Wat voor beeld hebben journalisten van de SGP? SGP-voorlichter Cornel van Beek vraagt het aan NRC-verslaggever Pim van den Dool (33). Al vijf jaar lang volgt hij de SGP op de voet. Wat valt hem op? "Het is misschien een beetje een flauw etiket, maar ik denk wel dat je kunt zeggen dat de SGP heel erg in een eigen wereld leeft."

Het is dinsdagmiddag 1 november. Een uur voordat het vragenuurtje begint strijken we neer in het Statenlokaal, het restaurantje voor bezoekers en bewoners van de Tweede Kamer. De rollen zijn voor deze gelegenheid omgekeerd. Normaal gesproken is het Pim die bij de SGP aanklopt voor een interview. Dit keer stelt de SGP de vragen en geeft Pim de antwoorden. Hij geeft een interessante en open kijk in zijn werk als parlementair-verslaggever in het algemeen en als SGP-watcher in het bijzonder. “Zelf houd ik ervan als politici transparant zijn, vanuit het NRC willen wij dat daarom zelf ook graag zijn.”

Politieke interesse
Hoe lang werkt Pim al op de politieke redactie van het NRC? “Ik denk zo’n 6 a 7 jaar. Daarvoor werkte ik 5 jaar op de nieuwsdienst van het NRC, dat heette toen nog de internetredactie. Ik schreef korte nieuwsberichten over zo’n beetje alle onderwerpen. Dat was vooral veel nieuws volgen en dan snel een berichtje tikken. Dat deed ik al als student. Ik studeerde journalistiek en geschiedenis in Rotterdam. Al van jongs af aan vond ik het nieuws en de politiek heel interessant. Als kind was ik al bezig om mijn eigen krantjes te maken. Eerst deed ik dat met knippen, plakken, tekenen en schrijven, en later op de computer. Ik heb thuis nog hele archieven. Mijn politieke interesse werd vooral gewekt door 9/11 en het jaar daarna door de moordaanslag op Pim Fortuyn. Toen was ik ongeveer 11 a 12 jaar oud. In mijn jeugd heb ik Wim Kok een klein beetje, maar vooral Jan Peter Balkenende als premier meegemaakt. Ik had in die tijd ook wel van Bas van der Vlies gehoord, maar verder wist ik als kind niet veel van de SGP af.”

Het NRC heeft een grote politieke redactie. De grote partijen in de Tweede Kamer worden onder de verslaggevers verdeeld. Ook de relevante kleinere partijen - “Maar niet alle afsplitsers en éénpitters kunnen we permanent in de gaten houden” - krijgen een NRC-watcher. Aan Pim de ‘eer’ om de SGP te mogen volgen (naast de SP en sinds kort ook PvdA en GroenLinks). Hoe is hij daartoe gekomen? “Je kunt dat niet altijd helemaal zelf kiezen, de verdeling liep gewoon zo. Maar ik vond de SGP wel gelijk een heel interessante partij om te volgen. Ondanks dat de SGP klein is, heeft de partij echt wel politieke relevantie. Meer dan eerst het geval was.

Dan denk ik aan de gedoogconstructie met Rutte I, maar ook überhaupt aan de invloed en het gezag van Kees van der Staaij in de Kamer. Daarnaast heeft de SGP een lange en interessante geschiedenis. Voor mij was het een onbekende wereld, zelf ben ik niet kerkelijk of gelovig opgevoed, maar daarom had ik er ook juist wel een fascinatie voor. Ik volg de SGP nu vanaf eind 2017 begin ’18.”

Gedoe in de SGP
Hoe volg je als journalist een partij? Wat moet je daar voor doen? “Af en toe lees ik de Banier en ik ga naar jullie congressen en partijdagen. Ik leg contact met SGP-voorlichters, de partijvoorzitter en de Kamerleden. Ik ben ook wel eens in Maartensdijk thuis op de koffie geweest bij Maarten van Leeuwen (oud-partijvoorzitter van de SGP, red), ik weet nog dat er een heel mooie grote open geslagen Bijbel in zijn huiskamer lag. Zeker in de jaren voor de coronacrisis heb ik de SGP heel intensief gevolgd. Tijdens de co- ronacrisis werd dat minder intensief, natuurlijk vanwege de beperkende maatregelen, maar ook omdat ik het corona-onderwerp op mijn bordje kreeg om over te schrijven. Een aantal jaren voor corona was er ophef en gedoe binnen de SGP. Dat heb ik met interesse gevolgd en daar heb ik ook veel over geschreven. Mijn collega’s en ik vonden het best wel bijzonder dat dat bij de stabiele en gezagsgetrouwe SGP bleek te kunnen spelen. Het werkt journalistiek gezien gewoon zo dat onrust en affaires binnen een partij heel interessant zijn. Omdat het iets over de partij zelf zegt. In die tijd heb ik de SGP goed leren kennen. Zodra er onrust ontstaat in een partij, probeer je ook andere ingangen in de partij te vinden. Zo kwam ik ook in contact met critici binnen de partij. Mensen melden zich soms ook gewoon bij mij. Met alle informatie die je dan verzamelt, probeer je een zo goed mogelijk beeld te vormen. Vanuit SGP-kringen is er zelfs een keer een heel rapport naar mij gelekt. Dat vond ik wel fascinerend.” Had Pim zoiets bij de SGP niet verwacht? “De SGP heeft, zeker sinds Kees van der Staaij partijleider is, toch wel een vriendelijk imago naar buiten toe gekregen, maar het viel me rond die ophef wel op dat er binnen de partij wel meerdere bloedgroepen zijn en dat de omgang naar elkaar ook niet alleen maar gezellig is.”

Grappige parallel
Wat valt je verder op als je naar het optreden van de SGP kijkt? “Het klinkt misschien als een compliment, dat geeft ook niet, maar ik ken de SGP wel als een heel inhoudelijke partij die in het debat altijd een constructieve bijdrage wil leveren. In tegenstelling tot andere kleinere fracties die soms wel polariserend bezig zijn. Dat neemt niet weg dat de SGP ook kritisch kan zijn. Neem bijvoorbeeld de coronadebatten, de SGP verwoordde toen een kritisch geluid richting het lockdownbeleid, maar wel met kritiek die toen breed leefde. De kritische noten van de SGP-fractie in Kamerdebatten, waren heel vaak de vragen die je als journalist ook stelde over of aan de regering. Zo vroeg de SGP steeds naar de belangenafweging: is die wel goed en staat de virusbestrijding niet te veel voorop? Dat was ook het thema waar wij ons als journalisten heel veel mee bezig hielden. Een grappige parallel.”

Volgens de NRC-verslaggever behoort de SGP tot de constructieve oppositie die soms ook gedoogrollen op zich neemt. “Dat is altijd wel zo geweest, al zie je soms ook wel weer dat de SGP meer afstand neemt van de regering. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij het coronatoegangsbewijs, bij de dividendbelasting en bij het 1 aprildebat met de steun voor de motie van wantrouwen aan het adres van premier Rutte. Ik denk dat het voor Rutte wel even slikken was dat zelfs Van der Staaij die motie van wantrouwen steunde. Dat was natuurlijk behoorlijk uitzonderlijk voor de SGP. Van der Staaij is niet iemand die dat zomaar doet.”

Welk beeld had Pim van de SGP voordat hij de staatkundige gereformeerde wereld indook? “Tja, er waren natuurlijk wel altijd clichés met zwarte kousen enzo, zeker vanuit de linkse en de liberale wereld werd wel afgegeven op de SGP. Je hoorde kretologie als ‘poldertaliban’ en de SGP had toch wel ‘heel verfoeilijke en verderfelijke standpunten’ dat waren de beelden die toen bestonden, en misschien nog steeds wel. Ik zie mezelf ook als liberaal en ik sta achter de beginselen van het NRC. Die beginselen zijn anders dan die van de SGP. In dat opzicht heb ik persoonlijk ook wel moeite met sommige standpunten en uitgangspunten van de SGP. Jullie principiële verzet tegen abortus en euthanasie en het vrouwenstandpunt passen bijvoorbeeld niet bij mijn liberale waarden. Maar als journalist vind ik die verschillende waarden wel minder relevant. Ik heb het nooit als mijn taak opgevat om de SGP daarom extra kritisch te bejegenen of voortdurend langs de liberale meetlat te leggen, omdat ik bij een liberale krant werk. Ik wil juist meer te weten komen over die andere denkwereld en die beter leren begrijpen. Daarom heb ik de discussie binnen de SGP over het vrouwenstandpunt ook met extra belangstelling gevolgd.”

Beter begrijpen
En wat gebeurt er als Pim zich meer en meer verdiept in SGP-standpunten die niet stroken met de liberale waarden van het NRC, levert hem dat dan meer begrip op? “Ik vind allereerst dat je deze standpunten als politieke partij gewoon moet kunnen uitdragen, daar heb ik helemaal geen moeite mee. Maar of ik er helemaal begrip voor krijg, dat weet ik niet. Ik leer natuurlijk wel jullie gedachtegang en overwegingen soms beter te begrijpen. En ik denk ook dat dat nodig is om als journalist goed te kunnen schrijven over de SGP. Want uiteindelijk is het natuurlijk mijn taak en opdracht om de partij goed te doorgronden en op de hoogte te zijn wat er zich intern allemaal afspeelt. Het helpt daarbij ook om boeken over de historie van de SGP te lezen.”

Hoor ik het goed, Pim, dat jij de thema’s die afwijken van het liberale gedachtengoed van het NRC dus eigenlijk extra goed volgt? “Je redeneert natuurlijk ook wel een beetje vanuit de lezers en vanuit de krant: wat zijn de gevoelige of interessante kwesties bij een partij waar soms door buitenstaanders ophef over komt of wat gewoon intern gevoelig ligt. Daar ben je ook wel naar opzoek. En daarom vinden wij zo’n vrouwenkwestie journalistiek gezien heel interessant. En het is ook heel afwijkend van alle andere politieke partijen.”

Maar, vraag ik aan Pim, daardoor blijven wel juist die beelden heel bepalend voor hoe men naar de SGP kijkt, omdat er vooral over die afwijkende punten wordt geschreven. Is dat iets waar hij bewust over nadenkt en weegt hij ook af of je een partij daar in de beeldvorming recht mee doet? “Ik denk niet dat je je als journalist voortdurend kan en moet druk maken over het beeld dat je van een partij neerzet. Als ik me druk ga maken over het imago van de SGP, dan ben ik bijna met jouw werk bezig (Cornel is voorlichter, red), dat is zogezegd niet mijn zorg, maar je wilt een partij natuurlijk wel fair tegemoet treden. De kwesties en standpunten waarin een partij zich onderscheidt of waar intern conflicten of discussies over kunnen ontstaan, die zijn toch wel vaak het meest interessant, dat geldt voor alle politieke partijen. Overigens schrijven we ook over andere standpunten van de SGP of bijvoorbeeld over het nestorschap van Kees van der Staaij. En zo proberen we elke partij recht te doen, maar we zijn niet steeds bezig met de vraag of we alle aspecten van de partij wel belichten.”

Profilering SGP
De SGP probeert zich natuurlijk op bepaalde thema’s te profileren. Welke thema’s zijn dat volgens Pim? Oftewel: is het de SGP gelukt om dat een beetje over te brengen. “Ja natuurlijk wel. Volgens mij heeft de SGP altijd een groot hart voor de zorg. De partij pleit al jarenlang voor meer geld voor defensie en voor het belang van justitie en veiligheid. De SGP is misschien ook wel de laatste partij die nog steeds een punt blijft maken over de staatsschuld en financiële degelijkheid. Eerder was dat ook nog een VVD punt, maar nu zijn jullie zo’n beetje de enige nog die daarop hameren. Dat is voor ons dan inhoudelijk ook interessant. Het letten op de centen is zo’n beetje een minderheidsstandpunt geworden. Medische ethiek is natuurlijk ook een heel duidelijk SGP-onderwerp.”

Mediagebruik
Denkt Pim dat de SGP veel doet aan ‘spinnen’ en zich veel bezig houdt met beeldvorming? “Je hebt natuurlijk verschillende dingen. Je hebt spindoctors en woordvoerders die steeds heel actief zijn richting journalisten. Je kunt als journalist zelf contact leggen, maar soms word je ook benaderd. Dat gebeurt bij jullie ook wel eens, met een persbericht bijvoorbeeld of een keer een belletje. Mijn indruk is dat dat bij andere fracties nog wel meer gebeurt. Wat aan jullie wel opvallend is, en waar wel een kleine revolutie heeft plaatsgevonden, dat is het gebruik van sociale media. Dat gebruiken jullie heel duidelijk als een eigen informatiekanaal richting leden en geïnteresseerden. Bijvoorbeeld ook met de weekjournaals. Als je kijkt waar de SGP vandaan komt qua mediagebruik, dan is dat wel een grote sprong geweest. Dat vind ik interessant om te zien.”

Heeft het werk van spindoctors zin? Laat een journalist zich er aan gelegen liggen wat hem door een woordvoerder wordt voorgeschoteld? “Persvoorlichters zijn voor mij gewoon één van de vele handige bronnen om meer te weten te komen. Maar ze zijn niet bepalend. Je volgt natuurlijk je eigen agenda en de Kameragenda. Maar soms brengt een persbericht je natuurlijk wel op een idee. We hebben ook rubrieken met kleine nieuwtjes, leuke quotes of opmerkelijke momenten, daar kan dat goed in passen. Maar een persbericht van een politieke partij is gewoon niet heel vaak één op één groot nieuws in de krant, omdat we dan denken van ‘o ja, dat voorstel kennen we al.’ En daarnaast: als een partij iets vindt, is dat voor ons niet snel een groot verhaal waard.”

Eigen wereld
In de beeldvorming krijgt de SGP wel eens wat stickers opgeplakt. Zowel negatief als positief. Bijvoorbeeld dat staatkundig gereformeerden wat wereldvreemd kunnen zijn. Herkent Pim dat? De NRC-journalist schiet in de lach. “Dat is misschien een beetje een flauw etiket, maar ik denk wel dat je kunt zeggen en dat is natuurlijk ook wel heel mooi en bijzonder, dat de SGP heel erg in een eigen wereld leeft. Er is natuurlijk ook wel over de SGP en de reformatorische achterban gezegd dat het de laatste zuil van Nederland is. Het is een eigen wereld met eigen scholen met een eigen krant en met een eigen partij. Maar wereldvreemd? Dat vind ik iets te negatief.” Een ander etiket dat nog wel eens op SGP’ers wordt geplakt is dat ze humoristisch zijn. Strookt dat met de waarnemingen van Pim? “Ja, dat vind ik eerlijk gezegd wel. Dat is een kwaliteit van Kees van der Staaij, zo op z’n tijd in debatten. Iedere journalist kijkt natuurlijk ook uit naar zijn bijdrage aan de algemene politieke beschouwingen. Iedereen denkt ‘er komt nog iets leuks en bijzonders’. En hij heeft er natuurlijk ook een serieuze boodschap bij. SGP’ers kunnen misschien heel ernstig zijn, ze hebben niet altijd een optimistisch maar ook een wat somber beeld van de wereld of waar het naartoe gaat met de mensheid en Nederland, maar inderdaad: humor past daar echt wel bij. Dat merk ik wel.” En tot slot: als Pim iets mag kiezen wat andere partijen van de SGP overnemen, wat zou dat dan zijn? “Wat betreft de manier van debatteren kunnen we wel iets meer SGP in de Tweede Kamer gebruiken. En dat zeg ik helemaal los van wat je inhoudelijk van de SGP-standpunten vindt. Ik bedoel dan de parlementaire omgangsvormen. Laatst zei bijvoorbeeld Corinne Ellemeet van GroenLinks nog tegen mij dat ze zeer scherp met Kees van der Staaij kan debatteren en met hem van mening kan verschillen, maar zodra het debat is afgelopen, is er een groot wederzijds respect voor elkaar. De persoonlijke verhoudingen zijn heel goed. En ik denk dat je zo’n opmerking als een groot compliment kunt zien.”

Pim staat op. “Het vragenuur is al een tijdje geleden begonnen, ik wil er nog snel even naartoe.” We drukken elkaar de hand. Hij snelt vanuit het Statenlokaal naar de roltrappen. Zijn nieuwsgierigheid naar de politiek lijkt sinds zijn kindertijd niet meer te zijn uitgedoofd.

Dit artikel is geplaatst in Zicht, het blad van het Wetenschappelijk Instituut van de SGP. Wil jij meer verhalen als deze lezen? Word dan abonnee!