin Babayants, dat al ruim anderhalf jaar verblijft in kerkelijke gemeente Open Hof in Kampen. Ook blijft het CDA tegen een nieuw kinderpardon voor gewortelde ki

Ds. K. J. Kaptein
Nieuws

Nieuwe predikant voor hersteld hervormde gemeente Urk: ds. K. J. Kaptein

De hersteld hervormde gemeente op Urk (Moria) mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. K. J. Kaptein (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. Op Urk volgt Kaptein ds. M. van Reenen op. Laatstgenoemde predikant is sinds vorig jaar al

Seksueel misbruik
Video

Expert bespreekt onderzoek seksueel grensoverschrijdend gedrag in geloofsgemeenschappen

Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) heeft voor het eerst op grote schaal onderzoek gedaan naar seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen geloofsgemeenschappen. Uit het onderzoek blijkt dat er de afgelopen jaren meer aandacht is gek

Jin
Nieuws

Chinese voorganger na acht maanden cel herenigd met gezin in VS

De Chinese voorganger Ezra Jin Mingri is na acht maanden gevangenschap vrijgelaten en aangekomen in de Verenigde Staten. Dat meldt International Christian Concern (ICC). Jin, oprichter van de onafhankelijke Zion Church, werd in oktober 2025 gearreste

Aardbeving Venezuela
Nieuws

Christenen in Venezuela helpen na zware aardbevingen: "De kerk is overweldigd"

Kerken in Venezuela proberen slachtoffers van de zware aardbevingen te helpen, terwijl zij zelf ook hard zijn getroffen. Volgens hulporganisatie Open Doors komt de ramp boven op de moeilijke situatie waarin veel kerken al verkeerden door overheidsdru

kist
Nieuws

Priester die zich inzette voor vrede doodgeschoten in Centraal-Afrikaanse Republiek

De rooms-katholieke priester Crépin Martial Monga is doodgeschoten in de Centraal-Afrikaanse Republiek. Volgens The Christian Post stond hij bekend om zijn inzet voor vrede en verzoening tussen strijdende groepen in het onrustige zuidoosten van het l

Ds. D. J. Budding
Video

Ds. Budding: "Bekering begint en eindigt als je je laatste adem uitblaast"

"Bekering begint en eindigt pas als je je laatste adem uitblaast. In de hemel ben je pas helemaal bekeerd. Daarom verlangt elk bekeerd mens naar Huis, naar de plaats waar ik nooit meer kan en hoef te zondigen", aldus ds. D. J. Budding. In een recente

Theoloog Wim Dekker
Interview

Theoloog Wim Dekker: “Wie zich vandaag apostel noemt, claimt een gezag dat hem niet toekomt”

Binnen delen van de evangelische en charismatische beweging klinkt de laatste jaren opnieuw de roep om apostolisch leiderschap. Sommige kerken spreken over moderne apostelen en beroepen zich op de zogenoemde vijfvoudige bediening uit Efeze 4. Theoloo