Agnes Kombrink is op ‘rouwreis’: "Ik wilde niet bitter, maar beter worden"

Interview 5 februari 2025 4 minuten Inge-Mirjam Bosveld Ester
Agnes met haar man Teun, beeld Henrieke van Assen
Agnes met haar man Teun, beeld Henrieke van Assen

Agnes Kombrink heeft het geloof in Jezus door de diepte heen gevonden en hervonden. Twaalf jaar is ze mantelzorger geweest voor haar man voordat ze in 2021 afscheid van hem moest nemen. Nu is Agnes (71) actief als coach en rouwbegeleider. "Omdat ik zelf zo diep gezeten heb, heb ik hoop voor mensen.”

"Als oudste dochter in een rooms-katholiek gezin in Amsterdam. Ik had een onveilige jeugd. Mijn ouders kwamen getraumatiseerd uit de oorlog. Ze praatten er niet over om mij te sparen. Al vrij snel kwamen er kreukels in hun huwelijk. Op mijn elfde zijn ze gescheiden en kwam er een nieuwe meneer in huis. Ik vond het een engerd en moest al snel papa zeggen. Hij misbruikte mij een jaar lang. Mijn moeder ontdekte dat misbruik en zei: ‘Het stopt nu.’ Het stopte, maar het ging direct in de doofpot. Ik kreeg geen vragen of hulp. Het maakte dat ik enorm aan het twijfelen sloeg over wat liefde is. Ondertussen deed ik alles om maar niet thuis te hoeven zijn. Ik was een eenzame tiener.”

Kreeg je het geloof van huis uit mee?
"Nee, mijn moeder ondervond afwijzing vanwege haar scheiding. Ze raakte verbitterd over het geloof en over de kerk. Maar – humor van God – de dochter van mijn stiefvader kwam tot geloof en zei tegen mij: ‘Agnes, Jezus houdt van jou!’ Het maakte me boos en opstandig, maar zij bleef getuigen over Gods liefde voor mij. Was God er dan voor mij? Was Hij écht liefde? Ik zocht en was wanhopig! Uiteindelijk kwam ik op zaterdag 23 oktober 1971 tot geloof. Dat was het grootste kantelpunt in mijn leven. En dat ik met mijn man Teun mocht trouwen.”

Ging het daarna beter?
"Teun was een grote lieverd. We zijn getrouwd op 18 juli 1975 en kregen vier kinderen. We waren actief in de kerk. Vijftien jaar lang stonden we elke zaterdag op de Dam in Amsterdam te evangeliseren. Het was een mooie tijd. Ik was gelukkig en tevreden, maar op het moment dat mijn dochter de leeftijd kreeg van mijn misbruik, sloegen alle stoppen door. Ik kreeg een burn-out. Daarna ben ik in therapie gegaan om de onveiligheid en het misbruik van mijn jeugd te verwerken. Ik vond dat ik mijn stiefvader moest vergeven, maar mijn psycholoog zei: ‘Jij gaat nog niks vergeven. Ga eerst maar eens boos worden.’ Mijn stiefvader betoonde geen spijt en zei: ‘Ik dacht dat jij het ook fijn vond.’ Met mijn verstand heb ik hem vergeven, maar vertrouwen: nee, en dat hoefde ook niet meer. Mijn hart is losgekomen uit zijn manipulatie. Ik was vrij!”

Na gelukkige jaren werd je in 2010 weer getroffen door groot verdriet.
"Teun bleek progressieve parkinson te hebben. Als mantelzorger kon ik hem niet meer alleen laten. Daardoor stopte ik met werken. Hij werd rolstoelafhankelijk en ook zijn spraak viel weg. Ik raakte hem kwijt in de mist, zo leek het. In Psalm 69 staat zoiets als: ‘Red mij, want ik verdrink.’ Nou, zo voelde het een beetje. Hoe ga je om met lijden? Dat is heel lastig. Mijn kinderen hebben veel gedaan, maar ze zeiden ook: ‘Mam, wij kunnen niet dragen wat jij moet dragen.’ De laatste vier jaar zat Teun in een verpleeghuis. Het voelde als verraad dat ik hem daar achterliet. Ik schreeuwde het uit naar de hemel, maar die leek wel van koper. Ik was in die tijd veel aan het mopperen. Op 18 maart 2021 is Teun overleden. Weet je wat ik de mooiste tekst in de Bijbel vind? ‘Jezus weende.’ En: ‘Gelukkig de treurenden. Zij zullen getroost worden.’ Door de hele situatie heen ben ik toch God gaan zoeken.”

Midden in die moeilijke tijd ben je gaan studeren. Waar haalde je de moed vandaan?
"Door de coronapandemie had ik meer tijd en ik realiseerde me dat ik na Teuns overlijden iets wilde betekenen voor anderen. Dus deed ik de coach-opleiding van Total Balance en daarna de Masterclass Rouw & Verlies. Ik wilde niet bitter, maar beter worden. Wat ik leerde, was zo mooi: dat wilde ik doorgeven. Nu bevraag ik mensen en luister zonder oordeel, in individuele gesprekken en in rouwgroepen. Omdat ik zelf zo diep gezeten heb, heb ik hoop voor mensen. Er is geen put zo diep of Jezus ziet je!

Dansen
Gods woord speelt een grote rol: ik eet van Gods Woord. Ook geef ik lessen door uit onder andere de boeken van C.S. Lewis, Manu Keirse en Henri Nouwen. Zo kwam ik De Keuze van Edith Eva Eger tegen. Zij maakte de keuze om te dansen toen ze voor Mengele stond. Zij zei: ‘We kunnen de pijn niet uitwissen. Maar we zijn vrij om te accepteren wie we zijn en wat ons is overkomen, én om verder te gaan!’ Ondertussen zet ik mijn rouwreis voort. Soms ga ik gewoon een dag met Teun aan de gang. Dan bekijk ik de foto’s en stroomt de liefde. Ik ben rijk gezegend.”

Lees het gedicht dat Agnes schreef kort na het overlijden van haar man.

Ik heb ervan gedroomd.
Jij en ik, ik en jij. Samen wij, samen sterk.
En nu dan? Geen wij, maar ik.
Ik alleen, anders geen.

Geen antwoord, geen tegenspraak.
Geen voelen of goed bedoelen.
Help, mijn hoofd is te klein. Klein ben ik in mijn zijn.
Op en neer, heen en weer en dan weer terug.
Het verlangen naar jou.
Jouw ogen die zeggen: ik houd alleen van jou.
En nu? Rust – stilte – geen klankbord meer.
Heen en weer – door de wind bewogen
beweegt het brein. En snakt ernaar te ‘zijn’.
Hoofd en handen, kom doe es lief
Ik mis je zo, zo intens mijn lief.
Ga terug naar de pijn. In de mist van mijn brein
en adem groot en adem klein. Het gemis zal er altijd zijn.
Het hoort bij mij – en ik, ik omarm jou – bedank jou
dat jij er wilde zijn voor mij, voor mij alleen.

Dit artikel is met toestemming overgenomen uit het Elisabeth magazine. Wil jij meer van deze interviews? Ontvang nu het boek 'Houvast' bij een jaarabonnement.

ChristenvervolgingIsraëlGeloofszekerheidDuurzaamheidOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #5: Ds. T. A. Bakker promoveerde op homoseksualiteit en hermeneutiek
Of beluister op:

Meerartikelen

Taybeh
Nieuws

Kerkleiders bezorgd over vermeende aanvallen Israëlische kolonisten op christelijk dorp

Kerkleiders in Jeruzalem hebben hun zorgen uitgesproken over recente berichten over aanvallen op inwoners van het overwegend christelijke dorp Taybeh, op de Westelijke Jordaanoever. Volgens de berichtgeving zouden Israëlische kolonisten bij de...

Park Tae-Yeon
Persbericht

Rusland veroordeelt zendeling Park Tae-Yeon tot bijna zes jaar cel

De Koreaanse zendeling Park Tae-Yeon (70) is deze maand door de rechtbank in het Russische Chabarovsk veroordeeld tot vijf jaar en acht maanden gevangenisstraf. Zij werd schuldig bevonden aan twee zaken die verband houden met immigratie. Park, die op...

Franse rapper Rilès
Positief nieuws

Franse rapper Rilès schrijft volledige Bijbel met de hand over

De Franse rapper Rilès is begonnen aan een opvallend project: hij wil de volledige Bijbel met de hand overschrijven. De 30-jarige artiest, die zegt geen religie aan te hangen, is op 5 oktober in een galerie in Londen aan de omvangrijke klus begonnen....

Gevouwen handen - Oegandees christen
Nieuws

Christelijke leraar vermoord in Oeganda nadat hij onderdak bood aan moslimbekeerlingen

De 45-jarige christelijke leraar Benjamin Kule Mayani is in West-Oeganda vermoord nadat hij onderdak bood aan voormalige moslims die christen waren geworden. Volgens lokale bronnen vielen drie moslimmannen hem aan. Een van hen zou boos zijn geweest...

Ds. W. L. van der Staaij
Video

CGK-predikant deelt anekdote over jongeman met grote toekomstplannen: "En dan?"

Een opleiding afronden, carrière maken, een gezin stichten en later van de oude dag genieten. Maar wat volgt daarna? Ds. W. L. van der Staaij stond tijdens een preek bij die vraag stil aan de hand van een gesprek tussen een grootvader en zijn...

ChatGPT
Nieuws

Miljoenen geloofsvragen aan ChatGPT: christenen gebruiken AI vooral om Bijbel te begrijpen

Steeds meer mensen gebruiken ChatGPT om antwoorden te vinden op vragen over het geloof. Wekelijks krijgt de chatbot zo'n zeventig miljoen geloofsvragen. Ook christenen maken veel gebruik van kunstmatige intelligentie (AI). Vooral om Bijbelteksten...

Colombiaanse politieagent
Nieuws

Colombiaanse voorganger doodgeslagen door bendeleden die hij over Jezus vertelde

De Colombiaanse voorganger Jesús Alberto Puerta Pérez is doodgeslagen door leden van een criminele bende aan wie hij regelmatig het evangelie verkondigde. Dat meldt mensenrechtenorganisatie Christian Solidarity Worldwide (CSW). De bende zou hem...

Soldaten leger Myanmar
Nieuws

Leger Myanmar bombardeert kerk en steekt andere kerk in brand: 'Doelbewuste aanvallen'

Het leger van Myanmar heeft opnieuw twee kerken verwoest in gebieden waar veel christenen wonen. Een presbyteriaanse kerk werd getroffen door een bombardement, terwijl militairen een baptistenkerk in brand staken. Mensenrechtenorganisatie Christian...

Meerartikelen

Stephen Clayton & gezin
Nieuws

Amerikaanse voorganger en driejarig zoontje omgekomen bij tragisch verkeersongeluk

Een tragisch verkeersongeluk in de Amerikaanse staat South Dakota heeft het leven gekost aan de 31-jarige voorganger Stephen Clayton en zijn driejarige zoontje David. Dat schrijft The Christian Post. Een losgeraakte band van een aanhanger raakte...

Stadhuis Limoges
Nieuws

Frankrijk geschokt door geweld en vernielingen: kardinaal roept op tot gebed en vrede

Na een weekend vol geweld en plunderingen in Frankrijk roept de katholieke kerk op tot vrede. In verschillende steden werden winkels geplunderd, gebouwen vernield en zelfs kerken aangevallen. Kardinaal Jean-Marc Aveline veroordeelt het geweld en...

Binyomin Jacobs
Column

Waarom een sjabbat op een cruiseschip mij aan Noach deed denken

Een solidariteitswandeling tegen antisemitisme in Groningen trok onverwacht bijna honderd deelnemers. Voor opperrabbijn Jacobs was het een bemoedigende ervaring, maar zijn zorgen over de toekomst van de Joodse gemeenschap blijven groot. In zijn...

Man in Laos
Interview

Zendingswerker David zag in Laos een beweging ontstaan: “Gebed is echt de grondslag”

Toen David* met zijn gezin naar Laos vertrok, had hij een duidelijk verlangen: het evangelie brengen op plekken waar nauwelijks christenen kwamen. Volgens de gegevens waarmee hij destijds werkte, waren 163 bevolkingsgroepen nog niet of nauwelijks...

Gerrit Jan en Shannon Dekker
Column

Een volle kerk is nog geen levende gemeente

Jarenlang kende onze zondagse samenkomst een vertrouwde volgorde. Een lied, mededelingen, lofprijs en aanbidding, een preek, opnieuw zingen, de collecte en een afsluitend gebed. Soms konden mensen tijdens het zingen naar voren komen voor...

Vluchtelingen
Nieuws

Duizenden kerken opgeroepen om statushouders tijdelijk onderdak te bieden

Duizenden kerken in heel Nederland worden opgeroepen om tijdelijk onderdak te bieden aan statushouders. Met de landelijke Actie Onderdak willen verschillende kerkgenootschappen en christelijke organisaties de druk op de asielopvang verlichten. De...

Opening ontmoetingscentrum
Persbericht

GZB-zendingswerkers openen ontmoetingscentrum in Oost-Duitsland: “Hier mogen mensen groeien”

In de Oost-Duitse stad Schwerin is zaterdag het nieuwe ontmoetingscentrum ‘Zum Gewächshaus’ feestelijk geopend. GZB-zendingswerkers Gerard en Janneke de Wit willen hier samen met lokale christenen een plek bieden waar buurtbewoners elkaar ontmoeten...

Ds. G. H. Vlijm
Nieuws

Hervormde gemeente Apeldoorn brengt beroep uit op ds. G. H. Vlijm

De hervormde gemeente te Apeldoorn (Eben-Haëzerkerk) heeft een beroep uitgebracht op ds. G. H. Vlijm (foto).  De predikant moet in wijk Oost ds. H. I. Methorst opvolgen. Laatstgenoemde predikant nam vorig jaar een beroep aan vanuit de hervormde...

Martijn en Kirsten Wijnen
Interview

Martijn wordt langzaam blind, maar noemt zijn oogziekte een zegen: “Gezegend die niet zien en toch geloven”

Jarenlang probeerde ondernemer Martijn Wijnen zijn ongeneeslijke oogziekte te bestrijden. Hij zocht zijn toevlucht tot alternatieve geneeswijzen en new age, maar verloor steeds meer zicht. Toen ook een veelbelovende gentherapie niet doorging,...

Reformierte Kirche Zürich
Nieuws

Zwitserse Gereformeerde Kerk nam onvoldoende verantwoordelijkheid na seksueel misbruik door predikant

De Gereformeerde Kerk in het Zwitserse kanton Zürich heeft ernstige fouten gemaakt bij de afhandeling van meldingen van seksueel misbruik door een predikant. Minstens tien vrouwen werden tussen 1992 en 2006 slachtoffer van seksueel, lichamelijk en...

Sekteleider Paul Mackenzie
Nieuws

Keniaanse sekteleider schuldig bevonden aan uithongeren van 190 kinderen: “Zo zouden ze Jezus ontmoeten”

De Keniaanse sekteleider Paul Mackenzie en tientallen van zijn volgelingen zijn schuldig bevonden aan de dood van 190 kinderen en één volwassene. Volgens de rechtbank dwongen zij volgelingen om hun kinderen te laten verhongeren, zodat ze eerder Jezus...

John Lennox
Nieuws

Apologeet John Lennox: “Christenen praten niet over hun geloof omdat ze bang zijn voor moeilijke vragen”

Christenen hoeven geen theoloog of Bijbelgeleerde te zijn om hun geloof met anderen te delen. Dat benadrukt de Britse wiskundige en christelijke apologeet John Lennox (81). Volgens hem laten veel gelovigen zich afschrikken door lastige vragen,...