Geloven in God is wel persoonlijk, maar niet individualistisch

Verdieping23 maart 2024 Ds. J. A. W. Verhoeven
Ds. J. A. W. Verhoeven
YouTube

Mijn geloof of hét geloof? Jonge mensen zeggen nogal eens dat ze belijdenis doen van ‘hun geloof’. Is dat hetzelfde als belijdenis doen van ‘het geloof’? Kan het belijden van het geloof, zoals beleden in het Apostolicum, toch persoonlijk worden?

Rondom Pasen zal in veel gemeenten bij de openbare belijdenis van het geloof ‘Ja!’ klinken. ‘Geloof je in God, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest?’ ‘Ja, ik geloof!’ Graag wil ik voor het voetlicht brengen dat deze geloofsbelijdenis nauw verweven is met de kerk.

Persoonlijke overgave
Het woordje ‘ik’ is belangrijk. Daarmee is gezegd: geloven is iets van mij, het is persoonlijk. Iemand anders kan niet voor mij geloven en ik kan niet voor een ander geloven. Er zit in geloven iets van een persoonlijke overgave. Je spreekt je vertrouwen uit. De HEERE is mijn licht en mijn heil, voor wie zou ik vrezen? (Ps.27:1)

Het persoonlijke element kan er niet uit weggehaald worden. Want dan houd je alleen maar over: met mijn geloofsbelijdenis onderschrijf ik de leer van de kerk. Of: ik zet mijn handtekening onder belijdenisgeschriften, alsof je alleen maar iets afvinkt. Zo kan het natuurlijk niet. Immers, wanneer je je geloof in God uitspreekt, blijf je zelf nooit buiten schot. Onmogelijk. Je geeft jezelf met huid en haar over aan Christus. Je sterft en staat op. Hij is ‘mijn trouwe Zaligmaker’ (HC 1.1). Let op dat ‘mijn’: ik ben van Hem. Ik geloof dat niet alleen anderen vergeving van zonden krijgen, maar ook ik. Ik ben een kind van God, dankzij Christus’ offer.

Als mijn eigen geloofsovertuiging de basis wordt voor kerk-zijn, zal vroeg of laat blijken dat die basis te smal is. Geloven in God is wel persoonlijk, maar niet individualistisch.

Te smal
Toch is daarmee niet alles gezegd. In onze cultuur is er enorme aandacht voor het ik, de individualiteit, het persoonlijke gevoel. Het ik is uitgegroeid tot ego. Die geest dringt door in de kerk; we ademen dat allemaal in. We maken het geloof tot een persoonlijk verhaal: mijn getuigenis, mijn ervaring, mijn belijdenis.

Nogmaals: dat heeft een zeker recht, maar het kan doorslaan. Dan wordt mijn geloofsbelijdenis belangrijker dan mijn doop; dan wordt mijn eigen geloofsbeleving belangrijker dan de gemeente; dan wordt mijn geloof mijn eigen project, interessant en authentiek. Op het eerste oog lijkt dat sterk: je ziet als gemeente graag dat (veelal jonge) mensen gloedvol en uit overtuiging hun geloof uitspreken. Maar juist dat kan een valkuil worden. Als mijn eigen geloofsovertuiging de basis wordt voor kerk-zijn, zal vroeg of laat blijken dat die basis te smal is. Geloven in God is wel persoonlijk, maar niet individualistisch.

Onbetrouwbaar
Onze geloofsbelijdenis is geen eerste woord. Het is ant-woord, re-actie. Het eerste woord is aan God. Hij spreekt. Dat is zo bijzonder. Door te spreken legt Hij contact met ons mensen. Hij heeft ons iets te zeggen. Hij spreekt ons aan in onze verlorenheid. Hij zegt: Ik ben Die Ik ben. Zijn diepste woord vernemen wij in Christus, in Zijn lijden en opstanding. De basis voor mijn geloof ligt niet in mij, maar juist buiten mij: in God, in Zijn daden, in Christus.

Het geloof belijden is reageren op wat God heeft gedaan, doet en zal doen. Het is antwoord geven. Je weet je gezien, geroepen, getroffen, geoordeeld en vrijgesproken; dat ging vooraf, dat kwam van God.

Mijn geloofsbelijdenis is antwoord. Wij hebben God lief, omdat Hij ons eerst heeft liefgehad. Zo slaat de balans door: van mij naar Hem toe. Zo komt het vast te liggen buiten mij, in Gods beloften, in Gods hart, in Zijn Zoon. En ten laatste in Zijn verkiezing. Wat een diepe zekerheid en vertroosting geeft dat. Geloven gaat zo: de Heilige Geest legt in mijn hart vast, wat allang vastlag in Gods hart.

Geloven is ook niet dat je over je geloof praat, maar over Hem.

Je kunt deze dingen ook in het licht van Gods verbond zetten. Verbond wil zeggen: God verbindt Zich aan ons. Een duizelingwekkende gedachte is dat: de heilige, eeuwige, soevereine God komt langszij bij mensen zoals wij: onheiligen, zondaren, verlorenen. Hij roept Abraham en zegt: Ik ben uw God en jouw nageslacht is Mijn volk! Vervolgens komt er een lange geschiedenis waarin steeds meer blijkt hoe onbetrouwbaar mensen zijn en tegelijk hoe onvoorstelbaar machtig de HEERE is in Zijn barmhartigheid.

Hij houdt vast aan Zijn eigen woorden. Hij vervult Zijn verbond. Christus is gekomen, Hij voor mij. En nog verder: Hij in mij – door Zijn Geest. Het is echt alléén de HEERE God Zelf Die Zijn verbond in stand houdt. Het is daarom dat er steeds weer mensen zijn die hun geloof belijden. Het is daarom dat de kerk nooit zal ophouden te bestaan. Je staat niet voor in de kerk om te laten zien dat jij gelooft, maar om aan de Heere te zeggen: U bent het, Mijn Verlosser. Het licht valt niet op jou, maar op Christus.

Geloven is ook niet dat je over je geloof praat, maar over Hem. Zo wordt mijn geloofsbelijdenis ingevouwen in de werken van God, die Hij gedaan heeft in de geschiedenis van Israël en in het leven van Jezus.

Ik spring
Als je deze dingen leert verstaan, krijg je oog voor de gemeente. Het spreken van God gebeurt allereerst in de samenkomst van de gemeente. Daar vindt ook de bediening van doop en avondmaal plaats. Die gemeente is er al eeuwen; die was er eerder dan ik met mijn geloof. Die gemeente is het lichaam van Christus – Hij is het Hoofd. We zeggen wel ‘ik’, maar dat is ingebed in het geloof van de gemeente. God heb ik lief, want die trouwe HEERE hoort mijn gebeden. En ook de Heidelbergse Catechismus zegt steeds ik en mij. Maar dat persoonlijke is steeds omgeven door het wij van de gemeente. De Nederlandse Geloofsbelijdenis begint elk artikel met de woorden: ‘Wij geloven en belijden…’

Persoonlijke geloofsbelijdenis betekent ook dat ik me aansluit bij wat de eeuwen door beleden is in de kerk.

Dat zet ons in een traditie, in het besef dat ik niet de eerste ben. In de ruimte van Gods verbond ben ik verbonden met generaties vóór mij die hun geloof hebben beleden, en met generaties ná mij die dat nog zullen doen.

Het woord geloof heeft trouwens twee betekenissen. Meestal betekent het vertrouwen. Je legt de handen op Gods beloften en je zegt: het is ook voor mij. Kom ik om, dan kom ik om; maar ik spring, in het vertrouwen dat de Heere mij opvangt.

Geloof kan soms ook betekenen: datgene wat wij geloven, de inhoud van het geloof. Het geloof is mij overgeleverd, zegt Paulus in de eerste Korinthebrief (11:23; 15:1-3). En Judas vermaant ons om te strijden ‘voor het geloof dat eenmaal aan de heiligen is overgeleverd’ (Jud.:3).

Persoonlijke geloofsbelijdenis betekent ook dat ik me aansluit bij wat de eeuwen door beleden is in de kerk. Daarom spreek je je jawoord uit in het midden van de gemeente. Je grondhouding is dan ook dat je dankbaar bent voor de gemeente, net als Paulus (Fil.1:3-8; Kol.1:3-5; 1 Thess.1:2v). Wat heb je daar veel ontvangen.

Ik struikel
Als je Christus belijdt, zeg je daarmee meteen ook: ik geloof een heilige, algemene kerk. Je zegt niet: ik geloof ‘in’ de kerk. Nee, we geloven in God: Vader, Zoon en Heilige Geest. Juist daarom geloof ik de kerk.

Als je uitspreekt dat Jezus jouw herder is, dan behoor je tot Zijn kudde, dat kan niet anders.

Als je uitspreekt dat Jezus jouw herder is, dan behoor je tot Zijn kudde, dat kan niet anders. Als je zegt dat je op Jezus bouwt, word je daarmee ingemetseld als een levende steen in een gebouw. Geloven in Christus zonder kerk is onbestaanbaar.

Hoe ouder ik word, hoe meer ik ontdek dat ik mijn geloofsbelijdenis niet gestand kan doen. Ik struikel alsmaar, ik val in zonden, ik verlies mijn enthousiasme. Steeds meer raak ik afhankelijk van de kerk. Als je Christus liefhebt, krijg je Zijn gemeente lief; je bent er elke zondag. Het woord klinkt en de sacramenten worden bediend; genade wordt mij aangereikt. Onder Gods zegen ga je de week in.

Koor
Dr. A.A. van Ruler vergeleek de gemeente met een koor. Zij zingt haar geloof, en ik zing mee. Maar soms hapert mijn stem. Ik raak van de wijs door allerlei omstandigheden, zonden en wonden. Dan kan ik even niet meer zingen, maar de gemeente zingt door, gedragen door Gods trouw. Ik houd met mijn geloof de kerk niet overeind; de kerk houdt met haar liturgie mijn geloof overeind. Zo gaat het al eeuwen. Het is uitsluitend en volledig te danken aan Gods trouwe genade. Hij laat niet los wat Hij begon. Mijn geloofsbelijdenis betekent vooral dat ik Hem daarvoor in aanbidding lof en dank breng, samen met alle profeten, apostelen en getuigen.

Ds. J. A. W. Verhoeven is predikant van de hervormde wijkgemeente van bijzondere aard te Krimpen aan den IJssel en voorzitter van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Geïnteresseerd in meer lezenswaardige artikelen? Neem een jaarabonnement (€ 53). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!

Praatmee

Beluister onze podcast

#322 Patrick & Jeffrey over David de Vos, de Trump-bijbel en een opvallende arrestatie
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Insalvation
Nieuws

InSalvation en Reyer lanceren nieuwe single: Leeuw van Juda

Met ‘Leeuw van Juda’ lanceert InSalvation een nieuwe single. Voor deze indrukwekkende song over Jezus werkten Jafeth en Sifra Bekx samen met Reyer. De single kwam vrijdag uit op alle kanalen en gaat over het aanbidden en prijzen van Jezus in de hemel

gomes
Positief nieuws

Voormalig PSV-keeper is nu predikant: "Jezus heeft mijn leven veranderd"

Jarenlang was hij een ontzettend populaire keeper bij PSV. Dit weekend keert de Braziliaanse Heurelho Gomes voor even terug bij de voetbalclub uit Eindhoven. In gesprek met de NOS vertelt hij over zijn nieuwe leven als predikant. “Jezus heeft mijn le

Tom de Wal
Nieuws

Kamervragen over demoonuitdrijving bij kinderen met autisme door Tom de Wal

D66 en GroenLinks/PvdA hebben Kamervragen gesteld over de Frontrunners Ministries en Tom de Wal. De politieke partijen stellen zich voornamelijk zorgen te maken over het uitdrijven van demonen bij kinderen. Directe aanleiding daarvoor is een publicat

ontmoetingsdag
Nieuws

Stichting Israël en de Bijbel organiseert ontmoetingsdag over wereldwijde impact 7 oktober

Stichting Israël en de Bijbel richt zich op de Ontmoetingsdag 9 mei vooral op de Joden buiten Israël en op de wereldwijde impact van ‘7 oktober’. Ver weg van IsraëlhuisSinds 1948 ligt de focus vaak op de Joden in Israël. Toch woont ruim de helft van

vluchtelingenkamp
Nieuws

Jaar oorlog in Sudan: hongersnood bedreigt 7 miljoen mensen

Maandag 15 april is het precies een jaar geleden dat de oorlog in Sudan uitbrak. Dit conflict, dat begon in de hoofdstad Khartoem, heeft zich ontwikkeld tot de grootste humanitaire crisis ter wereld. Terwijl de wereld afgeleid wordt door andere confl

Jeremia 26:6
Verdieping

De stenen van de Klaagmuur vertellen ten diepste wie God is

De Klaagmuur. Het is maar een muur. Wel een gerestaureerde muur. Het laatste overblijfsel van de buitenmuur, die ooit om het tempelplein was gebouwd. Van de oorspronkelijke tempel in Jeruzalem is alleen deze muur over. Ooit heeft de profeet Jeremia i

Laurens Pruis
Video

In Efeze 2 wordt het grootste probleem van de mensheid onthuld

Het grootste probleem van ons mensen wordt onthult in Efeze 2: de mensheid is morsdood door zonde. Paulus benadrukt dat we wandelden als doden, gevangen in rebellie tegen God. Wat is het antwoord op dit probleem? Gods genade! Door Zijn liefde maakte

ds. C. G. Vreugdenhil
Video

Terugkijken: ds. Vreugdenhil beantwoordt Refoweb-vragen

In onderstaande aflevering van 'Pastorie online', een programma van Refoweb.nl op de Reformatorische Omroep, is ds. C. G. Vreugdenhil te gast om te spreken over het thema 'O, alle gij dorstigen...'. De emeritus-predikant uit de Gereformeerde Gemeente

Meerartikelen

'De Wereld Rond'
Podcast

Zendingswerker deelt ervaringen in podcast: Jaap de Bruine

In deze podcastaflevering van 'De Wereld Rond' hoor je een gesprek met een zendeling die afkomstig is uit Zeeland. Jaap de Bruine kwam in 1972 in Spanje aan als zendeling en is sindsdien niet meer weggegaan. Beluister het gesprek:

Psalmen Challenge
Podcast

Psalmen Challenge: in deze podcast bespreken christenen Psalm 35

Symfonie van het hart is de psalmenchallenge die jou voorziet van alles wat je nodig hebt om het hele psalmenboek uit de Bijbel door te gaan. Teun van der Leer, Remko Ongersma en Peter Kruijt, de initiatiefnemers van de Psalmen Challenge, bespreken s

Op weg met de ander
Nieuws

Ontmoetingsdag voor mensen met beperking

De christelijke familievereniging Op weg met de ander houdt op zaterdag 20 april in Krimpen aan den IJssel haar 29e familie-ontmoetingsdag. De dag is bestemd voor mensen met een verstandelijke beperking, hun familieleden en begeleiders. ’s Morgens ho

Preston Sprinkle
Boekfragment

Transgenders hebben geen behoefte aan ik-weet-precies-hoe-alles-zit christenen

Er is niet één allesomvattende oplossing voor alle mensen die transgevoelens ervaren. Als iemand zegt dat die trans is, betekent dat alleen maar… dat die je net verteld heeft dat die trans is, en is jou zomaar een kans in de schoot geworpen om een re

europa
Nieuws

Meerderheid Europees Parlement wil abortus erkennen als mensenrecht: 'Duistere week'

Een meerderheid van het Europees Parlement heeft donderdag voor een resolutie gestemd waarin wordt opgeroepen abortus als een mensenrecht te erkennen. Men wil abortus opnemen in het Handvest van grondrechten van de Europese Unie. Dat gebeurt overigen

Kostiantyn Maksimov
Nieuws

Verdwenen Oekraïense priester staat terecht voor spionage

De opgepakte Oekraïense priester Kostiantyn Maksimov (40) staat een zware tijd te wachten: hij staat terecht voor spionage, schrijft waakhond Forum18. Maksimov, een Oekraïens-orthodoxe priester uit Zaporizja, werd door Russische strijdkrachten meegen

Arie en Wilma
Video

Arie en Wilma Zwitser zondag te gast bij Hour of Power

Aanstaande zondag zijn Arie en Wilma Zwitser te gast bij Hour of Power. Arie kreeg twee herseninfarcten en zijn leven hing aan een zijden draadje. De gebeurtenissen veranderde de kijk op het leven van Arie en Wilma drastisch. Ze vertellen er openhart

Willem Lingeman
Column

Haastige kerkgangers

Zondagmorgen is altijd weer een bijzonder moment in het leven van de familie Lingeman. Omdat de samenkomst die wij bezoeken zo’n dertig kilometer van onze woonplaats is, ligt er elke eerste dag van de week een reis door het ‘groene hart van Holland’

David de Vos
Nieuws

David de Vos reageert op vele kritiek: "Ik houd ontzettend veel van Jezus"

“Ik had niet gedacht dat mijn boek zoveel zou doen.” Aan het woord is evangelist David de Vos. Naar aanleiding van zijn boek ‘Rauw’ en de interviews die hij rondom dat boek gaf, kreeg hij te maken met talloze reacties, zowel positief als negatief. In

De ravage in het Wisconsin Family Action-kantoor
Nieuws

Man die brandbom in pro-life kantoor gooide veroordeeld tot 7,5 jaar gevangenisstraf

In mei 2022 gebeurde het: een man gooide een Molotov-cocktail in het kantoor van de christelijke pro-life organisatie Wisconsin Family Action. Het resultaat was een ravage. Nu is de man veroordeeld tot 7,5 jaar cel, bericht de Christian Post. De dade

Geweld in de Bijbel
Video

Geweld in de Bijbel: hoe gaan we als christenen hiermee om?

Op verschillende plekken in het Oude Testament komt geweld voor. Dit kan best een lastig onderwerp zijn, wanneer iemand je daarmee confronteert. In een video op het YouTube-kanaal Bijbelcursussen wordt uitleg gegeven over geweld in de Bijbel en hoe d

ds. J. R. van Vugt
Nieuws

Refoweb-vragensteller: 'Hoe weet ik dat ik oprecht geloof?'

'Ik snap alleen niet zo heel goed wat geloven nou precies is? Is het nou iets wat ik zelf moet doen of doet Christus dit? Hoe weet ik dat ik oprecht geloof? En hoe zit het geloof in elkaar? Kunt u dit voor mij uitleggen in Jip-en-Janneke-taal wat gel