Agnes Kombrink is op ‘rouwreis’: "Ik wilde niet bitter, maar beter worden"

Interview 5 februari 2025 4 minuten Inge-Mirjam Bosveld Ester
Agnes met haar man Teun, beeld Henrieke van Assen
Agnes met haar man Teun, beeld Henrieke van Assen

Agnes Kombrink heeft het geloof in Jezus door de diepte heen gevonden en hervonden. Twaalf jaar is ze mantelzorger geweest voor haar man voordat ze in 2021 afscheid van hem moest nemen. Nu is Agnes (71) actief als coach en rouwbegeleider. "Omdat ik zelf zo diep gezeten heb, heb ik hoop voor mensen.”

"Als oudste dochter in een rooms-katholiek gezin in Amsterdam. Ik had een onveilige jeugd. Mijn ouders kwamen getraumatiseerd uit de oorlog. Ze praatten er niet over om mij te sparen. Al vrij snel kwamen er kreukels in hun huwelijk. Op mijn elfde zijn ze gescheiden en kwam er een nieuwe meneer in huis. Ik vond het een engerd en moest al snel papa zeggen. Hij misbruikte mij een jaar lang. Mijn moeder ontdekte dat misbruik en zei: ‘Het stopt nu.’ Het stopte, maar het ging direct in de doofpot. Ik kreeg geen vragen of hulp. Het maakte dat ik enorm aan het twijfelen sloeg over wat liefde is. Ondertussen deed ik alles om maar niet thuis te hoeven zijn. Ik was een eenzame tiener.”

Kreeg je het geloof van huis uit mee?
"Nee, mijn moeder ondervond afwijzing vanwege haar scheiding. Ze raakte verbitterd over het geloof en over de kerk. Maar – humor van God – de dochter van mijn stiefvader kwam tot geloof en zei tegen mij: ‘Agnes, Jezus houdt van jou!’ Het maakte me boos en opstandig, maar zij bleef getuigen over Gods liefde voor mij. Was God er dan voor mij? Was Hij écht liefde? Ik zocht en was wanhopig! Uiteindelijk kwam ik op zaterdag 23 oktober 1971 tot geloof. Dat was het grootste kantelpunt in mijn leven. En dat ik met mijn man Teun mocht trouwen.”

Ging het daarna beter?
"Teun was een grote lieverd. We zijn getrouwd op 18 juli 1975 en kregen vier kinderen. We waren actief in de kerk. Vijftien jaar lang stonden we elke zaterdag op de Dam in Amsterdam te evangeliseren. Het was een mooie tijd. Ik was gelukkig en tevreden, maar op het moment dat mijn dochter de leeftijd kreeg van mijn misbruik, sloegen alle stoppen door. Ik kreeg een burn-out. Daarna ben ik in therapie gegaan om de onveiligheid en het misbruik van mijn jeugd te verwerken. Ik vond dat ik mijn stiefvader moest vergeven, maar mijn psycholoog zei: ‘Jij gaat nog niks vergeven. Ga eerst maar eens boos worden.’ Mijn stiefvader betoonde geen spijt en zei: ‘Ik dacht dat jij het ook fijn vond.’ Met mijn verstand heb ik hem vergeven, maar vertrouwen: nee, en dat hoefde ook niet meer. Mijn hart is losgekomen uit zijn manipulatie. Ik was vrij!”

Na gelukkige jaren werd je in 2010 weer getroffen door groot verdriet.
"Teun bleek progressieve parkinson te hebben. Als mantelzorger kon ik hem niet meer alleen laten. Daardoor stopte ik met werken. Hij werd rolstoelafhankelijk en ook zijn spraak viel weg. Ik raakte hem kwijt in de mist, zo leek het. In Psalm 69 staat zoiets als: ‘Red mij, want ik verdrink.’ Nou, zo voelde het een beetje. Hoe ga je om met lijden? Dat is heel lastig. Mijn kinderen hebben veel gedaan, maar ze zeiden ook: ‘Mam, wij kunnen niet dragen wat jij moet dragen.’ De laatste vier jaar zat Teun in een verpleeghuis. Het voelde als verraad dat ik hem daar achterliet. Ik schreeuwde het uit naar de hemel, maar die leek wel van koper. Ik was in die tijd veel aan het mopperen. Op 18 maart 2021 is Teun overleden. Weet je wat ik de mooiste tekst in de Bijbel vind? ‘Jezus weende.’ En: ‘Gelukkig de treurenden. Zij zullen getroost worden.’ Door de hele situatie heen ben ik toch God gaan zoeken.”

Midden in die moeilijke tijd ben je gaan studeren. Waar haalde je de moed vandaan?
"Door de coronapandemie had ik meer tijd en ik realiseerde me dat ik na Teuns overlijden iets wilde betekenen voor anderen. Dus deed ik de coach-opleiding van Total Balance en daarna de Masterclass Rouw & Verlies. Ik wilde niet bitter, maar beter worden. Wat ik leerde, was zo mooi: dat wilde ik doorgeven. Nu bevraag ik mensen en luister zonder oordeel, in individuele gesprekken en in rouwgroepen. Omdat ik zelf zo diep gezeten heb, heb ik hoop voor mensen. Er is geen put zo diep of Jezus ziet je!

Dansen
Gods woord speelt een grote rol: ik eet van Gods Woord. Ook geef ik lessen door uit onder andere de boeken van C.S. Lewis, Manu Keirse en Henri Nouwen. Zo kwam ik De Keuze van Edith Eva Eger tegen. Zij maakte de keuze om te dansen toen ze voor Mengele stond. Zij zei: ‘We kunnen de pijn niet uitwissen. Maar we zijn vrij om te accepteren wie we zijn en wat ons is overkomen, én om verder te gaan!’ Ondertussen zet ik mijn rouwreis voort. Soms ga ik gewoon een dag met Teun aan de gang. Dan bekijk ik de foto’s en stroomt de liefde. Ik ben rijk gezegend.”

Lees het gedicht dat Agnes schreef kort na het overlijden van haar man.

Ik heb ervan gedroomd.
Jij en ik, ik en jij. Samen wij, samen sterk.
En nu dan? Geen wij, maar ik.
Ik alleen, anders geen.

Geen antwoord, geen tegenspraak.
Geen voelen of goed bedoelen.
Help, mijn hoofd is te klein. Klein ben ik in mijn zijn.
Op en neer, heen en weer en dan weer terug.
Het verlangen naar jou.
Jouw ogen die zeggen: ik houd alleen van jou.
En nu? Rust – stilte – geen klankbord meer.
Heen en weer – door de wind bewogen
beweegt het brein. En snakt ernaar te ‘zijn’.
Hoofd en handen, kom doe es lief
Ik mis je zo, zo intens mijn lief.
Ga terug naar de pijn. In de mist van mijn brein
en adem groot en adem klein. Het gemis zal er altijd zijn.
Het hoort bij mij – en ik, ik omarm jou – bedank jou
dat jij er wilde zijn voor mij, voor mij alleen.

Dit artikel is met toestemming overgenomen uit het Elisabeth magazine. Wil jij meer van deze interviews? Ontvang nu het boek 'Houvast' bij een jaarabonnement.

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #15 Richard Groenenboom over aanbidding in tijden van strijd en pijn
Of beluister op:

Meerartikelen

Herdenking 7 oktober
Video

LIVE: Kijk mee met de herdenking van 7 oktober in Barneveld

Woensdagavond 7 oktober vindt in Barneveld een grote herdenkings- en solidariteitsbijeenkomst plaats. De bijeenkomst begint om 19.30 uur en is hieronder live te volgen. Tijdens de avond staan de gebeurtenissen van 7 oktober 2023 centraal en komen...

India
Nieuws

Bedreigde Indiase voorganger verliest huis door overstroming: kerk biedt gezinnen onderdak

De Indiase voorganger Golu Singh en zijn gezin zijn hun huis kwijtgeraakt door overstromingen in de deelstaat Chhattisgarh. Ze verblijven nu met vijf andere getroffen gezinnen in zijn kerk, die het natuurgeweld wel doorstond. De voorganger kreeg kort...

Padron
Nieuws

Pastor vervolgd vanwege uitspraken tijdens grote crisis in Cuba

“De kinderen hadden honger, het eten in de koelkast was bedorven en ik verliet zeer geëmotioneerd het huis”, vertelt de Cubaanse pastor Alexis Padrón. Hij werd begin juni gearresteerd nadat hij had deelgenomen aan een protest vanwege de vele...

Soedan
Nieuws

Zes christelijke medewerkers vrij na gewelddadige ontvoering in Zuid-Soedan

Zes medewerkers van de christelijke organisatie Young Life zijn in Zuid-Soedan vrijgelaten na vijf dagen gevangenschap. Gewapende mannen overvielen hen onderweg van een theologische training naar huis en staken hun voertuig in brand. De medewerkers...

Pike
Nieuws

Amerikaanse bisschoppen vragen om genade voor vrouw die uitvoering doodstraf overleeft

De Amerikaanse Christa Pike overleefde vorige week twee dodelijke injecties tijdens haar executie in Tennessee. Nu willen christelijke bisschoppen voorkomen dat de staat opnieuw probeert haar te doden. Ze vragen gouverneur Bill Lee om haar...

Pindel
Nieuws

Poolse bisschop onder politiebegeleiding uit kerk na protest tegen afzetting pastoor

De Poolse bisschop Roman Pindel kon zondagavond urenlang een kerk in Grojec niet verlaten door een protest tegen de afzetting van pastoor Józef Zborek. De politie begeleidde hem rond één uur ’s nachts naar buiten. Volgens het bisdom Bielsko-Żywiec...

Ds. M. L. Dekker
Video

GerGem-predikant over bloedbad 7 oktober en Israël als onderdeel van Gods heilsplan

De verschrikkingen van 7 oktober 2023 staan bij ds. M. L. Dekker en zijn vrouw in het hart gegrift. Het echtpaar woonde en werkte op dat moment in Israël, waar Dekker jarenlang vanuit Nazareth onder het Joodse volk werkzaam was. Tijdens een...

Kassel
Nieuws

Duitse organist verliest kerkelijk werk vanwege AfD-zetel en stapt naar rechter

De Duitse organist Thomas Sosna mag in verschillende kerken in Kassel niet meer spelen omdat hij namens de AfD in de gemeenteraad zit. Een protestantse gemeente beëindigde zijn dienstverband. Ook katholieke kerken geven hem geen nieuwe opdrachten...

Meerartikelen

Jim Bakker
Nieuws

Omstreden Amerikaanse tv-prediker Jim Bakker overleden op 86-jarige leeftijd

De Amerikaanse evangelist en televisieprediker Jim Bakker is maandag op 86-jarige leeftijd overleden. Bakker behoorde in de jaren zeventig en tachtig tot de bekendste christelijke televisiepersoonlijkheden van de Verenigde Staten. Zijn succesvolle...

Jinek
Nieuws

Mediadeskundige stapt uit jury interviewprijs om Jineks gesprek met Stoffer: "Het was een tribunaal"

Een nominatie voor het beste televisie-interview, terwijl het volgens Victor Vlam “een tribunaal” was. De keuze voor Eva Jineks veelbesproken abortusgesprek met SGP-leider Chris Stoffer is voor de mediadeskundige de belangrijkste reden om uit de jury...

Nico van der Voet
Opinie

Micha Nederland klopt aan bij ING, maar kloppen de Bijbelteksten ook?

Micha Nederland roept kerken op om ING aan te spreken op zijn financieringsbeleid rond olie en gas. Daarbij verwijst de organisatie naar de Bijbel: de weduwe die blijft aankloppen bij de onrechtvaardige rechter en de oproep uit Spreuken om voor...

CGK-situatie
Analyse

CGK-synode steekt hand uit, maar Rijnsburg ervaart juist grotere afstand

De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) sloot vrijdag haar eerste vergaderweek af met woorden over herstel, verbinding en een uitgestoken hand naar afwezige kerken. Toch is het maar de vraag of die boodschap bij de gemeenten...

Gor Khatchikyan en THE SEND
Interview

Wat als je Gods plan voor je leven mist? In gesprek met Gor Khatchikyan

Generatie Z heeft veel mogelijkheden en moet tegelijkertijd voortdurend kiezen. Het is een generatie die zichzelf vergelijkt, bang kan zijn om de verkeerde afslag te nemen en zelfs van geloof of roeping iets kan maken waarin je moet presteren. Hoe...

Brazilië
Getuigenis

Evangelische beweging groeit snel in Brazilië: duizenden dopelingen in Amazone

De evangelische beweging in Brazilië groeit sterk en krijgt ook in afgelegen gebieden van het land steeds meer voet aan de grond. In het Amazonegebied worden nieuwe gemeenten gesticht en duizenden mensen gedoopt. Voorgangers spraken hierover...

Donkey Mobile
Nieuws

Donkey Mobile neemt Preekondertiteling over

Donkey Mobile, het bedrijf achter een veelgebruikte kerkapp en streamingplatform Kerkdienstgemist, neemt Preekondertiteling over. Met deze technologie kunnen bezoekers van kerkdiensten live meelezen met wat er wordt gezegd. De tekst kan bovendien...

Ds. A. Simons
Nieuws

Ds. Simons gaat als pastor bij Refoweb aan de slag

Ds. A. Simons gaat aan de slag als pastor voor Refoweb. De reformatorische jongerensite en de hervormde predikant zelf maakten dat gisteren bekend. In zijn nieuwe rol gaat Simons pastorale gesprekken voeren met mensen die met geestelijke vragen...

machete
Nieuws

Moslim bedreigt kerkgangers in Indonesië met machete

Een kerkdienst in Indonesië is verstoord door een moslim die met een machete zwaaide en met bloedvergieten dreigde. De ongeveer veertig kerkgangers verlieten daarop hun gebedsruimte. Hoewel de man later zijn excuses aanbood, sloot het lokale...

Ruben Flach ingezegend
Nieuws

Ruben Flach ingezegend als interim-voorganger De Schuilplaats in Ede

Ruben Flach is ingezegend als interim-voorganger van evangelische gemeente De Schuilplaats in Ede. Hij gaat de gemeente de komende twee jaar parttime dienen. De benoeming volgt op een periode van een half jaar waarin Flach als adviseur optrok met het...

Moeder en dochter
Nieuws

Christelijke moeder en dochter omgekomen bij Israëlische luchtaanval in Gaza

Twee Palestijnse christenen zijn zaterdag omgekomen bij een Israëlische luchtaanval op Gaza-Stad. Het gaat om een moeder en haar dochter. Zij hielpen eerder kerkgangers en ontheemden. Israël zegt dat de aanval gericht was op een hoge leider van...

Nigeria
Nieuws

Twee christenen gedood bij nachtelijke aanval op Nigeriaans dorp

Bij een nachtelijke aanval op het overwegend christelijke dorp Angwan Tsarki in Nigeria zijn zondag twee christenen gedood. Drie anderen raakten gewond. Volgens inwoners vielen gewapende Fulani-herders het dorp rond tien uur ’s avonds binnen, terwijl...