"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme"

God 29 april 2016
“Ik was mij vroeger niet bewust van de voorgeschiedenis van de Holocaust in het christelijke Europa. We zullen ons moeten verdiepen in onze kerkgeschiedenis,” vindt Wim Verwoerd. De auteur van het boek ‘Weg uit Babylon’ heeft zich verdiept in het antisemitisme dat zich in het christendom heeft afgespeeld. Hij beschouwt het als zijn taak om christenen hiervan bewust te maken en de Kerk wakker te schudden.

“Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus," zegt hij verwijzend naar Openbaring 17:6.

Chrysostomos was een kerkvader uit de vierde eeuw die het erg bont maakte als het gaat om Jodenhaat. Op welke manier misbruikte hij de Bijbel om Joden zwart te maken?
“Deze kerkvader stond bekend als een geweldige spreker en zachtmoedige man. Maar veel mensen weten niet dat hij acht preken heeft besteed aan het zwart maken van Joden. Zo misbruikte hij onder andere Mattheüs 21, waar het bekende gedeelte over de tempelreiniging staat. Hij schreef: ‘Als iemand hun plaats van aanbidding (de synagoge red.) tegenwoordig een bordeel, een schuilplaats voor bandieten, een woonplaats van duivels, een kuil van complete vernietiging of bij welke naam dan ook zou noemen, dan spreekt hij vriendelijker dan de plaats verdient.’ En zo heeft hij op veel meer manieren Joden en synagogen gestigmatiseerd.”

Verwoerd verwijst ook naar Cyprianus, een belangrijke bisschop uit de derde eeuw. “Hij liet de Bijbel buikspreken. Jakob ontving twee vrouwen. Lea schilderde hij af als ‘een type van de blinde synagoge’, omdat zij slechte ogen had. De prachtige Rachel beschreef hij als ‘een type van de kerk’.” Deze kerkvaders legden de basis voor de vervangingstheologie: de Joden hebben afgedaan en de kerk heeft hun plaats ingenomen. Dat zagen ze helaas helemaal fout. Als gelovigen uit de heidenen zijn we geënt op die ene olijfboom: het Verbond van God met Israël. We zijn mede-erfgenamen en geen plaatsvervangers.”
"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus"

Onlangs nam de PKN afstand van de antisemitische uitlatingen van Maarten Luther. Wat vind je daarvan en zou de kerk nog meer moeten doen dan woorden uitspreken?
“Luther heeft gruwelijke uitspraken gedaan over Joden. Zijn oproep om synagogen in brand te steken was één van de vele. Het is een goede zaak dat de PKN daarvan afstand heeft genomen. Daar wil ik wel een kanttekening bij plaatsen: de kerk is 75 jaar te laat. Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten. Denk bijvoorbeeld aan het vervangen van de Joodse feesten. Onlangs sprak ik een Messiaanse Jood die ons land bezocht. ‘Denk je dat wij jaloers worden op christenen die heiligen aanbidden of kerst vieren met een kerstboom?’ Het antwoord is: nee.”

Hoe zie je het antisemitisme vandaag de dag voortwoekeren in de naam van het christendom?
“We zien nu een stroming die ik beschrijf als het antizionisme. In de linkerflank van de kerk wordt opgeroepen om Israël te boycotten,” zegt Verwoerd, verwijzend naar de Kairos beweging. “Ik denk ook aan kritische reacties op de documentaire ‘Breng de Joden thuis’. Een predikant maakte in deze blog duidelijk dat de Zoon van God al Koning is over Israël. Hij legde heel sterk de nadruk op het heden in plaats van de toekomst. Met zulke theologische visies kun je het Joodse volk niet steunen, bemoedigen of tot jaloersheid wekken – zoals Paulus oproept. ‘Stil zijn waar kwaad heerst, is ook een kwaad’, zei Dietrich Bonnhoefer. Dat heeft het gros van de christenen ook gedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit soort visies werkt deze houding in de hand.”
"Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten"

Openbaring maakt duidelijk dat het ‘onschuldige bloed van het Joodse volk’ gewroken zal worden. Hoe duid jij dit met betrekking tot onze kerkgeschiedenis?
“In Openbaring 17 lezen we over een vrouw, een hoer die dronken is van het bloed. Onze reformatoren waren er in hun tijd al van overtuigd dat dit het beeld is van de valse kerk, die zoals vers 6 zegt; “dronken was van het bloed van de heiligen, en van het bloed van de getuigen van Jezus.” Wie die “getuigen van Jezus” zijn, is voor iedereen wel duidelijk. Maar wie die “heiligen” zijn, wiens bloed ook door die “vrouw’ vergoten is, daar staan we nog te weinig bij stil. In Daniël 7:21, 22, 25, 27 en 8:24 wordt Israël, en met name het Joodse volk, als ‘het heilige volk’ benoemd. Het Joodse volk, als afgezonderd en geheiligd volk door Gods Verbond, heeft onnoemelijk veel geleden, juist van hen die geacht werden hen barmhartigheid en liefde te bewijzen. Dit komt ook naar voren in het boekje ‘De vrouw dronken van het bloed’ wat afgelopen jaar in diverse landen in is Europa verspreid.”

“In plaats dat het Joodse volk een schuilplaats vond in kerken en kloosters, zoals pas in het RD door een schrijver werd beweerd, was het ‘christendom’ in het voetspoor van de kerkvaders juist de oorzaak van zoveel onschuldig bloedvergieten. Getto’s, het dragen van een herkenningsteken, de pogroms etc. werden niet door Hitler en consorten uitgevonden, maar zij waren al zo oud als de weg naar Rome. De Heere Jezus laat ons in het boek Openbaring zien, dat ook al dit onschuldig vergoten bloed van het Joodse volk, gewroken zal worden. De dronken vrouw met de naam Babylon op haar voorhoofd, die vele volken en naties beïnvloed heeft, wordt vooral vanwege het rechtvaardig vergoten bloed gestraft (zie onder andere Openbaring 16:6 en 17:6).”

Praatmee

Beluister onze podcast

Studio C: Patrick & Jeffrey over de Opwekkingsconferentie, asielkoers ChristenUnie en Nigeriaanse christenen
Of beluister op:

Meerartikelen

Prop. dr. M. van Ittersum
Nieuws

Dr. M. van Ittersum treedt toe als krijgsmachtpredikant binnen PKN

Dr. M. (Matthijs) van Ittersum uit Markelo heeft een beroep aanvaard als krijgsmachtpredikant binnen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Van Ittersum is sinds 2021 verbonden aan de Twentse School voor Theologie, waar hij als voorzitter actief is

Gereformeerde Bond verhuist
Nieuws

Gereformeerde Bond verhuist komende maand van Voorthuizen naar Ede

De Gereformeerde Bond binnen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) verhuist de komende maand van Voorthuizen naar Ede. Dat maakte de organisatie eerder deze week zelf bekend. De Gereformeerde Bond was sinds 2024 gevestigd in Voorthuizen, maar moet

Canada
Nieuws

Onderzoek stelt dat veel Canadese evangelicals afwijken van Bijbelse kernwaarheden

Veel Canadese evangelicals hebben opvattingen die niet overeenkomen met belangrijke Bijbelse leerstellingen. Dat zou blijken uit nieuw onderzoek van Ligonier Ministries Canada en Lifeway Research. Met de term evangelicals bedoelen de onderzoekers een

Clive Johnston
Nieuws

Noord-Ierse predikant gaat in hoger beroep na veroordeling om preek bij ziekenhuis

De Noord-Ierse predikant Clive Johnston (78) werd begin deze maand veroordeeld vanwege een openluchtpreek die hij in 2024 hield binnen de bufferzone van een ziekenhuis waar abortussen plaatsvinden. Johnston werd veroordeeld op basis van de zogeheten

cairo
Nieuws

Egyptische regering erkent 191 kerken, maar zorgen over ongelijke behandeling blijven

De Egyptische regering heeft op 19 mei de status van 191 kerken en aanverwante christelijke gebouwen officieel erkend. Met dit besluit, genomen tijdens een kabinetsvergadering onder leiding van premier Mustafa Madbouli, komt het totale aantal gelegal

Oscar Lohuis
Video

Komende zondag is evangelist Oscar Lohuis te gast in Hour of Power

Aanstaande zondag in Hour of Power staat de Zondag van de Vervolgde Kerk centraal, een bijzondere dag waarop veel kerken in Nederland en Vlaanderen aandacht besteden aan christenvervolging. Wereldwijd worden 386 miljoen christenen vervolgd om hun gel

Ds. P. den Ouden
Video

Ds. Den Ouden: "Ons tobben en twijfelen kan soms te maken hebben met eigenwijsheid"

"Ons tobben en twijfelen kan soms ook wel een beetje te maken hebben met eigenwijsheid. Dat je zegt: 'Als de Heere gaat werken, dan moet het wel zus en zo. Als het niet zus of zo gaat, dan houdt het op voor mij.' Dat is eigenwijsheid en laten we daar

Mozambique
Nieuws

Christenen gedood en kerken verwoest bij aanvallen in Noord-Mozambique

Bij recente aanvallen, naar verluidt uitgevoerd door islamistische militanten in het noorden van Mozambique, zijn zeker negen mensen om het leven gekomen en diverse kerken vernield. Dit blijkt uit meldingen van kerkelijke groeperingen en hulporganisa

Meerartikelen

Bijbelstudie
Persbericht

Royal Mission organiseert discipelschapsconferentie in Veenendaal

De christelijke organisatie Royal Mission organiseert op 5 en 6 juni een tweedaagse conferentie over discipelschap in Veenendaal. Met het thema ‘Wij volgen Jezus’ willen de organisatoren christenen aansporen om geestelijk te groeien en anderen mee te

Henk Jochemsen en Willien van Wieringen
Briefwisseling

Slotbrief Willien van Wieringen: 'Queertheologie kan oefening zijn in anders Bijbellezen'

In zijn slotbrief stelde prof. dr. Henk Jochemsen dat queertheologie een duidelijke agenda heeft en geen goede bijdrage vormt aan het bredere theologische gesprek. In deze laatste reactie blikt dr. Willien van Wieringen terug op de briefwisseling. Zi

Ruben Flach
Interview

Ruben Flach werd in elkaar geslagen vanwege zijn geloof: “Ik wilde Jezus niet achterlaten”

Voor Ruben Flach begon zijn discipelschap niet op een podium voor een grote menigte, maar toen hij als kind in Brazilië opgroeide. Zijn ouders waren zendeling en het gezin woonde in een klein dorp. Regelmatig leidde dat tot ongemakkelijke situaties v

India
Nieuws

Harde maatregelen tegen christenen in India: water en werk geweigerd

Honderden christelijke families in de Indiase deelstaat Chhattisgarh worden al drie weken lang toegang geweigerd tot waterbronnen en economische middelen. Dit omdat ze weigeren hun christelijke geloof af te zweren. Het gebeurt volgens International C

Belder
Column

Zeven hoofdzonden: de strijd tegen seksuele lust is actueler dan ooit

De seksuele revolutie heeft veel veranderd in onze samenleving. Grenzen vervaagden en seksualiteit werd steeds vrijer beleefd. Tegelijkertijd zien we de gevolgen daarvan steeds vaker terug in relaties, gezinnen en persoonlijke levens. In zijn zesde b

Jongerenzangavond in Katwijk
Persbericht

Jongerenzangavond in Katwijk vraagt aandacht voor vervolgde christenen in Azië

In de Nieuwe Kerk Katwijk wordt op vrijdag 29 mei opnieuw een jongerenzangavond gehouden rond zending en christenvervolging. De avond, georganiseerd door de Bonisa Youth Club, staat dit jaar in het teken van het thema: ‘Loof de HEER - wij in vrijheid

Mirjam Bikker
Nieuws

ChristenUnie stelt Kamervragen over beperkingen voor anti-abortusdemonstranten

De ChristenUnie heeft schriftelijke vragen gesteld aan de ministers van Justitie en Veiligheid en Binnenlandse Zaken over gemeenten die volgens de Nationale ombudsman te ver zijn gegaan in hun aanpak van anti-abortusdemonstraties. Fractievoorzitter M

Indi
Nieuws

Twintig christenen gegijzeld in Indiase deelstaat Manipur

In India worden momenteel nog twintig christenen vastgehouden als gijzelaars. Dit gebeurt in de deelstaat Manipur, enkele dagen na de moord op drie predikanten die terugkeerden van een vredesconferentie. Gewapende groepen zijn begonnen met het ontvoe

Mijn Botswana
Nieuws

Afrikaanse kerken roepen op tot eerlijke mijnbouw

Kerken en christelijke organisaties in Afrika roepen op tot meer rechtvaardigheid rond mijnbouwprojecten op het continent. Volgens hen profiteren grote bedrijven en buitenlandse landen van Afrikaanse grondstoffen, terwijl lokale gemeenschappen vaak a

Ihab Shlayan
Nieuws

Israëlische christen wil meer erkenning voor medegelovigen in Israël

De Israëlische christen Ihab Shlayan vraagt de Israëlische overheid om christenen officieel als aparte gemeenschap te erkennen. Volgens Shlayan voelen veel christenen in Israël zich onvoldoende vertegenwoordigd in de politiek en samenleving. “Andere

Vicky López
Getuigenis

Voetbalster Vicky López getuigt: “God betekent alles voor mij”

De Spaanse voetbalster Vicky López spreekt openlijk over haar christelijke geloof. De 19-jarige middenveldster van FC Barcelona Femení zegt dat haar relatie met God haar leven heeft veranderd. “God betekent alles voor mij”, vertelt López in een inter

Ds. G. van Zanden
Video

Ds. Van Zanden over de zondeval: "Adam en Eva gaven God de schuld"

Het is een van de meest verdrietige en ingrijpende gebeurtenissen die we in de Bijbel vinden: de zondeval. Nadat Adam en Eva een vrucht van de verboden boom aten, moesten ze het paradijs uit. Tegelijkertijd kwam met hun daad de zonde de wereld binnen