De paus had al jaren flinke gezondheidsproblemen. Hij verbleef recent nog vijf weken in het ziekenhuis met een dubbele longontsteking. Zijn toestand was kritiek, maar hij overleefde en werd kortgeleden uit het ziekenhuis ontslagen. Maandag maakte het Vaticaan echter bekend dat hij is overleden. De paus werd in Argentinië geboren als Jorge Mario Bergoglio en stond sinds 2013 aan het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk.

“Beste broeders en zusters, met diepe droefheid moet ik het overlijden van onze Heilige Vader Franciscus aankondigen”, aldus kardinaal Kevi Farrell in een videoboodschap. “Om 7:35 uur vanmorgen keerde hij terug naar het huis van de Vader. Zijn hele leven was gewijd aan de dienst van God en Zijn Kerk. Hij leerde ons de waarden van het evangelie te leven met trouw, moed en universele liefde, vooral ten gunste van de armsten en meest gemarginaliseerden. Met immense dankbaarheid voor zijn voorbeeld als ware discipel van de Heere Jezus, vertrouwen wij de ziel van paus Franciscus toe aan de oneindige barmhartige liefde van de Drie-enige God.”

Indrukwekkende laatste boodschap
Opvallend is dat de paus zondag nog op het balkon bij het Sint-Pietersplein verscheen om het urbi et orbi uit te spreken, de traditionele zegen die hij met Kerst en Pasen uitspreekt. Dat deed hij in een rolstoel. Bij de paasmis was hij niet aanwezig. Ook zijn paasboodschap, wat achteraf zijn laatste boodschap aan de wereld bleek te zijn, las hij niet zelf voor. 

Die laatste paasboodschap van de paus is indrukwekkend. Nog geen dag voor zijn overlijden benadrukte hij daarin het belang van de opstanding van Jezus. 'Christus is opgestaan!', stelde hij. 'Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. We zijn namelijk niet gemaakt voor de dood maar om te leven. Pasen is het feest van het leven, God heeft ons geschapen voor het leven!' 

Reacties
De reacties op het overlijden van de paus stromen inmiddels binnen. 'Paus Franciscus was in alles mens onder de mensen', schrijft de Nederlandse minister-president Dick Schoof. 'De katholieke wereldgemeenschap neemt afscheid van een leidsman die de noden van deze tijd zag en benoemde. Met zijn diep doorleefde soberheid, dienstbaarheid en medemenselijkheid was Paus Franciscus een voorbeeld voor zeer velen, ook voor niet-katholieken. Wij herdenken hem met diep respect.'

‘Ik ben bedroefd over het overlijden van paus Franciscus reageert minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp. ‘Onder zijn leiding werd de Rooms-Katholieke Kerk een meer inclusieve gemeenschap waar iedereen zich welkom voelt. Ook bevorderde hij de interreligieuze dialoog. Op het wereldtoneel benadrukte hij het belang van zorg voor het milieu en werkte hij onvermoeibaar voor armoedebestrijding en wereldvrede. De wereld heeft een gewaardeerde leider en inspiratiebron verloren. Hij zal enorm worden gemist.’

Koning Willem-Alexander en Koningin Maxima zeggen ‘diep getroffen’ te zijn door het overlijden van de paus. ‘Paus Franciscus straalde in alles barmhartigheid uit. Vanuit een rotsvast geloof in Gods liefde pleitte hij voor mededogen en menselijkheid. Sober en eenvoudig koos hij steeds de kant van de kwetsbaren en behoeftigen. Hij was er diep van overtuigd dat God werkzaam is in nederigheid en compassie. Daarbij zocht hij actief de verbinding met andere geloofsgemeenschappen overal ter wereld. Hij belichaamde de luisterende en liefhebbende Kerk en wist daarmee de harten van velen, zowel binnen de Rooms-Katholieke Kerk als daarbuiten, te winnen.’

De Nederlandse Raad van Kerken stelt ‘met droefheid’ kennis te hebben genomen van het overlijden van de paus. ‘We gedenken hem als een groot mens, die mensen binnen en buiten de kerk wist aan te spreken. Hij was een kerkvernieuwer en oecumenicus. In alle conflicten zocht hij naar vrede. Zijn encycliek ‘Lauduto Si’ was een doorbraak in het denken over klimaatverandering. Met Pasen waren zijn laatste woorden tot de mensheid: ‘Broeders en Zusters, gezegend Pasen. In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Amen.’ Zijn nagedachtenis zij tot zegen.’

'Bedankt Heilige Vader, voor het voorbeeld van uw leven', reageert pastoor Jan-Jaap van Peperstraten.

CU-voorvrouw Mirjam Bikker: 'In navolging van Jezus heeft Paus Franciscus gediend. Zo liet hij zien wat barmhartigheid, gerechtigheid en hoop betekenen voor de kerk en voor de wereld. Dankbaar voor zijn voorbeeld van een leven vol hoop. We leven mee met allen die geraakt zijn door zijn overlijden.' Ook haar partij noemt de paus in een in memoriam een navolger van Jezus. 'Zijn inzet voor de armen, het behoud van de schepping en een kerk die openstaat voor iedereen blijft ons inspireren - juist in deze tijd.'

'Verdrietig over het overlijden van paus Franciscus', schrijft CDA-leider Henri Bontenbal. 'Deze paus gaf de Katholieke Kerk een menselijk gezicht. Zijn rondzendbrief Laudato Si heeft velen, ook mij, zeer geïnspireerd om op te komen voor de schepping en de armen.'

On Easter Sunday, Pope Francis from the balcony of the Loggia of Blessings at St. Peter’s Basilica greeted the world with a simple “Happy Easter.” The Master of Ceremonies read the traditional Urbi et Orbi message, before imparting his blessing with a plenary indulgence. pic.twitter.com/CmZsyinK1g

— EWTN Vatican (@EWTNVatican) April 20, 2025