"In het pastoraat kun je van ieder mensenleven een film maken"

Dagelijks leven 19 mei 2017

“Vroeger had de dominee in het pastoraat een verkondigende functie. Het levensverhaal van mensen staat nu veel meer op de voorgrond,” constateert Willem van der Horst. Voor Weetwatjegelooft.nl geeft hij samen met Peter van de Kamp een basiscursus pastoraat in 4 videolessen en een tweedaagse training in narratief-hermeneutisch pastoraat. “In het pastoraat komt een dominee het oordeel nooit toe,” vertelt de psychosociaal therapeut over de cursus ‘De pastor als tolk en gids’ van Weetwatjegelooft.nl.

Wat houdt narratief-hermeneutisch pastoraat in?
“Als mens kun je verstrikt raken in een bepaalde situatie, of in een hardnekkig patroon. Als dominee of pastoraal werker wil je iemand daar maar wat graag in verder helpen. Narratief pastoraat is dan een goede tool. Deze vorm van pastoraat houdt in dat de pastorant alle ruimte krijgt om zijn of haar verhaal te vertellen. Vervolgens is het de uitdaging om dat levensverhaal te verbinden met het verhaal van God. In dat proces functioneert de pastor als een tolk en gids.”

"In het pastoraat komt het aan op onbevooroordeeld luisteren. Overigens is oordelen iets anders dan een mening geven"

Heb je daar een voorbeeld bij?
“Ik herinner mij een jongeman die naar zijn pastor ging omdat hij worstelde met zijn werk- en thuissituatie. De aandacht die hij gaf aan zijn vrouw en kinderen hinderde hem in zijn carrière. Hij kwam niet vooruit. Welk probleem zit hierachter? Die vraag is nodig om te ontdekken hoe dit levenspatroon is ontstaan. Nadat de jongeman zijn verhaal deelde kreeg hij bijvoorbeeld de vraag waarom werk zo belangrijk voor hem is. Toen kwam zijn vader aan de orde. Die vader deed er alles aan om zijn zoon aan te sporen om zoveel mogelijk punten te scoren en diploma’s te halen, omdat hij daar zelf nooit in was geslaagd. Dit toont aan dat iedere pastorale vraag een geschiedenis heeft. In het pastoraat is het de uitdaging om daarnaar op zoek te gaan.

De zoektocht naar dat verhaal maakt het pastoraat zo spannend. Voor de pastor én de pastorant is dat een soort ontdekkingsreis. Het doel van deze vorm van pastoraat is dat iemand tools krijgt aangereikt om verder te kunnen. Deze persoon weet nu: ‘Ik hoef niet te wachten op een compliment van pa en mag gewoon mijn eigen boontjes doppen.’ Zijn ogen zijn opengegaan voor het feit dat hij wilde voldoen aan verwachtingen van anderen. Nu heeft hij meer ruimte gekregen om op een gezonde manier met zijn vrouw en kinderen om te gaan. In totaal zijn zo’n 4 à 5 gesprekken gevoerd met deze man.”

Wat is er zo lastig aan narratief-hermeneutisch pastoraat?
“Als pastor ben je op zoek naar de rode draad in iemands leven. Het helpt om te realiseren dat van ieder mensenleven een film te maken valt. Als je maar de juiste thema’s vindt. Ieder levensverhaal heeft een eigen genre of kleur. Je zoekt een plot die is verbonden met het karakter van mensen.”

Wat zeg je tegen iemand die nog niet zoveel ervaring heeft met pastoraat of het moeilijk vindt om de juiste houding aan te nemen?
“Ik zou zeggen: verdiep je eerst in je eigen leven. Kun je ervaringen benoemen die bepalend zijn geweest voor de manier waarop je nu in het leven staat? Wat is de invloed geweest van gebeurtenissen in je leven, je ouders en je onderwijzers? Dit is een kwestie van achterom leren kijken. Wanneer je oog krijgt voor je eigen ontstaansgeschiedenis, ga je weer nieuwe dingen ontdekken. Het voorkomt dat je pastoraat op de automatische piloot bedrijft.”

"Vroeger had de dominee in het pastoraat een verkondigende functie. Het levensverhaal van mensen staat nu veel meer op de voorgrond"

Onlangs hoorde ik over een bijzonder pastoraal gesprek. Een gescheiden pastorant hoorde van haar dominee deze opmerking: ‘Weet één ding: een volgende keer trouw ik je niet meer.’ Wat gaat er fout op zo’n moment?
“Als je als dominee zo snel al denkt te weten hoe het zit, ben ik geneigd om te zeggen: ‘Die persoon ging op de stoel van de Heere God zitten.’ In het pastoraat komt het aan op onbevooroordeeld luisteren. Overigens is oordelen iets anders dan een mening geven. Het is altijd goed om duidelijk te maken hoe je er als predikant over denkt als je het abc (aanmoedigen, bemoedigen en corrigeren, red.) van het pastoraat maar in het oog houdt. Dan is het juist goed om je mening en bijbehorende tips te geven. Maar het oordeel komt een dominee nooit toe!”

Je bent alweer 35 jaar bezig met pastoraat. Is er in die tijd veel veranderd?
“Het pastoraat had vroeger een ambtelijk karakter. De pastor had vooral een verkondigende functie. Op basis van wat hij hoorde bracht hij naar voren wat de Bijbel te zeggen heeft. In de loop der jaren heeft er een correctie op deze vorm van pastoraat plaatsgevonden. Dat heeft ook met de tijdgeest te maken. Mensen ontlenen hun identiteit nu veel meer aan hun levensverhaal. De Bijbel wordt in het pastoraat meer met ons eigen verhaal verweven.”

Welke les heb je door de vele pastorale gesprekken geleerd?
“Ik ben gestopt om te denken voor een ander. Door niet voor een ander te denken ontstaat er een grote mate van veiligheid en komt het gesprek veel beter op gang. Als dat het geval is vertelt een pastorant vaak dingen waarvan hij of zij zelf niet eens wist dat het zo’n centrale rol inneemt. Ik denk dat in 80 % van de gevallen de oplossing hierin zit: iemand voelt zich gehoord. Dat voorkomt een krampachtige zoektocht.”

Welke vaardigheden heb je nodig om deze benadering te kunnen toepassen? En waarom past deze vorm van pastoraat zo goed in onze tijd en cultuur én bij het Bijbelse verhaal over God en mensen? Lees hier meer over de videolessen basiscursus pastoraat van Weetwatjegelooft.nl en bekijk de eerste les ‘Wat is pastoraat?’ gratis.

ChristenvervolgingIsraëlOpvoedenGeloofszekerheidDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft vandaag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...

India
Nieuws

Zes vermoorde christenen in India na maanden wachten begraven

Zes christelijke mannen die in mei werden ontvoerd en vermoord in de Indiase deelstaat Manipur, zijn maandag 16 november begraven. Hun lichamen lagen vijf maanden in een mortuarium. Nabestaanden weigerden hen te begraven zolang de autoriteiten...

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

SGP'er Bert-Jan Ruissen tweede op ranglijst meest actieve Europarlementariërs

SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen staat in de nieuwste ranking van meest actieve Europarlementariërs op plek 2 van de 720. Dat meldt de SGP op sociale media. Ruissen, die sinds 2019 in het Europees Parlement zit, maakt zich onder meer sterk...

CGK-synode
Nieuws

CGK-synode Hoogeveen bespreekt toekomst kerkverband: ook convenant met Rijnsburg op tafel

De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) gaat van 8 tot en met 11 december uitgebreid spreken over de toekomst van het verdeelde kerkverband. Daarbij komt ook de vraag aan de orde of een convenant mogelijk is met de gemeenten...

Charles
Nieuws

Koning Charles over christelijk geloof: “Het kompas dat al mijn handelen als vorst leidt”

Het christelijke geloof geeft richting aan het koningschap van Charles III. Dat zei de Britse vorst dinsdag bij de opening van de nieuwe General Synode van de Church of England. In Church House in Londen sprak hij over een geloof dat gedurende zijn...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Meerartikelen

Paul Coakley
Nieuws

Amerikaanse aartsbisschop waarschuwt eigen kerk voor politieke verdeeldheid

De politieke strijd tussen Republikeinen en Democraten mag de Amerikaanse Rooms-Katholieke Kerk niet verdelen. Daarvoor waarschuwt aartsbisschop Paul Coakley, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Tijdens een bijeenkomst van...

Doug Wilson
Nieuws

Gereformeerde predikant preekt opnieuw in Pentagon: 'Geen hoop voor Amerika buiten Jezus'

De gereformeerde predikant Doug Wilson heeft gisteren op uitnodiging van Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, opnieuw in het Pentagon gepreekt. Tijdens de maandelijkse kerkdienst stelde Wilson dat Amerika alleen hoop heeft door het...

John en Carla Offutt
Nieuws

Predikant en vrouw doodgereden na bruiloft kleinzoon; familie vergeeft bestuurster

Een Amerikaanse predikant en zijn vrouw zijn zaterdag om het leven gekomen bij een verkeersongeval, kort nadat de predikant het huwelijk van zijn kleinzoon had ingezegend. John en Carla Offutt (beiden 74) werden aangereden toen ze op weg waren naar...

Homokoppel
Nieuws

Zweedse kerk verplicht predikanten voorlopig niet om homostellen te trouwen

Predikanten binnen de Zweedse Kerk mogen voorlopig blijven weigeren om homostellen te trouwen als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat. Het kerkparlement heeft dinsdag een omstreden voorstel verworpen dat een einde moest maken aan die...

Schalk
Nieuws

SGP wil Belastingplan ook in senaat niet steunen: zorgen over eenverdieners

De SGP ziet in het Belastingplan voor 2027 onvoldoende terug van de beloofde aanpak van de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners. Senator Peter Schalk kondigde dinsdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan dat zijn fractie het...

nigeria
Nieuws

Open Doors: nog eens zeventien ontvoerde christenen overleden in Nigeria

Nog eens zeventien christenen uit de Nigeriaanse dorpen Ariko en Awon zijn volgens Open Doors in gevangenschap overleden. Zij werden eerder dit jaar ontvoerd door vermoedelijk islamitische Fulani-militanten. Vrijgekomen gijzelaars vertellen over...

paus
Nieuws

Paus krijgt rozenkrans tegen gezicht en reageert met een grap

Paus Leo XIV kreeg maandag 16 november een rozenkrans tegen zijn gezicht tijdens zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Een bezoeker gooide het gebedssnoer naar hem toe toen hij in de pausmobiel langs de menigte reed. De paus reageerde later...

Erik-Jan Verbruggen
Opinie

Pornografie is geen onschuldige snack, maar een bedreiging voor je geloof

Pornografie is voor veel christenen een verborgen worsteling. Het beïnvloedt hun kijk op seksualiteit, kan relaties beschadigen en zet het geloofsleven onder druk. Toch blijft het onderwerp in kerken vaak moeilijk bespreekbaar. Volgens Erik-Jan...

Jerke
Column

Het leukste buurtje van Assen heeft geen schuttingen

Mijn broertjes wonen antikraak. Voor wie dat niet kent: je woont tijdelijk en goedkoop in een pand dat anders leeg zou staan, met als voorwaarde dat je vertrekt zodra de eigenaar het nodig heeft. Je weet dus van tevoren dat je weggaat, alleen niet...

Kamer
Nieuws

Bikker hekelt "vechthuwelijk” kabinet, Stoffer ziet wagen van Staat tegen linkervangrail tot stilstand komen

Het kabinet gaat verder, maar de ChristenUnie en de SGP zijn nog niet gerustgesteld. Tijdens het Kamerdebat over de politieke crisis op dinsdag 17 november waarschuwde Mirjam Bikker voor een "vechthuwelijk” waarvan volgende generaties de rekening...

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De hoofdspreker van de dag is...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...