De spanningen rond het Poolse Constitutionele Tribunaal, dat toeziet op de naleving van de grondwet, zijn de afgelopen dagen verder opgelopen. Regering en oppositie beschuldigen elkaar ervan de rechtsstaat te ondermijnen. Inmiddels is ook de politie bij het conflict betrokken geraakt.

Aanleiding is de benoeming van acht nieuwe rechters door het Poolse parlement. President Karol Nawrocki beëdigde slechts drie van hen. De overige vijf legden hun eed af in het parlement, maar kregen van tribunaalvoorzitter Bogdan Święczkowski geen toestemming om aan uitspraken deel te nemen.

Op 30 oktober besloot een van deze vijf rechters, Anna Korwin-Piotrowska, de voorzitter en zijn plaatsvervanger voor een maand te schorsen. De rechtsgeldigheid van dat besluit wordt betwist.

Beschuldigingen over en weer
Volgens nieuwssite Brussels Signal verscheen diezelfde avond oproerpolitie bij het gebouw van het tribunaal. Święczkowski zou de toegang zijn geweigerd. De politie ontkent dat agenten het gebouw zelf zijn binnengegaan.

President Nawrocki onderbrak zijn reis naar Senegal en ging 's nachts naar het tribunaal. De politieke reacties zijn fel. Premier Donald Tusk verdedigt het optreden van zijn regering. "Het herstel van de rechtsstaat is onze plicht”, verklaarde hij.

Oppositieleider Jarosław Kaczyński van de conservatieve partij PiS spreekt daarentegen van een ernstige aantasting van de democratie. "Vanaf vandaag wordt Polen een politiestaat.”

Kerk weigert partij te kiezen
De Poolse bisschoppen willen zich niet mengen in de vraag wie juridisch gelijk heeft. Het presidium van de bisschoppenconferentie, onder leiding van aartsbisschop Tadeusz Wojda, benadrukt dat de kerk een andere verantwoordelijkheid heeft. 'Het is niet de taak van de kerk om over de oorzaken van dit conflict te oordelen', schrijven de bisschoppen.

Zij pleiten voor 'een constructieve dialoog en een vreedzame oplossing van alle moeilijkheden'. Ook roepen zij op tot gebed 'om licht en wijsheid voor de bestuurders en allen die verantwoordelijk zijn voor het openbare leven'.

Die oproep wordt gesteund door de Poolse primaat, aartsbisschop Wojciech Polak, en de oversten van religieuze ordes. Zij benadrukken het belang van respect voor de grondwet en de geldende rechtsorde.

Ook abortuswetgeving op het spel
Het conflict raakt aan een onderwerp dat onder Poolse christenen bijzonder gevoelig ligt: abortus. In 2020 bepaalde het Constitutionele Tribunaal dat abortus vanwege ernstige afwijkingen bij het ongeboren kind in strijd is met de grondwet.

Het parlement werkt inmiddels aan voorstellen om de abortuswetgeving te versoepelen. President Nawrocki heeft aangekondigd dergelijke veranderingen tegen te houden. De bisschoppen onthouden zich van een oordeel over de juridische strijd. Hun boodschap is dat politieke tegenstanders elkaar weer moeten opzoeken en dat gelovigen juist in deze gespannen situatie voor hun leiders moeten bidden.