De overheid als schild voor de kwetsbaren: hoever moeten we gaan?

Gesponsord 28 oktober 2022 WI/SGP
Senator Peter Schalk (SGP)

Juist de overheid is geroepen een schild voor de kwetsbaren te zijn. Een gesprek met senator Peter Schalk over noodzaak en grenzen van het overheidsoptreden. "Juist in een tijd van toenemende armoede, onder andere vanwege de hoge inflatie, komt de opdracht voor de overheid meer in het zicht."

Is er Bijbels gezien reden om te streven naar een overheid als ‘Schild der zwakken’?
“Voorzitter, vanmorgen rond een uur of 7 had ik een stil moment, waarin ik Psalm 82 las. Ik bleef haken bij het derde vers, waar staat: ‘Doet recht aan de arme en de wees’. Dat bleef even hangen (...) nu minister Kaag gisteren de realistische opmerking maakte dat we collectief armer zouden worden.” Zo begon ik op de laatste avond voor het zomerreces mijn bijdrage aan het debat over koopkracht en de voorjaarsnota. Juist in een tijd van toenemende armoede, onder andere vanwege de hoge inflatie, komt de opdracht voor de overheid meer in het zicht. Bijna aan het eind van mijn betoog heb ik dan ook gezegd: “Maar als gezinnen echt niet meer rond kunnen komen, moet de overheid zich opstellen als een schild van de zwakken”.

Welk appel gaat er uit van zo’n Psalmtekst en je verdere optreden in de Eerste Kamer?
Op zo’n moment, als we spreken over de toenemende zorgen rond de situatie in gezinnen, is er een dringende noodzaak om de verbinding met de Bijbelse oproep te leggen. Of dat altijd landt is moeilijk te zeggen. Wel weet ik dat juist het citeren van een Bijbelwoord van belang is. Ons spreken staat niet op zichzelf. Natuurlijk, niet elk onderwerp leent zich voor een tekst uit de Bijbel, maar met name als het over de positie van de burgers gaat, dan plaats ik het toch graag in het Bijbelse kader.

Een concreet voorbeeld. Is de verplichting om je als ZZP’er te verzekeren gerechtvaardigd in het licht van de roeping van de overheid een ‘schild der zwakken’ te zijn?
Het beginselprogramma van de SGP wijst het dwangmatig karakter van verplichte verzekeringen af. Toch zijn er op verschillende terreinen in ons land verplichtingen om je te verzekeren. Neem bijvoorbeeld de koop van een huis, en het nemen van een hypotheek. Of denk aan de verplichting van een zorgverzekering. De overheid doet dat niet voor niets, en ziet de verplichte verzekering misschien wel als een bescherming tegen roekeloos gedrag van de burgers. Desalniettemin heeft de overheid wel oog voor de gemoedsbezwaarden. Burgers van Nederland kunnen besluiten zich niet te verzekeren, maar dan moet het wel op een consequente en consistente wijze een gemoedsbezwaar zijn. Je kunt dan dus niet shoppen door de ene verzekering wel te nemen, maar bij een andere verzekering je te beroepen op gewetensbezwaar.

Zijn er groepen in de samenleving voor wie een beschermend schild extra noodzakelijk is?
Met name voor de kwetsbaren moet de overheid het schild voor de zwakken zijn. De ‘rijken’ regelen het zelf wel, zou je kunnen zeggen. Een recent voorbeeld hiervan is de tandartszorg. Momenteel wordt er weer meer gewerkt met de schooltandarts, en wel met name omdat blijkt dat gezinnen die het niet breed hebben weinig of geen tandartscontroles ondergaan. Daar gaat de overheid dus zorg dragen voor betere zorg.

Zie je een tendens waarbij de overheid steeds meer groepen in de samenleving als ‘zwak’ aanduidt?
De overheid heeft soms de neiging om heel veel naar zich toe te trekken. Nog maar een voorbeeld uit de gezondheidszorg: uit zorg voor de toenemende obesitas onder kinderen gaat de overheid ingrijpen op verschillende manieren. Te denken valt aan reclamespotjes om te waarschuwen tegen verkeerde eetgewoontes, maar ook dit onderwerp wordt vaak weer richting onderwijs geschoven. Daar moet goede voorlichting gegeven worden. De overheid gebruikt dan het onderwijs als ‘schild’. Dat gaat soms wel heel ver.

Hoe beoordeel je in dat verband de impact die lockdownmaatregelen hebben gehad, ook op bijvoorbeeld het MKB? Corona heeft veel losgemaakt, zeker ook in het bedrijfsleven. De lockdowns hebben mensen tot wanhoop gebracht, zeker als de bedrijfsvoering ernstig belemmerd werd.
De overheid nam toen ook de rol als ‘schild voor de zwakken’ serieus, met name door de financiële steunmaatregelen. Oftewel, de lockdownmaatregelen waren hard en zwaar, met name ook voor het MKB, maar er stond iets tegenover. Overigens moesten de MKB’ers wel goed opletten, want er zijn ook terugbetalingen vereist onder bepaalde omstandigheden.

En de boeren: is het terecht hen aan te duiden als ‘zwakken’ in de strijd om het huidige stikstofbeleid? Welk ‘schild’ moet de overheid hen bieden?
De boeren zijn op zich geen zwakken, maar ze worden wel zwak gemaakt. De overheid heeft daarin een kwalijke rol gespeeld, met name door de wijze waarop het stikstofbeleid in de agrarische sector is aangekondigd. Vandaar dat ik in het al eerder genoemde debat over de koopkracht en de voorjaarsnota de volgende opmerking heb gemaakt: “Het gedram op het stikstofdossier levert een enorme sociale onrust op, en die vertaalt zich onmiddellijk in een afnemend vertrouwen in de regering en in het economisch bestel. Stop daarmee, zorg dat zo snel mogelijk reële voorstellen op tafel komen, en laten we vooral voorkomen dat de schuldenlast verder oploopt”.

Vind je het nodig dat de SGP zich speciaal profileert als partij ‘voor de zwakken’? En zo ja, hoe zou dat kunnen?
Het is niet alleen nodig, maar ook werkelijkheid, dat de SGP zich profileert als partij voor de zwakken. Het verkiezingsprogramma van de SGP is duidelijk. Wel spreken we ook met twee woorden. Ik citeer: “Burgers, kerken en maatschappelijke organisaties zijn geroepen om naar elkaar om te zien. De SGP is vanouds kritisch op een te grote overheid die de verantwoordelijkheid van de samenleving te veel overneemt. Dan worden mensen in knelsituaties te veel afhankelijk van een anonieme, bureaucratische overheidsinstantie. Maar, zonder regulering en ingrijpen van de overheid zou op onze arbeidsmarkt en in onze economie en samenleving het recht van de sterkste heersen.”

Daarom: voluit steun voor de oproep aan de overheid om ‘schild voor de zwakken’ te zijn. Naar mijn mening is dat een dure plicht. De Bijbel spreekt niet alleen in Psalm 82 over het recht doen aan armen. Het is een Bijbelse opdracht die steeds opnieuw klinkt! Dat is een opdracht waaraan de SGP zich niet mag onttrekken. Het beginselprogramma stelt niet voor niets: “De christelijke naastenliefde gebiedt de hulp aan de behoeftige medemens.” Waarvan akte!

Dit artikel is eerder verschenen in Zicht, een uitgave van het Wetenschappelijk Instituut van de SGP en is geschreven door Henri Krooneman. Wil jij het hele nummer lezen? Kijk dan op de website.

ChristenvervolgingDuurzaamheidOpvoedenIsraëlGeloofszekerheid

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

kamp
Nieuws

Twee voorgangers gewond bij aanval op kerkdienst in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Islamitische vluchtelingen uit Soedan hebben zondag 15 november een kerkdienst in het Zuid-Soedanese vluchtelingenkamp Gorom aangevallen, zeggen de getroffen voorgangers tegen Morning Star News. Twee voorgangers en verschillende gemeenteleden raakten...

Red Light District Amsterdam
Nieuws

SGP en ChristenUnie willen structureel geld voor vrouwen die uit prostitutie willen stappen

De SGP en ChristenUnie willen dat er structureel geld beschikbaar komt voor vrouwen die uit de prostitutie willen stappen. De partijen hebben daarvoor samen een amendement ingediend bij de begroting van Justitie en Veiligheid. Ook wil...

Pakistan
Nieuws

Als tiener opgepakt voor godslastering, negen jaar later dreigt nog altijd de strop

Hij was zestien toen hij werd opgepakt wegens godslastering. Inmiddels zit de Pakistaanse christen Shahzad Masih al ruim negen jaar gevangen en hangt hem de doodstraf boven het hoofd. Zijn advocaten vragen opnieuw om ingrijpen: het hoger beroep tegen...

Duitsland
Nieuws

Duitse vreemdelingendienst breekt kerkelijk gebouw open om vrouw uit kerkasiel te halen

In het Duitse Bremerhaven hebben medewerkers van de vreemdelingendienst woensdagmorgen een deur van een kerkelijk gebouw laten openbreken om een 62-jarige Syrische vrouw uit kerkasiel te halen. De vrouw moest naar Polen worden overgebracht, maar werd...

Oud-president George W. Bush
Nieuws

George Bush steunt vertrek gemeente uit methodistenkerk en krijgt lof

De Amerikaanse evangelist Franklin Graham prijst oud-president George W. Bush vanwege zijn steun aan het vertrek van een kerkelijke gemeente uit de United Methodist Church. Dat meldt Baptist News Global. Volgens Graham is de kerk daarmee 'trouw aan...

Europees Parlement
Nieuws

Ruim miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen aangeboden aan Europarlementariërs

Een petitie met meer dan een miljoen handtekeningen voor vervolgde christenen in Afrika is woensdag aangeboden aan Europarlementariërs in Brussel. Onder de ontvangers was SGP’er Bert-Jan Ruissen. De oproep van Open Doors vraagt om bescherming,...

Brooke Rollins
Nieuws

Rechter tikt Amerikaanse minister op de vingers: geen e-mails over Jezus naar personeel

De Amerikaanse landbouwminister Brooke Rollins mag haar medewerkers niet langer via officiële kanalen religieuze boodschappen sturen. Dat heeft een federale rechter donderdag bepaald, meldt Politico. De minister stuurde eerder kerst- en paasmails...

Taybeh
Nieuws

Priester waarschuwt voor vertrek christenen uit Westelijke Jordaanoever door kolonistengeweld

De Palestijnse priester Bashar Fawadleh vreest dat het christelijke leven op de Westelijke Jordaanoever langzaam verdwijnt. Door aanhoudend geweld van Israëlische kolonisten en toenemende onveiligheid verlaten steeds meer christelijke families hun...

Meerartikelen

Kerkgebouw
Nieuws

Protestantse Kerk verwacht kwart minder kerkgebouwen binnen tien jaar

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) staat voor ingrijpende keuzes over de toekomst van haar kerkgebouwen. Naar verwachting zal over tien jaar een kwart van de kerkgebouwen verdwenen zijn. Een landelijke projectgroep werkt daarom aan een...

Slachtoffer van misbruik
Nieuws

Twee arrestaties bij politieonderzoek naar seksueel misbruik in Presbyteriaanse Kerk Ierland

Bij een politieonderzoek naar seksueel misbruik binnen de Presbyterian Church in Ireland (PCI) hebben zich inmiddels 168 mensen gemeld. Ook zijn twee verdachten aangehouden. Dat meldt de BBC. Het onderzoek startte een jaar geleden, nadat er binnen de...

begrafenis
Persbericht

Verandert de reformatorische begrafenis? Biblebelt-bijeenkomst bespreekt opvallende ontwikkeling

Binnen bevindelijk-gereformeerde kringen staat bij een begrafenis van oudsher niet de overledene centraal, maar de ernst van de dood en de oproep tot bekering. Toch lijken persoonlijke wensen en herinneringen aan de overledene steeds vaker een plaats...

Hour of Power
Nieuws

Strafrechtadvocaat Willem Jan Ausma te gast bij Hour of Power

Een zeer gevreesde strafrechtadvocaat, die criminelen verdedigde tot de laatste snik toe. Willem Jan Ausma veranderde echter. Wat is voor hem bijbelse rechtvaardigheid? "Ook als mensen vreselijke dingen hebben gedaan, kunnen ze verder met hun leven."...

Berg
Nieuws

SGP-wethouder Wouter van den Berg voorgedragen als burgemeester van Reimerswaal

Wouter van den Berg (40) is voorgedragen als nieuwe burgemeester van Reimerswaal. De gemeenteraad koos donderdagavond tijdens een besloten vergadering voor de SGP-wethouder uit Houten. Als de benoemingsprocedure volgens planning verloopt, wordt hij...

Christian Verwoerd
Video

Christian Verwoerd schrijft zegenlied voor gezin dat naar Israël vertrekt

Hoe wens je vrienden Gods zegen toe wanneer zij met hun gezin naar Israël verhuizen om daar hun geloof in de praktijk te brengen? Zanger Christian Verwoerd besloot er een lied voor te schrijven. Speciaal voor de uitzenddienst van Gert en Janine van...

Silvan Bruinstroop
Opinie

Zou ik de Heere Jezus blijven belijden als het zelfs mijn leven zou kosten?

Zou ik de Heere Jezus blijven belijden als er een pistool op mijn hoofd wordt gericht? Als ik voor de keuze word gesteld: mijn leven behouden of mijn Heiland verloochenen? Het is een vraag die mij sinds afgelopen zaterdag bezighoudt. Tijdens de...

Hans Hamoen
Podcast

Bijbelsmokkelaar Hans Hamoen beleeft wonderlijke ontmoeting bij Roemeense douane

Met een koffer vol Johannesevangeliën reist Hans Hamoen in de jaren tachtig naar het communistische Roemenië. Bij aankomst op het vliegveld van Boekarest ontdekt een douanebeambte tien Bijbelboekjes in zijn binnenzak. Wat volgt, kan Hans tientallen...

Gerrit Jan en Shannon Dekker
Column

Een gemeente kan zich familie noemen, maar functioneren als een personeelsbestand

Na 28 jaar actief gemeenteleven gingen Gerrit Jan en Shannon Dekker op zoek naar een eenvoudigere vorm van kerk-zijn. Minder nadruk op programma's en structuren, meer ruimte voor gemeenschap en gedeelde verantwoordelijkheid. Maar hun onderzoek...

Reinier Blijleven
Persbericht

Compassion Nederland krijgt nieuwe COO: Reinier Blijleven volgt Wietse Kooistra op

Per 1 december 2026 treedt Reinier Blijleven toe tot het leiderschapsteam van Compassion Nederland als Chief Operating Officer (COO). Hij volgt Wietse Kooistra op die per 1 januari 2027, na tien jaar, afscheid neemt van de christelijke...

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...