Je kan de profeet wel wegsturen, maar de profetie niet

Preekverslag 15 augustus 2024 9 minuten Jan-Jaap van Peperstraten
Jan-Jaap van Peperstraten

Amos bevat héle pittige oordeelsteksten! Het land van Israël en het huis van koning Jerobeam worden de wacht aangezegd. Als ze niet tot bekering komen, niet willen doen wat God zegt dan loopt het erg verkeerd af. Hoe verkeerd? Laat ik het zo zeggen, zelfs in de vertaling kwebbelt de weggelaten tekst er een beetje omheen. Het Hebreeuws is daarentegen heel direct. Dat zijn wij niet gewend.  

Zoals wel vaker op zondagen volgen de Evangelieverhalen elkaar ook op. Ze horen bij elkaar. Jezus is net in Nazareth geweest, daar hebben we vorige over gehoord, wat voor akelige, disfunctionele plek Nazareth was. Jezus kon daar niks doen, want hij was er niet welkom. Toen ging hij maar naar de andere plekken.

Een profeet is niet welkom in zijn vadersstad. Zo zei Jezus het de laatste keer. Maar de waarheid is zoals wel vaker nog wat scherper. Profeten zijn op véél plekken niet zo welkom.

Vandaag horen we over Amos die naar Betel gaat om te profeteren. Want Betel daar gaat het niet volgens plan. De koning aldaar, het heiligdom. Dat zit op het verkeerde pad. Betel is óók een akelige disfunctionele plek.

Het is een arrogante religieuze hoofdstad waar macht en geloof samenvallen. De koningen van het Noordrijk Israël hebben de religieuze banden met de Tempel in Jeruzalem doorgesneden. Nu bepaalt de Koning wat het échte geloof is en wat niet. God mag zich er niet teveel mee bemoeien. En Amos ook niet, want dat is een buitenlander, althans volgens de priester van Betel.

Je kan wel steeds ruimte geven aan wat verkeerd is, maar het loopt altijd verkeerd af. Daarom stuurt God door heel de Bijbel heen profeten.

Betel is een beetje zoals Moskou. Daar bepaalt de dictator wie de Patriarch mag zijn, en de Patriarch preekt over dat je moet vechten voor de dictator. En als je je wilt voleten met dikbelegd kerkenbrood, moet je het lied van de dictator zingen. En wie een ander lied zingt, valt uit een glas-in-lood-raam.

Betel is een boze plek. En kwade wegen inslaan, dat gaat altijd verkeerd. Het kwaad draagt de zaden van de eigen vernietiging in zich. Je kan wel steeds ruimte geven aan wat verkeerd is, maar het loopt altijd verkeerd af. Daarom stuurt God door heel de Bijbel heen profeten. Dat is niet om mensen te pesten, maar om mensen te waarschuwen. Als je dít blijft doen in je eentje, met je groepje, met je dorp of stad of zelfs met je hele land, dan komt dat bij je terug! Het kan niet anders! Je kan de werkelijkheid lang negeren, maar de consequenties van dat negeren komen écht op je bord.

Als je verdeeldheid zaait uit eigenbelang, de zonde van koning Jerobeam, dan krijg je ook niet datgene wat je uit eigenbelang dacht te redden. Je gezin, je familie, je eigendom en zelfs je hele land gaan dan door het putje. Een profeet komt dus niet om je te bestraffen! Hij hoopt juist de slechte uitkomst te voorkomen, voordat het te laat is! Maar dan moet je wel luisteren. Want als je dat niet doet gebeurt het alsnog! Je kan de profeet wel wegsturen, maar de profetie niet!

Een profeet spreekt nu eenmaal niet vanuit zichzelf. Hij schrijft geen column met alleen maar zijn eigen mening erin, waar je dan voor of tegen kan zijn! Hij brengt het woord van iemand anders. En wat zegt dat woord: je kan geen welzijn en welvaart vinden als je blijft volharden op een doodlopende weg. Dan raak je álles kwijt, zelfs je band met God, want in het Oude Testament zit God vast aan het land. Raak je je land kwijt en je gemeenschap kwijt, dan ben je ook God kwijt.

Je kan de profeet wel wegsturen, maar de profetie niet!

In het Evangelie horen we van Jezus. Hij is zojuist onverrichter zake vertrokken uit Nazareth, daarna de dorpen daaromheen ingegaan en nu breidt Hij de missie uit. Maar wat is die missie? Die missie lijkt een beetje op die van de profeten. Ja, Hij doet wonderen, maar die doet Hij om mensen op te roepen tot bekering!

Ze moeten het kwaad loslaten! Niet zoals bij Amos om hun welzijn, welvaart en land te redden, en via die dingen hun band met God, maar om de nieuwe toekomst met Jezus aan te gaan.

Het Oude Testament zegt met zoveel woorden: om het goed te hebben moet je ook goed doen. Het Evangelie zet het wat scherper. Je moet de oude mens afleggen, zonde neerleggen om de nieuwe werkelijkheid van God aan te gaan. Je mag komen zoals je bent, maar je kan niet blijven wie je bent!

Bekeer je: keer je om naar wie je wèl moet zijn door Jezus de Messias, want het nieuwe Koninkrijk komt er aan!

Bij het brengen van die boodschap komt wel wat kijken. De leerlingen worden niet onvoorbereid op pad gestuurd.

Allereerst: ze gaan twee aan twee.

Er wordt wel eens gezegd, met deze tekst in de hand, dat priesters altijd met hun tweeën moeten zijn of bij elkaar in huis moeten wonen. Los van of dat een goed idee is of niet, daar gaat deze tekst helemaal niet over. Dit woord van Jezus gaat aan de kerk vooraf. Het gaat om het uitzenden van leerlingen met één hele specifieke taak: oproepen tot bekering in naam van Jezus de Messias. De leerlingen gaan niet als Paulus of de andere apostelen op reis om gemeenschappen te stichten. Ze zitten in een andere rol.  

De kerk kan, wil en moet lang blijven op plekken waar zo op het oog weinig te halen valt. Maar deze leerlingen moeten het op dit moment anders doen.

Ze worden verder met hun tweeën gestuurd omdat ze getuigen zijn. In het Joodse recht geldt het getuigenis van twee getuigen. Ze getuigen van Jezus, hun getuigenis wordt met kracht onderstreept door wonderen en zij kunnen getuigen of er wel of geen bekering in de gemeenschap plaatsvindt.

Ze reizen met zo min mogelijk ballast, zonder zaken die je kunnen afleiden. We moeten hier geen oproep tot bezitsloosheid in teruglezen. Daar gaat het niet in de eerste plaats om. Maar je moet ook niet kromgebogen gaan onder de welvaart. Dat geeft het verkeerde voorbeeld en is verder onpraktisch: profeten liggen onder een vergrootglas, en niet geheel ten onrechte. Amos wordt er al (vals) van beschuldigd door de profiteur Amasja dat dat hij (ook!) goed verdient aan zijn prediking.

En er waren ook in de tijd van Jezus nogal wat rondreizende predikers en wonderdoeners die een renderend handeltje hadden! Maar dan ben je ook een rijke buit voor rovers! Beter is het om weinig mee te hebben en te leven van gastvrijheid. Dat was heel normaal voor reizigers in die tijd.

Zelfs dan nog mochten ze een stok mee, om je mee te kunnen verdedigen. Je moet wel goed zijn, maar niet gek! Uit alles spreekt dat ze haast hebben. Ze mogen geen onnodige tijd verliezen. Ook niet op het politiebureau, of in het ziekenhuis.

God vergeeft, zijn deur staat open. Maar jij moet wel door die deur heen!

Ze mogen óók geen tijd verliezen op plekken waar niks te halen valt! Ook dat is anders dan wat de kerk later zal (en moet) doen. De kerk kan, wil en moet lang blijven op plekken waar zo op het oog weinig te halen valt. Eeuwenlang als het moet, als er maar twee of drie bijeen komen in Zijn naam is het goed. Maar deze leerlingen moeten het op dit moment anders doen. Blijven plakken tussen de verharde harten doet niets goeds. Beter dan om verder te gaan.  

Maar de leerlingen laten weggaan is niet zonder gevolgen. Want de leerlingen niet opvangen betekent maar één ding: dat je verhard bent in het kwaad. Dan moeten de leerlingen ook het stof van hun schoenen schudden, als getuigenis tegen hen. Weer een getuigenis, ze zijn met hun tweeën!

Het stof van je schoenen schudden deed je in de Bijbelse tijd als je op onreine plekken was geweest, of bij de ongelovigen – die waren ook onrein. Als iemand het stof van zijn schoenen schud nadat die bij jou in de buurt geweest is, dan is dat geen fijne boodschap. Dat is een hard oordeel dat over je uitgesproken wordt! Dat betekent dat je jezelf buiten het Verbond geplaatst hebt, onrein geworden bent! Dat je je rol als Verbondskind niet waarmaakte! En het Verbond gaat wel verder, maar als je niet uitkijkt zonder jou. Als je in het kwaad blijft hangen kom je niet bij Jezus uit. God vergeeft, zijn deur staat open. Maar jij moet wel door die deur heen! Vergeving, als liefde, kan niet afgedwongen worden. Er moet iets van twee kanten komen. En elke stap heeft consequenties.

Gelukkig lezen we ook aan het einde dat ze veel zieken genezen, dat betekent dus dat ze veel geloof vinden. Ze hebben dus hopelijk niet teveel moeten stofkloppen!

Wij zijn niet per se ok. Waren wij altijd ok, hadden we de Bijbel niet nodig, hadden we Jezus ook niet nodig.

Hoe het ook gaat: als we worden aangesproken moeten we ook veranderen. Niet alles kan hetzelfde blijven. En het harde feit is dat we niet eindeloos veel tijd hebben om het anders te doen, om het beter te doen. Daar praten we niet altijd graag over in de Kerk, zelfs in de manier waarop we onze Bijbel vertalen en ons Leesrooster samenstellen voel je die ongemakkelijkheid. De boodschap van de samenleving is al gauw “ik ben ok, jij bent ok”. Maar wij zijn niet per se ok. Waren wij altijd ok, hadden we de Bijbel niet nodig, hadden we Jezus ook niet nodig. Wij zijn niet ok. Maar het kan anders! We hoeven niet te blijven wie we zijn! Met God kan er veel veranderen!

Verhalen over Nazareth, over Bethel, over de profeet Amos en de priester Amasja. Het verhaal over de leerlingen die twee aan twee worden uitgezonden, willen ons iets belangrijks vertellen. Al die mensen en al die plekken, zijn geen mensen en plekken van ver weg. Het zijn ook geestelijke realiteiten. Nazareth en Betel bestaan ook in ons. Het dorp waar twee leerlingen van Jezus tegenkomen bestaat ook in ons. Wij zijn dat dorp. Wij moeten antwoord geven.  

Er zal altijd iets in ons zijn dat de deur dicht wil houden. Dat nee wil zeggen …  Nee… niet daar het licht op werpen. Dat komt te dichtbij. Iets in ons wil wel van de Bijbel horen of een opwekkende boodschap krijgen. Maar we zetten soms ook te makkelijk de schaar er in als het confronterend dreigt te worden.  

Elke dag dat we optrekken met God moet, nee, zál het ons wat veranderen, zál er iets van ons afgeschaafd worden, hoe onmerkbaar klein het ook is.

Mijn docent exegese, dr. Gouw, waarschuwde daar ook altijd voor. "Kijk uit", zei hij, "dat je altijd preekt uit de Bijbel, en dat je niet preekt uit de vertaling" (want wie zegt dat die altijd klopt) "of uit het leesrooster" (die altijd selecties maakt, dingen weglaat soms), "of uit het commentaar" (wat ook altijd maar een interpretatie is). Je moet niet preken uit die dingen, je moet preken uit de Bijbel. En in die Bijbel zit zuur en zoet. We kunnen niet zeggen: ik eet het zoet lekker op en het zuur laat ik liggen.

Het één kan echt niet zonder het ander. We mogen naar heel veel uitzien: genade, vergeving, een nieuwe toekomst bij God – niet alleen later maar ook nu al. Maar dat vraagt ook dingen. Oude zekerheden achterlaten als ze geen doel meer dienen, en zeker als ze zelfs uitgesproken slecht voor je zijn. Elke dag dat we optrekken met God moet, nee, zál het ons wat veranderen, zál er iets van ons afgeschaafd worden, hoe onmerkbaar klein het ook is.

Willen we ons laten raken, willen we het anders doen, laten we dan vooral de deur van ons hart gastvrij openstellen voor God. Hij heeft geen haast. Hij loopt niet voorbij. Hij wil alle tijd voor ons nemen. Hou die deur dan open. 

Bovenstaande boodschap is afkomstig van priester Jan-Jaap van Peperstraten en is met toestemming overgenomen door Cvandaag. Klik hier om de website van Jan-Jaap van Peperstraten te bezoeken.

ChristenvervolgingDuurzaamheidGeloofszekerheidOpvoedenIsraël

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #6: Schuldbelijdenis van reformatorische christenen over kerkelijke verdeeldheid
Of beluister op:

Meerartikelen

André Flach
Nieuws

SGP-Kamerlid André Flach: "Islam eist steeds meer publieke ruimte op"

Volgens SGP-Kamerlid André Flach eist de islam steeds meer publieke ruimte op in Nederland. Dat stelde de christenpoliticus maandag tijdens een debat over integratie in de Tweede Kamer. Hij wees daarbij op de versterkte islamitische gebedsoproep in...

Krakau
Nieuws

Schutter van Krakau krijgt mogelijk kerkelijke begrafenis: 'Hij was gedoopt'

De 24-jarige Michał Oksiński, die begin november negen mensen doodschoot in Krakau, krijgt mogelijk een kerkelijke begrafenis. Priester en hoogleraar ethiek Andrzej Kobyliński vindt dat de kerk de overleden schutter niet mag uitsluiten. Volgens de...

Gaza
Nieuws

Kardinaal spreekt met christenen in Gaza: ‘Een hoekje paradijs, omringd door de hel’

Terwijl het geweld in Gaza ondanks het staakt-het-vuren voortduurt, probeert een kleine christelijke gemeenschap overeind te blijven. Kardinaal Claudio Gugerotti sprak deze week via een videoverbinding met de katholieke parochie van de Heilige...

Iran
Nieuws

Kerst onder druk in Iran: gelekt document noemt vergaande maatregelen

Een gelekt document wijst volgens mensenrechtenorganisatie Article18 op Iraanse plannen om kerstvieringen en de verkoop van christelijke artikelen te beperken. Scholen zouden geen kerstvieringen mogen houden en hotels geen kerstbomen mogen...

islam
Nieuws

'In 2035 wereldwijd meer moslims dan christenen in de wereld'

Wereldwijd zijn er tegen 2035 naar verwachting meer moslims dan christenen. Dat blijkt uit bevolkingsprognoses die het Amerikaanse Pew Research Center woensdag publiceerde. Tegelijk groeit het aantal christenen wereldwijd door tot bijna 3 miljard...

Amerikaanse pro-abortusdemonstranten
Nieuws

Amerikaanse bisschoppen vrezen verruiming abortuswetgeving na winst Democraten

Amerikaanse katholieke bisschoppen vrezen dat de abortuswetgeving wordt verruimd nu de Democraten vanaf 2027 de meerderheid krijgen in beide Kamers van het Amerikaanse Congres. Bisschop Daniel Thomas, voorzitter van de pro-lifecommissie van de...

Vluchtelingen
Nieuws

Nederland wil met vier andere landen asielzoekers naar Rwanda sturen, bisschop bezorgd

Nederland en vier andere Europese landen willen een uitzetcentrum voor afgewezen asielzoekers openen in Rwanda. Dat meldt het Katholiek Nieuwsblad. Bisschop Gerard de Korte deelt in gesprek met datzelfde medium zijn zorgen en benadrukt dat de...

Christian Emmanuel Sanon
Nieuws

Amerikaanse voorganger betrokken bij moordcomplot tegen Haïtiaanse president

De Amerikaans-Haïtiaanse voorganger Christian Emmanuel Sanon (68) is schuldig bevonden aan betrokkenheid bij het complot rond de moord op de Haïtiaanse president Jovenel Moïse in 2021. Dat meldt persbureau Associated Press (AP). Sanon was...

Meerartikelen

Toren van Babel – Nieuwe Verhalen
Persbericht

Bijbelverhaal over Toren van Babel centraal in nieuwe tentoonstelling in Breda

Hoe kunnen mensen elkaar nog begrijpen in een samenleving waarin meningen steeds verder uiteenlopen? En welke rol speelt taal bij het verbinden of verdelen van mensen? In Stedelijk Museum Breda opent op 21 november de tentoonstelling Toren van...

aartsbisschop
Nieuws

Aartsbisschop vastgebonden en beroofd in Syrië: kerkleiders eisen bescherming voor christenen

Een aartsbisschop die in zijn kantoor wordt vastgebonden en beroofd. Een christelijke juwelier die wordt ontvoerd en gemarteld. Syrische kerkleiders slaan alarm over de veiligheid van christenen in hun land. Ook SGP en ChristenUnie vragen om...

Walid Alasaad
Interview

Syrische voorganger houdt Nederlandse kerken spiegel voor: "Hier is het vaak meer ik dan wij"

Als de Syrische Walid Alasaad (49) terugkijkt op zijn leven, ziet hij hoe God hem stap voor stap heeft voorbereid op zijn roeping. Via een twaalf jaar durende ‘woestijnperiode’ en een vlucht naar Nederland kwam hij uiteindelijk terecht bij de...

Cvandaag
Opinie

Ik snap wel iets van die omgekeerde vlaggen

Omgekeerde vlaggen als symbool van boerenprotesten zijn sinds een paar jaar gemeengoed geworden. Veel mensen verafschuwen het. Dat begrijp ik. Maar ik ben milder geworden. Die vlaggen kloppen wel, maar toch niet helemaal. Als je honderden trekkers...

Derksen
Nieuws

Johan Derksen slaat alarm over christenen in azc’s: "Kinderen worden in elkaar geslagen"

Johan Derksen heeft in de talkshow Vandaag Inside een boekje opengedaan over de positie van christenen in Nederlandse azc's. Hij stelde dat hun situatie op dit moment de grootste angst is binnen opvanglocaties. "Ze worden de hele dag geterroriseerd...

Zuid Soedan
Nieuws

Predikant in Zuid-Soedan veroordeeld om muziekinstrumenten bij uitvaart

Een anglicaanse predikant in Zuid-Soedan is volgens Morning Star News veroordeeld tot acht maanden cel omdat tijdens een rouwdienst een christelijk lied met muziekinstrumenten klonk. Zijn gemeente betaalde een deel van de opgelegde boete, waardoor...

Bartow
Nieuws

Bezoekers onderbreken openingsgebed imam met Onze Vader in Florida

Bezoekers van een vergadering van het stadsbestuur van Bartow, in de Amerikaanse staat Florida, hebben maandag 16 november het openingsgebed van een imam onderbroken door hardop het Onze Vader te bidden. De politie begeleidde verschillende aanwezigen...

Marjolein Kooistra
Boekfragment

Ik had mijn zoon eindelijk in mijn armen, maar hij leefde niet meer

Na veertig weken zwangerschap keek Marjolein Kooistra vol verwachting uit naar de geboorte van haar zoontje Mattanja. Maar toen de verloskundige zijn hartje niet meer kon vinden, veranderde alles. In het ziekenhuis kregen Marjolein en haar man Harold...

NPV - Zorg voor het Leven
Nieuws

NPV overhandigt ruim 79.000 handtekeningen aan Tweede Kamer tegen late abortussen

De NPV - Zorg voor het Leven heeft woensdag ruim 79.000 handtekeningen overhandigd aan de Tweede Kamer. Met de petitie roept de organisatie de politiek op om abortussen bij gezonde ongeboren kinderen tussen de 22 en 24 weken zwangerschap in...

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...

India
Nieuws

Zes vermoorde christenen in India na maanden wachten begraven

Zes christelijke mannen die in mei werden ontvoerd en vermoord in de Indiase deelstaat Manipur, zijn maandag 16 november begraven. Hun lichamen lagen vijf maanden in een mortuarium. Nabestaanden weigerden hen te begraven zolang de autoriteiten...