Technologische ontwikkelingen gaan razendsnel: een bedreiging of een kans?

Dagelijks leven 4 december 2020
Rick Bouter

“Het is naïef om te denken dat je jezelf kunt verschuilen voor technologie of te denken dat het zo’n vaart niet loopt. Ook in de offline wereld heb je geen dak boven je hoofd zonder de toepassing van techniek”, zegt Rick Bouter, co-founder en voorzitter van Stichting Techthics. Dit is een platform voor bezinning op technologische ontwikkelingen vanuit een christelijk perspectief. CIP.nl stelt Rick een aantal vragen hierover.

Technologische ontwikkelingen gaan razendsnel. Sommige christenen ervaren het als een kans, anderen als een bedreiging. Aan welke kant staan jullie? Kans of bedreiging?
“Techthics ziet technologie zeker als kans en significante drijver om bijvoorbeeld welvaart en welzijn te verhogen en een meer duurzame wereld te realiseren. Daarentegen, kansen en bedreigingen komen vaak hand in hand. Hierin zijn ook de motieven en intentie van de bedenker, ontwerper, producent bepalend. Wat willen zij bereiken en bewerkstelligen met hun toepassingen? Maar denk niet dat het hier stopt, ook als consument en gebruiker maken we ook iedere dag hele bewuste en onbewuste keuzes (en acceptatie) in het gebruik van technologie.

"Het is naïef om te denken dat je jezelf kunt verschuilen voor technologie of te denken dat het zo’n vaart niet loopt."

Wij (h)erkennen de dualiteit van technologie omdat we in eerste instantie geloven dat techniek een geschenk en opdracht van God aan de mensheid is. Ten tweede erkennen wij ook dat de intentie van de mens inzake techniek niet altijd tot eer van God is of, zelfs gebruikt wordt om Zijn gezag te ondermijnen. Hierin zie je een continue Bijbelse parallel terug in de ambitie van de mens om zelf een god te worden en niet afhankelijk te zijn van Hem.”

Wat is het doel van Techthics als platform en waarom is het juist voor christenen relevant om bewust te zijn van technologische ontwikkelingen?
“Techthics is een samenstelling van de woorden ‘technology & ethics’. Ons doel is om bewustwording te creëren in het wel of niet gebruiken van een techniek. Het is naïef om te denken dat je jezelf kunt verschuilen voor technologie of te denken dat het zo’n vaart niet loopt. Ook al denk je dat je weinig techniek gebruikt, het tegendeel bewijst zich eigenlijk iedere dag. Denk daarbij niet alleen aan digitale technieken. Ook in de offline wereld heb je geen dak boven je hoofd zonder de toepassing van techniek. Voorgaande zaken schetsen dat we onbewust (of bewust) al heel veel keuzes gemaakt hebben in het gebruik van techniek of deze in ieder geval tolereren en of accepteren.

Weglopen en de kop in het zand steken is niet de juiste benadering van techniek. Geen keuze maken om maar geen negatieve uitkomst te hebben op de leefregels en geboden welke wij proberen te volgen, is een eenzijdige benadering. Al gaan we er vanuit dat techniek een gave van God is, zouden we bij uitstek moeten kijken hoe we het kunnen gebruiken om God hiermee centraal te stellen. ‘Onderzoekt alle dingen en behoud het goede. Hier wordt een beroep gedaan op de christelijke vrijheid én verantwoordelijkheid.’
Dit betekent niet dat het gemakkelijk is om een specifieke technologie het stempel goed of fout te geven. Gelukkig hebben we wel een Bijbels kader waarin we deze keuzes kunnen maken en welke voor ongegronde angst bewaart. Zeg nooit van een bepaalde ontwikkeling dat deze er niet zal komen. Het verleden heeft veelal het tegendeel bewezen. In dit kader is Genesis 11:6 ook een interessante tekst waarin staat dat God zegt niets van wat de mens zal voornemen om te maken voor hen onmogelijk zal zijn.”

Ontwikkelingen met betrekking tot de ‘surveillance state’, of bewakingsstaat zijn een big brother-achtige ontwikkeling die ook in Nederland grote impact kan gaan geven op zaken als het recht op privacy.

Kun je ter illustratie één technologische ontwikkeling noemen die meer aandacht verdient en uitleggen waarom?
“Technologische ontwikkelingen die direct een mens aangaan verdienen wat ons betreft meer aandacht. Recent is de Nobelprijs voor de scheikunde gegaan naar dna-schaar CRISPR-Cas. Dit betekent dat we in staat zijn om aanpassingen te doen in het menselijk DNA en bijvoorbeeld genen te verwijderen welke ziektes veroorzaken. De EU houdt het gebruik daarvan tegen maar wie weet wat de gevolgen in de toekomst zijn. Waarom houdt de EU dit tegen en wat als dit in de EU wel toegelaten gaat worden? Hoe gaan we daar als christenen mee om? Al geloven we dat we naar het beeld van God geschapen zijn, wat geeft ons dan het recht om dit beeld actief aan te passen naar eigen wensen? Hoever mogen we gaan in de maakbaarheid van de mens?

Verder krijgt Kunstmatige Intelligentie, terecht, veel aandacht. Kunstmatige Intelligentie is bijvoorbeeld één van de drijvende krachten achter het Chinese Social Credit Systeem. Een puntensysteem waarbij een overtreding als door rood lopen minpunten oplevert, en een laag saldo resulteert in allerhande beperkingen op het gebied van bijvoorbeeld reizen of andere voorzieningen. Ontwikkelingen met betrekking tot de ‘surveillance state’, of bewakingsstaat zijn een big brother-achtige ontwikkeling die ook in Nederland grote impact kan gaan geven op zaken als het recht op privacy. Denk hierbij aan de recente discussies over het gebruik van mobiele data in combinatie met het coronavirus en breder, om grote technologiebedrijven (big tech) op te knippen.”

Jullie platform bestaat uit twee pijlers. Kun je deze pijlers kort toelichten?
“Techthics wil een platform voor bezinning zijn gebaseerd op twee pijlers. Pijler 1: Techthics denkt na en werkt samen met een netwerk van experts uit een brede christelijke achterban. Deze experts hebben kennis in gebieden als technologie en innovatie, ethiek en ook religie. Naast het continue eigen onderzoek van Techthics is deze steeds groter wordende achterban van experts een cruciaal element om te bezinnen op technologie vanuit een ethisch en christelijk religieus standpunt met de Bijbel als vertrek punt.

"Op het moment dat we bewuster zijn van de ethische en religeuze implicaties van nieuwe technologie kunnen we ze ook beter plaatsen als kans of bedreiging."

De tweede pijler gaat over het delen van de opgedane kennis en inzichten via een specifieke doelgroep benadering. Hierbij richt Techthics zich op het informeren en toerusten van politici, bestuurders, beleidsmakers, docenten, studenten en geïnteresseerden binnen de christelijke achterban en daarbuiten. Hierbij kun je concreet denken aan het faciliteren van vragen uit de politiek door een werkbezoek, lunchlezing of het meedenken aan een verkiezingsprogramma. Hierbij kun je ook denken aan masterclasses voor docenten en gastlessen voor studenten. Zo proberen we per doelgroep na te denken over wat passende concepten zijn om deze kennis effectief over te brengen.”

Op sommige technische zaken kan iedereen zélf invloed uitoefenen. Stel: je zou op een grote christelijke conferentie voor duizenden mensen spreken. Wat moeten je toehoorders dan écht mee willen geven?
“Een utopie gaan we door middel van technologie niet creëren hier op aarde. In ons leven zal de rol van technologie zijn beperkingen kennen. Het ware geluk kan niet voortkomen uit een bepaalde technologie of haar toepassing. Wanneer wij dat uit het oog verliezen wordt techniek pas echt een bedreiging. Techniek kan slechts de gevolgen van de zonde en een gebroken wereld enigszins helpen bestrijden.

Bedenk dus welke (menselijke) verlangens achter een technologische ontwikkeling schuilgaan. Het creëren van bewustzijn over technologische ontwikkelingen en het durven stellen van kritische vragen geeft vaak al veel inzicht, maar we doen het te weinig. Op het moment dat we bewuster zijn van de ethische en religeuze implicaties van nieuwe technologie kunnen we ze ook beter plaatsen als kans of bedreiging.

Om hiermee concreet aan de slag te gaan kun je eens nadenken over: Wat is de motivatie achter de ontwikkeling van 5G connectiviteit? Levert het werkelijk een grote bijdrage aan de verbetering van het menselijk welzijn of zijn het vooral grote Tech bedrijven die profiteren bij de uitrol van 5G? Als dit laatste het geval is, wat zijn de intenties van deze Tech bedrijven? Een andere vraag kan zijn omtrent technologische ontwikkelingen op het gebied van de biomedische wetenschappen, bijvoorbeeld de huidige ontwikkelingen op het gebied van DNA-modificatie. Wie profiteert hiervan en welk gedachtengoed gaat erachter schuil? Het uitroeien van ziektes? Wat is hier vervolgens de drijver van, maatschappelijke winstmaximalisatie en maakbaarheid of menselijk welzijn en naastenliefde?”

ChristenvervolgingDuurzaamheidGeloofszekerheidOpvoedenIsraël

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft vandaag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...

India
Nieuws

Zes vermoorde christenen in India na maanden wachten begraven

Zes christelijke mannen die in mei werden ontvoerd en vermoord in de Indiase deelstaat Manipur, zijn maandag 16 november begraven. Hun lichamen lagen vijf maanden in een mortuarium. Nabestaanden weigerden hen te begraven zolang de autoriteiten...

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

SGP'er Bert-Jan Ruissen tweede op ranglijst meest actieve Europarlementariërs

SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen staat in de nieuwste ranking van meest actieve Europarlementariërs op plek 2 van de 720. Dat meldt de SGP op sociale media. Ruissen, die sinds 2019 in het Europees Parlement zit, maakt zich onder meer sterk...

CGK-synode
Nieuws

CGK-synode Hoogeveen bespreekt toekomst kerkverband: ook convenant met Rijnsburg op tafel

De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) gaat van 8 tot en met 11 december uitgebreid spreken over de toekomst van het verdeelde kerkverband. Daarbij komt ook de vraag aan de orde of een convenant mogelijk is met de gemeenten...

Charles
Nieuws

Koning Charles over christelijk geloof: “Het kompas dat al mijn handelen als vorst leidt”

Het christelijke geloof geeft richting aan het koningschap van Charles III. Dat zei de Britse vorst dinsdag bij de opening van de nieuwe General Synode van de Church of England. In Church House in Londen sprak hij over een geloof dat gedurende zijn...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Meerartikelen

Paul Coakley
Nieuws

Amerikaanse aartsbisschop waarschuwt eigen kerk voor politieke verdeeldheid

De politieke strijd tussen Republikeinen en Democraten mag de Amerikaanse Rooms-Katholieke Kerk niet verdelen. Daarvoor waarschuwt aartsbisschop Paul Coakley, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Tijdens een bijeenkomst van...

Doug Wilson
Nieuws

Gereformeerde predikant preekt opnieuw in Pentagon: 'Geen hoop voor Amerika buiten Jezus'

De gereformeerde predikant Doug Wilson heeft gisteren op uitnodiging van Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, opnieuw in het Pentagon gepreekt. Tijdens de maandelijkse kerkdienst stelde Wilson dat Amerika alleen hoop heeft door het...

John en Carla Offutt
Nieuws

Predikant en vrouw doodgereden na bruiloft kleinzoon; familie vergeeft bestuurster

Een Amerikaanse predikant en zijn vrouw zijn zaterdag om het leven gekomen bij een verkeersongeval, kort nadat de predikant het huwelijk van zijn kleinzoon had ingezegend. John en Carla Offutt (beiden 74) werden aangereden toen ze op weg waren naar...

Homokoppel
Nieuws

Zweedse kerk verplicht predikanten voorlopig niet om homostellen te trouwen

Predikanten binnen de Zweedse Kerk mogen voorlopig blijven weigeren om homostellen te trouwen als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat. Het kerkparlement heeft dinsdag een omstreden voorstel verworpen dat een einde moest maken aan die...

Schalk
Nieuws

SGP wil Belastingplan ook in senaat niet steunen: zorgen over eenverdieners

De SGP ziet in het Belastingplan voor 2027 onvoldoende terug van de beloofde aanpak van de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners. Senator Peter Schalk kondigde dinsdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan dat zijn fractie het...

nigeria
Nieuws

Open Doors: nog eens zeventien ontvoerde christenen overleden in Nigeria

Nog eens zeventien christenen uit de Nigeriaanse dorpen Ariko en Awon zijn volgens Open Doors in gevangenschap overleden. Zij werden eerder dit jaar ontvoerd door vermoedelijk islamitische Fulani-militanten. Vrijgekomen gijzelaars vertellen over...

paus
Nieuws

Paus krijgt rozenkrans tegen gezicht en reageert met een grap

Paus Leo XIV kreeg maandag 16 november een rozenkrans tegen zijn gezicht tijdens zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Een bezoeker gooide het gebedssnoer naar hem toe toen hij in de pausmobiel langs de menigte reed. De paus reageerde later...

Erik-Jan Verbruggen
Opinie

Pornografie is geen onschuldige snack, maar een bedreiging voor je geloof

Pornografie is voor veel christenen een verborgen worsteling. Het beïnvloedt hun kijk op seksualiteit, kan relaties beschadigen en zet het geloofsleven onder druk. Toch blijft het onderwerp in kerken vaak moeilijk bespreekbaar. Volgens Erik-Jan...

Jerke
Column

Het leukste buurtje van Assen heeft geen schuttingen

Mijn broertjes wonen antikraak. Voor wie dat niet kent: je woont tijdelijk en goedkoop in een pand dat anders leeg zou staan, met als voorwaarde dat je vertrekt zodra de eigenaar het nodig heeft. Je weet dus van tevoren dat je weggaat, alleen niet...

Kamer
Nieuws

Bikker hekelt "vechthuwelijk” kabinet, Stoffer ziet wagen van Staat tegen linkervangrail tot stilstand komen

Het kabinet gaat verder, maar de ChristenUnie en de SGP zijn nog niet gerustgesteld. Tijdens het Kamerdebat over de politieke crisis op dinsdag 17 november waarschuwde Mirjam Bikker voor een "vechthuwelijk” waarvan volgende generaties de rekening...

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De hoofdspreker van de dag is...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...