Acht miljard wereldbewoners: Zegt de Bijbel op enige plaats iets over overbevolking?

Dagelijks leven 30 september 2022 Piet Vergunst, De Waarheidsvriend
Piet Vergunst

Een mijlpaal voor de mensheid, zo wordt de dag in november aanstaande genoemd waarop de grens van acht miljard wereldbewoners gepasseerd wordt. Ook het inwonertal in ons eigen land is dit jaar fors gestegen.

Waar velen bijeen zijn, ontstaat een vrolijke stemming, zo zegt het spreekwoord over de vele zielen die voor veel vreugde zorgen. In het geval van de groeiende wereldbevolking lijkt dit echter niet per definitie op te gaan. Toen het bevolkingsfonds van de Verenigde Naties deze zomer bekendmaakte dat de aarde acht miljard mensen herbergen gaat, sprak het vooral over blijvende problemen en diepgaande zorgen: achthonderd miljoen mensen hebben met honger te maken, terwijl (ook dat is een mijlpaal) we sinds de maand mei wereldwijd meer dan honderd miljoen vluchtelingen kennen. Abstracte cijfers voor wie hierover nadenkt, en toch: om medemensen gaat het, naasten in nood, wanhopige ouders die hun kinderen niet voeden kunnen, ouderen die gezondheid en kracht missen om aan te sluiten bij de stroom vluchtelingen. Het zijn beelden die je zo kunnen raken dat je geen weg vooruit ziet. Niks doen is echter geen optie.

Koningschap
Het eerste wat in de voortgaande ontwikkelingen in de wereld gezegd mag worden, is dat de aarde van de HEERE is. In Psalm 24 belijdt David het allesomvattende hiervan; Hij gaat niet alleen over de aarde, maar ook over ‘al wat zij bevat, de wereld en wie er wonen’. Hij heeft haar immers ‘gegrondvest op de zeeën en haar vastgezet op de rivieren’. Het is een belijdenis die Paulus in zijn brief aan de gemeente van Korinthe (1 Kor.10:26) overneemt: ‘Van de Heere is immers de aarde en haar volheid.’

Het is (of was?) een bekend lied dat de troost van het koningschap van God verwoordt:

Rust mijn ziel, uw God is Koning,
heel de wereld Zijn gebied.
Alles wisselt op Zijn wenken,
maar Hijzelf verandert niet.

De Bijbel leert ons bij de groei van de wereldbevolking dat onze Schepper betrokken is op het leven van elk mens.

Gods ogen
Ondertussen blijft Gods almacht en alomvattende bereik een duizelingwekkende gedachte. Het woord uit 2 Kronieken 16 geldt niettemin ook terwijl er bijna acht miljard mensen op de aarde zijn: ‘Want de ogen van de HEERE trekken over de hele aarde, om Zich sterk te bewijzen aan hen van wie het hart volkomen is met Hem.’ Beslissend is dat, voor al deze miljarden, dat Zijn hart ieder kent en Zijn oog hen zoekt, dat de Geest van God over de hele aarde naar een bepaald soort mens speurt – naar iemand wiens hart volkomen uitgaat naar Hem. Zodra de Heilige Geest zo iemand vindt, laat God Zich in Zijn sterkte zien ten behoeve van die mens.

De Bijbel leert ons bij de groei van de wereldbevolking dat onze Schepper betrokken is op het leven van elk mens. ‘De ogen van de HEERE zijn op elke plaats; ze slaan slechte en goede mensen gade.’ (Spr.15:3)

Eén miljard rond 1800
Het is ruim twee eeuwen geleden dat onze planeet één miljard mensen herbergde. In 1927 waren dat er twee miljard. Rond 1950 groeide de wereldbevolking tot drie miljard personen, terwijl begin jaren zeventig er vier miljard mensen waren. In 1987 werd een Kroatisch jongetje symbolisch uitgeroepen tot vijf miljardste wereldburger, terwijl er twaalf jaar later opnieuw de grens van een miljard overschreden werd. In 2011 waren er zeven miljard mensen en nu naderen we de grens van acht miljard.

Mij valt op dat ‘overbevolking’ geen thema is waarover veel discussie is. Het klinkt ook raar, in plaats van over mestoverschot of melkoverschot te spreken over ‘mensenoverschot’, mensen die door God geschapen en gewild zijn. Over de gevólgen van de overbevolking gaat het gesprek wel. De groei van de mensheid heeft immers veel problemen met zich meegebracht. Zonder miljarden mensen op deze wereld spreken we minder snel over een tekort aan voedsel, aan drinkwater, aan energie.

Dat de aarde overvol kan worden, valt buiten het perspectief van de Bijbel. Wel leren we de Heere kennen als een God van overvloed, van vruchtbaarheid en zegen.

China
Het verlangen naar en je open stellen voor het krijgen (seculiere landgenoten spreken over het nemen) van kinderen is een persoonlijke afweging, in formele zin een mensenrecht. Maatregelen van de overheid passen hierbij niet, al dacht de Chinese overheid daar in 1979 bij de invoering van de ‘eenkindpolitiek’ anders over. Sinds 2015 is in dit immense land een tweede kindje geoorloofd, om verdere vergrijzing en een tekort aan arbeidskrachten te voorkomen. Sinds 2021 is zelfs een derde kind toegestaan.

Dit alles maakte dat in veertig jaar tijd in China rond de 336 miljoen abortussen uitgevoerd werden, met name op vrouwelijke foetussen, een huiveringwekkend aantal doden. Een ander verschrikkelijk gevolg was het te vondeling leggen van Chinese meisjes, terwijl het eenkindbeleid ook leidde tot mensenhandel. Naar verwachting zal India komend jaar China passeren als land met de meeste inwoners, 1,4 miljard.

Terzijde: in het rapport ‘Euthanasie. Zin en begrenzing van medisch handelen’ uit 1972 van de Hervormde Kerk kwam euthanasie (actief of passief) als mogelijkheid in beeld ‘als er niet genoeg ziekenhuisbedden zijn en met het oog op overbevolking’.

Bijbel en mensheid
Zegt de Bijbel op enige plaats iets over overbevolking? Nee, en ik vermoed dat de gereformeerd-vrijgemaakte ethicus dr. J. Douma daarom ooit (in de tijd van het rapport van de Club van Rome, met name wetenschappers die vijftig jaar geleden zorg uitten over de toekomst van de aarde) in een boekje over klimaat en milieu schreef dat de gezinsvorming dan ook ‘geen zaak is die ondergeschikt moet worden gemaakt aan een wereldbevolkingsplanning’. Het stichten van een groot gezin brengt hij in verband met het Koninkrijk van God. Die laatste lijn houden we vandaag vast: kinderen ontvangen we met het oog op Gods Koninkrijk.

Tot de geschiedenis van de schepping (Gen.1) behoort de opdracht van God, Die de mens mannelijk en vrouwelijk schiep, hen zegende en zei: ‘Wees vruchtbaar, wees talrijk, vervul de aarde…’ Met het oog op de leefbaarheid voor die mens gaf de Heere eerder een vrijwel gelijke opdracht (Gen.1:22) aan de vogels en de vissen: ‘Wees vruchtbaar, word talrijk, en vervul het water van de zeeën; en laten de vogels talrijk worden op de aarde.’

De zorg voor de aarde is aan de mens toevertrouwd, waarbij elke gelovige leren mag om te delen van wat wij in bruikleen hebben.

Zegen en vloek
Dat de aarde overvol kan worden, valt buiten het perspectief van de Bijbel. Wel leren we de Heere kennen als een God van overvloed, van vruchtbaarheid en zegen. In Deuteronomium 28 lezen we over de zegen die volgt op het horen naar de stem van de HEERE, op het nauwlettend in acht nemen van Zijn geboden: ‘Gezegend zult u zijn in de stad, en gezegend zult u zijn op het veld. Gezegend zal zijn de vrucht van uw schoot, de vrucht van uw land en de vrucht van uw vee…’ Ja, bij dat leven voor Hem hoort dat de HEERE ‘Zijn rijke schatkamer, de hemel, openen zal, door uw land regen te geven op zijn tijd en door al het werk van uw handen te zegenen.’ Dit hoofdstuk zegt zelfs iets over de balans in de export: ‘U zult aan vele volken uitlenen, maar u zult zelf niet hoeven te lenen.’

Hetzelfde hoofdstuk verhaalt echter over de vloek die komen zal als de stem van de HEERE niet gehoord wordt. Hitte en droogte, oorlog en vluchtelingen – dat zijn de woorden die dan klinken. Je kunt het niet lezen zonder te denken aan de immense problemen die vandaag op aarde actueel zijn.

Om regen vragen
Christenpolitici zijn vandaag geroepen de weg te wijzen. Het zijn immers de bijbelse noties die een weg wijzen in de grote vragen. Oordelen die over de aarde gaan, zien we niet los van het negeren van de stem van onze Schepper. Noodzakelijke regen om het gewas te doen groeien, om miljarden monden te voeden – de profeet Zacharia laat zien dat de keuze tussen God en de afgoden in het geding is: ‘Vraag de HEERE om regen ten tijde van de late regen. De HEERE maakt de onweerswolken, en Hij zal hun regen geven voor ieder gewas op het veld, want de afgodsbeelden spreken bedrog…’ (10:1)

Tot die bijbelse noties behoort rentmeesterschap. De zorg voor de aarde is aan de mens toevertrouwd, waarbij elke gelovige leren mag om te delen van wat wij in bruikleen hebben. In de Christelijke dogmatiek schrijven C. van der Kooi en G. van den Brink: ‘Het beheer van de aarde is de mens toevertrouwd. Maar juist omdat deze mens zich zeer bewust is van de luister en majesteit van de Schepper, zal hij zich met uiterste zorgzaamheid van die taak kwijten.’ Ik begrijp dat ik als christen hiermee geen wereldproblemen oplos, maar ik besef wel dat in een bijbelse solidariteit geen mens kan zeggen dat die problemen hem niet aangaan.

Dagelijks brood
In een catechismuspreek die ik recent hoorde, werd de meervoudsvorm van het Onze Vader beklemtoond: ‘Geef ons heden ons dagelijks brood.’ Daarmee heeft het volmaakte gebed een (wereld)diaconale spits, een gebed dat de gemeente als haar dienst aan de wereld voor acht miljard mensen overneemt. In het besef dat dit dagelijkse brood er voor honderden miljoenen niet is, denken we aan elke Lazarus aan de poort van ons huis, aan de poort van ons land. Sociale en economische gerechtigheid mogen een christen niet vreemd zijn, omdat Jezus liefdeloosheid en hebzucht veroordeelt.

Tegen Gods bedoeling is het dat op deze wereld hier de verleiding van de rijkdom de één bedreigt, daar de ander – als eens de verloren zoon – verlangt naar de schillen die de varkens eten.

Piet Vergunst is hoofdredacteur van de Waarheidsvriend. Geïnteresseerd in meer lezenswaardige artikelen? Neem een jaarabonnement (€ 49,95). Als welkomstgeschenk ontvangt u De Waarheidsvriend twee maanden gratis. Of maak gebruik van deze actie en lees De Waarheidsvriend vier maanden voor € 10,-!

ChristenvervolgingIsraëlOpvoedenGeloofszekerheidDuurzaamheid

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #19: Jack van der Tang lag op het randje van de dood
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. B. D. Bouman
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Stolwijk brengt beroep uit op ds. B. D. Bouman

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. B. D. Bouman (foto). De predikant moet in de Zuid-Hollandse plaats ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten. Ruim...

Issa Thaljieh
Nieuws

VS weigeren Palestijnse priester visum te verlenen

De Amerikaanse regering heeft een visum geweigerd aan Issa Thaljieh, een Palestijnse priester die werkzaam is in de Geboortekerk in Bethlehem. De geestelijke wilde in Washington aandacht vragen voor de moeilijke omstandigheden waaronder Palestijnse...

India
Nieuws

Zes vermoorde christenen in India na maanden wachten begraven

Zes christelijke mannen die in mei werden ontvoerd en vermoord in de Indiase deelstaat Manipur, zijn maandag 16 november begraven. Hun lichamen lagen vijf maanden in een mortuarium. Nabestaanden weigerden hen te begraven zolang de autoriteiten...

Bert-Jan Ruissen
Nieuws

SGP'er Bert-Jan Ruissen tweede op ranglijst meest actieve Europarlementariërs

SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen staat in de nieuwste ranking van meest actieve Europarlementariërs op plek 2 van de 720. Dat meldt de SGP op sociale media. Ruissen, die sinds 2019 in het Europees Parlement zit, maakt zich onder meer sterk...

CGK-synode
Nieuws

CGK-synode Hoogeveen bespreekt toekomst kerkverband: ook convenant met Rijnsburg op tafel

De generale synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) gaat van 8 tot en met 11 december uitgebreid spreken over de toekomst van het verdeelde kerkverband. Daarbij komt ook de vraag aan de orde of een convenant mogelijk is met de gemeenten...

Charles
Nieuws

Koning Charles over christelijk geloof: “Het kompas dat al mijn handelen als vorst leidt”

Het christelijke geloof geeft richting aan het koningschap van Charles III. Dat zei de Britse vorst dinsdag bij de opening van de nieuwe General Synode van de Church of England. In Church House in Londen sprak hij over een geloof dat gedurende zijn...

Matt Chandler
Nieuws

Predikant zag dochter jaren afdwalen van God: 'Ik kan haar niet van Jezus laten houden'

De Amerikaanse predikant Matt Chandler heeft openhartig verteld over de acht jaar waarin zijn dochter Audrey zich afkeerde van het christelijk geloof en in opstand kwam tegen haar ouders. De voorganger van The Village Church in Texas noemt die...

Paul Coakley
Nieuws

Amerikaanse aartsbisschop waarschuwt eigen kerk voor politieke verdeeldheid

De politieke strijd tussen Republikeinen en Democraten mag de Amerikaanse Rooms-Katholieke Kerk niet verdelen. Daarvoor waarschuwt aartsbisschop Paul Coakley, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Tijdens een bijeenkomst van...

Meerartikelen

Doug Wilson
Nieuws

Gereformeerde predikant preekt opnieuw in Pentagon: 'Geen hoop voor Amerika buiten Jezus'

De gereformeerde predikant Doug Wilson heeft gisteren op uitnodiging van Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, opnieuw in het Pentagon gepreekt. Tijdens de maandelijkse kerkdienst stelde Wilson dat Amerika alleen hoop heeft door het...

John en Carla Offutt
Nieuws

Predikant en vrouw doodgereden na bruiloft kleinzoon; familie vergeeft bestuurster

Een Amerikaanse predikant en zijn vrouw zijn zaterdag om het leven gekomen bij een verkeersongeval, kort nadat de predikant het huwelijk van zijn kleinzoon had ingezegend. John en Carla Offutt (beiden 74) werden aangereden toen ze op weg waren naar...

Homokoppel
Nieuws

Zweedse kerk verplicht predikanten voorlopig niet om homostellen te trouwen

Predikanten binnen de Zweedse Kerk mogen voorlopig blijven weigeren om homostellen te trouwen als dat tegen hun geloofsovertuiging ingaat. Het kerkparlement heeft dinsdag een omstreden voorstel verworpen dat een einde moest maken aan die...

Schalk
Nieuws

SGP wil Belastingplan ook in senaat niet steunen: zorgen over eenverdieners

De SGP ziet in het Belastingplan voor 2027 onvoldoende terug van de beloofde aanpak van de belastingkloof tussen een- en tweeverdieners. Senator Peter Schalk kondigde dinsdag tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan dat zijn fractie het...

nigeria
Nieuws

Open Doors: nog eens zeventien ontvoerde christenen overleden in Nigeria

Nog eens zeventien christenen uit de Nigeriaanse dorpen Ariko en Awon zijn volgens Open Doors in gevangenschap overleden. Zij werden eerder dit jaar ontvoerd door vermoedelijk islamitische Fulani-militanten. Vrijgekomen gijzelaars vertellen over...

paus
Nieuws

Paus krijgt rozenkrans tegen gezicht en reageert met een grap

Paus Leo XIV kreeg maandag 16 november een rozenkrans tegen zijn gezicht tijdens zijn bezoek aan de Peruaanse hoofdstad Lima. Een bezoeker gooide het gebedssnoer naar hem toe toen hij in de pausmobiel langs de menigte reed. De paus reageerde later...

Erik-Jan Verbruggen
Opinie

Pornografie is geen onschuldige snack, maar een bedreiging voor je geloof

Pornografie is voor veel christenen een verborgen worsteling. Het beïnvloedt hun kijk op seksualiteit, kan relaties beschadigen en zet het geloofsleven onder druk. Toch blijft het onderwerp in kerken vaak moeilijk bespreekbaar. Volgens Erik-Jan...

Jerke
Column

Het leukste buurtje van Assen heeft geen schuttingen

Mijn broertjes wonen antikraak. Voor wie dat niet kent: je woont tijdelijk en goedkoop in een pand dat anders leeg zou staan, met als voorwaarde dat je vertrekt zodra de eigenaar het nodig heeft. Je weet dus van tevoren dat je weggaat, alleen niet...

Kamer
Nieuws

Bikker hekelt "vechthuwelijk” kabinet, Stoffer ziet wagen van Staat tegen linkervangrail tot stilstand komen

Het kabinet gaat verder, maar de ChristenUnie en de SGP zijn nog niet gerustgesteld. Tijdens het Kamerdebat over de politieke crisis op dinsdag 17 november waarschuwde Mirjam Bikker voor een "vechthuwelijk” waarvan volgende generaties de rekening...

Creaton
Persbericht

Amerikaanse topchirurg Michael Egnor zoekt antwoord op ‘het moeilijke probleem’ van het menselijk bewustzijn tijdens congres in Apeldoorn

Stichting Creaton organiseert op zaterdag 21 november 2026 het landelijke congres ‘De Mens en zijn Maker 2’ in Apeldoorn. Centraal staat een van de grootste mysteries in de moderne wetenschap: het menselijk bewustzijn. De hoofdspreker van de dag is...

Palestijnse christenen
Nieuws

Recordaantal Palestijnse christenen verlaat Israël: ruim duizend emigranten in 2025

Steeds meer Palestijnse christenen met de Israëlische nationaliteit verlaten hun geboorteland. In 2025 emigreerden 1.023 christenen, het hoogste aantal in de onderzochte periode. Dat is ruim twee keer zoveel als in 2019. Niet hun geloof, maar...

Pines Church
Nieuws

School weert kerk om visie op abortus en homohuwelijk: rechter grijpt in

Een Amerikaanse kerk die ruimte wilde huren in een openbare school, werd geweigerd nadat bestuursleden vragen hadden gesteld over haar standpunten over homoseksualiteit, het huwelijk en abortus. Een federale rechter heeft nu geoordeeld dat het...