"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme"

God 29 april 2016
“Ik was mij vroeger niet bewust van de voorgeschiedenis van de Holocaust in het christelijke Europa. We zullen ons moeten verdiepen in onze kerkgeschiedenis,” vindt Wim Verwoerd. De auteur van het boek ‘Weg uit Babylon’ heeft zich verdiept in het antisemitisme dat zich in het christendom heeft afgespeeld. Hij beschouwt het als zijn taak om christenen hiervan bewust te maken en de Kerk wakker te schudden.

“Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus," zegt hij verwijzend naar Openbaring 17:6.

Chrysostomos was een kerkvader uit de vierde eeuw die het erg bont maakte als het gaat om Jodenhaat. Op welke manier misbruikte hij de Bijbel om Joden zwart te maken?
“Deze kerkvader stond bekend als een geweldige spreker en zachtmoedige man. Maar veel mensen weten niet dat hij acht preken heeft besteed aan het zwart maken van Joden. Zo misbruikte hij onder andere Mattheüs 21, waar het bekende gedeelte over de tempelreiniging staat. Hij schreef: ‘Als iemand hun plaats van aanbidding (de synagoge red.) tegenwoordig een bordeel, een schuilplaats voor bandieten, een woonplaats van duivels, een kuil van complete vernietiging of bij welke naam dan ook zou noemen, dan spreekt hij vriendelijker dan de plaats verdient.’ En zo heeft hij op veel meer manieren Joden en synagogen gestigmatiseerd.”

Verwoerd verwijst ook naar Cyprianus, een belangrijke bisschop uit de derde eeuw. “Hij liet de Bijbel buikspreken. Jakob ontving twee vrouwen. Lea schilderde hij af als ‘een type van de blinde synagoge’, omdat zij slechte ogen had. De prachtige Rachel beschreef hij als ‘een type van de kerk’.” Deze kerkvaders legden de basis voor de vervangingstheologie: de Joden hebben afgedaan en de kerk heeft hun plaats ingenomen. Dat zagen ze helaas helemaal fout. Als gelovigen uit de heidenen zijn we geënt op die ene olijfboom: het Verbond van God met Israël. We zijn mede-erfgenamen en geen plaatsvervangers.”
"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus"

Onlangs nam de PKN afstand van de antisemitische uitlatingen van Maarten Luther. Wat vind je daarvan en zou de kerk nog meer moeten doen dan woorden uitspreken?
“Luther heeft gruwelijke uitspraken gedaan over Joden. Zijn oproep om synagogen in brand te steken was één van de vele. Het is een goede zaak dat de PKN daarvan afstand heeft genomen. Daar wil ik wel een kanttekening bij plaatsen: de kerk is 75 jaar te laat. Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten. Denk bijvoorbeeld aan het vervangen van de Joodse feesten. Onlangs sprak ik een Messiaanse Jood die ons land bezocht. ‘Denk je dat wij jaloers worden op christenen die heiligen aanbidden of kerst vieren met een kerstboom?’ Het antwoord is: nee.”

Hoe zie je het antisemitisme vandaag de dag voortwoekeren in de naam van het christendom?
“We zien nu een stroming die ik beschrijf als het antizionisme. In de linkerflank van de kerk wordt opgeroepen om Israël te boycotten,” zegt Verwoerd, verwijzend naar de Kairos beweging. “Ik denk ook aan kritische reacties op de documentaire ‘Breng de Joden thuis’. Een predikant maakte in deze blog duidelijk dat de Zoon van God al Koning is over Israël. Hij legde heel sterk de nadruk op het heden in plaats van de toekomst. Met zulke theologische visies kun je het Joodse volk niet steunen, bemoedigen of tot jaloersheid wekken – zoals Paulus oproept. ‘Stil zijn waar kwaad heerst, is ook een kwaad’, zei Dietrich Bonnhoefer. Dat heeft het gros van de christenen ook gedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit soort visies werkt deze houding in de hand.”
"Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten"

Openbaring maakt duidelijk dat het ‘onschuldige bloed van het Joodse volk’ gewroken zal worden. Hoe duid jij dit met betrekking tot onze kerkgeschiedenis?
“In Openbaring 17 lezen we over een vrouw, een hoer die dronken is van het bloed. Onze reformatoren waren er in hun tijd al van overtuigd dat dit het beeld is van de valse kerk, die zoals vers 6 zegt; “dronken was van het bloed van de heiligen, en van het bloed van de getuigen van Jezus.” Wie die “getuigen van Jezus” zijn, is voor iedereen wel duidelijk. Maar wie die “heiligen” zijn, wiens bloed ook door die “vrouw’ vergoten is, daar staan we nog te weinig bij stil. In Daniël 7:21, 22, 25, 27 en 8:24 wordt Israël, en met name het Joodse volk, als ‘het heilige volk’ benoemd. Het Joodse volk, als afgezonderd en geheiligd volk door Gods Verbond, heeft onnoemelijk veel geleden, juist van hen die geacht werden hen barmhartigheid en liefde te bewijzen. Dit komt ook naar voren in het boekje ‘De vrouw dronken van het bloed’ wat afgelopen jaar in diverse landen in is Europa verspreid.”

“In plaats dat het Joodse volk een schuilplaats vond in kerken en kloosters, zoals pas in het RD door een schrijver werd beweerd, was het ‘christendom’ in het voetspoor van de kerkvaders juist de oorzaak van zoveel onschuldig bloedvergieten. Getto’s, het dragen van een herkenningsteken, de pogroms etc. werden niet door Hitler en consorten uitgevonden, maar zij waren al zo oud als de weg naar Rome. De Heere Jezus laat ons in het boek Openbaring zien, dat ook al dit onschuldig vergoten bloed van het Joodse volk, gewroken zal worden. De dronken vrouw met de naam Babylon op haar voorhoofd, die vele volken en naties beïnvloed heeft, wordt vooral vanwege het rechtvaardig vergoten bloed gestraft (zie onder andere Openbaring 16:6 en 17:6).”

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #8 : Jafeth en Sifra Bekx over aanbidding als levensstijl
Of beluister op:

Meerartikelen

Arise Asia 2026 Congress
Nieuws

Duizenden jonge christenen komen in Manila bijeen voor zendingscongres

Ongeveer vierduizend christenen uit vijftig landen zijn zondag samengekomen in de Filipijnse hoofdstad Manila voor de opening van het Arise Asia 2026 Congress. Tijdens de vijfdaagse bijeenkomst worden studenten en jonge leiders toegerust voor evangel

Ds. A. Baars
Video

Prof. dr. Baars vindt bezwaren tegen vakantie met beroep op Paulus onzinnig

Mag een christen op vakantie? Volgens CGK-predikant prof. dr. A. Baars is het onzin om te stellen dat dit niet zou mogen, omdat de apostel Paulus ook nooit vakantie hield. In een preek zei Baars dat een dergelijke boodschap soms vanaf kansels klinkt.

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp over christenen die volgens hem het Baron van Münchhausen-syndroom hebben

"In elke kerk vinden ze wel iets waar ze niet mee uit de voeten kunnen. Net als de baron, trekken ze zichzelf uit het moeras omhoog om in een andere kerk weer neer te strijken. Maar ook daar vinden ze niet wat ze zoeken", aldus Wilkin van de Kamp. In

Indi
Nieuws

Christelijke organisaties in India vrezen gevolgen van nieuwe wet

Christelijke kerken en hulporganisaties in India maken zich zorgen over een wetsvoorstel dat de overheid meer invloed kan geven op eigendommen die met buitenlandse donaties zijn opgebouwd. Volgens hen kan de maatregel grote gevolgen hebben voor kerke

munt
Nieuws

Zeldzame munt van 2.500 jaar oud spoelt aan op Israëlisch strand

Een medewerker van de stranddienst in de Israëlische kustplaats Ashdod heeft een bijzondere archeologische vondst gedaan. Tijdens zijn werkzaamheden trof hij een zilveren munt aan die ongeveer 2.500 jaar oud blijkt te zijn. Volgens de Israel Antiquit

Congo
Nieuws

Opnieuw moorden in Congo, vrees voor nieuwe aanvallen ADF

Half juli vermoordde de islamitische terreurgroep ADF tijdens drie aanvallen in het gebied Beni, in Noord-Kivu (DRC), meer dan twintig mensen. Veel anderen sloegen op de vlucht. De overlevenden vrezen voor nieuwe aanvallen. Volgens de Afrikaanse medi

pakistan
Nieuws

Pakistaans hof buigt zich opnieuw over zaak ontvoerd christelijk meisje

Het Constitutionele Hof van Pakistan gaat zich opnieuw buigen over een omstreden uitspraak in de zaak van de christelijke Huma Younus. Zij was 13 jaar toen zij in 2019 uit haar ouderlijk huis in Karachi verdween. Volgens haar familie werd zij ontvoer

 Frieda van de Geest
Interview

Frieda van de Geest roept op tot 'slow looking': "Jezus heeft altijd een genadige bril op"

In een tijd waarin social media ons dagelijks overspoelen met meningen, verontwaardiging en polarisatie, pleit Frieda van de Geest voor iets anders: aandachtig kijken. In haar nieuwe boek Slow looking onderzoekt ze hoe eerste indrukken ons vaak misle

Meerartikelen

GlobalRize
Verdieping

Wat 75 bekeringsverhalen onthullen over online evangelisatie

Hoe vindt een zoeker in een gesloten islamitisch land of een afgelegen regio in Latijns-Amerika de weg naar het christelijk geloof? En welke rol speelt de online wereld daarin? Met behulp van kunstmatige intelligentie analyseerde GlobalRize 75 bekeri

Jeffrey Schipper
Opinie

Vervangingstheologie in nieuw jasje: gure wind waait door kerkelijk Nederland

Vorige week vond tijdens de New Wine Zomerconferentie een opvallend incident plaats. Israël-banners werden omgedraaid nadat daar onrust over was ontstaan. Dit wijst op de opkomst van een subtiele variant van de klassieke vervangingstheologie, waarbij

Ds. Kees Kant
Opinie

Historisch analfabetisme van Nederlandse regering is stuitend

De Nederlandse regering besluit om import, handel en verkoop van producten en diensten uit de Israëlische nederzettingen in Judea en Samaria te verbieden. Dit wordt zelfs als een misdrijf gezien, zodat overtreding een maximale gevangenisstraf van zes

Proponent L. Hartog
Nieuws

Proponent L. Hartog neemt beroep naar Zijderveld aan

Proponent L. Hartog (foto) uit Brandwijk wordt de nieuwe predikant van de hervormde gemeente van te Zijderveld. Hij nam het op hem uitgebrachte beroep aan. Daarmee gaat Hartog voor het eerst als gemeentepredikant aan de slag. Hartog volgt in Zijderve

bosbrand
Nieuws

Heftige bosbranden: christenen in Spanje vragen om gebed

De verwoestende bosbranden die de Spaanse regio's Madrid en Ávila teisteren, hebben inmiddels tienduizenden hectares natuur in de as gelegd en tienduizenden mensen getroffen. Te midden van de crisis roept het christelijke conferentiecentrum Pinos Rea

Nicaragua
Nieuws

Gepensioneerde bisschop al weken spoorloos in Nicaragua

Al bijna een maand is er geen levensteken meer vernomen van de 80-jarige bisschop emeritus Juan Abelardo Mata Guevara uit Nicaragua. Kerkelijke leiders, de Verenigde Naties en verschillende internationale organisaties maken zich grote zorgen over zij

Ds. J. C. de Groot
Video

Ds. J. C. de Groot gedenkt 40-jarig ambtsjubileum: "Het is voor mij een groot wonder"

Ds. J. C. de Groot herdacht onlangs zijn veertigjarig ambtsjubileum. Tijdens een dienst in de Grote Kerk van Dordrecht blikte de hervormde predikant voorafgaand aan de preek terug op zijn ambtelijke loopbaan. De Groot werd in 1986 als predikant beves

Päivi Räsänen
Nieuws

Päivi Räsänen stapt naar Europees Hof: "Vreedzame geloofsuitingen mogen nooit een misdaad zijn"

De Finse politica en voormalig minister van Binnenlandse Zaken Päivi Räsänen heeft beroep aangetekend bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) tegen haar veroordeling wegens een kerkelijk pamflet over huwelijk en seksualiteit. Dat heef

Bijbeltijd
Podcast

Annet de Jonge vertelt in podcast hoe je Gods stem kunt leren verstaan

Hoe herken je de stem van God? En hoe pas je dat toe in het dagelijks leven? Die vragen staan centraal in de tweede aflevering van de podcastserie What Really Matters?! van Stichting Naba. Spreker Annet de Jonge gaat daarin in op het verstaan van God

Kerkmuziek
Persbericht

Wil je je als kerkmusicus verder ontwikkelen? Oriëntatiecursus opnieuw van start

Mensen die actief zijn in de kerkmuziek kunnen zich weer aanmelden voor het oriëntatiejaar van de Praktijkcursus Amateur Kerkmusicus. De cursus start in september 2026 en is bedoeld voor amateurmusici die zich verder willen ontwikkelen in hun rol bin

Henk Jochemsen
Interview

Henk Jochemsen over de genderrevolutie: “Onze gevoelens bepalen wie we werkelijk zijn”

Volgens ethicus-filosoof Henk Jochemsen is de huidige genderdiscussie een uiting van een bredere cultuurverandering. Waar vroeger het lichaam uitgangspunt was, is nu steeds vaker de persoonlijke beleving leidend geworden. In gesprek met Cvandaag besp

Ds. John de Groot
Opinie

Laten we ophouden elkaars gebeden te beoordelen

De open brief van zes predikanten en theologen aan zeven christelijke Israëlorganisaties roept veel reacties op. Dominee John de Groot begrijpt de zorgen over enkele gebedspunten, maar plaatst vraagtekens bij de gekozen route. Bovendien vindt hij dat