"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme"

God 29 april 2016
“Ik was mij vroeger niet bewust van de voorgeschiedenis van de Holocaust in het christelijke Europa. We zullen ons moeten verdiepen in onze kerkgeschiedenis,” vindt Wim Verwoerd. De auteur van het boek ‘Weg uit Babylon’ heeft zich verdiept in het antisemitisme dat zich in het christendom heeft afgespeeld. Hij beschouwt het als zijn taak om christenen hiervan bewust te maken en de Kerk wakker te schudden.

“Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus," zegt hij verwijzend naar Openbaring 17:6.

Chrysostomos was een kerkvader uit de vierde eeuw die het erg bont maakte als het gaat om Jodenhaat. Op welke manier misbruikte hij de Bijbel om Joden zwart te maken?
“Deze kerkvader stond bekend als een geweldige spreker en zachtmoedige man. Maar veel mensen weten niet dat hij acht preken heeft besteed aan het zwart maken van Joden. Zo misbruikte hij onder andere Mattheüs 21, waar het bekende gedeelte over de tempelreiniging staat. Hij schreef: ‘Als iemand hun plaats van aanbidding (de synagoge red.) tegenwoordig een bordeel, een schuilplaats voor bandieten, een woonplaats van duivels, een kuil van complete vernietiging of bij welke naam dan ook zou noemen, dan spreekt hij vriendelijker dan de plaats verdient.’ En zo heeft hij op veel meer manieren Joden en synagogen gestigmatiseerd.”

Verwoerd verwijst ook naar Cyprianus, een belangrijke bisschop uit de derde eeuw. “Hij liet de Bijbel buikspreken. Jakob ontving twee vrouwen. Lea schilderde hij af als ‘een type van de blinde synagoge’, omdat zij slechte ogen had. De prachtige Rachel beschreef hij als ‘een type van de kerk’.” Deze kerkvaders legden de basis voor de vervangingstheologie: de Joden hebben afgedaan en de kerk heeft hun plaats ingenomen. Dat zagen ze helaas helemaal fout. Als gelovigen uit de heidenen zijn we geënt op die ene olijfboom: het Verbond van God met Israël. We zijn mede-erfgenamen en geen plaatsvervangers.”
"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus"

Onlangs nam de PKN afstand van de antisemitische uitlatingen van Maarten Luther. Wat vind je daarvan en zou de kerk nog meer moeten doen dan woorden uitspreken?
“Luther heeft gruwelijke uitspraken gedaan over Joden. Zijn oproep om synagogen in brand te steken was één van de vele. Het is een goede zaak dat de PKN daarvan afstand heeft genomen. Daar wil ik wel een kanttekening bij plaatsen: de kerk is 75 jaar te laat. Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten. Denk bijvoorbeeld aan het vervangen van de Joodse feesten. Onlangs sprak ik een Messiaanse Jood die ons land bezocht. ‘Denk je dat wij jaloers worden op christenen die heiligen aanbidden of kerst vieren met een kerstboom?’ Het antwoord is: nee.”

Hoe zie je het antisemitisme vandaag de dag voortwoekeren in de naam van het christendom?
“We zien nu een stroming die ik beschrijf als het antizionisme. In de linkerflank van de kerk wordt opgeroepen om Israël te boycotten,” zegt Verwoerd, verwijzend naar de Kairos beweging. “Ik denk ook aan kritische reacties op de documentaire ‘Breng de Joden thuis’. Een predikant maakte in deze blog duidelijk dat de Zoon van God al Koning is over Israël. Hij legde heel sterk de nadruk op het heden in plaats van de toekomst. Met zulke theologische visies kun je het Joodse volk niet steunen, bemoedigen of tot jaloersheid wekken – zoals Paulus oproept. ‘Stil zijn waar kwaad heerst, is ook een kwaad’, zei Dietrich Bonnhoefer. Dat heeft het gros van de christenen ook gedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit soort visies werkt deze houding in de hand.”
"Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten"

Openbaring maakt duidelijk dat het ‘onschuldige bloed van het Joodse volk’ gewroken zal worden. Hoe duid jij dit met betrekking tot onze kerkgeschiedenis?
“In Openbaring 17 lezen we over een vrouw, een hoer die dronken is van het bloed. Onze reformatoren waren er in hun tijd al van overtuigd dat dit het beeld is van de valse kerk, die zoals vers 6 zegt; “dronken was van het bloed van de heiligen, en van het bloed van de getuigen van Jezus.” Wie die “getuigen van Jezus” zijn, is voor iedereen wel duidelijk. Maar wie die “heiligen” zijn, wiens bloed ook door die “vrouw’ vergoten is, daar staan we nog te weinig bij stil. In Daniël 7:21, 22, 25, 27 en 8:24 wordt Israël, en met name het Joodse volk, als ‘het heilige volk’ benoemd. Het Joodse volk, als afgezonderd en geheiligd volk door Gods Verbond, heeft onnoemelijk veel geleden, juist van hen die geacht werden hen barmhartigheid en liefde te bewijzen. Dit komt ook naar voren in het boekje ‘De vrouw dronken van het bloed’ wat afgelopen jaar in diverse landen in is Europa verspreid.”

“In plaats dat het Joodse volk een schuilplaats vond in kerken en kloosters, zoals pas in het RD door een schrijver werd beweerd, was het ‘christendom’ in het voetspoor van de kerkvaders juist de oorzaak van zoveel onschuldig bloedvergieten. Getto’s, het dragen van een herkenningsteken, de pogroms etc. werden niet door Hitler en consorten uitgevonden, maar zij waren al zo oud als de weg naar Rome. De Heere Jezus laat ons in het boek Openbaring zien, dat ook al dit onschuldig vergoten bloed van het Joodse volk, gewroken zal worden. De dronken vrouw met de naam Babylon op haar voorhoofd, die vele volken en naties beïnvloed heeft, wordt vooral vanwege het rechtvaardig vergoten bloed gestraft (zie onder andere Openbaring 16:6 en 17:6).”

Praatmee

Beluister onze podcast

#402 Patrick & Don Ceder over christenvervolging en politiek
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. D. H. J. Folkers
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Rotterdam (Kralingse Veer) beroept ds. D. H. J. Folkers

De hersteld hervormde gemeente te Rotterdam (Kralingse Veer) hoopt op de komst van ds. D. H. J. Folkers (foto). Op de predikant werd eerder deze week een beroep uitgebracht. Ds. Folkers moet in de Laankerk de eerder naar Middelharnis-Sommelsdijk vert

Stephen Clayden
Nieuws

Britse stad en evangelisten botsen over inhoud van straatprediking

De Britse stad Colchester ligt overhoop met een aantal christelijke straatpredikers. Volgens belangenorganisatie Christian Concern doet de gemeente er alles aan om de verkondiging van het evangelie in de weg te zitten. Leden van de Bread of Life Comm

ACN
Nieuws

Geestelijke opleving in Oekraïne: "Onze toekomst ligt in Zijn handen"

Terwijl de oorlog in Oekraïne voortduurt en de hoop op een snelle vrede vervaagt, blijft de katholieke Kerk een baken van geloof en hoop. In een indringend gesprek met Kerk in Nood schetst de apostolische nuntius in Oekraïne een beeld van een land da

Reinhard Marx
Nieuws

Aartsbisschop München staat voortaan zegen voor homokoppels toe

De Rooms-Katholieke Kerk in Duitsland zet een nieuwe stap. Reinhard Marx, aartsbisschop van München, heeft besloten dat LHBTI-koppels, die niet kerkelijk trouwen, een zegen kunnen ontvangen. Dat meldt Evangelical Focus. Daaronder vallen dus ook koppe

Amerikaanse christenen
Nieuws

Onderzoek: 'Jonge Amerikaanse mannen vaker gelovig dan jonge Amerikaanse vrouwen'

Jonge mannen in de Verenigde Staten zijn vaker geloviger dan jonge vrouwen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van Gallup. Jonge mannen blijken ook vaker kerkdiensten bij te wonen dan vrouwen. De uitkomsten van het onderzoek zijn verrassend, aangezien vro

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt dat angst voortkomt uit een tekort aan Gods liefde

Gods volmaakte liefde laat geen ruimte over voor angst, zo concludeert Wilkin van de Kamp in een nieuwe aflevering van de serie 'Begin je dag met God'. Maar als mensen hebben we geregeld angst: angst voor anderen, ziekten, de dood of misschien wel Go

Burkina Faso
Nieuws

Christelijke hulporganisaties en partijen steunen oproep aan kabinet over ontwikkelingssamenwerking

Het kabinet moet haar beloftes waarmaken op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Die oproep doen een groot aantal hulporganisaties en politieke partijen in een statement. Ook christelijke hulporganisaties en ChristenUnie en SGP staan onder de op

SDOK
Getuigenis

Nepal: wat als je als tiener de enige gelovige in je dorp bent?

‘Rama’ (16) en haar zusje ‘Indra’ (14) uit Nepal weten hoe dat voelt. Ze missen leeftijdsgenoten om samen het geloof te beleven en merken dat zelfs nadenken over later (bijvoorbeeld trouwen met iemand die ook Jezus volgt) ingewikkeld wordt als je zo

Meerartikelen

thdv
Persbericht

Amsterdams hostel Shelter City opnieuw geopend

Het Amsterdamse hostel Shelter City van Tot Heil des Volks opende afgelopen zaterdag 20 april opnieuw zijn deuren. Het hostel, gelegen aan de Barndesteeg, is de afgelopen zes jaar gesloten geweest waarin twee jaar grondig renovatie en verduurzaming h

gezinsdienst
Persbericht

Amazing Grace Festival viert jubileum met vier dagen muziek en geloof

Het Amazing Grace Festival keert dit Pinksterweekend terug naar Vakantiepark De Sikkenberg in Onstwedde. Van 22 tot en met 25 mei 2026 staat het terrein in het teken van de vijfde editie van het christelijke muziek- en gezinsfestival, met een program

Wilmieke Top
Dagelijks leven

Het gesprek dat we vermijden: intimiteit en seksualiteit bij mensen met een beperking

“Dat speelt bij ons niet,” zei eens een begeleider, toen ik het gesprek bracht op intimiteit en seksualiteit. Dat liet iets zien van wat vaker voorkomt: we vinden dit een lastig onderwerp. Ouders en begeleiders lopen er liever met een boog omheen. Wa

Carlijn Niesink
Levensverhaal

Raadslid Carlijn Niesink raakte uit de schulden: "Achter elk dossier zit een mens"

In het stadhuis van Leeuwarden wordt vaak vergaderd over bestaanszekerheid en armoedebeleid. ChristenUnie-raadslid Carlijn Niesink weet precies hoe het voelt om vast te lopen. Ze kent het uit eigen ervaring. Carlijn: "Toen ik tijdens een raadsbijeenk

Mark-Peter Amoureus/graffiti-tekening
Opinie

De Jezus die nu ruimte krijgt in de kerk is er te vaak een van krachtpatserij

Rond het jaar 200 werd er in Rome een graffiti-tekening op een muur aangebracht. De tekening toont een persoon die bidt tot een gekruisigd figuur met het hoofd van een ezel. Eronder staat, in het Grieks: ‘Alexamenos aanbidt zijn God.’ Voor de maker v

Jonathan Pellegrom
Interview

Jongerenwerker: “We verliezen jongeren niet aan ongeloof, maar aan uitputting”

Wat als geloof niet de oplossing, maar juist de bron van angst is? Jonathan Pellegrom, jongerenwerker en auteur van ‘FEARLESS’, legt in gesprek met Cvandaag de vinger op de zere plek: christelijke jongeren worstelen massaal met mentale problemen. Zij

CGK-synode
Nieuws

CGK-synode komt vervroegd bij elkaar vanwege breuk in kerkverband

De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) komt waarschijnlijk al kort na de zomer bijeen. Dat is ongeveer negen maanden eerder dan gepland. Dat meldt het Nederlands Dagblad. De vervroegde vergadering komt er vanwege de grote s

Ark
Nieuws

Ark van Noach mogelijk naar pretpark in Rotterdamse havens

De Ark van Noach komt mogelijk in een Rotterdams pretpark te liggen. Dat zegt ondernemer en eigenaar van de Ark Wim Beelen in gesprek met het Algemeen Dagblad. Hij kocht deze week het mislukte attractiepark Rivoli dat in het Rotterdamse havengebied l

John Piper
Nieuws

John Piper kritisch op AI: "AI kan denken, maar nooit God liefhebben"

Volgens John Piper kan kunstmatige intelligentie nooit kan doen wat een mens wel kan: God liefhebben. Daarmee laat de opkomst van AI volgens de bekende Amerikaanse predikant juist zien wat de mens uniek maakt. De Amerikaanse predikant Ray Miller waar

Irene
Getuigenis

Irene Klein Haneveld overleden: "Ik ben niet bang om naar de hemel te gaan"

Irene Klein Haneveld was meer dan vijftig jaar het gezicht van Bijbelshop Samma in Gouda. Ze kreeg begin dit jaar de diagnose alvleesklierkanker. Ondanks die zware boodschap bleef haar verlangen hetzelfde: mensen dichter bij God brengen. Met liefde s

Ds. G. van Zanden
Video

Ds. Van Zanden vertelt over predikant die gedwongen werd om mee te gaan naar de kroeg

"Er komt een soldaat naast hem lopen en die zegt: 'Zo dominee, jij hebt karakter.' Die krijgsmachtpredikant antwoordt en zegt: 'Hoezo dan?' 'Nou', antwoordt die soldaat, 'de vorige predikant moesten we naar huis dragen, want die dronk al die glaasjes

Kees Boele
Persbericht

Kees Boele stopt als bestuurder Protestantse Theologische Universiteit

Dr. Kees Boele stopt per 1 september 2026 als voorzitter van het college van bestuur van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU). Daarmee komt een einde aan zijn tweede termijn én aan een loopbaan van 25 jaar in het hoger onderwijs. Boele tr