"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme"

God 29 april 2016
“Ik was mij vroeger niet bewust van de voorgeschiedenis van de Holocaust in het christelijke Europa. We zullen ons moeten verdiepen in onze kerkgeschiedenis,” vindt Wim Verwoerd. De auteur van het boek ‘Weg uit Babylon’ heeft zich verdiept in het antisemitisme dat zich in het christendom heeft afgespeeld. Hij beschouwt het als zijn taak om christenen hiervan bewust te maken en de Kerk wakker te schudden.

“Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus," zegt hij verwijzend naar Openbaring 17:6.

Chrysostomos was een kerkvader uit de vierde eeuw die het erg bont maakte als het gaat om Jodenhaat. Op welke manier misbruikte hij de Bijbel om Joden zwart te maken?
“Deze kerkvader stond bekend als een geweldige spreker en zachtmoedige man. Maar veel mensen weten niet dat hij acht preken heeft besteed aan het zwart maken van Joden. Zo misbruikte hij onder andere Mattheüs 21, waar het bekende gedeelte over de tempelreiniging staat. Hij schreef: ‘Als iemand hun plaats van aanbidding (de synagoge red.) tegenwoordig een bordeel, een schuilplaats voor bandieten, een woonplaats van duivels, een kuil van complete vernietiging of bij welke naam dan ook zou noemen, dan spreekt hij vriendelijker dan de plaats verdient.’ En zo heeft hij op veel meer manieren Joden en synagogen gestigmatiseerd.”

Verwoerd verwijst ook naar Cyprianus, een belangrijke bisschop uit de derde eeuw. “Hij liet de Bijbel buikspreken. Jakob ontving twee vrouwen. Lea schilderde hij af als ‘een type van de blinde synagoge’, omdat zij slechte ogen had. De prachtige Rachel beschreef hij als ‘een type van de kerk’.” Deze kerkvaders legden de basis voor de vervangingstheologie: de Joden hebben afgedaan en de kerk heeft hun plaats ingenomen. Dat zagen ze helaas helemaal fout. Als gelovigen uit de heidenen zijn we geënt op die ene olijfboom: het Verbond van God met Israël. We zijn mede-erfgenamen en geen plaatsvervangers.”
"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus"

Onlangs nam de PKN afstand van de antisemitische uitlatingen van Maarten Luther. Wat vind je daarvan en zou de kerk nog meer moeten doen dan woorden uitspreken?
“Luther heeft gruwelijke uitspraken gedaan over Joden. Zijn oproep om synagogen in brand te steken was één van de vele. Het is een goede zaak dat de PKN daarvan afstand heeft genomen. Daar wil ik wel een kanttekening bij plaatsen: de kerk is 75 jaar te laat. Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten. Denk bijvoorbeeld aan het vervangen van de Joodse feesten. Onlangs sprak ik een Messiaanse Jood die ons land bezocht. ‘Denk je dat wij jaloers worden op christenen die heiligen aanbidden of kerst vieren met een kerstboom?’ Het antwoord is: nee.”

Hoe zie je het antisemitisme vandaag de dag voortwoekeren in de naam van het christendom?
“We zien nu een stroming die ik beschrijf als het antizionisme. In de linkerflank van de kerk wordt opgeroepen om Israël te boycotten,” zegt Verwoerd, verwijzend naar de Kairos beweging. “Ik denk ook aan kritische reacties op de documentaire ‘Breng de Joden thuis’. Een predikant maakte in deze blog duidelijk dat de Zoon van God al Koning is over Israël. Hij legde heel sterk de nadruk op het heden in plaats van de toekomst. Met zulke theologische visies kun je het Joodse volk niet steunen, bemoedigen of tot jaloersheid wekken – zoals Paulus oproept. ‘Stil zijn waar kwaad heerst, is ook een kwaad’, zei Dietrich Bonnhoefer. Dat heeft het gros van de christenen ook gedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit soort visies werkt deze houding in de hand.”
"Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten"

Openbaring maakt duidelijk dat het ‘onschuldige bloed van het Joodse volk’ gewroken zal worden. Hoe duid jij dit met betrekking tot onze kerkgeschiedenis?
“In Openbaring 17 lezen we over een vrouw, een hoer die dronken is van het bloed. Onze reformatoren waren er in hun tijd al van overtuigd dat dit het beeld is van de valse kerk, die zoals vers 6 zegt; “dronken was van het bloed van de heiligen, en van het bloed van de getuigen van Jezus.” Wie die “getuigen van Jezus” zijn, is voor iedereen wel duidelijk. Maar wie die “heiligen” zijn, wiens bloed ook door die “vrouw’ vergoten is, daar staan we nog te weinig bij stil. In Daniël 7:21, 22, 25, 27 en 8:24 wordt Israël, en met name het Joodse volk, als ‘het heilige volk’ benoemd. Het Joodse volk, als afgezonderd en geheiligd volk door Gods Verbond, heeft onnoemelijk veel geleden, juist van hen die geacht werden hen barmhartigheid en liefde te bewijzen. Dit komt ook naar voren in het boekje ‘De vrouw dronken van het bloed’ wat afgelopen jaar in diverse landen in is Europa verspreid.”

“In plaats dat het Joodse volk een schuilplaats vond in kerken en kloosters, zoals pas in het RD door een schrijver werd beweerd, was het ‘christendom’ in het voetspoor van de kerkvaders juist de oorzaak van zoveel onschuldig bloedvergieten. Getto’s, het dragen van een herkenningsteken, de pogroms etc. werden niet door Hitler en consorten uitgevonden, maar zij waren al zo oud als de weg naar Rome. De Heere Jezus laat ons in het boek Openbaring zien, dat ook al dit onschuldig vergoten bloed van het Joodse volk, gewroken zal worden. De dronken vrouw met de naam Babylon op haar voorhoofd, die vele volken en naties beïnvloed heeft, wordt vooral vanwege het rechtvaardig vergoten bloed gestraft (zie onder andere Openbaring 16:6 en 17:6).”

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #3: Dominee David bezocht Nigeria
Of beluister op:

Meerartikelen

Mars voor Jezus Rotterdam
Persbericht

Honderden christenen verwacht in Rotterdam tijdens Mars voor Jezus

Rotterdam staat eind juni in het teken van geloof, aanbidding en evangelisatie. Op vrijdag 26 en zaterdag 27 juni worden honderden christenen uit heel Nederland verwacht voor de Go Now!-conferentie en de Mars voor Jezus. De evenementen worden georgan

Vaticaan
Nieuws

Vaticaan wijst verzoek af: leken mogen preek tijdens mis niet overnemen

Het Vaticaan heeft een verzoek van de Duitse bisschoppen afgewezen om in uitzonderlijke gevallen leken toe te staan de homilie (preek) tijdens de mis te verzorgen. Volgens Rome is de homilie onlosmakelijk verbonden met de verkondiging van het Evangel

Ds. J.N. Zuiderduijn
Video

Steeds meer voetballers delen hun geloof: positief of twijfelachtig? Ds. Zuiderduijn antwoordt

Bijbelteksten delen in posts op social media, naar boven wijzen na een gemaakte goal of een gebed na afloop van de wedstrijd. Steeds meer christelijke voetballers kiezen ervoor om hun geloof openlijk uit te dragen. Dat geldt niet minder voor de inter

Petitie
Nieuws

Petitie met ruim duizend handtekeningen roept overheid op terug te keren naar God

Een petitie waarin de Nederlandse overheid wordt opgeroepen zich te bekeren tot de God van de Bijbel is dinsdagmiddag aangeboden aan de vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Namens Stichting Evangelisatie Sjofar overhandigde vo

Kerkleiders bedreigd door gewapende groeperingen
Nieuws

Gewapende groeperingen bedreigden kerkleiders rond Colombiaanse presidentsverkiezingen

Kerkleiders in verschillende delen van Colombia zijn voorafgaand aan de presidentsverkiezingen bedreigd door gewapende groeperingen. Dat meldt mensenrechtenorganisatie Christian Solidarity Worldwide (CSW). Volgens CSW probeerden militante groepen inv

Maarten en Tijmen Blom
Interview

Een Huis Vol-vader Maarten Blom: "Ik hoop dat al mijn kinderen Jezus leren kennen" 

Met acht kinderen in huis, een negende dochter die acht jaar geleden overleed, een druk gezinsleven én een rol in het populaire tv-programma Een Huis Vol, lijkt het leven van Maarten Blom allesbehalve rustig. Toch straalt de voorganger uit Katwijk ee

Chris Develing
Video

Euthanasieverzoeken bij psychisch lijden voortaan strenger beoordeeld: Chris Develing reageert

De regels voor euthanasieverzoeken van mensen met psychisch lijden worden aangescherpt. Daarmee moeten euthanasieverzoeken nog zorgvuldiger beoordeeld worden. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat patiënten onnodig lang op een beslissing moeten wa

Ds. W. J. van de Velde
Nieuws

Ds. W. J. van de Velde ontvangt opnieuw beroep: CGK Bunschoten hoopt op komst predikant

De christelijke gereformeerde kerk te Bunschoten heeft een beroep uitgebracht op ds. W. J. van de Velde (foto). De predikant moet in de Fontein de openstaande tweede predikantsplaats invullen. De eerste predikantsplaats wordt nu nog ingevuld door ds.

Meerartikelen

Indiase kinderen
Nieuws

Ophef in India om verplichte hindoegebeden op openbare scholen

Een besluit van de regering van de Indiase deelstaat Chhattisgarh om openbare scholen dagelijks hindoegebeden en mantra's te laten uitspreken, leidt tot felle kritiek van christelijke organisaties, stamvolken en oppositiepartijen. Volgens hen schendt

Interserve
Persbericht

Interserve Nederland viert 55-jarig jubileum tijdens bijzondere Encounter Dag

Interserve Nederland staat in 2026 stil bij haar 55-jarig bestaan. Dit jubileum wordt op 26 juni vanaf 16:30 gemarkeerd tijdens een bijzondere editie van de jaarlijkse Encounter Dag, een dag waarop veldwerkers, betrokkenen en genodigden samenkomen ro

Mariël Vos
Interview

Mariël Vos groeide op in een onveilig adoptiegezin: “De kerk zou een oogje in het zeil houden”

Als baby van vier maanden kwam Mariël Vos vanuit India naar Nederland. Ze werd geadopteerd, maar groeide op in een onveilig gezin waarin ze jarenlang geestelijk en lichamelijk werd mishandeld. Toch liet ze zich niet volledig breken door wat haar over

Ds. Bram Hofland
Opinie

Wachten op God: waarom is geloven zo lastig?

Veel mensen willen wel geloven, maar vinden het steeds moeilijker. We leven in een wereld waarin bijna alles verklaarbaar lijkt en Gods handelen vaak buiten beeld raakt. Predikant Bram Hofland ziet daarin een belangrijke uitdaging voor de kerk. Volge

WK voetbal Mexico
Positief nieuws

WK 2026 inspireert Bijbelgenootschappen in Amerika, Canada en Mexico

Het WK voetbal van 2026 is voor christelijke organisaties in Noord-Amerika meer dan alleen een sportevenement. Bijbelgenootschappen en christelijke bewegingen in de Verenigde Staten, Canada en Mexico gebruiken het toernooi als een unieke kans om mens

Kerk
Nieuws

Veilige Kerk roept kerken op tot actie na waarschuwend rapport

Stichting Veilige Kerk roept kerken op om pro-actiever werk te maken van preventie van seksueel misbruik en grensoverschrijdend gedrag. Aanleiding is een nieuw WODC-onderzoek naar seksueel misbruik en aangiftebereidheid binnen religieuze gemeenschapp

Don Ceder
Nieuws

Tweede Kamer steunt motie-Ceder: strengere aanpak bedreigingen christenen in azc's

De Tweede Kamer heeft een motie van ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder aangenomen die de regering oproept harder op te treden tegen bedreiging, intimidatie en geweld tegen christelijke asielzoekers in Nederlandse opvanglocaties. Ook moet voortaan ieder

Victoria Culf
Nieuws

Na uitsluiting van eigen expositie treft christelijke kunstenares schikking in 'genderconflict'

De Britse christelijke kunstenares Victoria Culf heeft een juridische schikking getroffen met de gemeenteraad van Watford. Zij raakte in conflict met de gemeente nadat zij tijdens een gesprek met een gemeentemedewerker had gezegd dat zij op grond van

Christian Pulisic
Nieuws

Amerikaanse topvoetballer Christian Pulisic deelt foto van biddende teamgenoten na WK-zege

De Amerikaanse topvoetballer Christian Pulisic trekt tijdens het WK niet alleen de aandacht door zijn prestaties op het veld, maar ook door de manier waarop hij en zijn ploeggenoten uiting geven aan het geloof.  Na de 2-0 overwinning van de Verenigde

Hanger met daarop een menora
Nieuws

Unieke vondst bij Tempelberg wijst op eeuwenoude Joodse verbondenheid met Jeruzalem

Een unieke archeologische vondst in Jeruzalem werpt nieuw licht op de eeuwenoude verbondenheid van het Joodse volk met de heilige stad. Het gaat om een ongeveer 1.300 jaar oude loden hanger met daarop aan beide zijden een afbeelding van een menora, d

Ds. W. M. Mulder
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Arnemuiden brengt beroep uit op ds. W. M. Mulder

De hersteld hervormde gemeente te Arnemuiden heeft een beroep uitgebracht op ds. W. M. Mulder (foto). De predikant moet in het Zeeuwse dorp ds. G. Kater vervangen. Laatstgenoemde predikant is sinds vorig jaar september verbonden aan de hersteld hervo

Ds. P. de Vries
Video

Ds. De Vries vertelt over telefoongesprek met vriend die enkele dagen later overleed

"Ik vroeg hem: 'Hoe is het?' Toen gaf hij geen ruim getuigenis, waarop ik hem aansprak. Ik zei: 'Je mag toch ook weten dat je het eigendom van Christus bent?' Dat had hij niet zo ruiterlijk beleden", aldus ds. P. de Vries. De predikant, actief binnen