Wie één (ongeboren) mens doodt, doodt een hele wereld

Opinie 1 november 2023 Chris Develing
Chris Develing

‘Wie één mens doodt, doodt een hele mensheid. En wie iemand redt, redt een hele mensheid’.  Deze prachtige uitspraak heeft u vast weleens gehoord. Het spreekt direct tot de verbeelding als het gaat om de tragedie rond een vroegtijdige dood. De anders zo moeilijk te formuleren pijn van een gewelddadig verlies wordt ineens helder. Het is alsof de wereld vergaat en alle mensen erin. Voor anderen is het een waarschuwing om niet te lichtzinnig te denken over het beëindigen van leven. Maar er is nog meer te ontrafelen, als we de aanleiding van dit eeuwenoude schrijfsel achterhalen.

 

De uitspraak won de laatste jaren aan populariteit. Moslims citeren het vaak zoals het hierboven staat, maar zo is het niet in de Koran opgenomen. Daar staat: ‘Wie een mens doodt, behalve voor moord of het zaaien van verderf op aarde, die doodt de hele mensheid. En wie iemand redt, die redt de hele wereld.’

Het eerste verschil is dat de Koran spreekt over ‘de hele mensheid’ terwijl men ook weleens spreekt van ‘een hele mensheid’. Het laatste laat meer aan de verbeelding over. Maar het meest opmerkelijke verschil betreft de twee uitzonderingen op de regel. Kennelijk doodt je niet de hele mensheid als je iemand hebt gedood om een legitieme reden.

Talmoed
De Koran is echter niet de bron van dit gezegde. Het werd 1500 tot 1800 jaar geleden opgenomen in de Babylonische Talmoed. Moslims hebben er geen moeite mee om toe te geven dat het oorspronkelijk uit het joodse boekwerk komt. In de Koran staat immers dat Allah dit al openbaarde aan de joden. Het is simpelweg opnieuw geopenbaard, maar dit keer is de exacte bewoording bewaard gebleven, aldus islamapologeten.

In de Talmoed staat het immers weer net iets anders opgeschreven: ‘Daarom was de mens gecreëerd om te laten zien dat wie een ziel van een mens vernietigt, diegene zal door de Schrift worden gezien als iemand die een hele wereld vernietigt, en wie een ziel van Israël redt, zal worden gezien als iemand die een hele wereld redt.’

Een biologische nazaat van Abel zal er nooit meer zijn. Wat heeft Kaïn de schepping onmetelijk veel schade berokkend!

Het is uitvoeriger maar daarmee niet minder schoon. Het levenslicht van elk menselijk bestaan schijnt langs de rondingen en hoeken van alle letters. Sterker nog, het ritme van de tekst voelt - zelfs in een vertaling van een vertaling - authentieker aan. Het wordt immers niet onderbroken door een wat neurotisch aandoende uitzondering op de regel.

Aan die uitzonderingsclausule in de Koran kun je eigenlijk al zien dat de passage een kopie is, los van een goddelijke overdracht. Want degene die het in de Koran zette, begreep niet wat hij in handen had. Waarschijnlijk vond men het nodig deze prachtige passage te harmoniseren met de rest van de Koran, zodat er geen tegenstrijdigheid zou ontstaan met teksten die zeggen dat je soms wel degelijk mag doden. Maar die ruimte om te doden, biedt de Talmoed ook. Toch was een dergelijke harmonisering volgens de rabbijnse schrijver niet nodig. De eerste moslimgemeenschap heeft het gezegde een wettische lezing gegeven terwijl het gaat om een verfijnde wijsheid.

Abel en Kaïn
De Talmoedische tekst betreft een rabbijnse uitleg van Genesis 4 vers 10 in het Oude Testament van de Bijbel. In dat hoofdstuk lezen we over de eerste moord, toen Kaïn zijn broer Abel doodde uit blinde jaloezie. Wanneer God bij Kaïn komt, ontkent de eerste moordenaar zijn zonde. Maar God laat zich niet voorliegen. In vers 10 lezen we dat ‘Hij zeide: Wat hebt gij gedaan? Hoor, het bloed van uw broeder roept tot Mij van de aardbodem’.

Kaïn dacht één broer te doden, maar wat God betreft doodde hij een wereld.

Bij deze Bijbelpassage schreef de rabbijn zijn beroemde tekst. Hij stopte daar echter niet en lichtte toe: ‘Kaïn vergoot het bloed van slechts één persoon, dus waarom wordt hier de meervoudsvorm [van “bloed”] gebruikt? Hieruit blijkt dat het bloed van de afstammelingen van Abel, diens kinderen en kleinkinderen, en alle afstammelingen die van hem zouden komen, allen huilden voor het oog van de Heilige…’.

Deze interpretatie maakt een hoop duidelijk. Het gaat er niet om wanneer je mag doden. Maar als je doodt, kan het weleens zijn dat je een hele wereld doodt. Voor één van de eerste mensen werkt dit door tot op de dag van vandaag. Want vanwege Abels dood werd zijn toekomstig nageslacht eigenlijk met hem van het leven beroofd. Hoe de Schepper dit verder "afhandelt" met de zielen, zullen we tijdens ons aardse bestaan waarschijnlijk niet te weten komen. Maar een biologische nazaat van Abel zal er nooit meer zijn. Wat heeft Kaïn de schepping onmetelijk veel schade berokkend!

Maar wees waakzaam. Voor Abels nageslacht is er een vrij letterlijk gevolg van die ene moord op hun stamvader, maar dat is niet automatisch te kopiëren naar onze tijd. Inmiddels sterven mensen immers ook door ziekten en ongelukken. Als een vruchtbare kankerpatiënt het leven laat, sterft er met hem evengoed een bataljon aan potentieel nageslacht. En wie is daar dan verantwoordelijk voor?

Al is het nog niet zichtbaar met het blote oog, je beëindigt altijd een toekomst.

God wilde met zijn uitspraak in Genesis 4:10 misschien duidelijk maken dat onze acties en intenties veel meer schade kunnen aanrichten dan we zelf kunnen overzien. Het is alsof de Schrift je uitdaagt: bekijk het eens door de bril van God, als je kunt - en als je durft.

Kaïn dacht één broer te doden, maar wat God betreft doodde hij een wereld. Let wel: een wereld en niet de wereld. Die laatste woordkeus in de Koran zorgt ervoor dat het niet meer klopt. Want het waren niet alle nakomelingen van Adam die stierven toen zijn zoon Abel het leven niet, maar een groot deel ervan.

Ongeboren mens
Een van de redenen waarom ik deze Talmoedische uitspraak zo mooi vind, is dat het me doet denken aan ongeboren kinderen in de baarmoeder. Het idee dat je een hele wereld doodt wanneer je één mens van het leven berooft, steunt op het gegeven dat ieder leven in het verlengde ligt van dat daarvoor. Zo is het ook met de levensfasen die één individu potentieel doorloopt. Want is het niet waar dat het feitelijke gat dat door een moord geslagen wordt, gaat over de toekomst en niet over het verleden?

Als iemand een man van 35 doodt, zou diegene op hetzelfde moment zorgen voor het 'sterven' van alle levensjaren die het slachtoffer nog zou meemaken ware dit geweld niet op zijn pad gekomen. Je zou de rabbijnse wijsheid heel letterlijk kunnen omvormen: 'Wie één embryo vernietigt, vernietigt een heel mensenleven.' Klets - of Kaïn - je daar maar eens onderuit!

De wijsheid die hierachter schuilgaat is dat het niet uitmaakt hoe pril een leven is. Al is het nog niet zichtbaar met het blote oog, je beëindigt altijd een toekomst. In potentie gaat het zelfs om veel meer toekomst dan het slachtoffer van 35 jaar. En, als we de rabbijnse tekst letterlijk nemen, beëindig je ook nog de toekomst van een hele wereld die ooit had kunnen bestaan. Laten we in plaats daarvan bij iedere ongewenste zwangerschap één ongeboren mens redden en daarmee een hele wereld.

Chris Develing is opiniemaker en podcaster. Bovenstaand verhaal schreef hij op persoonlijke titel. Klik hier om zijn website te bezoeken.

ChristenvervolgingIsraëlOpvoedenGeloofszekerheidDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft vandaag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...

India
Nieuws

Zes vermoorde christenen in India na maanden wachten begraven

Zes christelijke mannen die in mei werden ontvoerd en vermoord in de Indiase deelstaat Manipur, zijn maandag 16 november begraven. Hun lichamen lagen vijf maanden in een mortuarium. Nabestaanden weigerden hen te begraven zolang de autoriteiten...

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

SGP'er Bert-Jan Ruissen tweede op ranglijst meest actieve Europarlementariërs

SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen staat in de nieuwste ranking van meest actieve Europarlementariërs op plek 2 van de 720. Dat meldt de SGP op sociale media. Ruissen, die sinds 2019 in het Europees Parlement zit, maakt zich onder meer sterk...

CGK-synode
Nieuws

CGK-synode Hoogeveen bespreekt toekomst kerkverband: ook convenant met Rijnsburg op tafel

De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) gaat van 8 tot en met 11 december uitgebreid spreken over de toekomst van het verdeelde kerkverband. Daarbij komt ook de vraag aan de orde of een convenant mogelijk is met de gemeenten...

Charles
Nieuws

Koning Charles over christelijk geloof: “Het kompas dat al mijn handelen als vorst leidt”

Het christelijke geloof geeft richting aan het koningschap van Charles III. Dat zei de Britse vorst dinsdag bij de opening van de nieuwe General Synode van de Church of England. In Church House in Londen sprak hij over een geloof dat gedurende zijn...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Meerartikelen

Paul Coakley
Nieuws

Amerikaanse aartsbisschop waarschuwt eigen kerk voor politieke verdeeldheid

De politieke strijd tussen Republikeinen en Democraten mag de Amerikaanse Rooms-Katholieke Kerk niet verdelen. Daarvoor waarschuwt aartsbisschop Paul Coakley, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Tijdens een bijeenkomst van...

Doug Wilson
Nieuws

Gereformeerde predikant preekt opnieuw in Pentagon: 'Geen hoop voor Amerika buiten Jezus'

De gereformeerde predikant Doug Wilson heeft gisteren op uitnodiging van Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, opnieuw in het Pentagon gepreekt. Tijdens de maandelijkse kerkdienst stelde Wilson dat Amerika alleen hoop heeft door het...

John en Carla Offutt
Nieuws

Predikant en vrouw doodgereden na bruiloft kleinzoon; familie vergeeft bestuurster

Een Amerikaanse predikant en zijn vrouw zijn zaterdag om het leven gekomen bij een verkeersongeval, kort nadat de predikant het huwelijk van zijn kleinzoon had ingezegend. John en Carla Offutt (beiden 74) werden aangereden toen ze op weg waren naar...

Homokoppel
Nieuws

Zweedse kerk verplicht predikanten voorlopig niet om homostellen te trouwen

Predikanten binnen de Zweedse Kerk mogen voorlopig blijven weigeren om homostellen te trouwen als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat. Het kerkparlement heeft dinsdag een omstreden voorstel verworpen dat een einde moest maken aan die...

Schalk
Nieuws

SGP wil Belastingplan ook in senaat niet steunen: zorgen over eenverdieners

De SGP ziet in het Belastingplan voor 2027 onvoldoende terug van de beloofde aanpak van de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners. Senator Peter Schalk kondigde dinsdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan dat zijn fractie het...

nigeria
Nieuws

Open Doors: nog eens zeventien ontvoerde christenen overleden in Nigeria

Nog eens zeventien christenen uit de Nigeriaanse dorpen Ariko en Awon zijn volgens Open Doors in gevangenschap overleden. Zij werden eerder dit jaar ontvoerd door vermoedelijk islamitische Fulani-militanten. Vrijgekomen gijzelaars vertellen over...

paus
Nieuws

Paus krijgt rozenkrans tegen gezicht en reageert met een grap

Paus Leo XIV kreeg maandag 16 november een rozenkrans tegen zijn gezicht tijdens zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Een bezoeker gooide het gebedssnoer naar hem toe toen hij in de pausmobiel langs de menigte reed. De paus reageerde later...

Erik-Jan Verbruggen
Opinie

Pornografie is geen onschuldige snack, maar een bedreiging voor je geloof

Pornografie is voor veel christenen een verborgen worsteling. Het beïnvloedt hun kijk op seksualiteit, kan relaties beschadigen en zet het geloofsleven onder druk. Toch blijft het onderwerp in kerken vaak moeilijk bespreekbaar. Volgens Erik-Jan...

Jerke
Column

Het leukste buurtje van Assen heeft geen schuttingen

Mijn broertjes wonen antikraak. Voor wie dat niet kent: je woont tijdelijk en goedkoop in een pand dat anders leeg zou staan, met als voorwaarde dat je vertrekt zodra de eigenaar het nodig heeft. Je weet dus van tevoren dat je weggaat, alleen niet...

Kamer
Nieuws

Bikker hekelt "vechthuwelijk” kabinet, Stoffer ziet wagen van Staat tegen linkervangrail tot stilstand komen

Het kabinet gaat verder, maar de ChristenUnie en de SGP zijn nog niet gerustgesteld. Tijdens het Kamerdebat over de politieke crisis op dinsdag 17 november waarschuwde Mirjam Bikker voor een "vechthuwelijk” waarvan volgende generaties de rekening...

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De hoofdspreker van de dag is...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...