In een voortdurende strijd tussen de Atheïstische Unie van Griekenland en het Griekse Ministerie van Onderwijs, oordeelde de Griekse Raad van State deze maand dat Grieks-orthodoxe studenten verplicht godsdienstonderwijs moeten volgen. Dat meldt Christian Today. Daarnaast oordeelde de rechtbank dat de vrijstellingen die niet-orthodoxen moeten aanvragen voor godsdienstlessen niet in strijd zijn met de privacywetgeving van de Europese Unie.

In Griekenland zijn openbaar onderwijs en religieus onderwijs nauw met elkaar verbonden, zo nauw zelfs dat het Ministerie van Onderwijs voluit het Ministerie van Onderwijs, Religieuze Zaken en Sport heet. Artikel 16 van de Griekse grondwet verklaart dat "Onderwijs een basistaak van de staat is" en belast opvoeders met "de ontwikkeling van nationaal en religieus bewustzijn".

Alle leerlingen op Griekse openbare scholen die tot de orthodox-christelijke meerderheid van het land behoren, zijn daarom verplicht om godsdienstlessen te volgen vanaf de derde klas tot en met de middelbare school. Maar Griekenland staat al lang vrijstellingen toe voor joden, moslims en niet-orthodoxe christelijke groepen, samen met atheïsten en agnosten. Volgens de Griekse krant eKathemerini zijn er de afgelopen jaren jaarlijks ongeveer 10.500 vrijstellingen verleend.

De Atheïstische Unie van Griekenland sleepte de zaak in 2015 voor de rechter met het argument dat de aanvraag voor een vrijstelling zelf een schending van de privacy vormde volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming van de Europese Unie, omdat het een dossier aanmaakte van de religie van elke leerling, of het gebrek daaraan. Het proces stelde schoolbestuurders ook in staat om leerlingen te dwingen deel te nemen aan de lessen of om vergeldingsmaatregelen te nemen tegen degenen die vrijstellingen aanvroegen.

"Het ministerie deed zijn uiterste best om ervoor te zorgen dat maar weinig studenten vrijstelling zouden krijgen en om studenten te ontmoedigen om vrijstelling aan te vragen door allerlei trucjes en ministeriële besluiten te gebruiken," vertelde Napoleon Papistas, de secretaris van de Atheïstische Unie van Griekenland, aan Religion News Service.

De formulering van de vrijstellingsaanvraag vereiste dat studenten, met goedkeuring van hun ouders, zouden verklaren dat ze "niet van de orthodox-christelijke religie zijn", legde Papistas uit. Overijverige schoolfunctionarissen, zei hij, zouden vaak op zoek gaan naar de doopgegevens van studenten en hun doopcertificaten gebruiken als reden om hun claims af te wijzen. "We hebben veel ouders en leerlingen gehad die contact met ons opnamen omdat ze problemen ondervonden bij het aanvragen van de vrijstelling," zei Papistas. "Er zijn nog steeds schooldirecteuren die vinden dat het hun recht is om het christendom en de orthodoxie te verdedigen."

Volgens een onderzoek uit 2017 over religie in Oost-Europa identificeert ongeveer 90% van de Griekse bevolking zich als (orthodox) christen, hoewel slechts 17% wekelijks naar de kerk gaat. In de Griekse grondwet staat dat het orthodoxe christendom de "heersende religie" van Griekenland is.

Sinds de zaak aanhangig is gemaakt, heeft het ministerie de taal voor het aanvragen van de vrijstelling veranderd in wat ambtenaren beschouwen als neutralere taal: "Redenen van religieus geweten laten deelname (van mij of mijn kind) aan de cursus Godsdienstwetenschappen niet toe," staat er nu.

De Atheïstische Unie en andere mensenrechtengroeperingen in Griekenland vonden dit niet genoeg, omdat het schoolbestuurders nog steeds in een positie plaatste om een leerling te beoordelen op basis van religieuze overtuigingen.

Hun bezwaar werd gesteund door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, dat in een zaak uit 2018 oordeelde dat "overheidsinstanties niet het recht hebben om in te grijpen in de sfeer van het individuele geweten en de religieuze overtuigingen van het individu vast te stellen of hem te dwingen zijn overtuigingen met betrekking tot spirituele zaken te onthullen".

Op dat moment kwam de Grieks-Orthodoxe Kerk tussenbeide in de oorspronkelijke zaak uit 2015 om het openstellen van vrijstellingen voor Orthodoxe studenten te verbieden. Theodoros Papageorgiou, speciaal adviseur van de Grieks-Orthodoxe Kerk vertelde RNS in een e-mail dat de kerk gelooft dat de Atheïstische Unie "probeert het verplichte karakter van de cursus voor christelijk-orthodoxe studenten af te schaffen". Hij ontkende dat de religieuze lessen "religieuze indoctrinatie" zijn en beschreef ze in plaats daarvan als "in wezen, orthodox christelijke inhoud die religieuze kennis verschaft".