We worden geboren, we sterven en daartussenin mogen we ons leven vormgeven. We groeien op, leren, werken, lachen, huilen, tobben, verzamelen, laten los. Prediker stelt ons dan een scherpe vraag: “Welk voordeel heeft de mens van alles wat hij heeft verworven...?” (Prediker 1:3). Het is een vraag die tot nadenken, misschien zelfs tot verwarring, stemt. Want als de jaren gaan tellen en je terugkijkt op je leven, denk je misschien: wat heeft het allemaal betekend?

Terugkijken
Ik zou je willen uitdagen om eens achterom te kijken. Zijn er dingen uit het afgelopen jaar die je mag loslaten of is er ballast die je al jarenlang meesleept en die jou misschien nog steeds belemmert? Prediker helpt ons daarbij. Soms klinkt hij als een pessimist: ”Lucht en leegte, alles is leegte.” Maar misschien is hij vooral een realist. Hij nodigt ons uit om eerlijk te zijn over de vergankelijkheid van bezit, status en prestaties. Wat we in dit leven verzamelen – of het nu mooie herinneringen zijn of pijnlijke ervaringen die we blijven dragen – het kan ons nooit het houvast geven waar we naar verlangen: een diep besef van rust – omdat God ons leven draagt.

Herinneren, ook als het pijn doet
In mijn werk in de ggz leid ik herstelgroepen. Daar beginnen we vaak met terugkijken naar het verleden: de mooie herinneringen, maar ook de scherven. Het is altijd een intense eerste stap. Ik maak dan een kruik kapot, zodat de deelnemers letterlijk de scherven zien. Iedereen mag één scherf kiezen als symbool van een verdrietige situatie in zijn of haar leven, in het geloof dat God er iets goeds van kan maken, nu of in de toekomst.

Vaak willen we de scherven aan elkaar lijmen of vergeten. Maar soms lukt dat niet. Dan stel ik de vraag: mogen we in plaats van ze zelf op te ruimen, God vragen de gebroken stukken van ons leven te vernieuwen? Dat beeld raakt ook aan Prediker. Hij maakt ons duidelijk dat er onder de zon dingen zijn die wij niet kunnen repareren. Er zijn pijnlijke ervaringen, er is verdriet en gebrokenheid.

Maar Prediker wijst ons er tegelijk op dat er een tijd is om iets vast te houden en een tijd om los te laten, een tijd om te bewaren en om weg te gooien, om te scheuren en te herstellen (Prediker 3:6,7). Niet om te ontkennen, maar om ruimte te scheppen voor herschepping door God zelf. Zodat Hij – en dat heeft soms tijd nodig – rust kan geven, hoop en nieuw leven. Omdat Hij het samen met ons draagt.

Vooruitzien – ruimte maken
Een nieuw jaar is als een frisse kamer die je net hebt opgeruimd. Wat neem je mee, wat laat je achter? Prediker helpt ons relativeren. Hij zegt: geniet van brood en wijn, draag schone kleren, waardeer de dag die je krijgt (Prediker 9:7-9). Niet alles hoeft groots of indrukwekkend te zijn. Juist het eenvoudige, het mooie van het alledaagse, is een geschenk van God.

Opruimen kan dus ook betekenen: ruimte maken voor vreugde. Schuldgevoelens niet eindeloos meeslepen. Onmogelijke verwachtingen wegleggen. Ruimte (her)scheppen voor rust, liefde, geloof. Prediker herinnert ons eraan dat de kern van het leven niet ligt in bezit of prestaties, maar in eerbied voor God en het doen van het goede (Prediker 12:13).

Bemoedigende nuchterheid
Misschien is dat het doel van al dat opruimen: niet een perfect leven, maar een geopend hart. Het leven is te kort om het te verspillen aan krampachtig vasthouden. We mogen iedere dag opnieuw leren opruimen. Om wie of wat draait mijn leven? Wat laat ik los? Wat houd ik vast? Wat vraagt God ook in het nieuwe jaar van mij? In die vragen klinkt niet alleen realisme, maar ook ruimte voor geloof en hoop. Prediker brengt ons uiteindelijk bij de kern: “Heb ontzag voor God en houd je aan zijn geboden – dat geldt voor ieder mens” (Prediker 12:13).

Opruimen, loslaten en herscheppen krijgen dan richting. Niet om alles onder controle te krijgen, maar om ruimte te maken voor eerbied en vertrouwen. Waar wij loslaten, kan God herscheppen. En in dat proces ontdekken we wat werkelijk blijft: dat ons leven, met al zijn scherven en schoonheid, gedragen wordt door Hem.