Agnes Kombrink is op ‘rouwreis’: "Ik wilde niet bitter, maar beter worden"

Interview 5 februari 2025 4 minuten Inge-Mirjam Bosveld Ester
Agnes met haar man Teun, beeld Henrieke van Assen
Agnes met haar man Teun, beeld Henrieke van Assen

Agnes Kombrink heeft het geloof in Jezus door de diepte heen gevonden en hervonden. Twaalf jaar is ze mantelzorger geweest voor haar man voordat ze in 2021 afscheid van hem moest nemen. Nu is Agnes (71) actief als coach en rouwbegeleider. "Omdat ik zelf zo diep gezeten heb, heb ik hoop voor mensen.”

"Als oudste dochter in een rooms-katholiek gezin in Amsterdam. Ik had een onveilige jeugd. Mijn ouders kwamen getraumatiseerd uit de oorlog. Ze praatten er niet over om mij te sparen. Al vrij snel kwamen er kreukels in hun huwelijk. Op mijn elfde zijn ze gescheiden en kwam er een nieuwe meneer in huis. Ik vond het een engerd en moest al snel papa zeggen. Hij misbruikte mij een jaar lang. Mijn moeder ontdekte dat misbruik en zei: ‘Het stopt nu.’ Het stopte, maar het ging direct in de doofpot. Ik kreeg geen vragen of hulp. Het maakte dat ik enorm aan het twijfelen sloeg over wat liefde is. Ondertussen deed ik alles om maar niet thuis te hoeven zijn. Ik was een eenzame tiener.”

Kreeg je het geloof van huis uit mee?
"Nee, mijn moeder ondervond afwijzing vanwege haar scheiding. Ze raakte verbitterd over het geloof en over de kerk. Maar – humor van God – de dochter van mijn stiefvader kwam tot geloof en zei tegen mij: ‘Agnes, Jezus houdt van jou!’ Het maakte me boos en opstandig, maar zij bleef getuigen over Gods liefde voor mij. Was God er dan voor mij? Was Hij écht liefde? Ik zocht en was wanhopig! Uiteindelijk kwam ik op zaterdag 23 oktober 1971 tot geloof. Dat was het grootste kantelpunt in mijn leven. En dat ik met mijn man Teun mocht trouwen.”

Ging het daarna beter?
"Teun was een grote lieverd. We zijn getrouwd op 18 juli 1975 en kregen vier kinderen. We waren actief in de kerk. Vijftien jaar lang stonden we elke zaterdag op de Dam in Amsterdam te evangeliseren. Het was een mooie tijd. Ik was gelukkig en tevreden, maar op het moment dat mijn dochter de leeftijd kreeg van mijn misbruik, sloegen alle stoppen door. Ik kreeg een burn-out. Daarna ben ik in therapie gegaan om de onveiligheid en het misbruik van mijn jeugd te verwerken. Ik vond dat ik mijn stiefvader moest vergeven, maar mijn psycholoog zei: ‘Jij gaat nog niks vergeven. Ga eerst maar eens boos worden.’ Mijn stiefvader betoonde geen spijt en zei: ‘Ik dacht dat jij het ook fijn vond.’ Met mijn verstand heb ik hem vergeven, maar vertrouwen: nee, en dat hoefde ook niet meer. Mijn hart is losgekomen uit zijn manipulatie. Ik was vrij!”

Na gelukkige jaren werd je in 2010 weer getroffen door groot verdriet.
"Teun bleek progressieve parkinson te hebben. Als mantelzorger kon ik hem niet meer alleen laten. Daardoor stopte ik met werken. Hij werd rolstoelafhankelijk en ook zijn spraak viel weg. Ik raakte hem kwijt in de mist, zo leek het. In Psalm 69 staat zoiets als: ‘Red mij, want ik verdrink.’ Nou, zo voelde het een beetje. Hoe ga je om met lijden? Dat is heel lastig. Mijn kinderen hebben veel gedaan, maar ze zeiden ook: ‘Mam, wij kunnen niet dragen wat jij moet dragen.’ De laatste vier jaar zat Teun in een verpleeghuis. Het voelde als verraad dat ik hem daar achterliet. Ik schreeuwde het uit naar de hemel, maar die leek wel van koper. Ik was in die tijd veel aan het mopperen. Op 18 maart 2021 is Teun overleden. Weet je wat ik de mooiste tekst in de Bijbel vind? ‘Jezus weende.’ En: ‘Gelukkig de treurenden. Zij zullen getroost worden.’ Door de hele situatie heen ben ik toch God gaan zoeken.”

Midden in die moeilijke tijd ben je gaan studeren. Waar haalde je de moed vandaan?
"Door de coronapandemie had ik meer tijd en ik realiseerde me dat ik na Teuns overlijden iets wilde betekenen voor anderen. Dus deed ik de coach-opleiding van Total Balance en daarna de Masterclass Rouw & Verlies. Ik wilde niet bitter, maar beter worden. Wat ik leerde, was zo mooi: dat wilde ik doorgeven. Nu bevraag ik mensen en luister zonder oordeel, in individuele gesprekken en in rouwgroepen. Omdat ik zelf zo diep gezeten heb, heb ik hoop voor mensen. Er is geen put zo diep of Jezus ziet je!

Dansen
Gods woord speelt een grote rol: ik eet van Gods Woord. Ook geef ik lessen door uit onder andere de boeken van C.S. Lewis, Manu Keirse en Henri Nouwen. Zo kwam ik De Keuze van Edith Eva Eger tegen. Zij maakte de keuze om te dansen toen ze voor Mengele stond. Zij zei: ‘We kunnen de pijn niet uitwissen. Maar we zijn vrij om te accepteren wie we zijn en wat ons is overkomen, én om verder te gaan!’ Ondertussen zet ik mijn rouwreis voort. Soms ga ik gewoon een dag met Teun aan de gang. Dan bekijk ik de foto’s en stroomt de liefde. Ik ben rijk gezegend.”

Lees het gedicht dat Agnes schreef kort na het overlijden van haar man.

Ik heb ervan gedroomd.
Jij en ik, ik en jij. Samen wij, samen sterk.
En nu dan? Geen wij, maar ik.
Ik alleen, anders geen.

Geen antwoord, geen tegenspraak.
Geen voelen of goed bedoelen.
Help, mijn hoofd is te klein. Klein ben ik in mijn zijn.
Op en neer, heen en weer en dan weer terug.
Het verlangen naar jou.
Jouw ogen die zeggen: ik houd alleen van jou.
En nu? Rust – stilte – geen klankbord meer.
Heen en weer – door de wind bewogen
beweegt het brein. En snakt ernaar te ‘zijn’.
Hoofd en handen, kom doe es lief
Ik mis je zo, zo intens mijn lief.
Ga terug naar de pijn. In de mist van mijn brein
en adem groot en adem klein. Het gemis zal er altijd zijn.
Het hoort bij mij – en ik, ik omarm jou – bedank jou
dat jij er wilde zijn voor mij, voor mij alleen.

Dit artikel is met toestemming overgenomen uit het Elisabeth magazine. Wil jij meer van deze interviews? Ontvang nu het boek 'Houvast' bij een jaarabonnement.

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #13: Theoloog Wim Dekker over wetticisme
Of beluister op:

Meerartikelen

india
Nieuws

Kerken in India laten bezoekers verklaring tekenen uit angst voor vervolging

Kerken in de Indiase deelstaat Maharashtra laten bezoekers verklaren dat zij vrijwillig een kerkdienst of gebedsbijeenkomst bijwonen. Met de formulieren willen de gemeenten zich beschermen tegen beschuldigingen van gedwongen bekering. Op de verklarin

guanco
Nieuws

Overleden bezoeker christelijk festival blijkt voorganger: massale steun voor gezin

De man die vrijdag om het leven kwam bij het Big Church Festival in Engeland was de 41-jarige voorganger Robert Earl Guanco. Voor zijn vrouw Isaeli en hun dochter Ellie is inmiddels ruim 116.000 euro ingezameld. Guanco was voorganger bij Jesus the Li

weg Zimbabwe
Nieuws

27 kerkgangers omgekomen bij ernstig busongeluk in Zimbabwe

Bij een ernstig verkeersongeval in Zimbabwe zijn zeker 27 kerkgangers om het leven gekomen. Zeven anderen raakten gewond. Volgens persbureau AP waren de slachtoffers onderweg naar een christelijke bijeenkomst toen hun minibus frontaal botste op een v

Canada-Israël
Nieuws

Amerikaanse christenen willen snellere toelating Joodse Canadezen vanwege antisemitisme

Christelijke politici en kerkleiders in de Verenigde Staten roepen president Donald Trump op om Joodse Canadezen die vrezen voor hun veiligheid gemakkelijker toegang tot de VS te geven. Aanleiding is de sterke toename van antisemitische incidenten in

ICE-agenten
Nieuws

Iraanse christen krijgt asiel in Canada na uitzetting uit Verenigde Staten

De Iraanse christen Artemis Ghasemzadeh heeft asiel gekregen in Canada. Ze was eerder vanuit de Verenigde Staten uitgezet naar Panama, terwijl ze bescherming zocht omdat ze na haar bekering tot het christendom niet veilig naar Iran kon terugkeren. Ee

Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel over Psalm 99: "Neem God serieus"

Psalm 99 bezingt Gods koningschap en grootheid, maar bevat tegelijkertijd een indringende waarschuwing. In een videoboodschap van de IZB staat dominee Ron van der Spoel stil bij de gevolgen van ongehoorzaamheid aan God. Zijn oproep is helder: "Neem G

Opwekking 915
Video

Opwekking 915 bezingt kruis, opstanding en wederkomst van Jezus

Wij houden van die God (Opwekking 915) is eerder dit jaar toegevoegd als een nieuw lied aan de reeks Opwekkingsliederen. Het nummer heeft het karakter van een gezongen geloofsbelijdenis en bezingt God als Vader, Zoon en Heilige Geest. Schepping, de k

Het waren toch mijn ouders
Interview

Annemieke werd jarenlang misbruikt door haar ouders: "Als ik niet lief was, ging ik naar de hel"

"Ik weet eigenlijk helemaal niet of er wel een God bestaat." De woorden vallen zacht. Niet uit boosheid, maar uit verwarring. Jarenlang leefde Annemieke Waaldijk* in angst. Niet alleen voor de vader die haar en haar zussen seksueel misbruikte en mish

Meerartikelen

Donald Trump
Verdieping

Houdt Trump Gen Z werkelijk uit de kerk?

Houdt de steun van Amerikaanse christenen aan Donald Trump jongeren uit de kerk? Een onderzoek onder Gen Z lijkt daarop te wijzen. Joshua Arnold plaatst echter stevige kanttekeningen bij die conclusie. De enquête blijkt uit 2024 te stammen en volgens

Erik
Video

Erik twijfelde of God zijn gebeden hoorde: "Toen wist ik: God hoort mij echt"

Hoewel Erik als kind werd gedoopt en later bewust belijdenis van zijn geloof deed, begon na zijn overstap naar een evangelische gemeente onverwacht het verlangen te groeien om zich als volwassene te laten dopen. Tegelijkertijd worstelde hij met een h

Steef de Bruijn
Verdieping

Steef de Bruijn waarschuwt: “AI komt dichter dan ooit bij de kern van ons mens-zijn”

Christenen schakelen kunstmatige intelligentie in bij de preekvoorbereiding en ook persoonlijke geloofsvragen. Steef de Bruijn volgt deze ontwikkeling met argusogen. Tijdens de Haamstedeconferentie waarschuwde de scheidend RD-hoofdredacteur dat AI st

Nepal overstroming
Persbericht

Leprazending verleent noodhulp in Nepal na verwoestende ramp

Nepal wordt opnieuw getroffen door de verwoestende gevolgen van overstromingen. Vooral de districten Rasuwa, Nuwakot en Dhading, ten noordwesten van de Kathmanduvallei, zijn zwaar getroffen. Leprazending Nepal is noodhulp gestart en stemt af met de N

The Box
Persbericht

Reformatorisch Dagblad lanceert game om jongeren nepnieuws te leren herkennen

Het Reformatorisch Dagblad (RD) introduceert een interactieve leerervaring waarmee middelbare scholieren leren om betrouwbare informatie van misleiding te onderscheiden. Met ‘The Box’ worden jongeren geconfronteerd met tegenstrijdige berichten, twijf

ds. Justin Lester
Nieuws

Amerikaanse predikant maakt AI-versie van zichzelf: "Meer tijd om betere pastor te zijn"

Een Amerikaanse predikant heeft met kunstmatige intelligentie een digitale versie van zichzelf gemaakt. Gemeenteleden kunnen deze ‘AI-predikant’ op ieder moment vragen stellen over geloof en Bijbel. Toch benadrukt ds. Justin Lester dat technologie no

Nepal overstromingen
Nieuws

Kerken bieden hulp na dodelijke overstromingen Nepal en Tibet

Christelijke gemeenten en zendingsorganisaties zijn in actie gekomen na zware overstromingen en aardverschuivingen in het grensgebied van Nepal en Tibet. Honderden mensen zijn omgekomen en bijna 2.000 mensen worden nog vermist. Christelijke leiders i

OM Missiedag
Persbericht

OM nodigt christenen uit om hun plek in Gods wereldwijde missie te ontdekken

Hoe deel je het Evangelie in je eigen omgeving of misschien zelfs ver weg? Rond die vraag organiseert Operatie Mobilisatie op zaterdag 5 september de jaarlijkse OM Missiedag in Nijkerk. Tijdens de gratis bijeenkomst staan ontmoeting, inspiratie, gebe

Zwangere vrouw
Nieuws

Recordaantal abortussen in Schotland leidt tot roep om meer steun voor zwangere vrouwen

In Schotland zijn vorig jaar 18.783 abortussen uitgevoerd, het hoogste aantal dat ooit in het land is geregistreerd. De prolifeorganisatie Society for the Protection of Unborn Children (SPUC) roept de Schotse regering daarom op om zwangere vrouwen me

Pakistan gevangenis
Nieuws

Politici vragen Pakistan om bescherming van christelijke tiener

Elf leden van het Amerikaanse Congres hebben de Pakistaanse regering opgeroepen om de 18-jarige christelijke Neha Faqir te beschermen. Haar familie zegt dat ze is ontvoerd en gedwongen zich tot de islam te bekeren. De parlementariërs maken zich volge

Ds. D. Breure
Preekverslag

Ds. Breure over Hizkia: "Meewind geen bewijs van Gods zegen, tegenwind niet van Zijn ongenoegen"

De Bijbel tekent koning Hizkia als een man die de Heere aankleefde. Tegelijk werd juist deze gelovige diep beproefd, kwam hij oog in oog te staan met de dood en bleek ook hoogmoed hem niet vreemd. Volgens ds. D. Breure laat zijn leven zien dat voorsp

Alex en Stefania Leão
Interview

Van persoonlijk gebed naar het WK voetbal: hoe een dagboek de wereld over ging

Wat begon als een persoonlijk dagboek tijdens de moeilijkste periode uit haar leven, groeide uit tot een internationale bediening. The Prayer: Rise with Jesus van de Braziliaanse Stefania Leão bereikte inmiddels lezers op vier continenten. Ook werd h