Ds. J. Zuidema, die als predikant aan de protestantse gemeente Alkmaar verbonden is, vroeg per mail naar de mogelijkheid om een gezamenlijke paasdienst te houden in de Grote Kerk. Haar aanvraag werd echter afgewezen. Als antwoord kreeg ze te horen dat de Grote Kerk geen religieuze functie meer heeft. Alleen de jaarlijkse kerstnachtdienst vormt nog een uitzondering.

De afwijzing viel op, omdat de Grote Kerk wel wordt gebruikt voor andere, reguliere activiteiten. Zo worden er bijvoorbeeld openstellingen, tentoonstellingen, theater en concerten gehouden. Ook vinden er bijvoorbeeld proeverijen plaats. In 2023 trok de Grote Kerk volgens de exploitant 263.000 bezoekers, wat het tot een van de meest bezochte kerken in Nederland maakt.

Exploitatie
De Grote Kerk is eigendom van de Stichting Behoud Grote Kerk Alkmaar. De exploitatie ligt bij Stichting Theater De Vest & Grote Kerk Alkmaar. Directeur-bestuurder Naud van Geffen lichtte het beleid eerder toe. Hij zei dat de Grote Kerk een cultureel profiel, en dus niet langer een religieus profiel heeft. Hoewel evenementen uit diverse godsdiensten soms in het programma passen, worden gebedsdiensten of missen niet toegestaan, aldus Van Geffen. Wel nodigde hij Zuidema uit voor een gesprek.

Kamervragen
Na de afwijzing stelde de ChristenUnie in de Alkmaarse gemeenteraad vragen aan het college van burgemeester en wethouders. Zo wilde de Alkmaarse CU-fractie opheldering over de wijze waarop het verhuurbeleid van de Grote kerk zich verhoudt tot het principe van gelijke behandeling van maatschappelijke en levensbeschouwelijke organisatie. De fractie vroeg zich af waarom religieuze bijeenkomsten geen doorgang mogen vinden, terwijl andere maatschappelijke, culturele of commerciële bijeenkomsten wel kunnen plaatsvinden.

Na de vragen van CU Alkmaar, diende CU-Tweede Kamerlid Don Ceder volgens Kamervragen in. Ceder vroeg de minister onder meer hoe dit beleid zich verhoudt tot het principe van inclusiviteit. Ook vroeg hij hoe dit zich verhoudt tot de Algemene wet gelijke behandeling. Verder vroeg hij of het kerkgebouw subsidie ontvangt voor onderhoud. En of daar voorwaarden bij horen.

Minister: geen verplichting tot religieuze verhuur
Minister Moes zegt dat de rijksmonumentale status van de kerk niet per definitie betekent dat het gebouw voor religieuze activiteiten verhuurd moet worden. De minister stelt dat eigenaren en exploitanten daarin eigen keuzes mogen maken. Dat moet uiteraard wel binnen de wet gebeuren.

Over de vraag of er sprake zou zijn van discriminatie, zegt Moes dat culturele instellingen profielkeuzes mogen maken in programmering en verhuur. Hij ziet in deze zaak geen aanwijzing dat er sprake zou zijn van discriminatie. Daarom vindt hij extra onderzoek naar 'waarborgen tegen uitsluiting' niet nodig. Volgens de minister liggen die waarborgen al in bestaande wetgeving.

De minister benadrukt ook dat er volgens hem ook geen sprake is van een expliciet verbod op kerkelijke activiteiten. Wel begrijpt Moes de teleurstelling van de Protestantse Gemeente Alkmaar. Hij wijst erop dat de gemeente Alkmaar van plan is om met betrokken partijen in gesprek te gaan.

Subsidies voor onderhoud, zonder eisen over gebruik
In de antwoorden op de Kamervragen van Ceder noemt de minister ook subsidies voor het gebouw. De Stichting Behoud Grote Kerk Alkmaar kreeg in 2023 een rijksbijdrage van 240.998 euro via de Subsidieregeling Instandhouding Monumenten (Sim). In 2025 werd 85.000 euro toegekend via een provinciale restauratieregeling. Die regeling wordt voor ongeveer de helft door het Rijk gefinancierd.

Aan deze subsidies zijn echter geen eisen gekoppeld over religieus gebruik, zo stelt hij. De Sim-regeling stelt geen voorwaarden over gebruik of toegankelijkheid. De provincie Noord-Holland stelt wel een eis: het monument moet minimaal 24 dagen per jaar publiek toegankelijk zijn.

Toekomst Religieus Erfgoed
Op vragen over de uitvoering van de motie-Ceder, die gericht is op het behoud van de functie van kerkgebouwen, verwijst de minister naar het programma Toekomst Religieus Erfgoed. Dit programma wordt voortgezet en richt zich extra op het mogelijk maken van nevengebruik van kerken, bijvoorbeeld door christelijke migrantengemeenschappen, en op het wegnemen van eventuele belemmeringen. Volgens de minister worden in het kader van dit programma voortdurend gesprekken gevoerd met religieuze gemeenschappen en erfgoedorganisaties.