Het gevaar van zo’n label ‘autisme’ is dat we broeders en zusters vanuit bestaande stereotypen benaderen, alsof ze rigide, ongevoelig en kil zouden zijn. Vaak kunnen mensen met autisme zich wél inleven in anderen, zich aan wisselende situaties aanpassen en gevoelig zijn voor emoties van anderen. Iedereen weet hoe lastig het is om je in de ander te verplaatsen, veranderingen te accepteren of veel prikkels te verdragen. Dit betekent dat we dus ook allemaal iets van ‘die andere manier van zijn’ kunnen aanvoelen.

Pluspunten
Ik kies dus voor een positieve invalshoek: welke pluspunten hebben mensen met autisme? Dan blijkt dat een gave vaak de andere zijde is van wat als beperking wordt ervaren. Ook hun gaven zijn oneindig veelkleurig. Vaak ontdek je ze gaandeweg, in de omgang met iemand. Ik noem er enkele.

Logisch redeneren. Mensen met autisme zijn vaak goed in consequent redeneren. Ze zetten dingen graag helder op een rijtje en kunnen haarscherp aangeven waar er iets hapert.

Bij de hoofdzaak blijven. Mensen met autisme kunnen slecht tegen ongrijpbare emoties. Daardoor hebben zij de gave om te signaleren welke emoties afleiden van wat er werkelijk toe doet. Omdat iemand met autisme onderhuidse boodschappen niet oppakt, zal hij doorvragen, totdat hij weet waar het wérkelijk om gaat.

Disharmonie signaleren. Mensen met autisme zijn gevoelig voor stress en disharmonie en raken daardoor eerder dan andere kerkenraadsleden van slag. Maar met hun hekel aan twist voldoen ze juist aan een belangrijk criterium voor ambtsdragers. Hun signalen dat de sfeer achteruitgaat, moeten we dus serieus nemen.

Plichtsbesef. Mensen met autisme hebben een sterk ontwikkeld plichtsbesef. Hun ja is ja en hun nee is nee. Je kunt dus van hen op aan.

Orde en regelmaat. Velen in onze tijd verlangen naar orde en regelmaat. Dat is nu typisch iets waar mensen met autisme voor pleiten, omdat dit hun overzicht biedt.

Sherlock Holmes
Ontwikkelingspsycholoog Gerrit Breeuwsma neemt Sherlock Holmes, de speurder uit de verhalen van Arthur Conan Doyle, als voorbeeld. Tegenwoordig zou Holmes wellicht de diagnose ‘asperger’ krijgen. Zijn pluspunt is dat hij ‘met een feilloze rationaliteit en een scherp oog voor detail verbanden waarneemt die anderen ontgaan’. Toch heeft Holmes altijd dr. Watson nodig. Holmes analyseert, Watson communiceert invoelend.

Zo heeft de ambtsdrager met autisme de gemakkelijk communicerende broeder nodig. Echter, ook de ambtsbroeder met – in hulpverlenerstaal – ‘een stoornis’ is in staat de zwakheden van anderen te dragen. Dan gaat het er vooral om dat zij sámen het leidinggevende orgaan van de gemeente goed laten functioneren, elkaars lasten dragen (Gal.6:2) en zo werkelijk gezamenlijk leidinggeven aan de gemeente.

Lees de volledige tekst van dit artikel in De Waarheidsvriend van donderdag 10 december 2020 of download de gratis pdf. Dr. A. de Muynck is bijzonder hoogleraar christelijke pedagogiek aan de Theologische Universiteit Apeldoorn.