Agnes Kombrink is op ‘rouwreis’: "Ik wilde niet bitter, maar beter worden"

Interview 5 februari 2025 4 minuten Inge-Mirjam Bosveld Ester
Agnes met haar man Teun, beeld Henrieke van Assen
Agnes met haar man Teun, beeld Henrieke van Assen

Agnes Kombrink heeft het geloof in Jezus door de diepte heen gevonden en hervonden. Twaalf jaar is ze mantelzorger geweest voor haar man voordat ze in 2021 afscheid van hem moest nemen. Nu is Agnes (71) actief als coach en rouwbegeleider. "Omdat ik zelf zo diep gezeten heb, heb ik hoop voor mensen.”

"Als oudste dochter in een rooms-katholiek gezin in Amsterdam. Ik had een onveilige jeugd. Mijn ouders kwamen getraumatiseerd uit de oorlog. Ze praatten er niet over om mij te sparen. Al vrij snel kwamen er kreukels in hun huwelijk. Op mijn elfde zijn ze gescheiden en kwam er een nieuwe meneer in huis. Ik vond het een engerd en moest al snel papa zeggen. Hij misbruikte mij een jaar lang. Mijn moeder ontdekte dat misbruik en zei: ‘Het stopt nu.’ Het stopte, maar het ging direct in de doofpot. Ik kreeg geen vragen of hulp. Het maakte dat ik enorm aan het twijfelen sloeg over wat liefde is. Ondertussen deed ik alles om maar niet thuis te hoeven zijn. Ik was een eenzame tiener.”

Kreeg je het geloof van huis uit mee?
"Nee, mijn moeder ondervond afwijzing vanwege haar scheiding. Ze raakte verbitterd over het geloof en over de kerk. Maar – humor van God – de dochter van mijn stiefvader kwam tot geloof en zei tegen mij: ‘Agnes, Jezus houdt van jou!’ Het maakte me boos en opstandig, maar zij bleef getuigen over Gods liefde voor mij. Was God er dan voor mij? Was Hij écht liefde? Ik zocht en was wanhopig! Uiteindelijk kwam ik op zaterdag 23 oktober 1971 tot geloof. Dat was het grootste kantelpunt in mijn leven. En dat ik met mijn man Teun mocht trouwen.”

Ging het daarna beter?
"Teun was een grote lieverd. We zijn getrouwd op 18 juli 1975 en kregen vier kinderen. We waren actief in de kerk. Vijftien jaar lang stonden we elke zaterdag op de Dam in Amsterdam te evangeliseren. Het was een mooie tijd. Ik was gelukkig en tevreden, maar op het moment dat mijn dochter de leeftijd kreeg van mijn misbruik, sloegen alle stoppen door. Ik kreeg een burn-out. Daarna ben ik in therapie gegaan om de onveiligheid en het misbruik van mijn jeugd te verwerken. Ik vond dat ik mijn stiefvader moest vergeven, maar mijn psycholoog zei: ‘Jij gaat nog niks vergeven. Ga eerst maar eens boos worden.’ Mijn stiefvader betoonde geen spijt en zei: ‘Ik dacht dat jij het ook fijn vond.’ Met mijn verstand heb ik hem vergeven, maar vertrouwen: nee, en dat hoefde ook niet meer. Mijn hart is losgekomen uit zijn manipulatie. Ik was vrij!”

Na gelukkige jaren werd je in 2010 weer getroffen door groot verdriet.
"Teun bleek progressieve parkinson te hebben. Als mantelzorger kon ik hem niet meer alleen laten. Daardoor stopte ik met werken. Hij werd rolstoelafhankelijk en ook zijn spraak viel weg. Ik raakte hem kwijt in de mist, zo leek het. In Psalm 69 staat zoiets als: ‘Red mij, want ik verdrink.’ Nou, zo voelde het een beetje. Hoe ga je om met lijden? Dat is heel lastig. Mijn kinderen hebben veel gedaan, maar ze zeiden ook: ‘Mam, wij kunnen niet dragen wat jij moet dragen.’ De laatste vier jaar zat Teun in een verpleeghuis. Het voelde als verraad dat ik hem daar achterliet. Ik schreeuwde het uit naar de hemel, maar die leek wel van koper. Ik was in die tijd veel aan het mopperen. Op 18 maart 2021 is Teun overleden. Weet je wat ik de mooiste tekst in de Bijbel vind? ‘Jezus weende.’ En: ‘Gelukkig de treurenden. Zij zullen getroost worden.’ Door de hele situatie heen ben ik toch God gaan zoeken.”

Midden in die moeilijke tijd ben je gaan studeren. Waar haalde je de moed vandaan?
"Door de coronapandemie had ik meer tijd en ik realiseerde me dat ik na Teuns overlijden iets wilde betekenen voor anderen. Dus deed ik de coach-opleiding van Total Balance en daarna de Masterclass Rouw & Verlies. Ik wilde niet bitter, maar beter worden. Wat ik leerde, was zo mooi: dat wilde ik doorgeven. Nu bevraag ik mensen en luister zonder oordeel, in individuele gesprekken en in rouwgroepen. Omdat ik zelf zo diep gezeten heb, heb ik hoop voor mensen. Er is geen put zo diep of Jezus ziet je!

Dansen
Gods woord speelt een grote rol: ik eet van Gods Woord. Ook geef ik lessen door uit onder andere de boeken van C.S. Lewis, Manu Keirse en Henri Nouwen. Zo kwam ik De Keuze van Edith Eva Eger tegen. Zij maakte de keuze om te dansen toen ze voor Mengele stond. Zij zei: ‘We kunnen de pijn niet uitwissen. Maar we zijn vrij om te accepteren wie we zijn en wat ons is overkomen, én om verder te gaan!’ Ondertussen zet ik mijn rouwreis voort. Soms ga ik gewoon een dag met Teun aan de gang. Dan bekijk ik de foto’s en stroomt de liefde. Ik ben rijk gezegend.”

Lees het gedicht dat Agnes schreef kort na het overlijden van haar man.

Ik heb ervan gedroomd.
Jij en ik, ik en jij. Samen wij, samen sterk.
En nu dan? Geen wij, maar ik.
Ik alleen, anders geen.

Geen antwoord, geen tegenspraak.
Geen voelen of goed bedoelen.
Help, mijn hoofd is te klein. Klein ben ik in mijn zijn.
Op en neer, heen en weer en dan weer terug.
Het verlangen naar jou.
Jouw ogen die zeggen: ik houd alleen van jou.
En nu? Rust – stilte – geen klankbord meer.
Heen en weer – door de wind bewogen
beweegt het brein. En snakt ernaar te ‘zijn’.
Hoofd en handen, kom doe es lief
Ik mis je zo, zo intens mijn lief.
Ga terug naar de pijn. In de mist van mijn brein
en adem groot en adem klein. Het gemis zal er altijd zijn.
Het hoort bij mij – en ik, ik omarm jou – bedank jou
dat jij er wilde zijn voor mij, voor mij alleen.

Dit artikel is met toestemming overgenomen uit het Elisabeth magazine. Wil jij meer van deze interviews? Ontvang nu het boek 'Houvast' bij een jaarabonnement.

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #16 Refoweb: al 25 jaar luis in de reformatorische pels
Of beluister op:

Meerartikelen

bran
Nieuws

Huis en apotheek van christen in brand gestoken: tientallen gezinnen slaan op de vlucht

Een groep moslims heeft vrijdag in het Pakistaanse dorp Gharial Kalan het huis en de apotheek van christen Kamran Masih in brand gestoken. Meer dan 35 christelijke gezinnen vluchtten uit angst voor geweld. De veertigjarige vader van drie kinderen zat...

nigeria
Nieuws

Zwangere vrouw en moeder met baby ontvoerd bij aanval op christenen in Nigeria

Een zwangere vrouw en een moeder met haar baby van zes maanden zijn ontvoerd bij een aanval op een woonwijk bij de Nigeriaanse stad Kaduna. Gewapende mannen drongen op 6 oktober woningen binnen en namen verschillende christelijke bewoners mee. Dat...

noorwegen
Nieuws

Krijgt nieuwe Noorse koning nog een kerkelijke inzegening? Paleis laat vraag onbeantwoord

Het Noorse koningshuis laat nog in het midden of koning Haakon VIII een kerkelijke inzegening krijgt. Zijn vader Harald en grootvader Olav ontvingen Gods zegen over hun koningschap tijdens een plechtigheid in de Nidarosdom in Trondheim. Of Haakon die...

koopzondag
Nieuws

GerGem-predikant over koopzondag: "Wie Gods wil niet doet krijgt met Zijn ongunst te maken"

Voor het eerst mogen winkels in Hendrik-Ido-Ambacht morgen op zondag hun deuren openen. Het besluit doet ds. M.H. Schot van de plaatselijke Gereformeerde Gemeente verdriet. “Grote droefheid, dat is de emotie”, zegt hij tegenover het Algemeen Dagblad....

Stoffer
Nieuws

Stoffer verdedigt ingreep SGP bij regenboogvlag: "Dan maak ik het maximaal politiek"

SGP-leider Chris Stoffer staat achter het besluit om Kamerleden donderdagavond laat terug te laten keren naar Den Haag om te stemmen over het hijsen van de regenboogvlag bij de Tweede Kamer. Zijn partij verzette zich tegen dat plan. Vooral de...

Reenen
Opinie

CU, regenboogvlag helpt niet voor ‘de mensen om wie het gaat’

De ChristenUnie stemde deze week voor het hijsen van de regenboogvlag bij het Tweede Kamergebouw. Kamerlid Pieter Grinwis stelde niet zoveel met de vlag te hebben, maar steunde de motie om zondag tijdens Coming-outday de vlag te hijsen toch....

Priester Edward Gallagher
Nieuws

Priester bekent 109 zedendelicten tegen minderjarige jongens

Een 59-jarige katholieke priester uit Ierland heeft bekend schuldig te zijn aan 109 zedendelicten waarbij minderjarige jongens betrokken waren. Dat meldt Premier Christian News. De strafbare feiten vonden voornamelijk online plaats. Priester Edward...

Dak Prescott
Nieuws

Americanfootballster Dak Prescott ziet geloof groeien binnen zijn team: 'We zijn hier dankzij God'

Het christelijk geloof krijgt een steeds grotere plaats binnen de Dallas Cowboys. Dat vertelt quarterback Dak Prescott na een heroïsche overwinning van zijn ploeg op de Houston Texans. Volgens de Amerikaanse footballspeler draait het leven om meer...

Meerartikelen

Ds. P. de Vries
Video

Steenrijke politicus verkocht na bekering landgoed: HHK-predikant over soberheid

Hoe matig leef je als christen wanneer je genoeg geld hebt voor veel luxe? Emerituspredikant ds. P. de Vries (HHK) wees in een preek op de steenrijke Britse politicus William Wilberforce, die na zijn bekering een landgoed verkocht. Volgens De Vries...

Isabel Vaughan-Spruce
Nieuws

Christelijke pro-life activiste opnieuw vervolgd na stil gebed bij abortuskliniek

De Britse christen Isabel Vaughan-Spruce moet opnieuw voor de rechter verschijnen. Dat meldt The Christian Post. De pro-life activiste werd al twee keer eerder gearresteerd vanwege stil gebed bij een abortuskliniek. Ondanks excuses van de politie...

Israël en de Bijbel
Podcast

Aren van Waarde weerlegt visie dat Christus al is teruggekomen en alle profetieën vervuld zijn

Volgens sommige christenen heeft de wederkomst van Christus al plaatsgevonden en zijn alle profetieën vervuld. Binnen deze visie, het preterisme, worden de Bijbelse profetieën gezien als gebeurtenissen die inmiddels achter ons liggen. Maar is dat wat...

Mart-Jan Paul
Nieuws

Mart-Jan Paul spreekt over rol van Heilige Geest in het Oude Testament

Bij de Heilige Geest denken christenen al snel aan Pinksteren en het Nieuwe Testament. Maar ook in het Oude Testament komt de Geest van God op verschillende plaatsen naar voren. Tijdens een online bijeenkomst op donderdagavond 15 oktober gaat...

Anne van der Bijl
Boekfragment

De belangrijkste taak van Nehemia begon pas toen de muur klaar was

Nehemia had de muren van Jeruzalem herbouwd en stond voor de moeilijke taak het volk te leiden. Toch moest zijn belangrijkste werk nog beginnen, schrijft Anne van der Bijl (1928-2022). Bij de Waterpoort bracht Nehemia het volk opnieuw onder het gezag...

Halloween-feest
Nieuws

Halloweenfeest in Rotterdamse kerk: 'Zo ga je niet om met een godshuis'

Protestants Nederland is een petitie gestart tegen een 'XXL-Halloweenfeest' dat op 31 oktober in de Rotterdamse Laurenskerk moet plaatsvinden. De christelijke vereniging noemt het zeer ongepast dat het monumentale kerkgebouw wordt gebruikt voor een...

Ds. P. den Ouden
Video

HHK-predikant bekeek foto's op Instagram: "Ik werd er echt beroerd van"

Ds. P. den Ouden bekeek onlangs foto’s op Instagram, zo vertelde hij in een recente preek. Volgens Den Ouden gebruiken veel mensen sociale media om zichzelf in de etalage te zetten. "Kijk mij eens leuk zijn, kijk mij eens knap zijn”, zo typeerde...

Ezra Jin
Nieuws

Chinese voorganger krijgt mensenrechtenprijs na 266 dagen cel: "De Heilige Geest gaf mij kracht"

De Chinese voorganger Ezra Jin Mingri ontvangt een internationale mensenrechtenprijs nadat hij 266 dagen gevangen heeft gezeten. Tijdens zijn gevangenschap vond hij kracht in zijn geloof. Volgens Jin bracht de Heilige Geest hem steeds Bijbelteksten...

Anouk Schaap bij presentator Jan van den Bosch
Nieuws

Leiderschapsexpert Anouk Schaap zondag te gast bij Hour of Power

Anouk Schaap dacht haar bevestiging te bevinden in New Age, beschrijft ze in Hour of Power. Die bevestiging vond ze daar niet, maar kreeg ze wel bij Jezus. Dat en meer vertelt ze zondag, om 8 en 9 uur op RTL5 en om 17 uur op Family7.

aslan
Nieuws

Familie C.S. Lewis steunt Narnia-regisseur na ophef over vrouwelijke Aslan

De familie van Narnia-schrijver C.S. Lewis spreekt haar steun uit voor regisseur Greta Gerwig, na de ophef over Meryl Streep als stem van Aslan. Eerder vertelde een familievriend dat de nabestaanden juist grote zorgen hadden over de nieuwe...

Ismail
Nieuws

Jezus verloochenen of sterven: Oegandese christen ontsnapt aan aanvallers

De Oegandese christen Mugambo Ismail is ternauwernood ontsnapt aan mannen die hem met zwaarden bedreigden en eisten dat hij Jezus verloochende. Ze grepen de voormalige moslim op 22 september toen hij na een gebedsbijeenkomst naar huis liep in...

Myanmar
Nieuws

Myanmar: moord op predikanten zaait angst onder christenen

Christelijke gemeenschappen in Myanmar maken zich steeds meer zorgen over de veiligheid van predikanten, kerkmedewerkers en gewone burgers die verstrikt zijn geraakt in het gewapende conflict dat nu al jaren voortduurt. De moorden op een aantal...