Geloven in God is wel persoonlijk, maar niet individualistisch

Verdieping 23 maart 2024 Ds. J. A. W. Verhoeven
Ds. J. A. W. Verhoeven
YouTube

Mijn geloof of hét geloof? Jonge mensen zeggen nogal eens dat ze belijdenis doen van ‘hun geloof’. Is dat hetzelfde als belijdenis doen van ‘het geloof’? Kan het belijden van het geloof, zoals beleden in het Apostolicum, toch persoonlijk worden?

Rondom Pasen zal in veel gemeenten bij de openbare belijdenis van het geloof ‘Ja!’ klinken. ‘Geloof je in God, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest?’ ‘Ja, ik geloof!’ Graag wil ik voor het voetlicht brengen dat deze geloofsbelijdenis nauw verweven is met de kerk.

Persoonlijke overgave
Het woordje ‘ik’ is belangrijk. Daarmee is gezegd: geloven is iets van mij, het is persoonlijk. Iemand anders kan niet voor mij geloven en ik kan niet voor een ander geloven. Er zit in geloven iets van een persoonlijke overgave. Je spreekt je vertrouwen uit. De HEERE is mijn licht en mijn heil, voor wie zou ik vrezen? (Ps.27:1)

Het persoonlijke element kan er niet uit weggehaald worden. Want dan houd je alleen maar over: met mijn geloofsbelijdenis onderschrijf ik de leer van de kerk. Of: ik zet mijn handtekening onder belijdenisgeschriften, alsof je alleen maar iets afvinkt. Zo kan het natuurlijk niet. Immers, wanneer je je geloof in God uitspreekt, blijf je zelf nooit buiten schot. Onmogelijk. Je geeft jezelf met huid en haar over aan Christus. Je sterft en staat op. Hij is ‘mijn trouwe Zaligmaker’ (HC 1.1). Let op dat ‘mijn’: ik ben van Hem. Ik geloof dat niet alleen anderen vergeving van zonden krijgen, maar ook ik. Ik ben een kind van God, dankzij Christus’ offer.

Als mijn eigen geloofsovertuiging de basis wordt voor kerk-zijn, zal vroeg of laat blijken dat die basis te smal is. Geloven in God is wel persoonlijk, maar niet individualistisch.

Te smal
Toch is daarmee niet alles gezegd. In onze cultuur is er enorme aandacht voor het ik, de individualiteit, het persoonlijke gevoel. Het ik is uitgegroeid tot ego. Die geest dringt door in de kerk; we ademen dat allemaal in. We maken het geloof tot een persoonlijk verhaal: mijn getuigenis, mijn ervaring, mijn belijdenis.

Nogmaals: dat heeft een zeker recht, maar het kan doorslaan. Dan wordt mijn geloofsbelijdenis belangrijker dan mijn doop; dan wordt mijn eigen geloofsbeleving belangrijker dan de gemeente; dan wordt mijn geloof mijn eigen project, interessant en authentiek. Op het eerste oog lijkt dat sterk: je ziet als gemeente graag dat (veelal jonge) mensen gloedvol en uit overtuiging hun geloof uitspreken. Maar juist dat kan een valkuil worden. Als mijn eigen geloofsovertuiging de basis wordt voor kerk-zijn, zal vroeg of laat blijken dat die basis te smal is. Geloven in God is wel persoonlijk, maar niet individualistisch.

Onbetrouwbaar
Onze geloofsbelijdenis is geen eerste woord. Het is ant-woord, re-actie. Het eerste woord is aan God. Hij spreekt. Dat is zo bijzonder. Door te spreken legt Hij contact met ons mensen. Hij heeft ons iets te zeggen. Hij spreekt ons aan in onze verlorenheid. Hij zegt: Ik ben Die Ik ben. Zijn diepste woord vernemen wij in Christus, in Zijn lijden en opstanding. De basis voor mijn geloof ligt niet in mij, maar juist buiten mij: in God, in Zijn daden, in Christus.

Het geloof belijden is reageren op wat God heeft gedaan, doet en zal doen. Het is antwoord geven. Je weet je gezien, geroepen, getroffen, geoordeeld en vrijgesproken; dat ging vooraf, dat kwam van God.

Mijn geloofsbelijdenis is antwoord. Wij hebben God lief, omdat Hij ons eerst heeft liefgehad. Zo slaat de balans door: van mij naar Hem toe. Zo komt het vast te liggen buiten mij, in Gods beloften, in Gods hart, in Zijn Zoon. En ten laatste in Zijn verkiezing. Wat een diepe zekerheid en vertroosting geeft dat. Geloven gaat zo: de Heilige Geest legt in mijn hart vast, wat allang vastlag in Gods hart.

Geloven is ook niet dat je over je geloof praat, maar over Hem.

Je kunt deze dingen ook in het licht van Gods verbond zetten. Verbond wil zeggen: God verbindt Zich aan ons. Een duizelingwekkende gedachte is dat: de heilige, eeuwige, soevereine God komt langszij bij mensen zoals wij: onheiligen, zondaren, verlorenen. Hij roept Abraham en zegt: Ik ben uw God en jouw nageslacht is Mijn volk! Vervolgens komt er een lange geschiedenis waarin steeds meer blijkt hoe onbetrouwbaar mensen zijn en tegelijk hoe onvoorstelbaar machtig de HEERE is in Zijn barmhartigheid.

Hij houdt vast aan Zijn eigen woorden. Hij vervult Zijn verbond. Christus is gekomen, Hij voor mij. En nog verder: Hij in mij – door Zijn Geest. Het is echt alléén de HEERE God Zelf Die Zijn verbond in stand houdt. Het is daarom dat er steeds weer mensen zijn die hun geloof belijden. Het is daarom dat de kerk nooit zal ophouden te bestaan. Je staat niet voor in de kerk om te laten zien dat jij gelooft, maar om aan de Heere te zeggen: U bent het, Mijn Verlosser. Het licht valt niet op jou, maar op Christus.

Geloven is ook niet dat je over je geloof praat, maar over Hem. Zo wordt mijn geloofsbelijdenis ingevouwen in de werken van God, die Hij gedaan heeft in de geschiedenis van Israël en in het leven van Jezus.

Ik spring
Als je deze dingen leert verstaan, krijg je oog voor de gemeente. Het spreken van God gebeurt allereerst in de samenkomst van de gemeente. Daar vindt ook de bediening van doop en avondmaal plaats. Die gemeente is er al eeuwen; die was er eerder dan ik met mijn geloof. Die gemeente is het lichaam van Christus – Hij is het Hoofd. We zeggen wel ‘ik’, maar dat is ingebed in het geloof van de gemeente. God heb ik lief, want die trouwe HEERE hoort mijn gebeden. En ook de Heidelbergse Catechismus zegt steeds ik en mij. Maar dat persoonlijke is steeds omgeven door het wij van de gemeente. De Nederlandse Geloofsbelijdenis begint elk artikel met de woorden: ‘Wij geloven en belijden…’

Persoonlijke geloofsbelijdenis betekent ook dat ik me aansluit bij wat de eeuwen door beleden is in de kerk.

Dat zet ons in een traditie, in het besef dat ik niet de eerste ben. In de ruimte van Gods verbond ben ik verbonden met generaties vóór mij die hun geloof hebben beleden, en met generaties ná mij die dat nog zullen doen.

Het woord geloof heeft trouwens twee betekenissen. Meestal betekent het vertrouwen. Je legt de handen op Gods beloften en je zegt: het is ook voor mij. Kom ik om, dan kom ik om; maar ik spring, in het vertrouwen dat de Heere mij opvangt.

Geloof kan soms ook betekenen: datgene wat wij geloven, de inhoud van het geloof. Het geloof is mij overgeleverd, zegt Paulus in de eerste Korinthebrief (11:23; 15:1-3). En Judas vermaant ons om te strijden ‘voor het geloof dat eenmaal aan de heiligen is overgeleverd’ (Jud.:3).

Persoonlijke geloofsbelijdenis betekent ook dat ik me aansluit bij wat de eeuwen door beleden is in de kerk. Daarom spreek je je jawoord uit in het midden van de gemeente. Je grondhouding is dan ook dat je dankbaar bent voor de gemeente, net als Paulus (Fil.1:3-8; Kol.1:3-5; 1 Thess.1:2v). Wat heb je daar veel ontvangen.

Ik struikel
Als je Christus belijdt, zeg je daarmee meteen ook: ik geloof een heilige, algemene kerk. Je zegt niet: ik geloof ‘in’ de kerk. Nee, we geloven in God: Vader, Zoon en Heilige Geest. Juist daarom geloof ik de kerk.

Als je uitspreekt dat Jezus jouw herder is, dan behoor je tot Zijn kudde, dat kan niet anders.

Als je uitspreekt dat Jezus jouw herder is, dan behoor je tot Zijn kudde, dat kan niet anders. Als je zegt dat je op Jezus bouwt, word je daarmee ingemetseld als een levende steen in een gebouw. Geloven in Christus zonder kerk is onbestaanbaar.

Hoe ouder ik word, hoe meer ik ontdek dat ik mijn geloofsbelijdenis niet gestand kan doen. Ik struikel alsmaar, ik val in zonden, ik verlies mijn enthousiasme. Steeds meer raak ik afhankelijk van de kerk. Als je Christus liefhebt, krijg je Zijn gemeente lief; je bent er elke zondag. Het woord klinkt en de sacramenten worden bediend; genade wordt mij aangereikt. Onder Gods zegen ga je de week in.

Koor
Dr. A.A. van Ruler vergeleek de gemeente met een koor. Zij zingt haar geloof, en ik zing mee. Maar soms hapert mijn stem. Ik raak van de wijs door allerlei omstandigheden, zonden en wonden. Dan kan ik even niet meer zingen, maar de gemeente zingt door, gedragen door Gods trouw. Ik houd met mijn geloof de kerk niet overeind; de kerk houdt met haar liturgie mijn geloof overeind. Zo gaat het al eeuwen. Het is uitsluitend en volledig te danken aan Gods trouwe genade. Hij laat niet los wat Hij begon. Mijn geloofsbelijdenis betekent vooral dat ik Hem daarvoor in aanbidding lof en dank breng, samen met alle profeten, apostelen en getuigen.

Ds. J. A. W. Verhoeven is predikant van de hervormde wijkgemeente van bijzondere aard te Krimpen aan den IJssel en voorzitter van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Geïnteresseerd in meer lezenswaardige artikelen? Neem een jaarabonnement (€ 53). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!

ChristenvervolgingGeloofszekerheidIsraëlOpvoedenDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

DOORN, 17 november 2026 – Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...

Pines Church
Nieuws

School weert kerk om visie op abortus en homohuwelijk: rechter grijpt in

Een Amerikaanse kerk die ruimte wilde huren in een openbare school, werd geweigerd nadat bestuursleden vragen hadden gesteld over haar standpunten over homoseksualiteit, het huwelijk en abortus. Een federale rechter heeft nu geoordeeld dat het...

Voorgangers Anglicaanse Kerk Engeland
Nieuws

Zweedse predikanten moeten mogelijk verplicht homostellen trouwen

Moeten predikanten verplicht worden om homostellen te trouwen, ook als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat? Die vraag zorgt voor grote verdeeldheid binnen de Zweedse Kerk, de evangelisch-lutherse kerk die tot 2000 de staatskerk van Zweden was....

Nigeria
Nieuws

Opnieuw dodelijke aanvallen op christelijke dorpen in Nigeria

Bij aanvallen in de Nigeriaanse deelstaat Plateau zijn zondag en maandag volgens lokale bronnen zeker veertien mensen gedood. Het geweld trof overwegend christelijke gemeenschappen. Onder de slachtoffers zouden een echtpaar met hun tweeling en een...

Abortuswetgeving Georgia
Nieuws

Democraten willen abortuswet in Georgia schrappen, Republikeinen verzetten zich

De Democraten in de Amerikaanse staat Georgia willen een einde maken aan de wet die abortus vanaf ongeveer zes weken zwangerschap grotendeels verbiedt. Na hun verkiezingswinst zien zij mogelijkheden om de regels te veranderen. Maar de...

Judith Pen
Persbericht

Amerikaanse Bijbelleraar Andy Woods brengt boek over Daniël uit met Nederlandse uitgever

De Amerikaanse theoloog en Bijbelleraar dr. Andy Woods brengt samen met de Nederlandse uitgever Judith Pen een uitgebreide Bijbelstudie over het boek Daniël uit. Het boek, Daniël – Verzegeld tot de eindtijd, bestemd om ontdekt te worden behandelt...

Oostenrijk
Nieuws

Onderzoek: katholieke kerk brengt Oostenrijkse overheid meer op dan zij kost

De katholieke kerk levert de Oostenrijkse overheid volgens nieuw onderzoek meer op dan zij ontvangt. Onderzoeksinstituut Joanneum Research berekent een positief saldo van ongeveer 890 miljoen euro. Daarbij tellen ook de economische effecten van...

Meerartikelen

Kevin Doran
Nieuws

Ierse bisschop verdedigt bedenktijd bij abortus: 'Heeft veel jonge levens gered'

De Ierse bisschop Kevin Doran roept politici op de verplichte bedenktijd van drie dagen bij abortus te behouden. Volgens hem biedt die periode vrouwen gelegenheid om hun besluit te overwegen en hulp te zoeken. 'Uw moedige optreden heeft veel jonge...

doop
Nieuws

Bijna 10.000 volwassenen gedoopt in Church of England in 2025: mogelijk hoogste aantal ooit

In de Church of England zijn vorig jaar 9.900 volwassenen gedoopt. Dat zijn er ongeveer 1.300 meer dan in 2024. Volgens het kerkverband ligt het aantal mogelijk hoger dan ooit, al ontbreken de gegevens om dat met zekerheid vast te stellen. De cijfers...

Hoskin
Nieuws

Oprichter Book of Hope overleden: Bob Hoskins bracht miljoenen kinderen het Evangelie

Bob Hoskins, oprichter van de christelijke zendingsorganisatie OneHope, is zaterdag 14 november op 90-jarige leeftijd overleden. Met het werk dat begon onder de naam Book of Hope wilde hij kinderen wereldwijd in aanraking brengen met het Evangelie....

zwart
Nieuws

Rapport: 44 procent meer aanvallen en bedreigingen tegen christenen in Europa

Het aantal geregistreerde christenvijandige incidenten gericht tegen personen in Europa is in 2025 met 44 procent gestegen. Dat meldt OIDAC Europe in het maandag verschenen jaarrapport. De organisatie registreerde minstens 395 incidenten die...

Rosaline Ratering-McDonald
Column

Wat zou Jezus doen in de supermarkt?

We vertellen elkaar dat we gezonder moeten eten, meer moeten bewegen en moeten stoppen met roken. Maar hoe eerlijk is die boodschap als onze omgeving ons voortdurend verleidt tot ongezonde keuzes? Volgens leefstijltrainer en stoppen-met-roken-coach...

Sarina Kriek
Column

We willen kinderen beschermen, maar maken we ouders vooral bang?

We willen kinderen beschermen en geen enkel signaal van onveiligheid missen. Maar wat gebeurt er als die zorg omslaat in angst en controle? Sarina Kriek ziet hoe ouders en professionals daardoor soms tegenover elkaar komen te staan, terwijl juist...

Jeroen
Getuigenis

Jeroen verloor zijn moeder en vluchtte in het uitgaansleven: "Toen kwam Jezus dichtbij"

Jeroen Timmermans groeit op in een warm katholiek gezin in Midden-Limburg. Maar wanneer zijn moeder overlijdt, raakt hij als twintigjarige student de weg kwijt. Hij probeert zijn verdriet te verdringen met feesten en alcohol. Tot hij na een nacht...

wout
Analyse

Zorgen voetballers als Wout Weghorst voor een herleving van het christelijke geloof?

Wout Weghorst bidt na een wedstrijd op het veld en krijgt daar felle kritiek op. De Duitse international Felix Nmecha legt na een doelpunt symbolisch zijn kroon voor Jezus neer en ziet na overleg met zijn bondscoach af van dat gebaar. Tegelijk...

Johan van Heuven
Interview

Johan brak met jarenlange pornoverslaving: “God hielp mij moedig te zijn”

“Je schaamt je oog uit je kop, maar je durft het niet op te biechten", vertelt Johan van Heuven. Jarenlang zat hij gevangen in een pornoverslaving die hem twee huwelijken kostte. Ook zijn geloofsleven stond op losse schroeven. Maar toen het niet...

Mirjam Moolhuizen
Nieuws

Mirjam Moolhuizen heeft een zeldzame auto-immuunziekte: "Ik kan niet genezen; mijn toekomst ligt in Gods handen"

Jarenlang stond Mirjam Moolhuizen (56) met plezier in een drogisterij. Ze hield ervan om mensen te helpen, een luisterend oor te bieden en tijd voor klanten te nemen. Tot een ziekte haar leven ingrijpend veranderde. Door systemische sclerose, een...

Kerk wint prijs
Persbericht

Kerk redt dak met gesponsorde dakpannen en wint prijs voor creatieve geldwerving

Een kerkdak redden door dakpannen te laten sponsoren, honderden dorpsbewoners samenbrengen tijdens een maaltijd en kinderen enthousiast maken voor Bijbelverhalen met een spaaralbum. Drie kerkelijke initiatieven zijn zaterdag 14 november in Nijkerk...

Ds. W. J. Westland
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Papendrecht: ds. W. J. Westland

De hervormde gemeente te Papendrecht mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. W. J. Westland (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan en volgt in wijk Oost ds. C. H. Bijl op. Laatstgenoemde predikant is sinds april 2025...