Geloven in God is wel persoonlijk, maar niet individualistisch

Verdieping 23 maart 2024 Ds. J. A. W. Verhoeven
Ds. J. A. W. Verhoeven
YouTube

Mijn geloof of hét geloof? Jonge mensen zeggen nogal eens dat ze belijdenis doen van ‘hun geloof’. Is dat hetzelfde als belijdenis doen van ‘het geloof’? Kan het belijden van het geloof, zoals beleden in het Apostolicum, toch persoonlijk worden?

Rondom Pasen zal in veel gemeenten bij de openbare belijdenis van het geloof ‘Ja!’ klinken. ‘Geloof je in God, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest?’ ‘Ja, ik geloof!’ Graag wil ik voor het voetlicht brengen dat deze geloofsbelijdenis nauw verweven is met de kerk.

Persoonlijke overgave
Het woordje ‘ik’ is belangrijk. Daarmee is gezegd: geloven is iets van mij, het is persoonlijk. Iemand anders kan niet voor mij geloven en ik kan niet voor een ander geloven. Er zit in geloven iets van een persoonlijke overgave. Je spreekt je vertrouwen uit. De HEERE is mijn licht en mijn heil, voor wie zou ik vrezen? (Ps.27:1)

Het persoonlijke element kan er niet uit weggehaald worden. Want dan houd je alleen maar over: met mijn geloofsbelijdenis onderschrijf ik de leer van de kerk. Of: ik zet mijn handtekening onder belijdenisgeschriften, alsof je alleen maar iets afvinkt. Zo kan het natuurlijk niet. Immers, wanneer je je geloof in God uitspreekt, blijf je zelf nooit buiten schot. Onmogelijk. Je geeft jezelf met huid en haar over aan Christus. Je sterft en staat op. Hij is ‘mijn trouwe Zaligmaker’ (HC 1.1). Let op dat ‘mijn’: ik ben van Hem. Ik geloof dat niet alleen anderen vergeving van zonden krijgen, maar ook ik. Ik ben een kind van God, dankzij Christus’ offer.

Als mijn eigen geloofsovertuiging de basis wordt voor kerk-zijn, zal vroeg of laat blijken dat die basis te smal is. Geloven in God is wel persoonlijk, maar niet individualistisch.

Te smal
Toch is daarmee niet alles gezegd. In onze cultuur is er enorme aandacht voor het ik, de individualiteit, het persoonlijke gevoel. Het ik is uitgegroeid tot ego. Die geest dringt door in de kerk; we ademen dat allemaal in. We maken het geloof tot een persoonlijk verhaal: mijn getuigenis, mijn ervaring, mijn belijdenis.

Nogmaals: dat heeft een zeker recht, maar het kan doorslaan. Dan wordt mijn geloofsbelijdenis belangrijker dan mijn doop; dan wordt mijn eigen geloofsbeleving belangrijker dan de gemeente; dan wordt mijn geloof mijn eigen project, interessant en authentiek. Op het eerste oog lijkt dat sterk: je ziet als gemeente graag dat (veelal jonge) mensen gloedvol en uit overtuiging hun geloof uitspreken. Maar juist dat kan een valkuil worden. Als mijn eigen geloofsovertuiging de basis wordt voor kerk-zijn, zal vroeg of laat blijken dat die basis te smal is. Geloven in God is wel persoonlijk, maar niet individualistisch.

Onbetrouwbaar
Onze geloofsbelijdenis is geen eerste woord. Het is ant-woord, re-actie. Het eerste woord is aan God. Hij spreekt. Dat is zo bijzonder. Door te spreken legt Hij contact met ons mensen. Hij heeft ons iets te zeggen. Hij spreekt ons aan in onze verlorenheid. Hij zegt: Ik ben Die Ik ben. Zijn diepste woord vernemen wij in Christus, in Zijn lijden en opstanding. De basis voor mijn geloof ligt niet in mij, maar juist buiten mij: in God, in Zijn daden, in Christus.

Het geloof belijden is reageren op wat God heeft gedaan, doet en zal doen. Het is antwoord geven. Je weet je gezien, geroepen, getroffen, geoordeeld en vrijgesproken; dat ging vooraf, dat kwam van God.

Mijn geloofsbelijdenis is antwoord. Wij hebben God lief, omdat Hij ons eerst heeft liefgehad. Zo slaat de balans door: van mij naar Hem toe. Zo komt het vast te liggen buiten mij, in Gods beloften, in Gods hart, in Zijn Zoon. En ten laatste in Zijn verkiezing. Wat een diepe zekerheid en vertroosting geeft dat. Geloven gaat zo: de Heilige Geest legt in mijn hart vast, wat allang vastlag in Gods hart.

Geloven is ook niet dat je over je geloof praat, maar over Hem.

Je kunt deze dingen ook in het licht van Gods verbond zetten. Verbond wil zeggen: God verbindt Zich aan ons. Een duizelingwekkende gedachte is dat: de heilige, eeuwige, soevereine God komt langszij bij mensen zoals wij: onheiligen, zondaren, verlorenen. Hij roept Abraham en zegt: Ik ben uw God en jouw nageslacht is Mijn volk! Vervolgens komt er een lange geschiedenis waarin steeds meer blijkt hoe onbetrouwbaar mensen zijn en tegelijk hoe onvoorstelbaar machtig de HEERE is in Zijn barmhartigheid.

Hij houdt vast aan Zijn eigen woorden. Hij vervult Zijn verbond. Christus is gekomen, Hij voor mij. En nog verder: Hij in mij – door Zijn Geest. Het is echt alléén de HEERE God Zelf Die Zijn verbond in stand houdt. Het is daarom dat er steeds weer mensen zijn die hun geloof belijden. Het is daarom dat de kerk nooit zal ophouden te bestaan. Je staat niet voor in de kerk om te laten zien dat jij gelooft, maar om aan de Heere te zeggen: U bent het, Mijn Verlosser. Het licht valt niet op jou, maar op Christus.

Geloven is ook niet dat je over je geloof praat, maar over Hem. Zo wordt mijn geloofsbelijdenis ingevouwen in de werken van God, die Hij gedaan heeft in de geschiedenis van Israël en in het leven van Jezus.

Ik spring
Als je deze dingen leert verstaan, krijg je oog voor de gemeente. Het spreken van God gebeurt allereerst in de samenkomst van de gemeente. Daar vindt ook de bediening van doop en avondmaal plaats. Die gemeente is er al eeuwen; die was er eerder dan ik met mijn geloof. Die gemeente is het lichaam van Christus – Hij is het Hoofd. We zeggen wel ‘ik’, maar dat is ingebed in het geloof van de gemeente. God heb ik lief, want die trouwe HEERE hoort mijn gebeden. En ook de Heidelbergse Catechismus zegt steeds ik en mij. Maar dat persoonlijke is steeds omgeven door het wij van de gemeente. De Nederlandse Geloofsbelijdenis begint elk artikel met de woorden: ‘Wij geloven en belijden…’

Persoonlijke geloofsbelijdenis betekent ook dat ik me aansluit bij wat de eeuwen door beleden is in de kerk.

Dat zet ons in een traditie, in het besef dat ik niet de eerste ben. In de ruimte van Gods verbond ben ik verbonden met generaties vóór mij die hun geloof hebben beleden, en met generaties ná mij die dat nog zullen doen.

Het woord geloof heeft trouwens twee betekenissen. Meestal betekent het vertrouwen. Je legt de handen op Gods beloften en je zegt: het is ook voor mij. Kom ik om, dan kom ik om; maar ik spring, in het vertrouwen dat de Heere mij opvangt.

Geloof kan soms ook betekenen: datgene wat wij geloven, de inhoud van het geloof. Het geloof is mij overgeleverd, zegt Paulus in de eerste Korinthebrief (11:23; 15:1-3). En Judas vermaant ons om te strijden ‘voor het geloof dat eenmaal aan de heiligen is overgeleverd’ (Jud.:3).

Persoonlijke geloofsbelijdenis betekent ook dat ik me aansluit bij wat de eeuwen door beleden is in de kerk. Daarom spreek je je jawoord uit in het midden van de gemeente. Je grondhouding is dan ook dat je dankbaar bent voor de gemeente, net als Paulus (Fil.1:3-8; Kol.1:3-5; 1 Thess.1:2v). Wat heb je daar veel ontvangen.

Ik struikel
Als je Christus belijdt, zeg je daarmee meteen ook: ik geloof een heilige, algemene kerk. Je zegt niet: ik geloof ‘in’ de kerk. Nee, we geloven in God: Vader, Zoon en Heilige Geest. Juist daarom geloof ik de kerk.

Als je uitspreekt dat Jezus jouw herder is, dan behoor je tot Zijn kudde, dat kan niet anders.

Als je uitspreekt dat Jezus jouw herder is, dan behoor je tot Zijn kudde, dat kan niet anders. Als je zegt dat je op Jezus bouwt, word je daarmee ingemetseld als een levende steen in een gebouw. Geloven in Christus zonder kerk is onbestaanbaar.

Hoe ouder ik word, hoe meer ik ontdek dat ik mijn geloofsbelijdenis niet gestand kan doen. Ik struikel alsmaar, ik val in zonden, ik verlies mijn enthousiasme. Steeds meer raak ik afhankelijk van de kerk. Als je Christus liefhebt, krijg je Zijn gemeente lief; je bent er elke zondag. Het woord klinkt en de sacramenten worden bediend; genade wordt mij aangereikt. Onder Gods zegen ga je de week in.

Koor
Dr. A.A. van Ruler vergeleek de gemeente met een koor. Zij zingt haar geloof, en ik zing mee. Maar soms hapert mijn stem. Ik raak van de wijs door allerlei omstandigheden, zonden en wonden. Dan kan ik even niet meer zingen, maar de gemeente zingt door, gedragen door Gods trouw. Ik houd met mijn geloof de kerk niet overeind; de kerk houdt met haar liturgie mijn geloof overeind. Zo gaat het al eeuwen. Het is uitsluitend en volledig te danken aan Gods trouwe genade. Hij laat niet los wat Hij begon. Mijn geloofsbelijdenis betekent vooral dat ik Hem daarvoor in aanbidding lof en dank breng, samen met alle profeten, apostelen en getuigen.

Ds. J. A. W. Verhoeven is predikant van de hervormde wijkgemeente van bijzondere aard te Krimpen aan den IJssel en voorzitter van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Geïnteresseerd in meer lezenswaardige artikelen? Neem een jaarabonnement (€ 53). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!

ChristenvervolgingDuurzaamheidGeloofszekerheidIsraëlOpvoeden

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Noorwegen
Nieuws

Noorse bisschoppen komen met verklaring op Transgedenkdag: "Kerk moet veilig zijn"

De twaalf bisschoppen van de lutherse Noorse kerk hebben gezamenlijk een verklaring uitgebracht op Transgedenkdag. Ze roepen christenen op zich te verzetten tegen haat en onrecht tegenover transpersonen. “De kerk moet een veilige plek zijn voor...

aken
Nieuws

Katholieke kerk in Duitse deelstaat steunt gezichtssluierverbod op scholen

De katholieke vertegenwoordiging in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen steunt het plan om gezichtssluiers op scholen te verbieden. Antonius Hamers, die namens vijf bisdommen de contacten met de deelstaat onderhoudt, vindt een zichtbaar gezicht...

kaars
Nieuws

Kerken noemen morgen de namen van hun overledenen: wat is Eeuwigheidszondag?

In veel kerken klinken morgen de namen van gemeenteleden die het afgelopen jaar zijn overleden. Zondag 22 november is Eeuwigheidszondag, ook wel Gedachteniszondag genoemd. Nabestaanden worden uitgenodigd om samen met de gemeente stil te staan bij het...

Ruissen
Nieuws

Christelijke waarden haatzaaiend? SGP eist opheldering over rapport tegen christelijke organisaties

De SGP, NPV Zorg en Schreeuw om Leven belanden vanwege hun christelijke standpunten in een rapport over haat. Dat stelt SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen, die opheldering eist over The Hate Review. De opstellers spreken over ‘besmetting’ door...

doop
Nieuws

Belg wil uit doopregister worden geschrapt, Europese bisschoppen maken bezwaar

Een Belgische man die als kind rooms-katholiek werd gedoopt, wil zijn persoonsgegevens uit het doopregister laten verwijderen. Zijn verzoek heeft geleid tot een zaak bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. De Europese bisschoppencommissie...

EK
Nieuws

SGP presenteert Eerste Kamerlijst en kiest bovenaan voor vertrouwde gezichten

De SGP gaat met de zittende senatoren Peter Schalk en Marc de Vries bovenaan de conceptlijst de Eerste Kamerverkiezingen van 2027 in. Topambtenaar Jan Willem van der Ham staat op de derde plaats. “Meer dan ooit is het nodig om het geluid van Gods...

Oude Kerk in Putten
Persbericht

Stichting HOE viert 50-jarig jubileum met gratis concert in Putten

Stichting HOE (Hulp Oost-Europa) uit Barneveld bestaat dit jaar 50 jaar. Ter afsluiting van alle activiteiten in dit jubileumjaar organiseert de stichting op D.V. zaterdag 28 november een gratis jubileumconcert in de Oude Kerk in Putten (foto). De...

Sela
Video

Sela deelt liveopname van 'Licht in de nacht' tijdens kerstconcert in Rotterdam Ahoy

De christelijke muziekgroep Sela heeft een liveopname van het lied Licht in de nacht gedeeld. De uitvoering werd opgenomen tijdens een kerstconcert in Rotterdam Ahoy. Met het lied richt de band de aandacht op de geboorte van Jezus Christus en de hoop...

Meerartikelen

Cvandaag Explainer
Video

Ophef over Statenvertaling 2027?

Een nieuwe Bijbelvertaling die volgens een predikant ‘het werk van de duivel’ is. De Statenvertaling 2027 bestaat nog niet eens, maar zorgt nu al voor flinke verdeeldheid binnen de gereformeerde gezindte. Waarom willen de makers de eeuwenoude...

Mart de Kruif (links op de foto) en zendingspredikant ds. Kees van der Knijff
Persbericht

Oud-generaal Mart de Kruif en zendingspredikant spreken tijdens ondernemersavond GZB

Hoe blijf je overeind wanneer de omstandigheden tegenzitten en machteloosheid dreigt? Die vraag staat centraal tijdens een ondernemersavond van de Gereformeerde Zendingsbond (GZB) op donderdag 26 november in Harderwijk. Voormalig luitenant-generaal...

Hour of Power
Interview

Kenji Gorré bidt met Curaçao: “Uiteindelijk doen we het voor de glorie van God”

Kenji Gorré speelde bij Manchester United, werd aanvoerder bij Maccabi Haifa en vertegenwoordigde Curaçao op het wereldkampioenschap. Jarenlang draaide zijn leven vrijwel volledig om voetbal. Inmiddels weet hij dat zijn identiteit niet afhangt van...

Kerkasiel Kampen
Analyse

Twee jaar kerkasiel in Kampen: hoe lang kan een kerk een gezin blijven beschermen?

Al twee jaar klinkt er dag en nacht gezang, gebed en Bijbellezing in de Open Hof in Kampen. Niet alleen om God te eren, maar ook om te voorkomen dat een Oezbeeks gezin wordt uitgezet. Voor de betrokken kerk is het een kwestie van christelijke...

Jonathon van Maren
Preekverslag

Jonathon van Maren wijst op pornogebruik binnen refogezindte: “Dit is een noodsituatie”

Een jongen van vijftien die al tien jaar worstelt met pornografie. Meisjes die nauwelijks nog vertrouwen hebben in een toekomstig huwelijk. Echtparen bij wie jarenlang verborgen pornogebruik diepe wonden heeft geslagen. De Canadese schrijver en...

Ds. G.J. Baan
Preekverslag

Ds. G.J. Baan over Christus' offer: “Beperkte verzoening houdt geen beperkte vrijmoedigheid in”

Voor wie stierf Christus? Als Zijn bloed niet voor iedereen is vergoten, hoe kan het Evangelie dan toch aan iedereen worden aangeboden? Tijdens een bijeenkomst in het Hoornbeeck College in Amersfoort ging ds. G.J. Baan op die vraag in. De predikant...

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun voor het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...