Agnes Kombrink is op ‘rouwreis’: "Ik wilde niet bitter, maar beter worden"

Interview 5 februari 2025 4 minuten Inge-Mirjam Bosveld Ester
Agnes met haar man Teun, beeld Henrieke van Assen
Agnes met haar man Teun, beeld Henrieke van Assen

Agnes Kombrink heeft het geloof in Jezus door de diepte heen gevonden en hervonden. Twaalf jaar is ze mantelzorger geweest voor haar man voordat ze in 2021 afscheid van hem moest nemen. Nu is Agnes (71) actief als coach en rouwbegeleider. "Omdat ik zelf zo diep gezeten heb, heb ik hoop voor mensen.”

"Als oudste dochter in een rooms-katholiek gezin in Amsterdam. Ik had een onveilige jeugd. Mijn ouders kwamen getraumatiseerd uit de oorlog. Ze praatten er niet over om mij te sparen. Al vrij snel kwamen er kreukels in hun huwelijk. Op mijn elfde zijn ze gescheiden en kwam er een nieuwe meneer in huis. Ik vond het een engerd en moest al snel papa zeggen. Hij misbruikte mij een jaar lang. Mijn moeder ontdekte dat misbruik en zei: ‘Het stopt nu.’ Het stopte, maar het ging direct in de doofpot. Ik kreeg geen vragen of hulp. Het maakte dat ik enorm aan het twijfelen sloeg over wat liefde is. Ondertussen deed ik alles om maar niet thuis te hoeven zijn. Ik was een eenzame tiener.”

Kreeg je het geloof van huis uit mee?
"Nee, mijn moeder ondervond afwijzing vanwege haar scheiding. Ze raakte verbitterd over het geloof en over de kerk. Maar – humor van God – de dochter van mijn stiefvader kwam tot geloof en zei tegen mij: ‘Agnes, Jezus houdt van jou!’ Het maakte me boos en opstandig, maar zij bleef getuigen over Gods liefde voor mij. Was God er dan voor mij? Was Hij écht liefde? Ik zocht en was wanhopig! Uiteindelijk kwam ik op zaterdag 23 oktober 1971 tot geloof. Dat was het grootste kantelpunt in mijn leven. En dat ik met mijn man Teun mocht trouwen.”

Ging het daarna beter?
"Teun was een grote lieverd. We zijn getrouwd op 18 juli 1975 en kregen vier kinderen. We waren actief in de kerk. Vijftien jaar lang stonden we elke zaterdag op de Dam in Amsterdam te evangeliseren. Het was een mooie tijd. Ik was gelukkig en tevreden, maar op het moment dat mijn dochter de leeftijd kreeg van mijn misbruik, sloegen alle stoppen door. Ik kreeg een burn-out. Daarna ben ik in therapie gegaan om de onveiligheid en het misbruik van mijn jeugd te verwerken. Ik vond dat ik mijn stiefvader moest vergeven, maar mijn psycholoog zei: ‘Jij gaat nog niks vergeven. Ga eerst maar eens boos worden.’ Mijn stiefvader betoonde geen spijt en zei: ‘Ik dacht dat jij het ook fijn vond.’ Met mijn verstand heb ik hem vergeven, maar vertrouwen: nee, en dat hoefde ook niet meer. Mijn hart is losgekomen uit zijn manipulatie. Ik was vrij!”

Na gelukkige jaren werd je in 2010 weer getroffen door groot verdriet.
"Teun bleek progressieve parkinson te hebben. Als mantelzorger kon ik hem niet meer alleen laten. Daardoor stopte ik met werken. Hij werd rolstoelafhankelijk en ook zijn spraak viel weg. Ik raakte hem kwijt in de mist, zo leek het. In Psalm 69 staat zoiets als: ‘Red mij, want ik verdrink.’ Nou, zo voelde het een beetje. Hoe ga je om met lijden? Dat is heel lastig. Mijn kinderen hebben veel gedaan, maar ze zeiden ook: ‘Mam, wij kunnen niet dragen wat jij moet dragen.’ De laatste vier jaar zat Teun in een verpleeghuis. Het voelde als verraad dat ik hem daar achterliet. Ik schreeuwde het uit naar de hemel, maar die leek wel van koper. Ik was in die tijd veel aan het mopperen. Op 18 maart 2021 is Teun overleden. Weet je wat ik de mooiste tekst in de Bijbel vind? ‘Jezus weende.’ En: ‘Gelukkig de treurenden. Zij zullen getroost worden.’ Door de hele situatie heen ben ik toch God gaan zoeken.”

Midden in die moeilijke tijd ben je gaan studeren. Waar haalde je de moed vandaan?
"Door de coronapandemie had ik meer tijd en ik realiseerde me dat ik na Teuns overlijden iets wilde betekenen voor anderen. Dus deed ik de coach-opleiding van Total Balance en daarna de Masterclass Rouw & Verlies. Ik wilde niet bitter, maar beter worden. Wat ik leerde, was zo mooi: dat wilde ik doorgeven. Nu bevraag ik mensen en luister zonder oordeel, in individuele gesprekken en in rouwgroepen. Omdat ik zelf zo diep gezeten heb, heb ik hoop voor mensen. Er is geen put zo diep of Jezus ziet je!

Dansen
Gods woord speelt een grote rol: ik eet van Gods Woord. Ook geef ik lessen door uit onder andere de boeken van C.S. Lewis, Manu Keirse en Henri Nouwen. Zo kwam ik De Keuze van Edith Eva Eger tegen. Zij maakte de keuze om te dansen toen ze voor Mengele stond. Zij zei: ‘We kunnen de pijn niet uitwissen. Maar we zijn vrij om te accepteren wie we zijn en wat ons is overkomen, én om verder te gaan!’ Ondertussen zet ik mijn rouwreis voort. Soms ga ik gewoon een dag met Teun aan de gang. Dan bekijk ik de foto’s en stroomt de liefde. Ik ben rijk gezegend.”

Lees het gedicht dat Agnes schreef kort na het overlijden van haar man.

Ik heb ervan gedroomd.
Jij en ik, ik en jij. Samen wij, samen sterk.
En nu dan? Geen wij, maar ik.
Ik alleen, anders geen.

Geen antwoord, geen tegenspraak.
Geen voelen of goed bedoelen.
Help, mijn hoofd is te klein. Klein ben ik in mijn zijn.
Op en neer, heen en weer en dan weer terug.
Het verlangen naar jou.
Jouw ogen die zeggen: ik houd alleen van jou.
En nu? Rust – stilte – geen klankbord meer.
Heen en weer – door de wind bewogen
beweegt het brein. En snakt ernaar te ‘zijn’.
Hoofd en handen, kom doe es lief
Ik mis je zo, zo intens mijn lief.
Ga terug naar de pijn. In de mist van mijn brein
en adem groot en adem klein. Het gemis zal er altijd zijn.
Het hoort bij mij – en ik, ik omarm jou – bedank jou
dat jij er wilde zijn voor mij, voor mij alleen.

Dit artikel is met toestemming overgenomen uit het Elisabeth magazine. Wil jij meer van deze interviews? Ontvang nu het boek 'Houvast' bij een jaarabonnement.

ChristenvervolgingOpvoedenIsraëlDuurzaamheidGeloofszekerheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #18: SGP-Kamerlid Diederik van Dijk over zijn geloof in God
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. G. van Roekel
Nieuws

Ds. G. van Roekel (CGK) op 64-jarige leeftijd overleden

Ds. G. van Roekel is gisteren op 64-jarige leeftijd overleden. Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. De predikant, verbonden aan de christelijke gereformeerde kerk te Heerde, was ernstig ziek.  Ds. Van Roekel werd op 19 februari 1962 geboren in...

Schoolbus
Nieuws

Christelijk gezin stapt naar rechter: religieuze scholen uitgesloten van schoolgeldsteun

Een christelijk gezin uit de Amerikaanse staat Vermont is naar de rechter gestapt omdat de overheid niet langer wil meebetalen aan het schoolgeld van hun dochter. Zij volgt onderwijs op een katholieke middelbare school. Volgens haar ouders worden...

flavius
Nieuws

Wat schreef Josephus over Jezus’ opstanding? Onderzoek vergelijkt eeuwenoude teksten

Een Joodse geschiedschrijver die geen christen was, maar toch schreef over Jezus en Zijn verschijning na de kruisiging. Een bekende passage van Flavius Josephus roept al eeuwen vragen op. Een nieuwe analyse onderzoekt welke woorden van hemzelf kunnen...

Vlag
Nieuws

Suriname wil 63 mennonieten uitzetten: christelijke gezinnen verliezen rechtszaak

Suriname bereidt de uitzetting voor van 63 mennonieten, onder wie drie baby’s. De christelijke gezinnen behoren tot een geloofstraditie die haar naam dankt aan de Friese kerkhervormer Menno Simons. De politie verwijderde hen deze week uit het...

Amerikaanse kerk
Nieuws

Amerikaanse kerken onder financiële druk: kosten stijgen en giften blijven achter

Steeds meer Amerikaanse kerken hebben moeite om de stijgende kosten bij te benen. De inkomsten uit collectes en giften groeien nauwelijks, terwijl het leven duurder wordt. Uit onderzoek van Lifeway Research onder 1.004 predikanten blijkt dat 54...

Justin Bieber
Nieuws

Justin Bieber zou gezin oud-Hillsongvoorganger na overspel uit huis hebben gezet

Justin Bieber en zijn vrouw Hailey zouden het gezin van voormalig Hillsongvoorganger Carl Lentz binnen 24 uur uit hun appartement in New York hebben gezet. Dat schrijft International Business Time UK. De popartiest had de woning tijdelijk beschikbaar...

Priester
Nieuws

Vermiste priester in Libanon vermoord teruggevonden in eigen woning

De vermiste priester Samir Daou is donderdag dood aangetroffen in een woning die hij bezat in het Libanese dorp Ain Jrain. Zijn familie vond zijn lichaam nadat ze sinds woensdagmiddag geen contact meer met hem hadden kunnen krijgen. Het...

Parlementsgebouw
Nieuws

Canada wil euthanasie bij uitsluitend psychisch lijden definitief verbieden

De Canadese regering wil voorkomen dat mensen euthanasie kunnen krijgen als zij uitsluitend aan een psychische aandoening lijden. Tegelijk wil de regering toestaan dat mensen met een ongeneeslijke ziekte, zoals alzheimer, vooraf toestemming geven...

Meerartikelen

Oeganda
Nieuws

Acht mannen krijgen doodstraf voor moord op twee Oegandezen die Evangelie verspreidden

Acht mannen in Oeganda hebben de doodstraf gekregen voor de moord op Robert Bagume en Moses Okech. De twee trokken volgens de christelijke nieuwsdienst Morning Star News naar het Victoriameer om onder vissers het Evangelie te delen. Hun voorganger...

GlobalRize
Persbericht

Van Bijbeltekst op Twitter tot wereldwijde evangelisatie: GlobalRize blikt terug op tien jaar Learnnn

Wat begon met enkele Bijbelteksten op Twitter, groeide uit tot een internationaal platform waar mensen kennismaken met het christelijk geloof. De christelijke organisatie GlobalRize blikt terug op tien jaar Learnnn, een digitaal cursusplatform waarop...

Mannenzang Katwijk
Video

1700 mannen zingen Psalm 143 in Nieuwe Kerk Katwijk

Een kerk gevuld met honderden mannenstemmen: tijdens Mannenzang Katwijk klinkt Psalm 143 vanuit de Nieuwe Kerk in Katwijk aan Zee. Een video van de samenzang, waaraan 1700 mannen meedoen, is onlangs online verschenen. De zang staat onder leiding...

Mars voor het leven
Nieuws

Mars voor het leven in Den Haag: "Abortus is geen gepasseerd station"

Duizenden mensen worden zaterdag 14 november in Den Haag verwacht voor de 34e editie van de Mars voor het leven. Tijdens een stille tocht door de politieke hoofdstad vragen deelnemers aandacht voor de bescherming van ongeboren kinderen. Organisator...

Klaas Spronk
Nieuws

Bijbelwetenschapper Klaas Spronk spreekt zich uit over omstreden Israëlpreek

Emeritus hoogleraar Oude Testament Klaas Spronk vindt dat dr. Eric Bouter Daniël 7 wetenschappelijk verantwoord uitlegt. Toch plaatst hij belangrijke kanttekeningen bij Bouters vergelijking tussen de huidige staat Israël en het allesvernietigende...

Cor Verkade
Opinie

Luthers grote vraag legt een pijnpunt in reformatorische kring bloot

Luthers kernvraag “Hoe krijg ik een genadig God?” is niet alleen erg Bijbels (“Wat moet ik doen om zalig te worden?”), maar ook nog steeds erg actueel. Luther worstelde met die vraag, vond in de Bijbel het antwoord en verwierp de antwoorden die de...

Woord en Daad
Persbericht

Woord en Daad steunt advies voor nieuwe aanpak bij internationale samenwerking

Ontwikkelingssamenwerking moet volgens de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) worden vernieuwd om aan te sluiten bij een veranderende wereldorde. Woord en Daad steunt deze koers en roept de sector op om de aanbevelingen om te zetten in...

Johan den Hartogh
Dagelijks leven

Nieuwe website helpt iedereen aan passende Bijbel: ‘We gunnen iedereen de rijkdom van Gods Woord’

Welke Bijbel past bij mij? Waar begin ik met lezen? En wat is eigenlijk het verschil tussen de verschillende Bijbelvertalingen? Het zijn vragen waar veel mensen mee rondlopen. Met het nieuwe initiatief Ikzoekeenbijbel.nl wil ondernemer en uitgever...

trein
Nieuws

Spaanse kerken roepen op nabestaanden bij te staan na treinramp met zeker 68 doden

De Spaanse evangelische kerken willen nabestaanden en overlevenden van de treinramp bij Urda bijstaan. Bij de botsing tussen twee hogesnelheidstreinen kwamen woensdag zeker 68 mensen om het leven. De landelijke evangelische koepel FEREDE vraagt...

Ds. Harold Schorren
Opinie

Halloween is niet mijn feestje, maar christelijke verontwaardiging ook niet

Op zaterdag 31 oktober is er een Halloweenparty in de Laurenskerk die voor veel ophef zorgt. Er zijn 26.000 handtekeningen binnengehaald van bezorgde christenen die vragen het feest te annuleren. De pers is natuurlijk meteen wakker. Zelfs met een...

Asielminister Bart van den Brink
Nieuws

Minister bezoekt Apeldoornse kerk die pastorie beschikbaar stelt voor statushouders

Een kerk in Apeldoorn geeft als eerste kerk gehoor aan de landelijke Actie Onderdak voor statushouders. De protestantse wijkgemeente De Hofstad stelt een leegstaande pastorie beschikbaar aan een gezin met drie kinderen. Asielminister Bart van den...

ICE
Nieuws

Zoon Cubaanse predikant dreigt Amerika uitgezet te worden: 'We blijven op God vertrouwen'

De 19-jarige zoon van een Cubaanse baptistenpredikant zit sinds juni vast bij de Amerikaanse immigratiedienst ICE. Daniel Arcadis Solano Jaume kwam in 2023 legaal Amerika binnen, nadat zijn familie Cuba was ontvlucht vanwege intimidatie door de...