Wie één (ongeboren) mens doodt, doodt een hele wereld

Opinie 1 november 2023 Chris Develing
Chris Develing

‘Wie één mens doodt, doodt een hele mensheid. En wie iemand redt, redt een hele mensheid’.  Deze prachtige uitspraak heeft u vast weleens gehoord. Het spreekt direct tot de verbeelding als het gaat om de tragedie rond een vroegtijdige dood. De anders zo moeilijk te formuleren pijn van een gewelddadig verlies wordt ineens helder. Het is alsof de wereld vergaat en alle mensen erin. Voor anderen is het een waarschuwing om niet te lichtzinnig te denken over het beëindigen van leven. Maar er is nog meer te ontrafelen, als we de aanleiding van dit eeuwenoude schrijfsel achterhalen.

 

De uitspraak won de laatste jaren aan populariteit. Moslims citeren het vaak zoals het hierboven staat, maar zo is het niet in de Koran opgenomen. Daar staat: ‘Wie een mens doodt, behalve voor moord of het zaaien van verderf op aarde, die doodt de hele mensheid. En wie iemand redt, die redt de hele wereld.’

Het eerste verschil is dat de Koran spreekt over ‘de hele mensheid’ terwijl men ook weleens spreekt van ‘een hele mensheid’. Het laatste laat meer aan de verbeelding over. Maar het meest opmerkelijke verschil betreft de twee uitzonderingen op de regel. Kennelijk doodt je niet de hele mensheid als je iemand hebt gedood om een legitieme reden.

Talmoed
De Koran is echter niet de bron van dit gezegde. Het werd 1500 tot 1800 jaar geleden opgenomen in de Babylonische Talmoed. Moslims hebben er geen moeite mee om toe te geven dat het oorspronkelijk uit het joodse boekwerk komt. In de Koran staat immers dat Allah dit al openbaarde aan de joden. Het is simpelweg opnieuw geopenbaard, maar dit keer is de exacte bewoording bewaard gebleven, aldus islamapologeten.

In de Talmoed staat het immers weer net iets anders opgeschreven: ‘Daarom was de mens gecreëerd om te laten zien dat wie een ziel van een mens vernietigt, diegene zal door de Schrift worden gezien als iemand die een hele wereld vernietigt, en wie een ziel van Israël redt, zal worden gezien als iemand die een hele wereld redt.’

Een biologische nazaat van Abel zal er nooit meer zijn. Wat heeft Kaïn de schepping onmetelijk veel schade berokkend!

Het is uitvoeriger maar daarmee niet minder schoon. Het levenslicht van elk menselijk bestaan schijnt langs de rondingen en hoeken van alle letters. Sterker nog, het ritme van de tekst voelt - zelfs in een vertaling van een vertaling - authentieker aan. Het wordt immers niet onderbroken door een wat neurotisch aandoende uitzondering op de regel.

Aan die uitzonderingsclausule in de Koran kun je eigenlijk al zien dat de passage een kopie is, los van een goddelijke overdracht. Want degene die het in de Koran zette, begreep niet wat hij in handen had. Waarschijnlijk vond men het nodig deze prachtige passage te harmoniseren met de rest van de Koran, zodat er geen tegenstrijdigheid zou ontstaan met teksten die zeggen dat je soms wel degelijk mag doden. Maar die ruimte om te doden, biedt de Talmoed ook. Toch was een dergelijke harmonisering volgens de rabbijnse schrijver niet nodig. De eerste moslimgemeenschap heeft het gezegde een wettische lezing gegeven terwijl het gaat om een verfijnde wijsheid.

Abel en Kaïn
De Talmoedische tekst betreft een rabbijnse uitleg van Genesis 4 vers 10 in het Oude Testament van de Bijbel. In dat hoofdstuk lezen we over de eerste moord, toen Kaïn zijn broer Abel doodde uit blinde jaloezie. Wanneer God bij Kaïn komt, ontkent de eerste moordenaar zijn zonde. Maar God laat zich niet voorliegen. In vers 10 lezen we dat ‘Hij zeide: Wat hebt gij gedaan? Hoor, het bloed van uw broeder roept tot Mij van de aardbodem’.

Kaïn dacht één broer te doden, maar wat God betreft doodde hij een wereld.

Bij deze Bijbelpassage schreef de rabbijn zijn beroemde tekst. Hij stopte daar echter niet en lichtte toe: ‘Kaïn vergoot het bloed van slechts één persoon, dus waarom wordt hier de meervoudsvorm [van “bloed”] gebruikt? Hieruit blijkt dat het bloed van de afstammelingen van Abel, diens kinderen en kleinkinderen, en alle afstammelingen die van hem zouden komen, allen huilden voor het oog van de Heilige…’.

Deze interpretatie maakt een hoop duidelijk. Het gaat er niet om wanneer je mag doden. Maar als je doodt, kan het weleens zijn dat je een hele wereld doodt. Voor één van de eerste mensen werkt dit door tot op de dag van vandaag. Want vanwege Abels dood werd zijn toekomstig nageslacht eigenlijk met hem van het leven beroofd. Hoe de Schepper dit verder "afhandelt" met de zielen, zullen we tijdens ons aardse bestaan waarschijnlijk niet te weten komen. Maar een biologische nazaat van Abel zal er nooit meer zijn. Wat heeft Kaïn de schepping onmetelijk veel schade berokkend!

Maar wees waakzaam. Voor Abels nageslacht is er een vrij letterlijk gevolg van die ene moord op hun stamvader, maar dat is niet automatisch te kopiëren naar onze tijd. Inmiddels sterven mensen immers ook door ziekten en ongelukken. Als een vruchtbare kankerpatiënt het leven laat, sterft er met hem evengoed een bataljon aan potentieel nageslacht. En wie is daar dan verantwoordelijk voor?

Al is het nog niet zichtbaar met het blote oog, je beëindigt altijd een toekomst.

God wilde met zijn uitspraak in Genesis 4:10 misschien duidelijk maken dat onze acties en intenties veel meer schade kunnen aanrichten dan we zelf kunnen overzien. Het is alsof de Schrift je uitdaagt: bekijk het eens door de bril van God, als je kunt - en als je durft.

Kaïn dacht één broer te doden, maar wat God betreft doodde hij een wereld. Let wel: een wereld en niet de wereld. Die laatste woordkeus in de Koran zorgt ervoor dat het niet meer klopt. Want het waren niet alle nakomelingen van Adam die stierven toen zijn zoon Abel het leven niet, maar een groot deel ervan.

Ongeboren mens
Een van de redenen waarom ik deze Talmoedische uitspraak zo mooi vind, is dat het me doet denken aan ongeboren kinderen in de baarmoeder. Het idee dat je een hele wereld doodt wanneer je één mens van het leven berooft, steunt op het gegeven dat ieder leven in het verlengde ligt van dat daarvoor. Zo is het ook met de levensfasen die één individu potentieel doorloopt. Want is het niet waar dat het feitelijke gat dat door een moord geslagen wordt, gaat over de toekomst en niet over het verleden?

Als iemand een man van 35 doodt, zou diegene op hetzelfde moment zorgen voor het 'sterven' van alle levensjaren die het slachtoffer nog zou meemaken ware dit geweld niet op zijn pad gekomen. Je zou de rabbijnse wijsheid heel letterlijk kunnen omvormen: 'Wie één embryo vernietigt, vernietigt een heel mensenleven.' Klets - of Kaïn - je daar maar eens onderuit!

De wijsheid die hierachter schuilgaat is dat het niet uitmaakt hoe pril een leven is. Al is het nog niet zichtbaar met het blote oog, je beëindigt altijd een toekomst. In potentie gaat het zelfs om veel meer toekomst dan het slachtoffer van 35 jaar. En, als we de rabbijnse tekst letterlijk nemen, beëindig je ook nog de toekomst van een hele wereld die ooit had kunnen bestaan. Laten we in plaats daarvan bij iedere ongewenste zwangerschap één ongeboren mens redden en daarmee een hele wereld.

Chris Develing is opiniemaker en podcaster. Bovenstaand verhaal schreef hij op persoonlijke titel. Klik hier om zijn website te bezoeken.

Praatmee

Beluister onze podcast

#358 Patrick & Jeffrey over Christenen voor Israël, Tim Hofman en de CGK-crisis
Of beluister op:
Luister naar
0:00

Meerartikelen

De Wereld Rond
Podcast

Zendingswerker deelt ervaringen in podcast: Hans Hamoen

In deze podcastaflevering van 'De Wereld Rond' is deze keer Hans Hamoen te gast. Hij noemt zichzelf bussionary omdat hij zakendoen en zendeling zijn combineert. Hans vertelt over de wonderen die hij meemaakte tijdens zijn reizen naar het Oostblok in

Kees van Velzen
Video

Hoe moeten christenen omgaan met aanklachten tegen Israël? Kees van Velzen antwoordt

Het aantal beschuldigingen tegen Israël loopt telkens verder op. Zo wordt Israël in een VN-rapport beticht van genocidale daden en seksueel geweld. Veel christenen willen Israël steunen. Maar kan dat wel met zulke rapporten? Kun je kritisch zijn op d

Matthijn
Column

Wachten met seks tot het huwelijk: nog steeds een goed idee?

Het is al enige tijd geleden dat ik schreef over single zijn en hoe lastig dat is als je wel een relatie wil, maar niet kunt vinden. Hoe houd je jezelf puur en tot op welke hoogte? Hoe Spartaans kun je leven als single en als je dat volhoudt, ben je

Reflect Filmfestival
Persbericht

Nederlands Filmorkest opent eerste editie christelijke filmfestival Reflect

Het Nederlands Filmorkest opent op 4 april in Pathé Ede de eerste editie van het Reflect Filmfestival. Voorafgaand aan de openingsfilm, speelt het ensemble in een intieme bezetting bekende filmmuziek uit films met christelijke thema’s. Het gaat om mu

Hugo Bos
Nieuws

Campagne 'Gezin in Gevaar' krijgt staartje: juridische strijd over seksuele voorlichting

Kenniscentrum Rutgers daagde vandaag Civitas Christiana voor de rechter. Rutgers beschuldigt de ultraconservatieve stichting van het verspreiden van desinformatie over de Week van de Lentekriebels en wil dat ze hiermee stopt. Over twee weken doet de

Ds. M. L. Dekker
Nieuws

GerGem Berkenwoude krijgt voor het eerst sinds 1913 een dominee

Ds. M. L. Dekker heeft het beroep aangenomen dat door de gereformeerde gemeente Berkenwoude op hem was uitgebracht. Dat betekent dat deze gemeente na 112 jaar weer beschikt over een gemeentepredikant, zo laat Gergeminfo.nl weten. De gemeente Berkenwo

India
Nieuws

Verdrukking van christenen in India bereikt ongekende hoogte: ‘De situatie is ronduit zorgwekkend’

De vervolging van christenen in India is in 2024 tot een alarmerend hoogtepunt gekomen. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de Religious Liberty Commission van de Evangelical Fellowship of India (EFIRLC). De commissie verifieerde maar liefst 640 gev

Pakistan
Nieuws

Christelijk echtpaar zwaar getroffen door gruwelijke aanval in Pakistan

Een christelijk echtpaar uit Pakistan is slachtoffer geworden van een brute aanval waarbij de vrouw werd verkracht nadat de daders hoorden van hun geloof. De schokkende gebeurtenis vond plaats op 25 maart in het dorp Chak 62-GB Channan, in het distri

Meerartikelen

Cvandaag podcast
Podcast

Nasleep mediastorm Christenen voor Israël besproken in Cvandaag podcast

Christenen voor Israël was de afgelopen week hét gesprek van de dag. Daar ging een onderzoek van Investico, het Nederlands Dagblad en het BNNVARA-programma BOOS aan vooraf. De nasleep van de mediastorm bespreekt redacteur Patrick Simons in de nieuwsp

Oude stad
Nieuws

Toename anti-christelijk geweld in Israël: geestelijken bespuugd, kerken beschadigd

Het aantal antichristelijke incidenten in Israël is in 2024 fors gestegen. Dat blijkt uit een rapport van het Rossing Center for Education and Dialogue, een interreligieuze organisatie gevestigd in Jeruzalem. In totaal werden 111 aanvallen op christe

Sneeuwwitje
Nieuws

Evangelist bekritiseert remake Sneeuwwitje: "Mensen hebben redding nodig"

De Amerikaanse pastor Greg Laurie heeft stevige kritiek geuit op de remake van Sneeuwwitje. Volgens de evangelist is de diepere, geestelijke boodschap van het klassieke verhaal verdwenen, zo melden diverse media. De oorspronkelijke Sneeuwwitje, gebas

Ds. W. Visscher
Video

GerGem-predikant wijst op krapte woningmarkt: "Begin zo vlug mogelijk met sparen"

In een recente preek over het zevende gebod 'Gij zult niet stelen' stond GerGem-predikant W. Visscher onder meer stil bij de krapte op de woningmarkt. De predikant stelt vast dat het voor veel jongeren tegenwoordig een grote uitdaging is om een huis

Livia Tossici-Bolt
Nieuws

Amerikaanse overheid bezorgd over juridische vervolging Britse pro-life activiste

De Amerikaanse overheid heeft zich uitgesproken over de vervolging van de Britse pro-life activiste Livia Tossici-Bolt. Dat meldt Christian Today. De vrouw zou binnen de bufferzone van een abortuskliniek een bord hebben vastgehouden met de tekst: Her

Jochem Duinhof
Video

Dorcas niet blij met bezuiniging op ontwikkelingshulp: "We zijn erg teleurgesteld"

Minister Reinette Klever kan haar bezuinigingen op ontwikkelingshulp doorvoeren. "We zijn erg teleurgesteld in de nieuwe koers die het kabinet wil varen", reageert Jochem Duinhof (foto), politiek adviseur bij Dorcas, naar aanleiding van een debat dat

Jan-Jaap van Peperstraten
Preekverslag

God kan en wil niet op onbenaderbare afstand blijven

Geen enkel verhaal, hoe goed het ook is, staat alleen maar op zichzelf. Elke keer als we iemand een verhaal vertellen, of het nu echt is of verzonnen, dan hebben we daar een reden voor. We willen niet zomaar wat vertellen: we willen ook iets laten zi

Hans Reinders
Verdieping

Waarom er twee verschillende scheppingsverhalen in de Bijbel staan

De Duitse theoloog Julius Wellhausen (1844-1918) meende dat er in Genesis twee totaal verschillende scheppingsverhalen staan. Het eerste scheppingsverhaal in Genesis (1:1-2:4a) zou ongeveer vijf eeuwen voor Christus geschreven zijn door priesters. He

Petra van Aalst
Column

Geloofstwijfel: agnost houdt refogezindte spiegel voor

In mijn beleving was de kerkelijke gemeente waar ik als kind naartoe ging één van de weinigen waar de ware leer werd verkondigd. Bij veel andere kerken ging het allemaal veel te makkelijk. "Evangelie op grote wielen", noemden we dat. Waar die uitdruk

Kees van Dijk
Interview

Kees van Dijk neemt afscheid van Bond tegen vloeken: "We voeren geen achterhoedegevecht"

Na zeven jaar werkzaam te zijn geweest als directeur van de Bond tegen vloeken gaat Kees van Dijk (65) met pensioen. De directeur merkte een verharding in het taalgebruik in de afgelopen zeven jaar. Toch zag hij zijn werk niet als een achterhoedegeve

Robert Plomp
Interview

Robert Plomp mocht niet aan de slag als dominee: "Boos bad ik: 'Heer, wat wilt U nu van me?'"

“De ene dag wil ik graag dominee worden. De andere dag denk ik: zoek het allemaal maar uit!” De afgelopen jaren verkeerde Robert Plomp in een geloofscrisis. Zijn roeping om als dominee te mogen dienen is niet in vervulling gegaan. In gesprek met Cvan

Diederik van Dijk
Nieuws

SGP verbijsterd: "Onze straten en steden worden gevuld met antisemitische drek"

SGP-Kamerlid Diederik van Dijk voelde zich afgelopen weekeinde een vreemde in zijn eigen land. Dat vertelde hij dinsdag tijdens het wekelijkse Vragenuur in de Tweede Kamer. De reden? Tijdens een demonstratie verkleedde een man zich als Hamas-strijder