Ieder weldenkend mens weet dat oorlog om diverse redenen waanzin(nig) is. Oorlog is ‘achterlijk’ en gaat in tegen de menselijkheid. Het zou in een geciviliseerde samenleving niet meer mogen plaatsvinden. Bepaalde leiders hebben kennelijk niets geleerd of willen niets leren van gruweldaden uit het verleden.

Maar waarom gebeurt het dan toch? Als we kijken naar de huidige oorlog in Oekraïne, dan zien we hoe een Russische dictator probeert zijn grootheidswaanzinnige droom waar te maken. Dat doet hij door Oekraïne, dat op democratische wijze een niet-Russisch gezinde leider heeft gekozen, weer onder zijn invloed en macht te krijgen. Met geraffineerde leugens, halve waarheden en retoriek wil hij de oorlog ‘legitimeren’. Hij bedriegt, misleidt en onderdrukt zijn eigen landgenoten en deinst er niet voor terug om over vele lijken te gaan. En de oorlog wordt nota bene bij monde van patriarch Kirill ook nog door de ‘christelijke’ Russisch-Orthodoxe Kerk verdedigd.

Dwang
In geval van oorlog tussen landen waarbij leiders die de macht hebben bepaalde beslissingen nemen, worden mensen betrokken die er niets mee te maken (zouden willen) hebben. Men wordt gedwongen om ook mee te vechten.

De waanzin zit ook in het gegeven dat vele soldaten dat niet eens willen maar door de legerleiding worden gedwongen. De generaals op hun beurt voelen zich en/of worden door de leiders van het regime gedwongen om te vechten. Men zit gevangen in een systeem waar ieder bang is voor meerderen die weer bang zijn voor hún meerderen. En het komt voor dat soldaten die in de voorste linies vechten, weten dat als ze zich terug zouden willen trekken, ze door legereenheden in de meer naar achteren gelegen linies worden neergeschoten.

Maar de essentie van de waanzin zit in de geest van de leiders die veel macht hebben en alleen maar aan eigen eer en roem denken en over lijken gaan om hun zin te krijgen. Vaak zijn dit leiders die ook niet bereid zijn hun fouten toe te geven, want dat zou een ontstellend gezichtsverlies betekenen.

Type oorlogsvoering
Vroeger waren er vaak gevechten van man tot man, maar tegenwoordig heeft men ‘dankzij’ vele uitvindingen en de ontwikkeling van de techniek de beschikking over veel zwaarder en destructiever oorlogstuig, en kan men met tanks, vliegtuigen, raketten, artillerie etc. vanaf grote afstand elkaar bestoken, dus zonder elkaar te zien. En naast de conventionele wapens zijn er nog de biologische en chemische oorlogsmiddelen, en ook de atoombom (ABC-wapens).

Verwoesting
De verwoestende gevolgen van oorlog zijn onbeschrijfelijk. Denk allereerst aan de doden en gewonden, ook aan het front in vaak erbarmelijke omstandigheden. Je leest over duizenden doden en gewonden, en je beseft bij het lezen van zo’n getal nauwelijks de werkelijke omvang van het leed. Maar als je even een concrete situatie van slechts één persoon voor ogen neemt, bijvoorbeeld een soldaat die een arm of been moet missen of anderszins zwaargewond is geraakt, dan is één gewonde al te veel.

Als gevolg van bombardementen en raketbeschietingen zijn er nog de materiële schaden aan gebouwen zoals huizen, scholen, kerken, ziekenhuizen, fabrieken, kantoren, en openbare nutsinstallaties voor licht, warmte en energie, etc. Maar niet alleen moet worden gedacht aan de schade aan gebouwen, wegen, installaties, maar ook aan de inboedels in de huizen. Stelt u zich slechts één woning of flatwoning voor. Niet alleen allerlei meubels, apparaten, computers, maar ook dierbare foto’s en herinneringen zijn vernietigd. Wat een onvoorstelbaar en ondragelijk gemis en verdriet, vaak met traumatische gevolgen! En het gaat niet om één woning, maar om honderden en zelfs duizenden woningen! Dat is qua verlies en leed niet of nauwelijks te bevatten!

Wanneer nutsinstellingen (soms zelfs doelbewust) worden beschadigd of verwoest, dan is er ook gebrek aan water, warmte, licht, elektriciteit. Dat is met name in een strenge winter een zeer groot probleem. Doordat soms ook land- en tuinbouwgronden gebombardeerd zijn en soms ook fabrieken die voedsel produceren, zijn beschadigd of verwoest, stagneert de voedselproductie en wordt er honger geleden. Door het leggen van mijnenvelden worden hele gebieden ontoegankelijk gemaakt. Ook mag het nadelige effect van oorlogvoering op het milieu en natuur niet worden onderschat. Men denkt alleen maar aan het risico dat een kerncentrale door oorlogshandelingen wordt beschadigd.

Angst en verdriet
Oorlog veroorzaakt veel angst. En heel veel verdriet en wanhoop bij nabestaanden vanwege het gemis van hen die zijn omgekomen. En wat een pijn bij hen die gewond zijn en zelfs levenslang gehandicapt zullen blijven, of de trauma’s van mensen die martelingen en verkrachtingen hebben doorgemaakt. Kinderen raken getraumatiseerd door wat ze meemaken Door een oorlog komt het slechtste uit de mens tevoorschijn, terwijl God bedoeld heeft en bedoelt dat wij beelddragers van onze hemelse Vader zullen zijn, dus vol liefde voor onze naaste. Hoe erg zal onze liefdevolle hemelse Vader oorlog vinden? Zijn hart huilt om de ellende, het onrecht en de verschrikkingen.

Kosten
Oorlog kost ontzettend veel geld wat veel beter besteed had kunnen worden. Wereldwijd wordt veel meer geld geïnvesteerd in defensie ($1100 miljard voor alleen al de 5 landen met de grootste defensie-uitgaven) dan aan ontwikkelingshulp (ca. € 130 miljard).

De oorlog in Oekraïne kost Rusland tot nu toe (eind november 2022) naar schatting 82 miljard dollar hetgeen een kwart is van het jaarlijkse budget van Rusland. Inmiddels heeft Rusland de oorlogsproductie verhoogd en besteedt tot de helft van de staatsbegroting aan het leger en de oorlog. Als reservisten worden opgeroepen, betekent dat extra kosten voor onder andere het levensonderhoud en de huisvesting van deze soldaten. En bovendien betekent het een aanslag op de economie want vele arbeidsplaatsen worden niet meer ingevuld.

Door sancties van andere landen zullen inkomsten drastisch verminderen en zullen vele artikelen en diensten niet of minder beschikbaar zijn. Ook moet nog worden bedacht dat heel veel geld nodig zal zijn voor het herstel van gebouwen en infrastructuur die vernietigd of beschadigd zijn.

Is er ook een gerechtvaardigde oorlog?
Oorlog is verschrikkelijk, vooral ook als het veroorzaakt is door de machtswellust van een gewetenloze tiran. Toch kan een oorlog of strijd soms nodig en onvermijdelijk zijn, dus in zekere zin ‘gerechtvaardigd’, bijvoorbeeld om een volk of een groep mensen te verlossen van een tiran. Als christenen zouden we graag pacifist willen zijn, mede omdat we weten dat wij niet te strijden hebben tegen medemensen. Uiteraard is gebed van ons als christenen tijdens een oorlog van belang. We kunnen bidden om bescherming en moed van ‘onze’ soldaten, en bidden dat degenen die verantwoordelijk waren voor de agressie, tot inkeer zullen komen.

Ook in geestelijke zin hebben wij als christenen een ‘oorlog’, een strijd te voeren. Een strijd niet tegen vlees en bloed (medemensen) maar tegen de boze geesten in de hemelse gewesten (Ef. 6:12). Deze geestelijke strijd kost geen fysieke mensenlevens, ook al is het wel mogelijk dat mensen die het niet eens zijn met het christelijk geloof, christenen haten en vervolgen of zelfs doden. In het laatste Bijbelboek Openbaring wordt veel over oorlog gesproken, bijvoorbeeld “En er kwam oorlog in de hemel” (Openb.12:7). “Maar het Lam zal hem (het beest) overwinnen” (Openb. 17:14a). Immers de grootste strijd werd al gestreden door Jezus die stierf aan het kruis van Golgotha en opstond uit de dood.

Tot slot
Oorlog is onvoorstelbaar grote waanzin. Een uitvinding van de duivel. Het is niet te bevatten wat het aan verdriet, ellende en verwoesting met zich meebrengt.

Maar wat een troost voor ons als volgelingen van Jezus Christus de Vredevorst (Jes. 9:6) dat wij mogen weten dat er een einde zal komen aan alle ellende en oorlog (Jes. 2:4). “God zal alle tranen afwissen” (Openb. 7:17; 21:4). “Zalig zijn de vredestichters” (Matt. 5:9). Zij, die Gods genade hebben aanvaard en Zijn liefde hebben leren kennen, mogen uitzien naar Gods eeuwige Koninkrijk van gerechtigheid en vrede.

Piet Guijt is zelfstandig Bijbelonderzoeker. Bovenstaand artikel is de verkorte weergave van het artikel De waanzin van oorlog.