Agnes Kombrink is op ‘rouwreis’: "Ik wilde niet bitter, maar beter worden"

Interview 5 februari 2025 4 minuten Inge-Mirjam Bosveld Ester
Agnes met haar man Teun, beeld Henrieke van Assen
Agnes met haar man Teun, beeld Henrieke van Assen

Agnes Kombrink heeft het geloof in Jezus door de diepte heen gevonden en hervonden. Twaalf jaar is ze mantelzorger geweest voor haar man voordat ze in 2021 afscheid van hem moest nemen. Nu is Agnes (71) actief als coach en rouwbegeleider. "Omdat ik zelf zo diep gezeten heb, heb ik hoop voor mensen.”

"Als oudste dochter in een rooms-katholiek gezin in Amsterdam. Ik had een onveilige jeugd. Mijn ouders kwamen getraumatiseerd uit de oorlog. Ze praatten er niet over om mij te sparen. Al vrij snel kwamen er kreukels in hun huwelijk. Op mijn elfde zijn ze gescheiden en kwam er een nieuwe meneer in huis. Ik vond het een engerd en moest al snel papa zeggen. Hij misbruikte mij een jaar lang. Mijn moeder ontdekte dat misbruik en zei: ‘Het stopt nu.’ Het stopte, maar het ging direct in de doofpot. Ik kreeg geen vragen of hulp. Het maakte dat ik enorm aan het twijfelen sloeg over wat liefde is. Ondertussen deed ik alles om maar niet thuis te hoeven zijn. Ik was een eenzame tiener.”

Kreeg je het geloof van huis uit mee?
"Nee, mijn moeder ondervond afwijzing vanwege haar scheiding. Ze raakte verbitterd over het geloof en over de kerk. Maar – humor van God – de dochter van mijn stiefvader kwam tot geloof en zei tegen mij: ‘Agnes, Jezus houdt van jou!’ Het maakte me boos en opstandig, maar zij bleef getuigen over Gods liefde voor mij. Was God er dan voor mij? Was Hij écht liefde? Ik zocht en was wanhopig! Uiteindelijk kwam ik op zaterdag 23 oktober 1971 tot geloof. Dat was het grootste kantelpunt in mijn leven. En dat ik met mijn man Teun mocht trouwen.”

Ging het daarna beter?
"Teun was een grote lieverd. We zijn getrouwd op 18 juli 1975 en kregen vier kinderen. We waren actief in de kerk. Vijftien jaar lang stonden we elke zaterdag op de Dam in Amsterdam te evangeliseren. Het was een mooie tijd. Ik was gelukkig en tevreden, maar op het moment dat mijn dochter de leeftijd kreeg van mijn misbruik, sloegen alle stoppen door. Ik kreeg een burn-out. Daarna ben ik in therapie gegaan om de onveiligheid en het misbruik van mijn jeugd te verwerken. Ik vond dat ik mijn stiefvader moest vergeven, maar mijn psycholoog zei: ‘Jij gaat nog niks vergeven. Ga eerst maar eens boos worden.’ Mijn stiefvader betoonde geen spijt en zei: ‘Ik dacht dat jij het ook fijn vond.’ Met mijn verstand heb ik hem vergeven, maar vertrouwen: nee, en dat hoefde ook niet meer. Mijn hart is losgekomen uit zijn manipulatie. Ik was vrij!”

Na gelukkige jaren werd je in 2010 weer getroffen door groot verdriet.
"Teun bleek progressieve parkinson te hebben. Als mantelzorger kon ik hem niet meer alleen laten. Daardoor stopte ik met werken. Hij werd rolstoelafhankelijk en ook zijn spraak viel weg. Ik raakte hem kwijt in de mist, zo leek het. In Psalm 69 staat zoiets als: ‘Red mij, want ik verdrink.’ Nou, zo voelde het een beetje. Hoe ga je om met lijden? Dat is heel lastig. Mijn kinderen hebben veel gedaan, maar ze zeiden ook: ‘Mam, wij kunnen niet dragen wat jij moet dragen.’ De laatste vier jaar zat Teun in een verpleeghuis. Het voelde als verraad dat ik hem daar achterliet. Ik schreeuwde het uit naar de hemel, maar die leek wel van koper. Ik was in die tijd veel aan het mopperen. Op 18 maart 2021 is Teun overleden. Weet je wat ik de mooiste tekst in de Bijbel vind? ‘Jezus weende.’ En: ‘Gelukkig de treurenden. Zij zullen getroost worden.’ Door de hele situatie heen ben ik toch God gaan zoeken.”

Midden in die moeilijke tijd ben je gaan studeren. Waar haalde je de moed vandaan?
"Door de coronapandemie had ik meer tijd en ik realiseerde me dat ik na Teuns overlijden iets wilde betekenen voor anderen. Dus deed ik de coach-opleiding van Total Balance en daarna de Masterclass Rouw & Verlies. Ik wilde niet bitter, maar beter worden. Wat ik leerde, was zo mooi: dat wilde ik doorgeven. Nu bevraag ik mensen en luister zonder oordeel, in individuele gesprekken en in rouwgroepen. Omdat ik zelf zo diep gezeten heb, heb ik hoop voor mensen. Er is geen put zo diep of Jezus ziet je!

Dansen
Gods woord speelt een grote rol: ik eet van Gods Woord. Ook geef ik lessen door uit onder andere de boeken van C.S. Lewis, Manu Keirse en Henri Nouwen. Zo kwam ik De Keuze van Edith Eva Eger tegen. Zij maakte de keuze om te dansen toen ze voor Mengele stond. Zij zei: ‘We kunnen de pijn niet uitwissen. Maar we zijn vrij om te accepteren wie we zijn en wat ons is overkomen, én om verder te gaan!’ Ondertussen zet ik mijn rouwreis voort. Soms ga ik gewoon een dag met Teun aan de gang. Dan bekijk ik de foto’s en stroomt de liefde. Ik ben rijk gezegend.”

Lees het gedicht dat Agnes schreef kort na het overlijden van haar man.

Ik heb ervan gedroomd.
Jij en ik, ik en jij. Samen wij, samen sterk.
En nu dan? Geen wij, maar ik.
Ik alleen, anders geen.

Geen antwoord, geen tegenspraak.
Geen voelen of goed bedoelen.
Help, mijn hoofd is te klein. Klein ben ik in mijn zijn.
Op en neer, heen en weer en dan weer terug.
Het verlangen naar jou.
Jouw ogen die zeggen: ik houd alleen van jou.
En nu? Rust – stilte – geen klankbord meer.
Heen en weer – door de wind bewogen
beweegt het brein. En snakt ernaar te ‘zijn’.
Hoofd en handen, kom doe es lief
Ik mis je zo, zo intens mijn lief.
Ga terug naar de pijn. In de mist van mijn brein
en adem groot en adem klein. Het gemis zal er altijd zijn.
Het hoort bij mij – en ik, ik omarm jou – bedank jou
dat jij er wilde zijn voor mij, voor mij alleen.

Dit artikel is met toestemming overgenomen uit het Elisabeth magazine. Wil jij meer van deze interviews? Ontvang nu het boek 'Houvast' bij een jaarabonnement.

Praatmee

Beluister onze podcast

Patrick & Jeffrey over christelijke WK-spelers, een veilige kerk en 'De Vergeten Lijst'
Of beluister op:

Meerartikelen

Steef de Bruijn
Nieuws

Steef de Bruijn kondigt vertrek aan als hoofdredacteur Reformatorisch Dagblad

Steef de Bruijn legt later dit jaar zijn functie als hoofdredacteur van het Reformatorisch Dagblad (RD) neer. Dat heeft de Erdee Media Groep (EMG) bekendgemaakt. Een sollicitatiecommissie is inmiddels gestart met de zoektocht naar een opvolger. De Br

LHBTI-vlag
Nieuws

Amerikaans Hooggerechtshof: staten mogen transgender vrouwen weren uit vrouwensport

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft bepaald dat staten transgender vrouwen, die biologisch gezien nog man zijn, mogen uitsluiten van sportwedstrijden voor meisjes en vrouwen. Dat meldt The Christian Post.   De uitspraak gaat over wetten in de state

Indonesie
Nieuws

Moslims vallen kerk Indonesië binnen en eisen einde aan kerkdiensten

Een groep moslims is op 24 juni een christelijke kerk in het Indonesische Hegarmanah Indah (West-Java) binnengevallen. Ze eisten dat de christelijke gemeente haar bijeenkomsten zou beëindigen. Dat meldt International Christian Concern (ICC), een waak

Kirgizie
Nieuws

Invallen en arrestaties bij huiskerken in Kirgizië

Vijf christenen van de True and Free Reform Seventh-day Adventist Church in Kirgizië zitten sinds 15 juni gevangen, meldt Forum 18. De politie vervolgt de zevendedagsadventisten wegens “productie en distributie van extremistisch materiaal”. De rechtb

Pakistan
Nieuws

Pakistan: ontvoerd christelijk meisje moet bewijzen dat ze 13 jaar is

Een rechter in de Pakistaanse stad Faisalabad heeft opdracht gegeven tot een medisch leeftijdsonderzoek van de 13-jarige Amber Nadeem. Het christelijke meisje werd volgens Morning Star News ontvoerd, gedwongen zich tot de islam te bekeren en uitgehuw

Koning Charles
Nieuws

Voormalig hofpredikant uit stevige kritiek op koning Charles: 'Hij verraadt zijn christelijk geloof'

De voormalige hofpredikant Gavin Ashenden heeft stevige kritiek geuit op de Britse koning Charles. Volgens hem verraadt de koning zijn christelijk geloof, zijn ambt en zijn onderdanen door een nieuwe omschrijving van zijn taak als staatshoofd. Dat sc

Bnei Menashe
Nieuws

Netanyahu: hele 'verloren stam' uit India mag terugkeren naar Israël

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft aangekondigd dat de volledige Bnei Menashe-gemeenschap uit India de komende vier jaar naar Israël mag emigreren. Het gaat om ongeveer 6.000 mensen die zeggen af te stammen van de stam Manasse, een van d

megakerk
Nieuws

Amerikaanse megakerken groeien weer na coronapandemie

Amerikaanse megakerken hebben zich verrassend sterk hersteld van de coronapandemie. Volgens een nieuw onderzoek bezoeken inmiddels meer mensen deze kerken dan vóór de lockdowns van 2020. Ook zeggen de meeste gemeenten geestelijk sterker uit de crisis

Meerartikelen

 Nigeria
Nieuws

Twee christenen gedood en zeven ontvoerd bij aanval in Nigeria

Bij een aanval op een christelijk dorp in de Nigeriaanse deelstaat Kaduna zijn twee christenen gedood en zeven anderen ontvoerd. Volgens Morning Star News werd de aanval uitgevoerd door islamitische Fulani-militanten, die tijdens de aanval "Allahu ak

Cover dagboek
Positief nieuws

Braziliaans voetbalelftal ontvangt christelijk dagboek tijdens WK

Het Braziliaanse nationale voetbalelftal heeft tijdens het WK voetbal in de Verenigde Staten een bijzonder cadeau ontvangen. De spelers kregen dertig exemplaren van het christelijke dagboek The Prayer: Rise with Jesus - 30 Days to Transform Your Life

Ds. J. R. Bulten
Nieuws

Nieuwe predikant voor CGK Kampen: ds. J. R. Bulten uit Nieuwe Pekela

De christelijke gereformeerde kerk te Kampen ontvangt binnenkort een nieuwe predikant in haar midden. Ds. J. R. Bulten (foto) aanvaardde het onlangs op hem uitgebrachte beroep. In Kampen volgt Bulten ds. A. Hakvoort op. Laatstgenoemde predikant vertr

Drs. Jelte Alma
Opinie

De staat Israël verdient meer dan sociologische taal: CIS moet kleur bekennen

Wat betekent de stichting van de staat Israël in 1948 vanuit Bijbels perspectief? Volgens Jelte Alma blijft het Centrum voor Israëlstudies (CIS) hierover te veel steken in voorzichtige en sociologische formuleringen. In deze opiniebijdrage roept hij

Iben Thranholm
Opinie

Wordt Hongarije na Orbán nog een christelijke natie?

Ruim een jaar geleden arriveerde ik in Boedapest voor een verblijf van tien maanden als gastonderzoeker aan een van de Hongaarse academische instellingen. Mijn taak was om studenten les te geven over de relatie tussen het christendom, Europa en de Eu

Jeffrey Schipper
Opinie

Sommige kerken in Nederland wens ik een ‘kerkscheuring’ toe

Steeds groter, steeds succesvoller. Zo kijken we vaak naar kerken. Maar klopt dat beeld eigenlijk wel? Hoe meer mensen zich bij een kerk aansluiten, hoe groter het risico op consumentengedrag. Sommige kerken in Nederland wens ik van harte een ‘kerksc

Diederik van Dijk
Persbericht

SGP: 'Advies Gezondheidsraad over hormoonbehandeling jongeren is wereldvreemd'

Terwijl veel landen na alarmerend internationaal onderzoek fors op de rem trapten bij hormoonbehandelingen voor kwetsbare pubers, is bij de Nederlandse Gezondheidsraad geen enkele terughoudendheid te bespeuren. “Ondanks het feit dat de raad de wetens

Joodse immigranten
Nieuws

Aliyah uit westerse landen stijgt naar hoog niveau ondanks oorlog in Israël

Ondanks de aanhoudende oorlogen in het Midden-Oosten is het aantal Joden uit westerse landen dat aliyah maakt naar Israël sterk gestegen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Israëlische ministerie van Aliyah en Integratie. In totaal emigreerden in

Arnold Huijgen
Interview

Theoloog Arnold Huijgen: "Als je lege handen hebt, kan God ze volmaken"

Veel Nederlanders verlangen naar hoop, maar durven nauwelijks nog over God te praten. Dat ziet theoloog der Nederlanden Arnold Huijgen telkens weer wanneer hij met mensen in gesprek gaat. In de uitzending van Hour of Power vertelt de predikant en hoo

Preekstoel
Nieuws

Gereformeerde gemeente Veen mag nieuwe predikant verwelkomen: kandidaat K. L. Blok

De gereformeerde gemeente te Veen beschikt binnenkort weer over een eigen herder en leraar. Kandidaat K. L. Blok uit 's-Gravenpolder nam het onlangs op hem uitgebrachte beroep aan. In Veen volgt Blok ds. E. Bakker op. Bakker nam eerder deze maand afs

Ds. C. P. den Boer
Video

Ds. C. P. de Boer vertelt over gemeente waar wekelijks mensen tot bekering kwamen

"Het is jaren geleden dat hier in een naburige gemeente iedere week mensen tot bekering kwamen. Dat was kort na de oorlog. En als dat niet gebeurde, kwam de kerkenraad van die gemeente samen om elkaar de vraag te stellen voor Gods aangezicht: 'Waarom

Conversietherapie
Nieuws

Brits wetsvoorstel tegen conversietherapie kan kerken strafbaar maken, waarschuwen christenen

Britse christelijke organisaties maken zich zorgen over een nieuw wetsvoorstel van de Labour-regering dat zogenoemde conversietherapie moet verbieden. Volgens hen is de inhoud onvoldoende duidelijk geformuleerd. Zij vrezen dat kerken, voorgangers en