"In het pastoraat kun je van ieder mensenleven een film maken"

Dagelijks leven19 mei 2017

“Vroeger had de dominee in het pastoraat een verkondigende functie. Het levensverhaal van mensen staat nu veel meer op de voorgrond,” constateert Willem van der Horst. Voor Weetwatjegelooft.nl geeft hij samen met Peter van de Kamp een basiscursus pastoraat in 4 videolessen en een tweedaagse training in narratief-hermeneutisch pastoraat. “In het pastoraat komt een dominee het oordeel nooit toe,” vertelt de psychosociaal therapeut over de cursus ‘De pastor als tolk en gids’ van Weetwatjegelooft.nl.

Wat houdt narratief-hermeneutisch pastoraat in?
“Als mens kun je verstrikt raken in een bepaalde situatie, of in een hardnekkig patroon. Als dominee of pastoraal werker wil je iemand daar maar wat graag in verder helpen. Narratief pastoraat is dan een goede tool. Deze vorm van pastoraat houdt in dat de pastorant alle ruimte krijgt om zijn of haar verhaal te vertellen. Vervolgens is het de uitdaging om dat levensverhaal te verbinden met het verhaal van God. In dat proces functioneert de pastor als een tolk en gids.”

"In het pastoraat komt het aan op onbevooroordeeld luisteren. Overigens is oordelen iets anders dan een mening geven"

Heb je daar een voorbeeld bij?
“Ik herinner mij een jongeman die naar zijn pastor ging omdat hij worstelde met zijn werk- en thuissituatie. De aandacht die hij gaf aan zijn vrouw en kinderen hinderde hem in zijn carrière. Hij kwam niet vooruit. Welk probleem zit hierachter? Die vraag is nodig om te ontdekken hoe dit levenspatroon is ontstaan. Nadat de jongeman zijn verhaal deelde kreeg hij bijvoorbeeld de vraag waarom werk zo belangrijk voor hem is. Toen kwam zijn vader aan de orde. Die vader deed er alles aan om zijn zoon aan te sporen om zoveel mogelijk punten te scoren en diploma’s te halen, omdat hij daar zelf nooit in was geslaagd. Dit toont aan dat iedere pastorale vraag een geschiedenis heeft. In het pastoraat is het de uitdaging om daarnaar op zoek te gaan.

De zoektocht naar dat verhaal maakt het pastoraat zo spannend. Voor de pastor én de pastorant is dat een soort ontdekkingsreis. Het doel van deze vorm van pastoraat is dat iemand tools krijgt aangereikt om verder te kunnen. Deze persoon weet nu: ‘Ik hoef niet te wachten op een compliment van pa en mag gewoon mijn eigen boontjes doppen.’ Zijn ogen zijn opengegaan voor het feit dat hij wilde voldoen aan verwachtingen van anderen. Nu heeft hij meer ruimte gekregen om op een gezonde manier met zijn vrouw en kinderen om te gaan. In totaal zijn zo’n 4 à 5 gesprekken gevoerd met deze man.”

Wat is er zo lastig aan narratief-hermeneutisch pastoraat?
“Als pastor ben je op zoek naar de rode draad in iemands leven. Het helpt om te realiseren dat van ieder mensenleven een film te maken valt. Als je maar de juiste thema’s vindt. Ieder levensverhaal heeft een eigen genre of kleur. Je zoekt een plot die is verbonden met het karakter van mensen.”

Wat zeg je tegen iemand die nog niet zoveel ervaring heeft met pastoraat of het moeilijk vindt om de juiste houding aan te nemen?
“Ik zou zeggen: verdiep je eerst in je eigen leven. Kun je ervaringen benoemen die bepalend zijn geweest voor de manier waarop je nu in het leven staat? Wat is de invloed geweest van gebeurtenissen in je leven, je ouders en je onderwijzers? Dit is een kwestie van achterom leren kijken. Wanneer je oog krijgt voor je eigen ontstaansgeschiedenis, ga je weer nieuwe dingen ontdekken. Het voorkomt dat je pastoraat op de automatische piloot bedrijft.”

"Vroeger had de dominee in het pastoraat een verkondigende functie. Het levensverhaal van mensen staat nu veel meer op de voorgrond"

Onlangs hoorde ik over een bijzonder pastoraal gesprek. Een gescheiden pastorant hoorde van haar dominee deze opmerking: ‘Weet één ding: een volgende keer trouw ik je niet meer.’ Wat gaat er fout op zo’n moment?
“Als je als dominee zo snel al denkt te weten hoe het zit, ben ik geneigd om te zeggen: ‘Die persoon ging op de stoel van de Heere God zitten.’ In het pastoraat komt het aan op onbevooroordeeld luisteren. Overigens is oordelen iets anders dan een mening geven. Het is altijd goed om duidelijk te maken hoe je er als predikant over denkt als je het abc (aanmoedigen, bemoedigen en corrigeren, red.) van het pastoraat maar in het oog houdt. Dan is het juist goed om je mening en bijbehorende tips te geven. Maar het oordeel komt een dominee nooit toe!”

Je bent alweer 35 jaar bezig met pastoraat. Is er in die tijd veel veranderd?
“Het pastoraat had vroeger een ambtelijk karakter. De pastor had vooral een verkondigende functie. Op basis van wat hij hoorde bracht hij naar voren wat de Bijbel te zeggen heeft. In de loop der jaren heeft er een correctie op deze vorm van pastoraat plaatsgevonden. Dat heeft ook met de tijdgeest te maken. Mensen ontlenen hun identiteit nu veel meer aan hun levensverhaal. De Bijbel wordt in het pastoraat meer met ons eigen verhaal verweven.”

Welke les heb je door de vele pastorale gesprekken geleerd?
“Ik ben gestopt om te denken voor een ander. Door niet voor een ander te denken ontstaat er een grote mate van veiligheid en komt het gesprek veel beter op gang. Als dat het geval is vertelt een pastorant vaak dingen waarvan hij of zij zelf niet eens wist dat het zo’n centrale rol inneemt. Ik denk dat in 80 % van de gevallen de oplossing hierin zit: iemand voelt zich gehoord. Dat voorkomt een krampachtige zoektocht.”

Welke vaardigheden heb je nodig om deze benadering te kunnen toepassen? En waarom past deze vorm van pastoraat zo goed in onze tijd en cultuur én bij het Bijbelse verhaal over God en mensen? Lees hier meer over de videolessen basiscursus pastoraat van Weetwatjegelooft.nl en bekijk de eerste les ‘Wat is pastoraat?’ gratis.

Praatmee

Beluister onze podcast

#330 Jeffrey & priester Jos Strengholt over ChristenUnie/SGP in Europa en Gaza
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Eppo Bruins
Column

Wantrouwende CU-leden bezorgen partijgenoot Eppo Bruins kras op zijn ziel

Neemt een ‘ChristenUnie-minister’ zitting in het ‘meest rechtse kabinet ooit’? Voor veel CU-leden klinkt dit als een nachtmerrie. Deze week werd duidelijk dat dit werkelijkheid dreigt te worden. Voormalig CU-Kamerlid Eppo Bruins wordt zeer waarschijn

Tom de Wal
Nieuws

Inspectie onderzoekt klachten over evangelist Tom de Wal

Pia Dijkstra, demissionair minister van Medische Zorg, sprong onlangs in de bres voor mensen die schade ondervinden van genezingsdiensten van Frontrunners Ministries. Zij riep hen onlangs op om zich te melden bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

Tony Evans
Nieuws

Bekende Amerikaanse voorganger legt ambt tijdelijk neer na zondebekentenis

Pastor Tony Evans, de invloedrijke leider van de Oak Cliff Bible Fellowshipkerk in Dallas (Texas), heeft tijdelijk zijn ambt neergelegd. Dat melden diverse media. De in Amerika bekende Afro-Amerikaanse voorganger maakte bekend hiertoe genoodzaakt te

Jos Strengholt
Podcast

Priester Jos Strengholt over koers ChristenUnie: "Alsof ik het CDA hoor spreken"

De ChristenUnie verdwijnt uit het Europees Parlement en de SGP viert een eclatante verkiezingsoverwinning. Priester en columnist Jos Strengholt reageert in de nieuwspodcast van Cvandaag op deze nieuwsgebeurtenis. Met de kennis van nu hadden de Christ

De Southern Baptist Convention (SBC
Nieuws

Amerikaanse baptisten verwerpen voorstel om kerken met vrouwelijke pastors te verbieden

De Southern Baptist Convention (SBC) uit Amerika heeft een voorstel verworpen om kerken met vrouwelijke pastors formeel te verbieden. Hoewel 61 procent van de afgevaardigden voor het voorstel stemde, was dit niet genoeg om de vereiste tweederdemeerde

Ds. J. Koppelaar
Video

HHK-predikant merkt op dat gebrek aan blijdschap bij christenen niet onschuldig is

Het gebrek aan blijdschap bij christenen is een zonde, zo stelde de vorig jaar overleden Amerikaanse predikant Tim Keller. Ds. J. Koppelaar haalde deze woorden van Keller onlangs aan in een preek. De hersteld hervormde emeritus-predikant vroeg zich a

Chris Develing
Column

Waarom de tijd rijp is voor twaalf podcastafleveringen over abortus

‘Is het mogelijk om twaalf podcastafleveringen te vullen met het onderwerp abortus?’ Dit is een zeer begrijpelijke vraag die we onszelf bij de NPV – Zorg voor het Leven ook echt wel hebben gesteld. Veel mensen zullen zich afvragen of er wel zoveel te

Jan-Jaap van Peperstraten
Preekverslag

Leven met God vraagt om een ultieme prijs: levensoffers

U heeft vast wel eens uitspraken gehoord als “de kost gaat voor de baat uit”. Dat soort woorden zijn een beetje cliché, maar zoals alle clichés zijn ze dat om dat er iets vanzelfsprekends onder woorden wordt gebracht. Als er iets belangrijks moet geb

Meerartikelen

Esther van Fenema
Video

Terugkijken: een goed gesprek over zingeving en leegte met Esther van Fenema

Zondagochtend 2 juni vond de vijfde en tevens voorlopig de laatste ochtend plaats van de serie van vijf in de jonge Amsterdamse kerk Mozaiek020. Deze keer ging voorganger Joël Boertjens in gesprek met Psychiater Esther van Fenema over het thema Zinge

Orde der Dwazen
Nieuws

Theatergroep Orde der Dwazen in Hoofddorp lanceert nieuw initiatief

De christelijke theaterwerkplaats Orde der Dwazen (ODD) timmert al jaren aan de weg met aansprekende toneelstukken. De groep heeft inmiddels zoveel ervaring dat je ze eigenlijk geen ‘amateurs’ meer kan noemen. Ze worden veel gevraagd en treden op in

paus
Nieuws

Paus: "Preek niet langer dan acht minuten want anders vallen mensen in slaap"

Wat paus Franciscus betreft duren preken niet langer dan acht minuten. Dat zei hij deze week tijdens zijn wekelijkse audiëntie. De preek moet volgens de paus een ‘beeld, gedachte of gevoel’ bevatten en dus vooral niet te lang duren. Dan vallen mensen

 Hugo de Jonge
Positief nieuws

Minister Hugo de Jonge sluit laatste Kamerdebat af met woorden uit Psalm 90

Het nieuwe kabinet krijgt steeds meer vorm. Dat betekent ook dat het oude, demissionaire kabinet afscheid gaat nemen. Hugo de Jonge, in de afgelopen jaren minister op verschillende departementen, sprak de Tweede Kamer woensdag toe in zijn allerlaatst

pakistan
Nieuws

Moslims in Pakistan protesteren tegen arrestatie daders lynchpartij 74-jarige christen

Ongeveer een week nadat een 74-jarige christen in Pakisten gelyncht werd door moslims, spraken verschillende islamitische leiders tijdens een bijeenkomst in Sargodha hun steun uit voor de moord. Bovendien dreigden ze met meer geweld richting christen

Congo
Nieuws

Moslims richten bloedbad aan in christelijke dorpen DR Congo: zeker 80 doden

Islamitische terroristen hebben afgelopen week zeker tachtig christenen in Democratische Republiek Congo om het leven gebracht. Open Doors meldt dat er de extremistische moslimgroepering Allied Democratic Forces(ADF) een reeks aanslagen pleegde op ch

Shutterstock - inzet: Miquela Neyda
Interview

Miquela signaleert taboe: "Als ik christenen mijn verhaal vertel, nemen ze de benen"

“God is geen Sinterklaas, Hij geeft wat goed voor je is. Iets krampachtig willen is een doodlopende weg.” In het vorige deel van haar verhaal vertelde Miquela Neyda (37) dat ze snel trouwde, terwijl ze eigenlijk niet bij haar man paste. “Ik was opgel

TUA
Nieuws

Tweetal toegelaten tot predikantsopleiding CGK

Het curatorium van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) heeft woensdag twee broeders toegelaten tot de predikantsopleiding van deze kerken. De eerste die werd toegelaten is J. P. (Jan-Pieter) van Rossum (38) uit Werkendam. Hij is gehuwd, eigena

Verenigd Koninkrijk
Nieuws

Rapport: Britse christenen worden op zijspoor gezet

Christenen in het Verenigd Koninkrijk worden "achtergesteld" en "met minachting behandeld", waarschuwt een nieuw rapport. Christenen wiens overtuigingen in strijd zijn met de heersende LHBTI-ideologie lopen het grootste risico om aangevallen te worde

Trump
Nieuws

Trump waarschuwt christenen: "Democraten zijn tegen jullie religie"

Presidentskandidaat Donald Trump heeft maandag in een toespraak conservatieve christenen opgeroepen bij komende verkiezingen niet op de Democraten te stemmen. Die zijn volgens de voormalig president van de Republikeinen namelijk tegen religie, in het

Andreas
Video

Andreas kwam via zijn vriendin bij het christelijk geloof uit: "Zij had iets wat ik lange tijd zocht"

Alles op het hoogste standje, zo leefde Andreas zijn leven. Hij is vol nieuwsgierigheid, maar ook onrustig; altijd zoekend naar antwoorden en de volgende rush. Tijdens een bijzondere reis naar India bezoekt hij hotspots van verschillende religies en

Jan van Dooijeweert
God

Jan van Dooijeweert: 'Werkheiligheid is gevaar dat christenen bedreigt'

'Volgens mij gaat het in een christen-prediking bijna alleen over wat, als het geloof echt is, er beleefd wordt of beleefd moet worden. Meestal is er dan ook geen plaats voor de nodiging tot bekering en geloof. Een Christus-prediking is volgens mij d