"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme"

God 29 april 2016
“Ik was mij vroeger niet bewust van de voorgeschiedenis van de Holocaust in het christelijke Europa. We zullen ons moeten verdiepen in onze kerkgeschiedenis,” vindt Wim Verwoerd. De auteur van het boek ‘Weg uit Babylon’ heeft zich verdiept in het antisemitisme dat zich in het christendom heeft afgespeeld. Hij beschouwt het als zijn taak om christenen hiervan bewust te maken en de Kerk wakker te schudden.

“Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus," zegt hij verwijzend naar Openbaring 17:6.

Chrysostomos was een kerkvader uit de vierde eeuw die het erg bont maakte als het gaat om Jodenhaat. Op welke manier misbruikte hij de Bijbel om Joden zwart te maken?
“Deze kerkvader stond bekend als een geweldige spreker en zachtmoedige man. Maar veel mensen weten niet dat hij acht preken heeft besteed aan het zwart maken van Joden. Zo misbruikte hij onder andere Mattheüs 21, waar het bekende gedeelte over de tempelreiniging staat. Hij schreef: ‘Als iemand hun plaats van aanbidding (de synagoge red.) tegenwoordig een bordeel, een schuilplaats voor bandieten, een woonplaats van duivels, een kuil van complete vernietiging of bij welke naam dan ook zou noemen, dan spreekt hij vriendelijker dan de plaats verdient.’ En zo heeft hij op veel meer manieren Joden en synagogen gestigmatiseerd.”

Verwoerd verwijst ook naar Cyprianus, een belangrijke bisschop uit de derde eeuw. “Hij liet de Bijbel buikspreken. Jakob ontving twee vrouwen. Lea schilderde hij af als ‘een type van de blinde synagoge’, omdat zij slechte ogen had. De prachtige Rachel beschreef hij als ‘een type van de kerk’.” Deze kerkvaders legden de basis voor de vervangingstheologie: de Joden hebben afgedaan en de kerk heeft hun plaats ingenomen. Dat zagen ze helaas helemaal fout. Als gelovigen uit de heidenen zijn we geënt op die ene olijfboom: het Verbond van God met Israël. We zijn mede-erfgenamen en geen plaatsvervangers.”
"Christus gaat oordelen over ons antisemitisme en al het onschuldig vergoten bloed van miljoenen Joden en getuigen van Jezus"

Onlangs nam de PKN afstand van de antisemitische uitlatingen van Maarten Luther. Wat vind je daarvan en zou de kerk nog meer moeten doen dan woorden uitspreken?
“Luther heeft gruwelijke uitspraken gedaan over Joden. Zijn oproep om synagogen in brand te steken was één van de vele. Het is een goede zaak dat de PKN daarvan afstand heeft genomen. Daar wil ik wel een kanttekening bij plaatsen: de kerk is 75 jaar te laat. Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten. Denk bijvoorbeeld aan het vervangen van de Joodse feesten. Onlangs sprak ik een Messiaanse Jood die ons land bezocht. ‘Denk je dat wij jaloers worden op christenen die heiligen aanbidden of kerst vieren met een kerstboom?’ Het antwoord is: nee.”

Hoe zie je het antisemitisme vandaag de dag voortwoekeren in de naam van het christendom?
“We zien nu een stroming die ik beschrijf als het antizionisme. In de linkerflank van de kerk wordt opgeroepen om Israël te boycotten,” zegt Verwoerd, verwijzend naar de Kairos beweging. “Ik denk ook aan kritische reacties op de documentaire ‘Breng de Joden thuis’. Een predikant maakte in deze blog duidelijk dat de Zoon van God al Koning is over Israël. Hij legde heel sterk de nadruk op het heden in plaats van de toekomst. Met zulke theologische visies kun je het Joodse volk niet steunen, bemoedigen of tot jaloersheid wekken – zoals Paulus oproept. ‘Stil zijn waar kwaad heerst, is ook een kwaad’, zei Dietrich Bonnhoefer. Dat heeft het gros van de christenen ook gedaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit soort visies werkt deze houding in de hand.”
"Wat mij betreft zou de PKN nog verder kunnen gaan door afstand te nemen van wat er op antisemitische concilies is besloten"

Openbaring maakt duidelijk dat het ‘onschuldige bloed van het Joodse volk’ gewroken zal worden. Hoe duid jij dit met betrekking tot onze kerkgeschiedenis?
“In Openbaring 17 lezen we over een vrouw, een hoer die dronken is van het bloed. Onze reformatoren waren er in hun tijd al van overtuigd dat dit het beeld is van de valse kerk, die zoals vers 6 zegt; “dronken was van het bloed van de heiligen, en van het bloed van de getuigen van Jezus.” Wie die “getuigen van Jezus” zijn, is voor iedereen wel duidelijk. Maar wie die “heiligen” zijn, wiens bloed ook door die “vrouw’ vergoten is, daar staan we nog te weinig bij stil. In Daniël 7:21, 22, 25, 27 en 8:24 wordt Israël, en met name het Joodse volk, als ‘het heilige volk’ benoemd. Het Joodse volk, als afgezonderd en geheiligd volk door Gods Verbond, heeft onnoemelijk veel geleden, juist van hen die geacht werden hen barmhartigheid en liefde te bewijzen. Dit komt ook naar voren in het boekje ‘De vrouw dronken van het bloed’ wat afgelopen jaar in diverse landen in is Europa verspreid.”

“In plaats dat het Joodse volk een schuilplaats vond in kerken en kloosters, zoals pas in het RD door een schrijver werd beweerd, was het ‘christendom’ in het voetspoor van de kerkvaders juist de oorzaak van zoveel onschuldig bloedvergieten. Getto’s, het dragen van een herkenningsteken, de pogroms etc. werden niet door Hitler en consorten uitgevonden, maar zij waren al zo oud als de weg naar Rome. De Heere Jezus laat ons in het boek Openbaring zien, dat ook al dit onschuldig vergoten bloed van het Joodse volk, gewroken zal worden. De dronken vrouw met de naam Babylon op haar voorhoofd, die vele volken en naties beïnvloed heeft, wordt vooral vanwege het rechtvaardig vergoten bloed gestraft (zie onder andere Openbaring 16:6 en 17:6).”

Praatmee

Beluister onze podcast

#395 Jeffrey & ds. Bas van der Graaf over een stille opwekking: zijn kerken er klaar voor?
Of beluister op:

Meerartikelen

soedan
Nieuws

Opnieuw pastor vermoord in Zuid-Soedan: "Groot dienaar van God"

Een voorganger van een Pinksterkerk in Zuid-Soedan is ontvoerd en vermoord. Het levenloze lichaam van Lino Pasquale werd deze week ontdekt nadat hij tijdens het vissen bij de rivier Gondokoro verdween. Dat bevestigt een familielid tegenover Morning S

EH
Persbericht

De Evangelische Hogeschool organiseert symposium ‘Opwekking onder jongeren?’

Op donderdag 9 april 2026 organiseert de Evangelische Hogeschool (EH) een symposium met als thema ‘Opwekking onder jongeren?’. Hiermee sluit de EH aan op het rapport ‘God van Nederland 2025’, waar een trendbreuk in te zien is. Jongeren staan meer ope

Matthew Grech
Nieuws

Nog altijd geen uitspraak in zaak ex-LHBTI'er die op tv bekeringsverhaal deelde

De uitspraak in de rechtszaak tegen Matthew Grech, een Maltees christen, is voor de vierde keer uitgesteld. Dat meldt Christian Today. Grech wordt vervolgd omdat hij drie jaar terug in een tv-programma 'voor conversietherapie geadverteerd' zou hebben

pro life
Persbericht

Met vergoeding voor abortusreizen vergeet de Europese Commissie de meest kwetsbaren

Met het openstellen van een fonds voor abortustoerisme kiest de Europese Commissie voor een koers die moreel en politiek onacceptabel is. De EU gebruikt een sociaal fonds voor doelen waarvoor het nooit bedoeld is, cre?ert financi?le prikkels voor gre

Dushi Eisden
Video

Komende zondag in Hour of Power: Dushi Eisden over de dood van haar 15-jarige pleegzoon

Het leven van Dushi Eisden werd volledig op zijn kop gezet door de dood van haar 15-jarige pleegzoon Jerryson, die om het leven kwam bij een schietincident in een McDonald's in Capelle. Komende zondag vertelt ze in Hour of Power over zijn leven, haar

Gebedsdienst
Persbericht

CU-SGP Lopik organiseert gebedsdienst voor gemeenteraadsverkiezingen

Op maandag 16 maart om 20.00 uur wordt in de Hervormde Kerk in Lopik (Dorpsstraat 4) een avond van gebed en samenzang voor wijsheid en verbinding voor de komende gemeenteraadsverkiezingen in Lopik gehouden. De muzikale medewerking wordt verzorgd door

Ds. D. J. Budding
Video

Ds. Budding groeide op in onkerkelijk gezin en kwam op biddag tot bekering

Ds. D. J. Budding is al sinds 1982 dienaar van het Woord. Eerst in de voormalige Nederlandse Hervormde Kerk (NHK) en sinds 2004 in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Het feit dat Budding al zolang predikant is mag gerust bijzonder genoemd worde

Ds. Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel behandelt Psalm 93: "Een loflied dat Gods glorie bezingt"

In deze gebedsvlog van de IZB behandelt ds. Ron van der Spoel Psalm 93. Deze psalm bezingt Gods koningschap en heiligheid. De PKN-predikant benadrukt hoezeer God, door Zijn heiligheid, laat zien hoe anders en groter Hij is dan ons. Tegelijk komt God

Meerartikelen

Johan Schep
Video

Terugkijken: Johan Schep zoomt in op de drie stromen van profetie

In de tiende aflevering van de serie 'Jezus in het Oude Testament' behandelt Johan Schep Genesis 10 en 11. De evangelist zoomt daarbij in op de drie stromen van profetie: het Joodse volk, de overige volken en de gemeente van God. Daarnaast bespreekt

munt
Nieuws

Zeldzame munt uit Bijbelse tijd gevonden in woestijn van Judea

In de woestijn van Judea heeft de Israëlische Oudheidkundige Dienst (IAA) recentelijk een zeldzame halve sjekel ontdekt. Deze vondst heeft historische overeenkomsten met munten die in bijbelse tijden gebruikt werden voor volkstellingen. Medewerkers v

boekrol
Nieuws

Israël Museum viert 60-jarig jubileum met zeldzame Jesaja-rol tentoonstelling

In het Israël Museum heeft president Isaac Herzog onlangs een tentoonstelling geopend die de Grote Jesaja-rol toont, een van de oudste en meest complete manuscripten van de Hebreeuwse Bijbel. Deze rol dateert van ongeveer 125 voor Christus en is meer

David
Video

Davids leven krijgt nieuwe hoop aan boord van Mercy Ships

Een ongeluk in zijn vroege jeugd bepaalde jarenlang het leven van David. Door een ernstig verbrande arm werd hij gepest en durfde hij nauwelijks naar school. Aan boord van het ziekenhuisschip Global Mercy veranderde alles. David kreeg een operatie di

Bijbelcentrum
Video

Waarom zonder begrip van zonde het evangelie onvolledig is

Wat is zonde eigenlijk? In deze video van het Bijbelcentrum wordt uitgelegd waarom je dit begrip niet kunt overslaan als je het christelijk geloof wilt begrijpen. De Bijbel leert dat ieder mens verlossing nodig heeft van zonde - en dat alleen Jezus o

Rosalía
Recensie

‘Ik voelde altijd een leegte’: Spaanse popsensatie verrast met christelijk album

Sinds enkele maanden beklimt de Spaanse zangeres Rosalía opnieuw de internationale hitlijsten. Ditmaal echter verruilt zij de vertrouwde popthema’s voor een album dat openlijk put uit het christelijk geloof. In Lux staan inkeer, leegte en het verlang

Brandweer
Nieuws

Drie Edese kerken in vijf dagen tijd doelwit van brandstichting

In Ede is binnen vijf dagen tijd bij drie verschillende kerken brand gesticht. Dat meldt het Nederlands Dagblad. De politie onderzoekt of er een verband bestaat tussen de drie branden en roept getuigen op zich te melden. De gemeente Ede heeft kerken

Familie Klaassen
Positief nieuws

Grootvader neemt hele Bijbel op als blijvend geschenk voor kleinkinderen

Een 71-jarige grootvader uit de Amerikaanse staat Washington heeft een bijzonder cadeau gemaakt voor zijn kleinkinderen. Johann Klaassen nam in één jaar tijd de volledige Bijbel op als audiobestand, zodat zijn kleinkinderen altijd zijn stem kunnen ho

Zuid-Soedan
Nieuws

Christelijke bekeerling met de dood bedreigd in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Een Soedanese christen leeft in groot gevaar in een vluchtelingenkamp in Zuid-Soedan. Hij ontvangt doodsbedreigingen vanwege zijn recente bekering tot het christelijk geloof. Het gaat om de 31-jarige Mosab Haroon Ahmed. Twee jaar geleden sloeg hij op

Ds. C. W. Rentier
Video

Ds. Cees Rentier: 'Kerken kunnen beter niet meedoen aan organisatie iftar-maaltijden'

Steeds vaker vinden iftar-maaltijden plaats in kerkgebouwen. Soms wordt de ruimte alleen verhuurd, maar vaker draagt een kerk ook haar steentje bij aan de organisatie. Stichting Evangelie & Moslims stelt dat christenen zulke maaltijden niet zelf zoud

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt waarom God volgens hem van feestvieren houdt

"God houdt kennelijk van feestvieren en Gods kinderen hebben de Bijbelse opdracht om levensgenieters te zijn", aldus Wilkin van de Kamp. In een nieuwe aflevering van de serie 'Begin je dag met God' vertelt de spreker en schrijver dat vrolijk zijn, pl

Makers podcast 'Ik zal er zijn'
Persbericht

Ontmoetingsdag in Wezep over leven met een onvervulde kinderwens

Op zaterdagmiddag 14 maart 2026 wordt in de Noorderlichtkerk in Wezep de ‘Ik zal er zijn’-dag georganiseerd. Deze ontmoetingsdag staat in het teken van leven met een onvervulde kinderwens en wil ruimte bieden voor erkenning, geloof, hoop en verbindin